Bản án 730/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu xác định ranh giới giữa hai thửa đất 976 của nguyên đơn với thửa 975 của bị đơn, tính đến hết phần tranh chấp ký hiệu (B) là vách nhà sau của nguyên đơn. Cấp sơ thẩm xác định “Tranh chấp quyền sử dụng đất” theo khoản 9 Điều 26 Bộ luật tụng dân sự là có căn cứ, nhưng chưa cụ thể, mà là “Tranh chấp ranh giới giữa các bất động sản liền kề”.

[2] Bị đơn cho rằng phía nguyên đơn không đủ tư cách là nguyên đơn để kiện ông; đồng thời ông cũng không phải là bị đơn vì phần đất ông đang quản lý sử dụng là đất hương hỏa của gia tộc do 04 anh em ông cùng đồng sở hữu. Đánh giá lập luận này, xét rằng:

[2.1] Phía nguyên đơn sử dụng thửa đất số 976 do cha của các nguyên đơn là ông Đỗ Văn B3 đứng tên giấy chứng nhận QSDĐ ”hộ”, ông B3 chết không để lại di chúc nên quyền sử dụng đất này là tài sản chung chưa chia. Hơn nữa đây là quyền sử dụng đất của “hộ”, nên tất cả 10 người con của ông B3 cùng đứng đơn khởi kiện với tư cách nguyên đơn là có căn cứ và đúng quy định pháp luật.

[2.2] Thửa đất 975 theo Sổ mục kê đất do chính bị đơn cung cấp thể hiện người đứng tên trong Sổ mục kê thửa đất 975 là ông Lê Văn C2, không có tài liệu, chứng cứ nào thể hiện phần đất này là của cha, mẹ ông C2 nên chưa có căn cứ xác định đây là di sản thừa kế, của chung 04 anh em như lời ông ra. Từ đó cấp sơ thẩm xác định nguyên đơn gồm 10 anh chị em của ông Đỗ Văn Bé C do ông C đại diện và bị đơn là ông Lê Văn C2 là hoàn toàn chính xác, có căn cứ.

[3] Theo các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện nguồn gốc thửa đất 976 là của cha các nguyên đơn đứng tên giấy chứng nhận QSDĐ “hộ Đỗ Văn B3”. Cụ thể: theo giấy chứng nhận QSDĐ số 000457 do UBND huyện T cấp ngày 02/7/1996 thì thửa 976 trước đó là thửa 972, diện tích 396m2 (gồm: 252m2 đất T + 144m2 đất LNK). Ngày 12/4/1999 ông B3 chuyển nhượng 72m2 (LNK) cho ông Tấn H (BL 60) nên thửa 972 còn lại 324m2 (252m2 đất T + 72m2 đất LNK) được cấp lại giấy chứng nhận QSDĐ số 000457 ngày 14/5/1999. Ngày 22/10/2002 ông B3 có Đơn xin điều chỉnh bổ sung số thửa đất (BL 72) của thửa 972, diện tích 252m2 (T) thành thửa 976 và thửa 972 còn lại 72m2 (LNK) và được cấp đổi lại giấy chứng nhận QSDĐ số 00191 ngày 20/11/2002. Ngày 16/12/2002 ông B3 lập hợp đồng chuyển nhượng cho con là Đỗ Thị Bé B4 (BL 76,77) diện tích 70m2 (T) của thửa 976, nên thửa 976 còn lại 182m2 (T) và được cấp lại giấy chứng nhận QSDĐ số 00248 ngày 30/12/2002. Năm 2003 ông B3 làm thủ tục cấp đổi lại giấy chứng nhận QSDĐ số 00665 ngày 17/11/2003 đứng tên hộ Đỗ Văn B3.

[4] Đối chiếu Bản trích đo địa chính số 338/VPĐKĐĐ ngày 01/7/2026 của Văn phòng đăng ký đất đai thuộc Sở TNMT thành phố C, thửa đất 976 của nguyên đơn có diện tích đo đạc thực tế là 157,10m2 (chưa tính phần tranh chấp), nếu cộng phần đất tranh chấp ký hiệu (A) 1,60m2 và phần ký hiệu (B) 3,20m2 là: 157,10m2 + 1,60m2 + 3,20m2 = 161,90m2. Ngoài ra, theo giấy chứng nhận QSDĐ thì hình thể thửa 976 có phần dôi ra góc L phía sau cùng bên phải nhìn từ lộ nông thôn vào, theo ghi nhận tại Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ (bổ sung) ngày 16/9/2025 của cấp sơ thẩm, phần này có diện tích khoảng 4,20m x 0,50m = 2,10m2 và có ghi nhận khoảng năm 2007 nước có mở rộng lộ nông thôn từ 2m thành 4m lấn vào thửa 976 diện tích khoảng 02m x 8,35m = 16,70m2. Như vậy, tổng diện tích thửa 976 tính cả phần tranh chấp A+B+góc L+ phần làm lộ cộng chung là: 161,90m2 + 2,10m2 + 16,70m2 = 180,70m2 vẫn thiếu 1,3m2 so với diện tích theo giấy chứng nhận QSDĐ được cấp. Do đó, cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của phía nguyên đơn xác định ranh giới giữa thửa 976 và thửa 975 công nhận diện tích đất tranh chấp tại vị trí (A+B) cho phía nguyên đơn là phù hợp và có cơ sở.

