Bản án 751/2022/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Phan Đức Phương.

Các Thẩm phán:

Ông Nguyễn Văn Tửu.

Ông Lê Thành Long.

- Thư ký phiên tòa: Ông Bùi Đức Anh - Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Ông Phạm Ba Duy - Kiểm sát viên.

Trong các ngày 31 tháng 10 và ngày 03 tháng 11 năm 2022, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 257/2022/TLPT-DS ngày 08 tháng 7 năm 2022 về việc: “Tranh chấp về thừa kế tài sản và Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”. Do Bản án dân sự sơ thẩm số 495/2022/DS-ST ngày 22 tháng 04 năm 2022 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 1792/QĐPT-DS ngày 25 tháng 8 năm 2022, giữa các đương sự:

Nguyên đơn:

1. Bà Trần Thị L, sinh năm 1944 (vắng mặt).

Địa chỉ: 99/3 ấp T, xã T, huyện H, Thành phố H.

Người đại diện hợp pháp: Ông Ngô Xuân T, sinh năm 1955 (có mặt).

Địa chỉ: 69/5B ấp T 1, xã B, huyện H, Thành phố H (Theo giấy ủy quyền ngày 08/6/2022).

2. Bà Trần Thị L1, sinh năm 1959 (có mặt).

Địa chỉ: 150/3 ấp T, xã T, huyện H, Thành phố H.

Bị đơn: Bà Trần Thị N, sinh năm 1958 (có mặt).

Địa chỉ: 99/3 ấp T, xã T, huyện H, Thành phố H.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Trần Thị N: Luật sư Phan Thành Nh, Văn phòng Luật sư N-T, thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt).

Địa chỉ: 111 đường L, phường B, Quận 1, Thành phố H.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan:

1. Ông Trần Văn Th, sinh năm 1941 (chết năm 2019).

Nơi cư trú cuối cùng: Tổ 5, ấp 17, huyện T, thị xã B, tỉnh B.

Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Trần Văn Th:

1.1. Bà Trần Thị Kim H, sinh năm 1961 (vắng mặt).

Địa chỉ: Tổ 5, Ấp 2, xã M, huyện C, tỉnh B.

1.2. Bà Trần Thị Kim L2, sinh năm 1963 (vắng mặt).

Địa chỉ: Tổ 5, Ấp 17, xã T, thị xã B, tỉnh B.

1.3. Bà Trần Thị Kim H1, sinh năm 1965 (vắng mặt).

Địa chỉ: Tổ 1, khu phố P, phường A, thị xã B, tỉnh B.

1.4. Ông Trần Văn Th1, sinh năm 1967 (vắng mặt).

Địa chỉ: Tổ 6, Ấp 17, xã T, thị xã B, tỉnh B.

1.5. Bà Trần Thị Kim T1, sinh năm 1969 (vắng mặt).

Địa chỉ: Tổ 3, khu phố B, phường A, thị xã B, tỉnh B.

1.6. Ông Trần Văn T2, sinh năm 1970 (vắng mặt).

1.7. Ông Trần Văn P – sinh năm 1973 (vắng mặt).

Ông T2, ông P cùng địa chỉ: Tổ 3, Ấp 17, xã T, thị xã B, tỉnh B.

1.8. Bà Trần Thị Kim H2, sinh năm 1974 (vắng mặt).

Địa chỉ: Tổ 5, Ấp 17, xã T, thị xã B, tỉnh B.

1.9. Ông Trần Văn T3, sinh năm 1975 (vắng mặt).

Địa chỉ: Tổ 3, Ấp 17, xã T, thị xã B, tỉnh B.

1.10. Ông Trần Văn T4, sinh năm 1977 (vắng mặt).

Địa chỉ: Tổ 5, Ấp 17, xã T, thị xã B, tỉnh B.

2. Bà Trần Thị Th2, sinh năm 1950 (vắng mặt).

Địa chỉ: 5/8 ấp 4, xã X, huyện H, Thành phố H.

Người đại diện theo ủy quyền của các ông/bà Trần Thị Kim H, Trần Thị Kim L2, Trần Thị Kim H1, Trần Văn Th1, Trần Thị Kim T1, Trần Văn T2, Trần Thị Kim H2, Trần Văn T3, Trần Văn T4, Trần Văn P, Trần Thị Th2: Bà Trần Thị L1, sinh năm 1959 (có mặt).

Địa chỉ: 150/3 ấp T, xã T, huyện H, Thành phố H (Theo giấy ủy quyền ngày 29/01/2019 và ngày 09/6/2017).

