Bản án 74/2018/DSPT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn anh Đặng Hoàng P ủy quyền cho bà Lê Thị H trình bày: Ông Đặng Thành S1 và bà Phạm Thị U là vợ chồng chính thức, hợp pháp, ông bà đã xây dựng hôn nhân vào năm 1962. Ông S1 và bà U sinh được năm người con chung:

1. Chị Đặng Thị N, sinh năm 1968.

2. Anh Đặng Quốc T, sinh năm 1970.

3. Anh Đặng Thanh P2, sinh năm 1972.

4. Anh Đặng Thanh P1, sinh năm 1974.

5. Chị Đặng Thị Kiều O, sinh năm 1976.

Tất cả năm người con đều còn sống. Anh Đặng Thanh P2 bị bệnh tâm thần không có năng lực hành vi dân sự nên bà U đại diện cho con theo pháp luật.

Vào năm 1976 ông S1 có quan hệ như vợ chồng với bà Lê Thị H. Ông S1 và bà H sinh được bốn người con chung:

1. Anh Đặng Hoàng P, sinh năm 1979 (nguyên đơn).

2. Anh Đặng Minh N1, sinh năm 1992 (người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập).

3. Anh Đặng Minh T1, sinh năm 1992 (người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập).

4. Chị Đặng Thị L, sinh năm 1977 (người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập).

Chứng cứ để chứng minh chị L, anh P, anh N1 và anh T1 là con của ông S1 và bà H là các giấy khai sinh số: 519/1983, quyển số: 01/1983 ngày 29-8-1983; số: 520/1983, quyển số:01/1983 ngày 29-8-1983; số: 375, quyển số: 01 ngày 12-8-1997; số: 376, quyển số: 01/1997 ngày 12-8-1997.

Đến ngày 16 tháng 01 năm 2014 ông Đặng Thành S1 chết theo giấy chứng tử số: 07/2014, quyển số: 02/2013 ngày 21-01-2014.

Theo kết quả đo đạc hiện trạng ngày 08-7-2015 và ngày 31-7-2015, trích đo bản đồ hiện trạng khu đất của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai và Phòng Tài nguyên – Môi trường huyện A thì tài sản chung của ông S1 và bà U gồm có:

1. Thửa đất số 26, tờ bản đồ số 26, diện tích 3.293,7m2 loại đất ở tại nông thôn và đất trồng cây lâu năm. Giá đất thổ cư 170.000 đồng/1m2 x 300m2 = 51.000.000 đồng, giá đất trồng cây lâu năm 50.000 đồng/1m2 x 2.993,7m2 = 149.685.000 đồng tọa lạc tại ấp Xẻo Tràm, xã Trà Côn, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long do bà Út và anh Phước đang quản lý, sử dụng. 2. Thửa đất số 144, tờ bản đồ số 25, diện tích 1.662,1m2 loại đất trồng cây lâu năm, giá đất 50.000 đồng/1m2 x 1.662,1m2 = 83.105.000đ tọa lạc tại ấp A1, xã A2, huyện A, tỉnh Vĩnh Long do bà U đang quản lý, sử dụng. 3. Thửa đất số 307, tờ bản đồ số 25, diện tích 2.312,3m2 loại đất chuyên trồng lúa nước. Thửa đất số 356, tờ bản đồ số 25, diện tích 3.303,7m2 loại đất chuyên trồng lúa nước. Giá đất 40.000 đồng/1m2 x (2.312,3m2 + 3.303,7m2) = 224.640.000 đồng đất tọa lạc tại ấp A1, xã A2, huyện A, tỉnh Vĩnh Long do ông Đặng Thành S1 đăng ký đứng tên sử dụng trong bộ địa chính.

4. Thửa đất số 213, tờ bản đồ số 25, diện tích 9.420,8m2, loại đất chuyên trồng lúa nước. Thửa đất số 291, tờ bản đồ số 25, diện tích 43,9m2, loại đất chuyên trồng lúa nước. Giá đất 40.000 đồng/1m2 x (9.420,87m2 + 43,9m2) = 378.588.000 đồng tọa lạc tại ấp A1, xã A2, huyện A do bà U quản lý, sử dụng.

