Bản án 73/2022/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo đơn khởi kiện và các bản tự khai, trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn - ông Trần Quốc Việt, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn trình bày:

Cụ Trần Văn Tẻo (chết năm 1970) có hai vợ là cụ Nguyễn Thị Hấp (chết năm 1947) và cụ Nguyễn Thị Mức (chết năm 1971). Khi chết các cụ đều không để lại di chúc. Cụ Tẻo và cụ Mức sinh được 03 người con gồm: Bà Trần Thị Biển (đã chết năm 2013), ông Trần Quang (đã chết năm 2003), bà Trần Thị Nhẽm (đã chết năm 2017). Cụ Tẻo và cụ Hấp sinh được 05 người con gồm: Ông Trần Lê Huyên, ông Trần Văn Ch, bà Trần Thị Nhiên, bà Trần Thị Nguyên, ông Trần Văn Hiêm.

Khi còn sống, các cụ tạo dựng diện tích 1.233m2 đất và 01 gian nhà nay thuộc thửa 65, tờ bản đồ số 43 tại: Tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng, hiện đang do ông Trần Văn Ch và bà Lê Thị Tần quản lý, sử dụng.

Nay, ông là con của ông Trần Quang (đã chết) khởi kiện ông Trần Văn Ch, yêu cầu Tòa án giải quyết chia di sản thừa kế là diện tích 1.233m2 đất của cụ Trần Văn Tẻo, cụ Nguyễn Thị Hấp và cụ Nguyễn Thị Mức cho những người thuộc hàng thừa kế theo quy định của pháp luật. Nguyên đơn đồng ý với hiện trạng thửa đất tranh chấp là 1.210m2 do biến động trong quá trình sử dụng, gia đình ông Ch có hiến đất mở rộng ngõ đi và do kỹ thuật đo đạc từng thời kỳ.

* Tại lời khai của bị đơn - ông Trần Văn Ch và người đại diện theo ủy quyền của bị đơn trình bày:

Thời điểm năm 1954, cụ Tẻo, cụ Mức, cụ Hấp được cấp 02 phần đất gồm thửa đất hiện nay tại: Số 3/51 đường Nguyễn Trung Thành, tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương do ông Trần Văn Ch đang quản lý, sử dụng có diện tích 1.233m2, đã hiến làm đường nên theo kết quả xem xét, thẩm định hiện trạng còn lại 1.210m2 và thửa đất khoảng 02 sào (720m2) do ông Trần Lê Huyên đang quản lý, sử dụng nay ở tại số số 6/51 đường Nguyễn Trung Thành, tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng.

Đối với thửa đất ông Ch đang quản lý, nhà nước cấp cho cụ Tẻo, cụ Mức. Năm 1958, các cụ xây dựng một gian nhà lợp rạ. Các anh em khác có người đi thoát ly, đi bộ đội, các bà con gái đi lấy chồng, chỉ còn ông ở với các cụ, vợ chồng ông nhiều lần sửa lại nhà, lợp ngói, nay gian nhà xuống cấp không sử dụng được. Năm 1964, cụ Tẻo đã tuyên bố cho ông, ông Quang mỗi người 01 sào và cho ông Hiêm 01 sào và căn dặn anh em cùng quản lý, trông coi, tu sửa nhà cửa. Ông Quang, ông Hiêm đều không nhận mà giao lại cho ông quản lý, sử dụng, nhưng chỉ bằng miệng. Vợ chồng ông sử dụng ổn định thửa đất này từ năm 1970 - 1971, đóng thuế đầy đủ. Năm 1999, vợ chồng ông xây nhà thờ, anh em con cháu vẫn đi về cúng giỗ. Năm 2003, ông bà đã xây cho ông Phiên một căn nhà cấp 4 trên một phần đất. Năm 2019, xây thêm một gian nhà khác để vợ chồng ông ở. Năm 2003, ông Quang chết. Năm 2004, bà Vân là vợ ông Quang đã về yêu cầu chia một phần đất, ông đề nghị chia 100m2 nhưng bà Vân không đồng ý nên phát sinh mâu thuẫn. Nay, ông Việt là con trai bà Vân, ông Quang khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế đối với diện tích đất mà vợ chồng ông đang quản lý, sử dụng, quan điểm của ông là: Thửa đất này đã được cụ Tẻo tặng cho ông từ trước năm 1970, vợ chồng ông đã kê khai quyền sử dụng đất và làm mọi nghĩa vụ đối với Nhà nước nên không còn là di sản thừa kế để chia. Thửa đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Quá trình giải quyết vụ án, bị đơn có đơn yêu cầu độc lập về việc chia di sản thừa kế đối với diện tích đất ông Trần Lê Huyên quản lý, sử dụng khoảng 02 sào (720m2) tại: Nhà 6, ngõ 51 đường Nguyễn Trung Thành, Cam Lộ 7, Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng. Vì thửa đất này cũng là di sản thừa kế của bố mẹ ông để lại, năm 1958 ông Huyên đã lập gia đình và sang đây làm nhà ở, quản lý đến bây giờ, chia tách đất cho các con và đã sang nhượng cho nhiều người. Sau đó, bị đơn xin rút yêu cầu độc lập này và các bên tự thỏa thuận về việc phân chia di sản.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Lê Thị Tần, ông Trần Văn Phiên, Trần Thị Loan (vợ và các con của ông Ch) thống nhất với ý kiến của ông Ch.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là các bà Trần Thị Nguyên, Trần Thị Nhiên (những người kế thừa quyền, nghĩa vụ của bà Nhiên) về cơ bản thống nhất ý kiến với nguyên đơn, bị đơn: Về nguồn gốc đất và di sản thừa kế của các cụ, về các hàng thừa kế của các cụ. Các bà từ chối tham gia tố tụng và trường hợp chia di sản, các bà đều từ chối nhận di sản, đề nghị giải quyết theo quy định của pháp luật.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - ông Trần Lê Huyên, bà Vũ Thị Thuần trình bày: Thống nhất với ý kiến của nguyên đơn về quan hệ huyết thống, về hàng thừa kế của các cụ Tẻo, Mức, Hấp và khối di sản của các cụ để lại là thửa đất tại: Số nhà 3/51 đường Nguyễn Trung Thành, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng. Đề nghị chia thừa kế đối với thửa đất này theo quy định của pháp luật, phần di sản mà ông được hưởng đề nghị giao cho ông Trần Quốc Việt.