3. Bà Trần Thị T5, sinh năm 1966 (chết năm 2021).

Địa chỉ: 20/1D ấp X1, xã X, huyện H, Thành phố H.

Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà T5:

3.1 Ông Nguyễn Văn R, sinh năm 1965 (vắng mặt).

3.2 Ông Nguyễn Phương B, sinh năm 1988 (vắng mặt).

3.3 Bà Nguyễn Thị Phương V, sinh năm 1992 (vắng mặt).

3.4 Bà Nguyễn Thị Phương A, sinh năm 1990 (vắng mặt).

Cùng địa chỉ: 20/1D ấp X 1, xã X, huyện H, Thành phố H.

Người đại diện hợp pháp của các ông/bà Nguyễn Văn R, Nguyễn Phương B, Nguyễn Thị Phương V, Nguyễn Thị Phương A: Bà Trần Thị L1, sinh năm 1959 (có mặt).

Địa chỉ: 150/3 ấp T, xã T, huyện H, Thành phố H (Theo giấy ủy quyền ngày 11/10/2022).

4. Ủy ban nhân dân huyện H, Thành phố H.

Địa chỉ: 01 đường L, thị trấn H, huyện H, Thành phố H.

Người đại diện hợp pháp: Ông Lê Ưu T6; Chức vụ: Chuyên viên Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện H (Theo văn bản ủy quyền số 4218/UBND ngày 01/10/2020 của Ủy ban nhân dân huyện H -vắng mặt).

5. Bà Trần Thị Lệ Th3, sinh năm 1978 (vắng mặt).

6. Bà Trần Thị Ngọc B1, sinh năm 1984 (vắng mặt).

7. Ông Trần Văn H3, sinh năm 1986 (vắng mặt).

8. Ông Trần Văn Th4, sinh năm 1990 (vắng mặt).

9. Bà Trần Thị Mỹ H4, sinh năm 1990 (vắng mặt).

10. Trẻ Trần Hiếu Ng,sinh năm 2016 (vắng mặt).

Người đại diện hợp pháp của trẻ Trần Hiếu Nghĩa: Ông Trần Văn H3, sinh năm 1986 và bà Trần Thị Mỹ H4, sinh năm 1990 (vắng mặt).

Cùng địa chỉ: 99/3 ấp T, xã T, huyện H, Thành phố H.

Người đại diện hợp pháp của các ông/bà Trần Thị Lệ Th3, Trần Thị Ngọc B1, Trần Văn H3, Trần Văn Th4, Trần Thị Mỹ H4: Bà Trần Thị N, sinh năm 1958 (có mặt).

Địa chỉ: 99/3 ấp T, xã T, huyện H, Thành phố H. (Theo Giấy ủy quyền lập ngày 6/5/2021).

11. Bà Trần Thị Kiều L3, sinh năm 1981 (vắng mặt).

Người đại diện hợp pháp của bà L3: Ông Nguyễn Bảo V, sinh năm 1974 (có mặt).

Địa chỉ: 10/11 Khu phố 8, thị trấn H, huyện H, Thành phố H (Theo Giấy ủy quyền lập ngày 6/5/2021).

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Trần Thị Kiều L: Luật sư Phan Thành Nh, Văn phòng Luật sư N-T, thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt).

Địa chỉ: 111 đường L, phường B, Quận 1, Thành phố H.

Người kháng cáo:

Bị đơn: Bà Trần Thị N.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: Bà Trần Thị Kiều L3.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn, các bà Trần Thị L, Trần Thị Lệ 1 thống nhất trình bày:

Cha mẹ bà Lánh, bà Lệ là cụ Trần Văn Tr (sinh năm 1919, chết năm 1986) và cụ Nguyễn Thị S (chết năm 1994), có 08 người con là các ông/bà Trần Văn Th (chết năm 2019), Trần Thị L, Trần Văn Th5 (độc thân, chết năm 22 tuổi), Trần Thị Th2, Trần Văn S1 (chết năm 2014), Trần Thị L1, Trần Thị T1 (chết năm 2021), Trần Văn Chín U (chết lúc 2 tuổi).