Các thửa đất số 26, 144, 213, 291 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông Đặng Thành S1 đứng tên.

Các thửa đất số 307, 356 ông S1 nhận chuyển nhượng của người khác, ông S1 đã kê khai đăng ký sử dụng đất, nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Các chủ sử dụng củ đã xác nhận là đã chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông S1, họ không có yêu cầu tranh chấp đất đã chuyển nhượng.

Trước khi ông Đặng Thành S1 chết có để lại di chúc đề ngày 25 tháng 10 năm 2013 để định đoạt tài sản của mình. Tờ di chúc có hai ông thông gia với ông S1 làm chứng là ông Trần Vĩnh H4 và ông Bùi Công M. Tờ di chúc viết tay không có công chứng, chứng thực.

Nguyên đơn Đặng Hoàng P, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập: Đặng Thị L, Đặng Minh N1, Đặng Minh T1 có đơn khởi kiện yêu cầu bà Phạm Thị U phải chia di sản của ông S1 chết để lại theo pháp luật cụ thể chị L, anh P, anh N1, anh T1 mỗi người được hưởng 588m2 đất lúa, 240m2 đất ở đô thị và đất trồng cây lâu năm một phần (1/20) giá trị căn nhà.

Tại phiên hòa giải ngày 29 tháng 12 năm 2016 và tại phiên tòa sơ thẩm người đại diện và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập thay đổi và rút lại một phần yêu cầu khởi kiện. Các đương sự yêu cầu phía bị đơn phải chia lại cho chị L, anh P, anh N1, anh T1 mỗi người bằng 60.000.000đ là giá trị quyền sử dụng đất ở, đất trồng cây lâu năm, đất chuyên trồng lúa nước, không yêu cầu chia giá trị cây trồng trên đất và nhà ở.

Bị đơn bà Phạm Thị U không có yêu cầu phản tố.

Chị N, anh T, anh P1, chị O tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đứng về phía bị đơn, không có yêu cầu độc lập.

Bà U và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đứng về phía bị đơn không chấp nhận toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 26/2017/DS-ST ngày 19/6/2017 của Tòa án nhân dân huyện A đã xử:

Căn cứ vào Điều 244 của Bộ luật tố tụng dân sự. Điều 609, 613, 617, 649, 650, 651 của Bộ luật dân sự; Điều 147 của Bộ luật tố tụng dân sự, khoản 1 Điều 48 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp và quản lý sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

Quyết định đình chỉ xét xử phần yêu cầu của nguyên đơn anh Đặng Hoàng P, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập: Chị Đặng Thị L, anh Đặng Minh N1, anh Đặng Minh T1 đối với yêu cầu chia thừa kế là nhà ở, vật kiến trúc và cây trồng trên đất.

Chấp nhận việc thay đổi yêu cầu của nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập; không yêu cầu chia di sản thừa kế là diện tích đất ruộng, đất vườn mà yêu cầu chia giá trị quyền sử dụng các loại đất là di sản của ông Đặng Thành S1chết để lại.

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện chia di sản thừa kế theo pháp luật của nguyên đơn anh Đặng Hoàng P, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập: chị Đặng Thị L, anh Đặng Minh N1, anh Đặng Minh T1.

