Bản án 79/2026/HS-ST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên toà, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Hồi 16 giờ 30 phút ngày 02/10/2019 tại Chốt kiểm dịch động vật thuộc bản Tà Cọ, xã Sốp Cộp, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La (nay là bản Tà Cọ, xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La), tổ công tác Công an huyện Sốp Cộp làm nhiệm vụ kiểm tra xe khách biển kiểm soát 34B-02312 chạy tuyến Sốp Cộp – Hải Dương do anh Nguyễn Ngọc Tuyền, sinh năm 1985 trú tại thôn Phù Tải 2, xã Thanh Giang huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Phù Tải 2, xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng) điều khiển, phát hiện tại phía bên phải cốp xe có 01 ba lô màu đen bên trong có 01 túi cước màu xanh chứa 01 cá thể động vật còn sống nghi là cá thể Tê tê và 01 túi nilon màu vàng bên trong chứa 01 cá thể động vật đã chết được ướp đông nghi là cá thể Cáo không có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền. Anh Nguyễn Ngọc Tuyền khai nhận ba lô chứa 02 cá thể động vật trên là của một khách nữ tên là H, số điện thoại 0982.087.680 gửi xe khách từ nhà xưởng Trang Mạnh của anh Vũ Xuân Mạnh, sinh năm 1983 ở bản Nà Dìa, xã Sốp Cộp vận chuyển về tỉnh Hưng Yên chủ vật chứng không có mặt trên xe khách. Tổ công tác đã lập biên bản thu giữ 02 cá thể động vật trên và đưa về Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Sốp Cộp giải quyết theo quy định. Quá trình điều tra, xác minh xác định chủ vật chứng (02 cá thể động vật) là Đào Thị H, sinh năm 1986 trú tại thôn Giã Cầu, xã Tân Việt, huyện Yên M, tỉnh Hưng Yên (nay là thôn Giã Cầu, xã Yên M, tỉnh Hưng Yên).

Ngày 03/10/2019, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Sốp Cộp đã tiến hành cân tịnh vật chứng, kết quả: cả hai cá thể động vật đều có trọng lượng 5,5kg. Vật chứng được chụp ảnh để tiến hành giám định và lưu hồ sơ theo quy định.

Do cá thể động vật nghi là Tê tê là động vật sống cần được chăm sóc bảo vệ theo quy định pháp luật nên ngày 05/10/2019, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã giao cho Trung tâm cứu hộ bảo tồn và phát triển sinh vật Vườn Quốc gia Cúc Phương chăm sóc bảo vệ.

Tiến hành xác định loài động vật, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra Quyết định trưng cầu giám định số 1073 ngày 10/10/2019, trưng cầu Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật thuộc Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, giám định 02 cá thể động vật.

Kết luận giám định số 863/STTNSV ngày 11/10/2019 của Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật, kết luận:

“01 (một) cá thể động vật đã chết là loài báo lửa, có tên khoa học là Catopuma temminckii.

Ảnh 1, Ảnh 2 và ảnh 3 chụp cá thể động vật loài Tê tê java, có tên khoa học Manis javanica.

Loài báo lửa (Catopuma temminckii) và Tê tê java (Manis javanica) thuộc phụ lục I, Danh mục các loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ ban hành kèm theo Nghị định số 64/2019/NĐ-CP ngày 16/7/2019 của Chính phủ”.

Sau giám định cá thể Báo lửa được giao lại cho Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học.

Quá trình điều tra xác minh Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Sốp Cộp đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội Vi phạm quy định về bảo vệ động vật, nguy cấp, quý hiếm quy định tại khoản 1 Điều 244 Bộ luật hình sự, Cơ quan điều tra đã tiến hành xác minh người thực hiện hành vi phạm tội nhưng không xác minh được Đào Thị H cư trú ở đâu, chưa có lời khai của H nên chưa có căn cứ khởi tố bị can. Hết thời hạn điều tra vụ án, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Sốp Cộp đã ra Quyết định tạm đình chỉ điều tra vụ án số 812 ngày 20/7/2020 và ra Thông báo truy tìm đối tượng đối với Đào Thị H.