Lúc sinh thời, cụ Tr và cụ S đứng bộ mua của bà Phạm Thị Tr1, sống độc thân phần diện tích đất theo chứng thư đoạn mãi bất động sản và tờ Tông chi trước bạ của Ty IV Sài Gòn ngày 11/12/1972, quyển 40C, tờ 100, số 880 ngày 30/8/1973 với phần đất có tổng diện tích là 5.125m2, bao gồm thửa đất số 187, diện tích 735m2 (TV) thuộc tờ bản đồ số 22. Thửa 120 diện tích 1449m2 (Lm) tờ bản đồ số 27; thửa 121 diện tích 1386m2 (Lm) tờ bản đồ số 27; thửa 146 diện tích 1582m2 (Lm) tờ bản đồ số 27 xã T, huyện H (theo tài liệu năm 1995) được cụ Tr đứng bộ từ trước năm 1975.

Sau khi nhận chuyển nhượng, cụ Tr và cụ S đã cất trên phần đất thuộc thửa 187 một căn nhà tường gạch, mái ngói (nay là số 99/3) ấp T, xã T, huyện H để gia đình cùng sử dụng. Sau thời gian cư ngụ tại đây, ông Th, bà Th2, bà L1, bà T1 (là anh chị em ruột của ông S) lần lượt lập gia đình tách ra sống riêng. Bà L không lấy chồng ở chung với cha mẹ cùng gia đình ông S tại phần nhà, đất do cha mẹ tạo dựng.

Cụ Tr chết năm 1986, cụ S chết năm 1994, khi chết đều không để lại di chúc. Sau khi hai cụ chết, căn nhà 99/3 ấp T do bà L, ông S cùng vợ là bà N và các con sử dụng. Riêng phần đất ruộng do ông S1 trực tiếp canh tác.

Nay, bà L, bà L1 yêu cầu: Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (giấy CNQSDĐ) số G 947594, số vào sổ cấp giấy chứng nhận số 59/1998 QSDĐ/Quyển 2 do UBND huyện H cấp cho ông Trần Văn S1 ngày 29/6/1998; Hủy giấy CNQSDĐ số vào sổ cấp giấy chứng nhận số 3683 QSDĐ/2004 do UBND huyện H cấp cho ông Trần Văn S1 ngày 17/2/2004; Hủy giấy CNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BA 397093, số vào sổ cấp giấy chứng nhận CH00805 do UBND huyện H cấp cho ông Trần Văn S1, bà Trần Thị N ngày 10/7/2010.

Lý do yêu cầu hủy các giấy CNQSDĐ này là do UBND huyện H cấp cho ông S1, bà N không tuân thủ đúng trình tự, thủ tục cấp đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Các nguyên đơn xác định toàn bộ phần diện tích nhà, đất do cha mẹ chết để lại và yêu cầu chia thừa kế như sau:

Đối với phần diện tích đất nông nghiệp thuộc thửa 120, 121 và thửa 146 (Lm) tờ bản đồ số 27 thì vô hiệu phần diện tích đất ông S1 đã tặng cho con gái là Trần Thị Kiều L3, tổng diện tích đất được nhập lại là 4.417m2 chia ra làm 07 phần bằng nhau, các thừa kế của ông S1 được nhận 2 phần (theo bản đồ do cơ quan chức năng xác lập); 05 phần còn lại nhập chung giao cho 5 thừa kế còn lại (là nguyên đơn), phần nhận chia này đủ diện tích tách thửa cho các thừa kế của ông S1 theo quy định của Luật Đất đai.

Sau khi hủy giấy CNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CH00805 ngày 10/7/2010 đã cấp cho ông S1, bà N. Toàn bộ phần đất này đã được cơ quan chức năng xác định tại tờ bản đồ số 54 Bộ địa chính xã T (Tài liệu 1995) xác định 688,7m2; địa chỉ 99/3 ấp T, xã T, huyện H; được chia làm 7 phần bằng nhau: Ông S1, bà N được nhận 02 phần (01 phần được hưởng theo quy định và 01 phần do có công sức giữ gìn bảo quản tài sản); Phần đất còn lại sẽ giao cho các thừa kế còn lại của cụ Tr, cụ S do bà L1 đại diện nhận thay. Nguyên đơn đồng ý trả lại cho bị đơn bà N giá trị xây dựng nhà và công trình phụ là 1.000.000.000 đồng.

Bị đơn, bà Trần Thị N trình bày:

Toàn bộ phần nhà và đất mà nguyên đơn có tranh chấp có nguồn gốc của cha mẹ chồng là cụ Tr và cụ S. Sau khi cha mẹ chồng chết vào các năm 1986 và 1994, căn nhà số 99/3 ấp T, xã T do gia đình ông S1 trực tiếp quản lý sử dụng. Sau quá trình sử dụng đất liên tục và có đăng ký kê khai, vào ngày 29/6/1998, ông S1 được UBND huyện H cấp giấy CNQSDĐ số 59/1998 QSDĐ/Quyển 2.