Tài sản là phần di sản của ông Đặng Thành S1 để lại gồm: Thửa đất số 26, diện tích 3.293,7m2, loại đất ở tại nông thôn và đất trồng cây lâu năm. Thửa số 144, diện tích 1.662,1m2, loại đất trồng cây lâu năm. Thửa số 213, diện tích 9.420,8m2, thửa đất số 291, diện tích 43,9m2, thửa đất số 307, diện tích 2.312,3m2, thửa đất số 356, diện tích 3.303,7m2 cùng loại đất chuyên trồng lúa nước tọa lạc tại ấp A1, xã A2, huyện A, tỉnh Vĩnh Long. Giá trị di sản bằng 50% giá trị của các thửa đất được tính thành tiền là 443.509.000 đồng chia cho:

1. Anh Đặng Hoàng P là 44.350.900 đồng.

2. Chị Đặng Thị L là 44.350.900 đồng.

3. Anh Đặng Minh N1 là 44.350.900 đồng.

4. Anh Đặng Minh T1 là 44.350.900 đồng.

Số tiền trị giá di sản là quyền sử dụng đất còn lại bằng 266.105.400 đồng giao cho bà Phạm Thị U, chị Đặng Thị N, anh Đặng Quốc T, anh Đặng Thanh P1, chị Đặng Thị Kiều O được hưởng. Phần của anh Đặng Thanh P2 do bà Phạm Thị U đại diện quản lý.

Buộc bà Phạm Thị U, chị Đặng Thị N, anh Đặng Quốc T, anh Đặng Thanh Phong, chị Đặng Thị Kiều Oanh phải có nghĩa vụ thanh toán cho anh Đặng Hoàng P1, chị Đặng Thị L, anh Đặng Minh N1, anh Đặng Minh T1 mỗi người bằng 44.350.900 đồng giá trị quyền sử dụng đất mà nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được chia.

Tạm giao cho bà Phạm Thị U, chị Đặng Thị NU, anh Đặng Quốc T, anh Đặng Thanh P1, chị Đặng Thị Kiều O quản lý, sử dụng các thửa đất: thửa số 26, 144, 213, 291, 307, 356 tọa lạc tại ấp A1, xã A2, huyện A, tỉnh Vĩnh Long.

Kích thước, giáp cận, vị trí, diện tích, loại đất của các thửa đất được xác định theo trích đo bản đồ hiện trạng khu đất ngày 01 tháng 02 năm 2016 và ngày 22 tháng 4 năm 2016 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai, Phòng Tài nguyên

- Môi trường huyện A (có kèm theo bản án).

Ngoài ra án sơ thẩm còn tuyên về chi phí thẩm định giá, án phí sơ thẩm, nghĩa vụ chậm thi hành án và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 28/6/2017 bà Phạm Thị U, anh Đặng Thanh P1, anh Đặng Quốc T, chị Đặng Thị N và chị Đặng Thị Kiều O có đơn kháng cáo bản án sơ thẩm với nội dung:

1/Yêu cầu Tòa án tuyên bố di chúc ngày 25/10/2013 do ông Đặng Thành S1 để lại là hợp pháp.

2/ Yêu cầu Tòa án xử bác yêu khởi kiện của nguyên đơn và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

3/ Yêu cầu xem xét lại phần chi phí thẩm định giá và phần án phí.

Ngày 03/7/2017 Viện Trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện A kháng nghị bản án sơ thẩm với nội dung: Yêu cầu Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long xét xử vụ án theo thủ tục phúc thẩm theo hướng hủy toàn bộ bản án sơ thẩm do có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, có sai lầm trong việc áp dụng pháp luật làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.

Tại phiên tòa phúc thẩm bà Phạm Thị U, anh Đặng Quốc T, chị Đặng Thị Nvà chị Đặng Thị Kiều O có anh Đặng Thanh P1 làm đại diện theo ủy quyền và anh Đăng Thanh P1, giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Bà Lê Thị H là người đại diện theo ủy quyền của anh Đặng Hoàng P1, anh Đặng Minh T1, anh Đặng Minh N1và chị Đặng Thị L không đồng ý theo yêu cầu kháng cáo của bà Phạm Thị U, anh Đặng Thanh P1, anh Đặng Quốc T, chị Đặng Thị N và chị Đặng Thị Kiều O, bà H yêu cầu giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long giữ nguyên Quyết định kháng nghị của Viện Trưởng viện kiểm sát nhân dân huyện A.