Qua xác minh đến ngày 27/12/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Sơn La đã tiến hành xác minh Đào Thị H đang tạm trú tại Khu phố 1, phường Hố Nai, tỉnh Đồng Nai. Sau khi làm việc với Cơ quan điều tra Đào Thị H đã khai nhận hành vi phạm tội của mình. Căn cứ lời khai của Đào Thị H Cơ quan Cảnh sát điều tra tỉnh Sơn La đã ra Quyết định phục hồi điều tra vụ án hình sự số C1344/QĐ-CSKT ngày 29/12/2025 và ra Quyết định khởi tố bị can đối với Đào Thị H.

Sau khi phục hồi điều tra vụ án, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Sơn La có Công văn số 38/CV ngày 07/01/2025, đề nghị Viện sinh học thuộc Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam xác định Loài báo lửa (Catopuma temminckii) và Tê tê java (Manis javanica) hiện nay có còn nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, căn cứ pháp lý quy định tại văn bản nào.

Công văn số 06/SH ngày 01/01/2026 của Viện sinh học thuộc Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam trả lời: “Loài báo lửa (Catopuma temminckii) và Tê tê java (Manis javanica) có tên trong Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, có tên trong Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc nhóm IB, ban hành kèm theo Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT, ngày 31 tháng 12 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, loài động vật rừng thông thường và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp”.

Quá trình điều tra bị cáo Đào Thị H khai nhận hành vi phạm tội như sau:

Khoảng 10 giờ ngày 02/10/2019, khi Đào Thị Hòa đang ở nhà anh Vũ Xuân Mạnh tại bản Nà Dìa, xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La (H có quen biết với anh Mạnh) thì có một người đàn ông dân tộc Thái không biết tên, địa chỉ đến nhà anh Mạnh. Người đó gạ bán cho Hòa một con Tê tê đang sống và 01 con Báo lửa đã chết (con Tê tê giá 2.000.000 đồng, con Báo lửa giá 500.000 đồng). Hòa đã đồng ý mua và trả số tiền 2.500.000 đồng cho người đó (Việc mua 02 cá thể động vật trên H không xin phép cơ quan hoặc người có thẩm quyền). Nhận 02 cá thể động vật, H cất giấu con Báo lửa đã chết vào tủ lạnh để cấp đông còn con Tê tê vẫn để trong túi cước và giấu sau nhà anh Mạnh không cho ai biết. Chiều cùng ngày Hòa gọi điện thoại cho xe khách Thắng Lợi tuyến Hải Dương – Sốp Cộp để gửi con Tê tê và con Báo lửa cho bố Hòa là Đào Văn Xiêm trú tại khu vực chợ Cống Tráng, xã Tân Việt, huyện Yên M (cũ) để bán cho A Bảo (người quốc tịch Trung Quốc). Khoảng 15 giờ cùng ngày thì xe khách do anh Tuyền điều khiển vào đến nhà xưởng anh Vũ Xuân Mạnh thì Hòa trực tiếp cầm chiếc balo màu đen bên trong chứa 01 túi cước màu xanh có 01 con Tê tê còn sống, 01 túi nilon màu vàng có 01 con Báo lửa đã chết đưa cho anh Tuyền cất vào cốp xe và gửi tiền cước cho là 100.000 đồng. Sau khi anh Tuyền điều khiển xe đi, Hòa sử dụng tài khoản Facebook “Hòa Đào” của mình nhắn tin cho tài khoản Facebook của anh Tuyền là “Vương Bá Tuyền” với nội dung “Để cẩn thận hộ em nha”. Khoảng 30 phút sau, thì Hòa nhận được cuộc gọi từ anh Tuyền bảo “Trong balo Hòa gửi có hàng cấm bị Công an kiểm tra phát hiện” và bảo Hòa ra làm việc với cơ quan Công an, tuy nhiên do lo sợ bị xử lý theo quy định pháp luật nên Hòa bỏ đi sang Lào làm ăn, sau đó chuyển qua nhiều địa phương khác sinh sống. Từ năm 2022 đến nay, H cùng gia đình đến cư trú tại Khu phố 1, phường Hố Nai, tỉnh Đồng Nai. Ngày 27/12/2025 Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Sơn La triệu tập Đào Thị H đến làm việc, tại Cơ quan Điều tra Đào Thị H đã khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình.

Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025) có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2025, trong đó có Điều 244 tội Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm. Hành vi phạm tội của bị cáo Đào Thị H xảy ra trước ngày 01/7/2025, nên áp dụng nguyên tắc có lợi cho bị cáo, áp dụng Điều 244 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) để giải quyết vụ án đối với bị cáo Đào Thị H.

Cáo trạng số 76/CT-VKS-KV3 ngày 02 tháng 02 năm 2026 của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Sơn La đã truy tố ra trước Tòa án nhân dân khu vực 3 - Sơn La để xét xử bị cáo Đào Thị H về tội: Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm theo điểm b khoản 1 Điều 244 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Tại phiên tòa, các bị cáo Đào Thị H đã khai nhận hành vi phạm tội của mình như nội dung bản Cáo trạng đã nêu.

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Sơn La vẫn giữ nguyên quan điểm truy tố bị cáo về tội danh, điều luật viện dẫn áp dụng như nội dung bản Cáo trạng. Đề nghị Hội đồng xét xử:

Tuyên bố bị cáo Đào Thị H phạm tội: Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Áp dụng điểm b khoản 1 Điều 244; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; khoản 1, 2 Điều 65 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Xử phạt bị cáo Đào Thị H từ 18 đến 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách theo quy định.

Đề nghị Hội đồng xét xử không áp dụng hình phạt bổ sung đối với các bị cáo.

Vật chứng của vụ án: Áp dụng điểm a khoản 1 Điều 47 Bộ luật Hình sự; điểm a, c khoản 1 Điều 106 Bộ luật tố tụng Hình sự. Đề nghị HĐXX:

- Trả lại cho bị cáo 01 điện thoại di động.

- Tịch thu để tiêu huỷ 01 ba lô màu đen, 01 túi cước màu xanh, 01 túi nilon màu vàng.

Về án phí: Bị cáo Đào Thị H phải chịu án phí hình sự sơ thẩm theo quy định.

Bị cáo Đào Thị H không có ý kiến gì đối đáp với lời luận tội của Kiểm sát viên, khi được nói lời sau cùng, bị cáo xin được giảm nhẹ hình phạt.

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Tại phiên toà bị cáo thừa nhận toàn bộ hành vi, vẫn giữ nguyên lời khai như đã khai tại Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Sơn La, không thay đổi, bổ sung thêm nội dung gì làm thay đổi nội dung của vụ án và Hn toàn nhất trí với nội dung Cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Sơn La. Bị cáo khẳng định việc khai báo tại Cơ quan điều tra và tại phiên tòa là Hn toàn tự nguyện và đúng với sự việc đã thực hiện.

Hành vi phạm tội của bị cáo Đào Thị H xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01/7/2025 ngày Luật số 86/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc Hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực thi hành. So sánh Luật số 86/2025/QH15 với Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 thấy tội phạm quy định tại Điều 244 Bộ luật Hình sự 2015 có lợi hơn Luật số 86/2025/QH15. Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 4 Luật số 86/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc Hội, để có lợi cho người phạm tội, cần áp dụng Điều 244 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 để truy tố, xét xử đối với hành vi phạm tội của bị cáo.

Như vậy, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Sơn La truy tố bị cáo Đào Thị H về tội: Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm theo điểm b khoản 1 Điều 244 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Từ những căn cứ nêu trên Hội đồng xét xử có đủ cơ sở kết luận: Hành vi mà bị cáo Đào Thị H thực hiện đã phạm tội: “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo điểm b khoản 1 Điều 244 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), có mức phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

Về tình tiết tăng nặng: Bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.

Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Bị cáo có nhân thân tốt thể hiện việc bị cáo chưa có tiền án, tiền sự. Tại phiên toà và tại cơ quan điều tra bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải. Bị cáo có bố là ông Đào Ngọc Xiêm được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Chiến sỹ vẻ vang hạng ba, Huân chương kháng chiến hạng ba, được nước Cộng H dân chủ nhân dân Lào tặng Huân chương tự do hạng nhất. Có mẹ là bà Trần Thị Hi được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương kháng chiến hạng ba. Do đó cần cho các bị cáo được hưởng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định tại điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Đối với anh Nguyễn Xuân Mạnh, khi H cất giấu cá thể Báo lửa đã chết vào tủ lạnh và cá thể Tê tê ở nhà anh Mạnh nhưng không cho ai biết nên không có căn cứ để xử lý.

Đối với ông Đào Văn Xiêm là người H nhờ nhận 02 cá thể động vật nhưng H chưa kịp liên lạc với ông Xiêm để nhờ nhận 02 cá thể động vật nên không có căn cứ để xử lý.

Đối với người tên A Bảo có hứa mua các cá thể động vật của H, tuy nhiên H chưa liên lạc được với A Bảo để thoả thuận mua bán 02 cá thể động vật nêu trên nên không có căn cứ để xử lý.

Đối với anh Nguyễn Ngọc Tuyền là tài xế lái xe khách không biết trong ba lô của H gửi vận chuyển có chứa cá thể Tê tê và Beo lửa nên không có căn cứ để xử lý.

Đối với 01 điện thoại di động, là tài sản của bị cáo không liên quan đến hành vi phạm tội của bị cáo, nên cần trả lại cho bị cáo.

Đối với 01 ba lô màu đen, 01 túi cước màu xanh, 01 túi nilon màu vàng là vật không còn giá trị sử dụng, nên cần tịch thu để tiêu huỷ.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Về tội danh và hình phạt:

- Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 244; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; khoản 1, 2, 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Tuyên bố bị cáo Đào Thị H phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”.

- Xử phạt bị cáo Đào Thị H 22 (hai mươi hai) tháng tù nhưng cho hưởng án treo. Thử thách 44 (bốn mươi bốn) tháng. Thời hạn thử thách tính từ ngày tuyên án ngày 12/02/2026.

Giao bị cáo Đào Thị H cho UBND xã Yên M, tỉnh Hưng Yên giám sát giáo dục trong thời gian thử thách. Gia đình bị cáo có trách nhiệm phối hợp với UBND xã Yên M trong việc giám sát giáo dục bị cáo. Trường hợp bị cáo thay đổi nơi cư trú thì thực hiện theo quy định của Luật thi hành án hình sự. Trong thời gian thử thách, nếu bị cáo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật thi hành án hình sự 02 lần trở lên thì Tòa án có thể quyết định buộc bị cáo chấp hành của bản án đã cho hưởng án treo.

- Không áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền đối với bị cáo.

2. Về vật chứng: Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 47 Bộ luật Hình sự; điểm a, c khoản 1 Điều 106 Bộ luật tố tụng Hình sự.

- Trả lại cho bị cáo Đào Thị H 01 điện thoại di động được niêm phong trong phong bì có mã số 011672;

- Tịch thu tiêu huỷ 01 ba lô màu đen, 01 túi cước màu xanh, 01 túi nilon màu vàng.

Theo Quyết định chuyển vật chứng số: 78/QĐ-VKS-KV3 ngày 05/02/2026 của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Sơn La và Biên bản về việc giao nhận vật chứng, tài sản lập hồi 08 giờ 30 phút ngày 05 tháng 02 năm 2026 giữa Công an tỉnh Sơn La và Phòng Thi hành án dân sự khu vực 3 - Sơn La

3. Về án phí: Căn cứ khoản 2 Điều 135; khoản 2 Điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự; khoản 1 Điều 23 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ Ban Thường Vụ Quốc hội. Bị cáo Đào Thị H phải chịu án phí hình sự sơ thẩm là 200.000đ (Hai trăm nghìn đồng).

4. Về quyền kháng cáo: Bị cáo có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án (ngày 12/02/2026).