Trong quá trình sử dụng có sự điều chỉnh ngày 10/7/2010, ông S1, bà N được UBND huyện H cấp giấy CNQSDĐ số CH00805 thuộc thửa đất số 462, tờ bản đồ số 54 (TL 2005) xã T, diện tích 464,3m2 diện tích xây dựng 218,7m2, diện tích sàn xây dựng 218,7m2, trên đất có căn nhà số 99/3 ấp T. Mặc dù, xác định nhà và đất (phần đất có tranh chấp thuộc giấy CNQSDĐ số G 947594, số vào sổ cấp giấy chứng nhận số 59/1998 QSDĐ/Quyển 2 do UBND huyện H cấp ngày 29/6/1998 và Giấy chứng nhận QSDĐ số 3683QSDĐ/2004 do UBND huyện H cấp cho ông S1 ngày 17/2/2004) là tài sản do cha mẹ chồng tạo lập ban đầu nhưng công sức bảo quản và trực tiếp canh tác sau khi cha mẹ chết thuộc về vợ chồng bị đơn nên được chính quyền địa phương công nhận quyền sử dụng đất là đúng với thực tế và công sức đóng góp của bị đơn.

Đề nghị Tòa án không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trình bày:

Các ông/bà Trần Văn Th, Trần Thị Kim H, Trần Thị Kim L1, Trần Thị Kim H1, Trần Văn Th1, Trần Thị Kim T1, Trần Văn T2, Trần Thị Kim H2, Trần Văn T3, Trần Văn T4, Trần Văn P trình bày: Thống nhất nội dung và yêu cầu trình bày của các nguyên đơn.

Bà Trần Thị TT2, bà Trần Thị T5 và người đại diện hợp pháp trình bày:

Thống nhất nội dung và yêu cầu trình bày của các nguyên đơn. Đối với phần đất gắn liền với đất thổ cư mà ông S1, bà N được cấp giấy CNQSDĐ, các đương sự đề nghị hủy giấy CNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất nhập chung với phần đất đã kê khai nhưng chưa được cấp giấy CNQSDĐ số 59/1998/QSDĐ/Quyển 2 ngày 29/06/1998 diện tích 735m2 (TV) thuộc thửa 187 tờ bản đồ số 22 xã T, huyện H, sau đó được điều chỉnh lại là 688,7m2 (theo sơ đồ bản vẽ do Công ty đo đạc bản đồ - Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố H lập ngày 7/8/2020). Toàn bộ phần đất này được chia cho các thừa kế của cụ Tr, cụ S theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp, trong đó có phần diện tích đất ông S1 lập hợp đồng tặng cho tài sản đối với con gái là bà L3 sẽ nhập chung chia thành 07 (bảy) phần bằng nhau trong đó tính công sức giữ gìn, bảo quản đất cho ông S1 cùng gia đình được nhận 2/7 diện tích; 05 phần diện tích đất còn lại giao cho 5 người thừa kế còn lại do bà L1 đại diện nhận chung. Phần đất các thừa kế ông S1 được nhận do bà N đại diện đứng tên đủ diện tích đất để tách thửa, bà N sẽ thực hiện việc đăng ký kê khai, nộp thuế quyền sử dụng để được cấp giấy CNQSDĐ theo quy định của pháp luật, phù hợp với quy định của địa phương về việc tách thửa.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bao gồm các ông/bà Trần Thị Lệ Th3, Trần Thị Ngọc B1, Trần Văn H3, Trần Văn Th4, Trần Thị Mỹ H4, trẻ Trần Hiếu Ng và người đại diện hợp pháp trình bày: Toàn bộ nhà và đất có tranh chấp có nguồn gốc từ ông bà nội để lại. Ông Trần Văn S1 (đã chết) cùng mẹ là bà Trần Thị N có công sức giữ gìn bảo quản cho đến nay và đã ổn định cuộc sống. Các nguyên đơn trong vụ án đã thoát ly ra sống riêng sau khi ông bà nội chết. Đề nghị Tòa án không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn.

Bà Trần Thị Kiều L3 và người đại diện hợp pháp trình bày: Bà L3 là con gái ông S1 và bà N đã được ông S1 tách đất tự nguyện tặng cho phần tài sản của mình theo đúng quy định của pháp luật về đất đai. Đề nghị Tòa án tiếp tục công nhận quyền sử dụng đất hợp lệ cho bà L3.