Luật gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho anh Đặng Hoàng Pvà anh Đặng Minh N1 phát biểu ý kiến: Đề nghị Hội đồng xét xử xem xét lại Quyết định kháng nghị của Viện Trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện A, vì những lý do để kháng nghị là không đủ căn cứ.

Qua xem xét các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và lời trình bày của các đương sự tại phiên tòa hôm nay có đủ căn cứ chấp nhận yêu cầu chia thừa kế của anh Đặng Hoàng P, anh Đặng Minh T1, anh Đặng Minh N1 và chị Đặng Thị L. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng nghị của Viện Trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện A và không chấp nhận đơn kháng cáo của bà Phạm Thị U, anh Đặng Thanh P1, anh Đặng Quốc T, chị Đặng Thị N và chị Đặng Thị Kiều O, giữ nguyên bản án sơ thẩm. Đối với bà Lê Thị H là vợ của ông Đặng Thành S1, án sơ thẩm chưa xem xét cho bà H, nên bà Lê Thị H sẽ khởi kiện chia thừa kế sau.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho anh Đặng Thanh P1 phát biểu ý kiến: Qua xem xét các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và lời trình bày của các đương sự tại phiên tòa, xét thấy di chúc ngày 25/10/2013 do ông Đặng Thành S1 để lại là hợp pháp, phù hợp theo quy định của pháp luật. Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận đơn kháng cáo của bà Phạm Thị U, anh Đặng Thanh P1, anh Đặng Quốc T, chị Đặng Thị N và chị Đặng Thị Kiều O. Áp dụng khoảng 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Đặng Hoàng P và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập anh Đặng Minh T1, anh Đặng Minh N1 và chị Đặng Thị L Trường hợp không chấp nhận tờ di chúc ngày 25/10/2013 do ông Đặng Thành S1 để lại, đề nghị Hội đồng xét xử xem xét hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ về Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục chung.

Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến; Thẩm phán thụ lý vụ án, Hội đồng xét xử và Thư ký thực hiện đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Các đương sự chấp hành đúng theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

Xét thấy án sơ thẩm thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, chưa đưa hết những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, cấp phúc thẩm không thể bổ sung được, vì vậy cần phải huỷ án sơ thẩm, giao hồ sơ về cấp sơ thẩm giải quyết lại. Do đó, kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện A là có căn cứ. Do huỷ án sơ thẩm, nên không xét kháng cáo. Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 3 Điều 308, Điều 310 Bộ luật TTDS năm 2015; Chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện A, huỷ án sơ thẩm. Các đương sự kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định tại khoản 3 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Xét đề nghị của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa là có căn cứ.

Xét đề nghị của vị luật gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho anh Đặng Hoàng P và anh Đặng Minh N1 là không có căn cứ.

Xét đề nghị của vị luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Phạm Thị U, Anh Đặng Thanh P1, chị Đặng Thị N và anh Đặng Quốc T là có căn cứ chấp nhận một phần.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 3 Điều 308, Điều 310 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

Chấp nhận kháng nghị của Viện Trưởng Viện kiểm sát nhân dân A, tỉnh Vĩnh Long.

1/ Hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm số 26/2017/DS-ST ngày 19/10/2017 của Tòa án nhân dân huyện A đã xử giữa nguyên đơn anh Đặng Hoàng P với bị đơn bà Phạm Thị U và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

2/ Giao hồ sơ vụ án về cho Tòa án nhân dân huyện A giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung.

3/ Về án phí phúc thẩm: Hoàn trả bà Phạm Thị U, chị Đặng Thị N, anh Đặng Quốc T, chị Đặng Thị Kiều O và anh Đặng Thanh P1 mỗi người 300.000đ tiền tạm ứng án phí phúc thẩm theo các biên lai thu tiền số 0013937; 0013936; 0013939; 0013938; 0013940 ngày 30/6/2017 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện A, tỉnh Vĩnh Long.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.