[5] Bị đơn cho rằng giấy chứng nhận QSDĐ của nguyên đơn cấp không đúng quy định do không có tứ cận chứng kiến xác định ranh; không thừa nhận có ký tên trên Sơ đồ hiện trạng ranh giới thửa đất trong Biên bản thẩm xác minh ngày 29/10/2002 do UBND xã T lập có xác nhận của Phòng Giao thông Xây dựng Địa chính; cho rằng hồ sơ cấp giấy chứng nhận QSDĐ của nguyên đơn có dấu hiệu giả mạo chữ ký; cho rằng bị đơn không đăng ký kê khai Sổ mục kê thửa đất 975, nên không đồng ý với diện tích thửa 975 là 1.232m2 đất CLN… thế nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh. Trong khi tại Công văn số 1555/UBND-NC ngày 12/5/2025 của UBND quận T xác định trong quá trình hộ ông B3 làm thủ tục xin cấp và xin cấp đổi giấy chứng nhận QSDĐ không có tranh chấp hay khiếu nại; việc cấp giấy chứng nhận QSDĐ cho hộ ông B3 là đúng trình tự, thủ tục và đúng quy định của pháp luật. Việc bị đơn cho rằng ông không kê khai đăng ký sổ mục kê, nên không đồng ý diện tích đất ghi trên sổ mục kê là 1.232m2, nên cấp sơ thẩm không thể đo đạc, thẩm định thửa đất 975 của bị đơn vào ngày 07/6/2024. Thế nhưng, sau đó ngày 09/12/2025 bị đơn yêu cầu cấp sơ thẩm thẩm định lại thửa 975 nhưng không đồng ý nộp tạm ứng chi phí thẩm định. Tòa án cấp sơ thẩm đã ấn định thời hạn để bị đơn làm thủ tục yêu cầu đo đạc thẩm định lại, nhưng bị đơn vẫn không thực hiện xem như là từ bỏ quyền cũng như nghĩa vụ chứng minh tính có căn cứ của lập luận, của yêu cầu mà bị đơn nại ra. Từ đó, cấp sơ thẩm nhận định việc bị đơn nại ra vấn đề đo đạc thẩm định lại thửa 975 là mâu thuẫn với việc bị đơn khai không đăng ký trên Sổ mục kê, không đồng ý với diện tích ghi trên Sổ mục kê thì đo đạc sẽ căn cứ vào đâu để biết diện tích thửa 975 thực tế là dư hay thiếu. Kể cả việc bị đơn cung cấp những người làm chứng như ông Lê Văn T2, Trương Văn N3, bà Phan Thị L cho rằng biết ranh đất giữa hai bên. Tuy nhiên, khi Tòa án cấp sơ thẩm lấy lời khai của ông N3, ông T2 thì họ cho rằng nội dung trong Tờ khai nhân chứng ngày 15/9/2025 (BL 177) là được ông C2 đánh máy soạn sẵn rồi đưa cho họ ký tên, chứ không phải là ý kiến của họ, những người này cũng không biết chính xác ranh đất. Còn đối với bà Phan Thị L không còn sinh sống ở địa phương hơn 30 năm, cấp sơ thẩm có triệu tập nhiều lần nhưng sự này không có mặt. Do đó, lập luận của bị đơn cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm có nhiều vi phạm nghiêm trọng về tố tụng là nhận thức không đúng, không có căn cứ.

[6] Xét bị đơn kháng cáo nhưng không cung cấp thêm được tài liệu, chứng cứ gì mới nên không có cơ sở chấp nhận. Do đó, bác toàn bộ kháng cáo giữ nguyên quyết định của án sơ thẩm như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là có căn cứ.

[7] Về án phí phúc thẩm: mặc dù kháng cáo không được chấp nhận, nhưng do bị đơn là người cao tuổi nên được miễn.