Ủy ban nhân dân huyện H, Thành phố H trình bày:

Đất có nguồn gốc do ông Trần Văn Tr và bà Nguyễn Thị S sử dụng từ trước năm 1975. Sau khi ông Tr và bà S chết, phần đất có nhà mang số 99/3 do bà Trần Thị L và vợ chồng ông Trần Văn S1 cùng sử dụng ổn định cho đến nay. Do đó, việc cấp giấy CNQSDĐ số 59/1998/QSDĐ cho ông Trần Văn S1 ngày 29/6/1998 đối với phần đất diện tích 735m2 (TV) thuộc thửa 187 tờ bản đồ số 22, xã T, huyện H (tài liệu 1995) trên đất có căn nhà số 99/3 do ông Tr và bà S để lại là không đúng theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, phần nhà đất này ông S1 đã được cấp giấy CNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CH00805 ngày 10/7/2010 diện tích 464,3m2 thuộc thửa 462 tờ bản đồ số 54 xã T (TL 2005) nhà số 99/3, ấp T đã chỉnh lý biến động tại giấy CNQSDĐ số 59/1998/QSDĐ ngày 16/7/2010 và đến ngày 01/10/2014, bà N nhận thừa kế phần nhà đất trên và đã cập nhật trên trang 4 của giấy chứng nhận. Căn cứ khoản 5 Điều 87 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định: “Nhà nước không thu hồi giấy chứng nhận đã cấp trái pháp luật trong các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 106 của Luật Đất đai nếu người được cấp đã thực hiện thủ tục chuyển đổi, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất và đã được giải quyết theo quy định của pháp luật. Việc xử lý thiệt hại do việc cấp giấy chứng nhận trái pháp luật gây ra thực hiện theo quyết định hoặc bản án của Tòa án nhân dân”. Do đó, UBND huyện không thu hồi giấy chứng nhận đã cấp cho ông Trần Văn S1. Do đất đã được cấp giấy CNQSDĐ trường hợp bà Trần Thị L có tranh chấp quyền sử dụng đối với phần nhà đất mang số 99/3 ấp T, xã T căn cứ theo khoản 1 Điều 203 Luật Đất đai năm 2013 thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Đối với phần đất nông nghiệp thuộc các thửa 120 diện tích 1449m2 (Lm), thửa 121 diện tích 1.386m2 (Lm), thửa 146 diện tích 1.582m2 (Lm) tờ bản đồ số 27, xã T (tài liệu năm 1995) do vợ chồng ông Trần Văn S1 trực tiếp sử dụng ổn định từ khi ông Trần Văn Tr và bà Nguyễn Thị S chết đến nay. Do đó, việc UBND huyện cấp giấy CNQSDĐ số 59/1998/QSDĐ đối với phần đất thuộc thửa 120, 121 và giấy CNQSDĐ số 3683/QSDĐ/2004 đối với phần đất thuộc thửa 146 là đúng quy định của pháp luật. Việc bà Trần Thị L đề nghị thu hồi giấy CNQSDĐ tại phần đất này là không có cơ sở để giải quyết. Vì lý do trên, đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 495/2022/DS-ST ngày 22 tháng 04 năm 2022 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, quyết định:

Căn cứ khoản 4 Điều 34, Điều 70, Điều 71, Điều 86 Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015; áp dụng Điều 221, khoản 1 Điều 623; điểm d khoản 1 Điều 688 Bộ luật Dân sự 2015; Khoản 4 Điều 4 Nghị Quyết 02/2016/NQHĐTP ngày 30/6/2016;

Áp dụng Điều 2 Luật Người cao tuổi; Luật Thi hành án dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

I. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu: Hủy giấy CNQSDĐ số 59/1998/QSDĐ/quyển 2 do UBND huyện H, Thành phố H cấp cho ông Trần Văn S1 ngày 29/6/1998 và hủy giấy CNQSDĐ số 3683/QSDĐ/2004 do UBND huyện H, Thành phố H cấp cho ông Trần Văn S1 ngày 17/02/2004, cập nhật cho bà Trần Thị Kiều L3 ngày 28/3/2013.

II. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc hủy giấy CNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CH 00805 do do UBND huyện H, Thành phố H cấp cho ông Trần Văn S1, bà Trần Thị N ngày 10/7/2010 với diện tích 464,3m2.

III. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn về việc chia thừa kế quyền sử dụng đất.

1. Xác định hàng thừa kế của ông Trần Văn Tr, bà Nguyễn Thị S có 06 người, bao gồm:

Ông Trần Văn Th (chết 2019, có vợ - đã chết) có các con: Bà Trần Thị Kim H, Bà Trần Thị Kim L2, Bà Trần Thị Kim H1, Ông Trần Văn TT1, Bà Trần Thị Kim T1, Ông Trần Văn T2, Ông Trần Văn P, Bà Trần Thị Kim H2, Ông Trần Văn T3, Ông Trần Văn T4.

Bà Trần Thị L.

Bà Trần Thị Th2.

Ông Trần Văn S1 (chết năm 2014, có vợ bà Trần Thị N và các con: Trần Thị Lệ Th3, Trần Thị Ngọc B1, Trần Văn H3, Trần Văn Th4 và Trần Thị Kiều L3).

Bà Trần Thị L1.

Bà Trần Thị T5.

2. Xác định tài sản để chia thừa kế của ông Tr, bà S là 5.106,98m2 đất theo 03 giấy chứng nhận (số 59/1998/QSDĐ, số 3683/QSDĐ/2004, số CH00805 do UBND huyện H cấp và theo các bản vẽ hiện trạng do Trung Tâm đo đạc bản đồ lập ngày 15/01/2021).

3. Ghi nhận sự tự nguyện của các nguyên đơn và đồng thừa kế bà Th2, bà T5, các thừa kế thế vị của ông Th như sau: Tính công sức giữ gìn và bảo quản cho ông Trần Văn S1 tương đương 01 suất thừa kế được chia và không tranh chấp giá trị xây dựng.

4. Phần đất có diện tích 688,7m2, trên đất có căn nhà số 99/3 ấp T, xã T, huyện H được chia bằng giá trị thành 07 phần bằng nhau. Các thừa kế của ông Trần Văn S1, gồm vợ là bà Trần Thị N và các con: Trần Thị Lệ Th3, Trần Thị Ngọc B1, Trần Văn H3, Trần Văn Th4 và Trần Thị Kiều L3 nhận 02 phần tương đương 7.672.511.542 đồng. 05 phần còn lại, các ông bà gồm: Bà L, bà L1, bà Th2, bà T5 và những người thừa kế của ông Th sẽ được nhận mỗi phần là 3.836.355.771 đồng.

Giao cho bị đơn bà Trần Thị N và những người thừa kế khác của ông S1 là Trần Thị Lệ Th3, Trần Thị Ngọc B1, Trần Văn H3, Trần Văn Th4 và Trần Thị Kiều L3 được quyền quản lý sử dụng đối với phần nhà đất nêu trên. Các ông bà Trần Thị N, Trần Thị Lệ Th3, Trần Thị Ngọc B1, Trần Văn H3, Trần Văn Th4 và Trần Thị Kiều L3 có trách nhiệm hoàn trả bằng tiền đối với phần quyền lợi về đất mà bà L, bà L1, bà Th2, bà T5 và những người thừa kế của ông Th được nhận, tổng số tiền phải hoàn trả là 19.181.278.855 đồng. Trả trong thời hạn 04 tháng sau khi bản án có hiệu lực pháp luật.

Sau khi giao đủ số tiền này thì bà Trần Thị N, bà Trần Thị Lệ Th 3, bà Trần Thị Ngọc B1, ông Trần Văn H3, ông Trần Văn Th4 và bà Trần Thị Kiều L3 được quyền kê khai di sản thừa kế và được công nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật đối với phần đất có diện tích 688,7m2, thuộc một phần thửa 187, tờ bản đồ số 22 và thửa số 462, tờ bản đồ số 54, trên đất có căn nhà số 99/3 ấp T, xã T, huyện H theo Bản vẽ hiện trạng vị trí – áp ranh do Trung tâm đo đạc bản đồ thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố H lập ngày 15/01/2021.

Nếu trong thời hạn 04 tháng bà Trần Thị N, bà Trần Thị Lệ Th 3, bà Trần Thị Ngọc B1, ông Trần Văn H3, ông Trần Văn Th4 và bà Trần Thị Kiều L3 không thanh toán đủ số tiền như Quyết định phần trên thì bà L, bà L1, bà Th2, bà T5 và những người thừa kế của ông Th có quyền yêu cầu Cơ quan Thi hành án dân sự có thẩm quyền tiến hành phát mại tài sản để thi hành án theo quy định pháp luật.

5. Đối với phần đất nông nghiệp thuộc các thửa 120, thửa 121 và thửa 146, tờ bản đồ số 27 xã T, huyện H sẽ được phân chia theo Bản đồ hiện trạng vị trí áp ranh do Trung tâm đo đạc bản đồ thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh lập ngày 15/01/2021. Theo đó những người thừa kế của ông Trần Văn S1 gồm bà Trần Thị N, bà Trần Thị Lệ Th3, bà Trần Thị Ngọc B1, ông Trần Văn H3, ông Trần Văn Th4 và bà Trần Thị Kiều L3 sẽ được nhận 02 phần đất tại khu 6 và khu 7; Còn lại các phần đất từ khu 1 đến khu 5 sẽ giao cho bà Trần Thị L1 đại diện cho các thừa kế còn lại của ông Tr, bà S là ông Th, bà L, bà L1, bà Th2 và bà T5 đứng tên kê khai đăng ký sử dụng. Các đương sự được quyền liên hệ với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để tiến hành thủ tục đăng ký, kê khai cấp giấy CNQSDĐ theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí, quyền kháng cáo của các đương sự.

Cùng ngày 29/4/2022, bị đơn bà Trần Thị N và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, bà Trần Thị Kiều L3 kháng cáo đề nghị xem xét lại toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Trần Thị N và đai diện hợp pháp của bà Trần Thị Kiều L3 giữ nguyên kháng cáo. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau việc giải quyết vụ án.

Bà Trần Thị N trình bày:

Diện tích đất mà các nguyên đơn yêu cầu chia thừa kế có nguồn gốc của cụ Tr, cụ S để lại. Cụ Tr, cụ S đã chết, có 8 người con, trong đó có 3 người còn sống là bà L, bà L1 và bà Th2 như nguyên đơn trình bày là đúng. Khi còn sống thì cụ Tr đã cho vợ chồng ông S1, bà N toàn bộ diện tích đất này và ông S1 đã được cấp giấy CNQSDĐ hợp pháp. Vì vậy, tài sản trên là của vợ chồng ông S1, bà N, không phải là di sản thừa kế.

Trong phần đất tranh chấp thì chỉ có diện tích đất nông nghiệp là các thửa 120, 121, 146 do cụ Tr mua, còn thửa 187 là do cụ Tr khai phá. Khi được cho thì vợ chồng ông S1, bà N tiếp tục khai phá thêm và xây nhà trên đất ở cho đến nay. Quá trình sử dụng có cho bà L3 một phần đất. Hiện trên thửa 187 có căn nhà 99/3 do bà L và gia đình bà N đang sử dụng. Nhà này do vợ chồng ông S1, bà N xây dựng.

Con đường phía trước nhà 99/3 được nhà nước nâng cao nhiều lần, mỗi lần nâng đường thì ông S1, bà N lại phải sửa chữa nâng nền nhà. Việc xây nhà và sửa chữa bao nhiêu thì bà N không xác định được. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không tính tiền chi phí này cho gia đình bà N là không đúng. Đồng thời, quá trình sử dụng đất, bà N có nộp tiền sử dụng đất cho nhà nước là 70.483.300 đồng, nộp lệ phí trước bạ 2.260.700 đồng và nộp tiền đất ở năm 2013, 2014, mỗi năm là 148.507 đồng, tổng cộng số tiền đã nộp là 73.041.014 đồng. Số tiền này, Tòa án cấp sơ thẩm cũng không buộc các người thừa kế trả lại cho bà N.

Trên thửa 187, ngoài căn nhà số 99/3, còn có một số căn nhà trọ do bà N đang cho thuê nhưng không lập hợp đồng do họ chỉ thuê thời gian ngắn. Phần đất nông nghiệp cũng đang cho thuê nhưng các bên chỉ thỏa thuận miệng. Tòa án cấp sơ thẩm không đưa họ tham gia tố tụng là vi phạm.

Người đại diện hợp pháp của bà Trần Thị Kim L3 trình bày: Bà L3 được ông S1, bà N cho một phần đất. Việc cho này là hợp pháp. Vì vậy, đề nghị được tiếp tục sử dụng.

Nguyên đơn, bà bà Trần Thị L1, đồng thời là người ủy quyền của bà L, bà Th2 trình bày:

Đất yêu cầu chia thừa kế là của cụ Tr, cụ S. Hai cụ chết không để lại di chúc. Ông S1 tự đăng ký kê khai và được cấp giấy CNQSDĐ là trái pháp luật. Việc bà N trình bày cụ Tr đã cho ông S1, bà N phần đất tranh chấp là không đúng.

Bà Lánh ở tại căn nhà số 99/3. Căn nhà này do cụ Tr, cụ S xây dụng để gia đình cùng ở. Khi cụ Tr, cụ S chết thì ông S1, bà N chỉ sửa chữa phần hư hỏng, còn lại vẫn nguyên trạng. Gia đình ông S1, bà N đã sử dụng đất, kinh doanh cho thuê và thu lợi trong nhiều năm nhưng các nguyên đơn không yêu cầu đòi lại phần này là có lợi cho bà N. Bà N, ông S1 có sửa chữa căn nhà nhưng cũng đã được tính bằng một suất thừa kế. Bà L1, bà L, bà Th2 đồng ý thanh toán số tiền bà N đã nộp là 73.041.014 đồng như bà N trình bày nếu có đủ chứng từ chứng minh.

Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là đúng pháp luật. Đề nghị Hội đồng xét xử bác kháng cáo của bà N, bà L3.

Ông T trình bày:

Bà T5 có chồng là ông R và các con là ông B, bà V và bà A. Bà T5 đã chết năm 2021 khi Tòa án chưa xét xử sơ thẩm. Tuy nhiên, chồng và các con của bà T5 không có ý kiến về việc Tòa án cấp sơ thẩm không đưa họ tham gia tố tụng với tư cách người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà T5. Vì vậy, đề nghị Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án. Phần di sản của bà T5 được hưởng bao nhiêu thì chồng và con bà T5 xin được hưởng chung.

Ông R và các con là ông B, bà V và bà A đồng ý để bà N và các thừa kế của ông S1 hưởng 2 suất thừa kế như nguyên đơn trình bày và đồng ý thanh toán số tiền bà N đã nộp là 73.041.014 đồng như bà N trình bày.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Nơi, bà Loan trình bày:

Về tố tụng:

Quá trình tố tụng, bà T5 đã ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng là đúng. Tuy nhiên, bà T5 chết vào tháng 11/2021 nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không đưa chồng và các con của bà T5 tham gia tố tụng để kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Tòa án cấp sơ thẩm cũng không đưa những người thuê trọ tại số 99/3, không đưa người thuê đất đối với các thửa đất nông nghiệp là không bảo đảm việc thi hành án. Bản án sơ thẩm tuyên việc thi hành án sau 4 tháng kể từ ngày bản án có hiệu lực là không đúng pháp luật, không thể thi hành trong thực tế.

Về nội dung: Tài sản của cụ Tr, cụ S chỉ là 4.417m2 nhưng nguyên đơn lại yêu cầu chia thừa kế đối với diện tích 5.125m2 là không có căn cứ. Phần chênh chệch khoảng 600m2 chưa được Tòa án cấp sơ thẩm làm rõ lý do tại sao? Thuộc thửa đất nào? Do không xác định được ranh các thửa đất. Ông S1, bà N có nộp các khoản tiền, tổng cộng hơn 70 triệu nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không buộc các nguyên đơn và đương sự khác trả lại là ảnh hưởng đến quyền lợi của bà N và các con. Thực tế, bà N đã nhiều lần nâng nền nhà do nhà nước nâng cao nền đường, đã cải tạo, xây mới một số công trình trên đất nhưng Tòa án không buộc các nguyên đơn thanh toán số tiền này.

Do vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và việc điều tra thu thập chứng cứ không đầy đủ nêu trên nên đề nghị Hội đồng xét xử hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Bà N và đại diện hợp pháp của bà L3 thống nhất nội dung trình bày của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp nêu trên.

Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh có ý kiến:

Nguồn gốc tài sản tranh chấp mà nguyên đơn yêu cầu chia thừa kế là của cụ Tr, cụ S. Việc bà N trình bày được cho nhưng không có căn cứ chứng minh. Tòa án cấp sơ thẩm xác định di sản thừa kế của cụ Tr, cụ S là các thửa đất 120, 121, 146, 187, căn nhà 99/3 trên thửa 187 và chia thừa kế theo pháp luật là đúng. Khi chia, Tòa án cấp sơ thẩm đã tính phần công sức quản lý di sản cho bà N và các thừa kế của ông S1 bằng một kỷ phần là đúng.

Tại phiên tòa, nguyên đơn và người thừa kế khác đồng ý thanh toán số tiền do ông S1, bà N đã nộp nên đề nghị ghi nhận sự tự nguyện này của các đương sự. Một số vi phạm tố tụng không phải là căn cứ để hủy bản án sơ thẩm.

Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự không chấp nhận kháng cáo của bị đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, giữ nguyên bản án sơ thẩm.