Ông Huyên, bà Thuần không đồng ý đối với yêu cầu của ông Ch về việc chia thừa kế đối với thửa đất hiện gia đình ông Huyên đang quản lý, sử dụng tại: Số 6/51 đường Nguyễn Trung Thành, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng: Đây không phải là di sản thừa kế của các cụ để lại. Nguồn gốc thửa đất này là của cụ Vũ Văn Xộp và cụ Nguyễn Thị Dẻo (hai cụ mất trước năm 1945) để lại cho hai người con gái là Vũ Thị Lân, sinh năm 1922 (chết năm 2014) và Vũ Thị Lan, sinh năm 1928 (chết năm 1986). Hai bà lấy chồng, ở nơi khác, đất này bỏ hoang. Năm 1961, ông Huyên xuất ngũ về quê chưa cho nhà ở nên đặt vấn đề xin bà Lân và bà Lan quyền sử dụng đất, hai bà đã đồng ý cho ông sử dụng toàn bộ diện tích đất này, trong gia đình mọi người đều biết rõ, không ai tranh chấp gì. Ông bà đã xây dựng nhà ở, sử dụng cho đến nay, nộp thuế đầy đủ, đăng ký kê khai và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ngày 22 tháng 9 năm 2004, ông bà đã chia tách diện tích đất thành 6 phần cho các con là: Trần Chí Kiên (Cường); Trần Phúc Hưng; Trần Thị Ngọc; Trần Thị Việt Thu; Trần Kim Ngân; còn lại vợ chồng ông sử dụng. Sau khi chia tách đất, các con của ông đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đã chuyển nhượng cho những người khác.

* Tại phiên tòa: Ngày 20 tháng 9 năm 2022, các đương sự trình bày do bà Trần Thị Nhiên mới chết và đề nghị Hội đồng xét xử tạo điều kiện để các bên tiến hành thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án nên Hội đồng xét xử quyết định tạm ngừng phiên tòa, bổ sung người tham gia tố tụng là những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà Trần Thị Nhiên theo quy định của pháp luật và tạo điều kiện cho các bên hòa giải.

Ngày 19 tháng 10 năm 2022, phiên tòa tiếp tục, bà Trương Thị Hồng Liên là người đại diện hợp pháp của nguyên đơn và một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về phía nguyên đơn như đã nêu trên cùng với ông Vũ Duy Hóa là người đại diện hợp pháp của bị đơn và một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về phía bị đơn thống nhất thỏa thuận và gửi cho Hội đồng xét xử văn bản thỏa thuận về việc phân chia di sản thừa kế đồng thời đề nghị Hội đồng xét xử ghi nhận sự thỏa thuận của các bên. Theo đó:

- Bị đơn xin rút yêu cầu về việc chia thừa kế đối với thửa đất số 87, tờ bản đồ số 43 tại số 6/51 đường Nguyễn Trung Thành, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng;

- Các bên thống nhất chia di sản thừa kế của cụ Tẻo, cụ Mức và cụ Hấp đối với thửa đất số 65, tờ bản đồ số 43 tại số 3/51 đường Nguyễn Trung Thành, tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng có diện tích thực tế là 1.210m2 hiện do vợ chồng ông Ch và các con đang quản lý, sử dụng, cụ thể như sau:

+ Ông Trần Quốc Việt được nhận thừa kế (bao gồm cả các kỷ phần của những người đã nhường cho ông Việt), diện tích đất là 270m2 (vị trí phần đất có ao);

+ Ông Trần Văn Ch được nhận (bao gồm cả kỷ phần thừa kế của ông Trần Văn Hiêm và ông Trương Văn Thường), diện tích đất còn lại là 940m2 (bao gồm phần đất có nhà thờ, nhà ở của ông Ch, ông Phiên, bà Loan đang sử dụng);

+ Các bên đương sự được quyền sở hữu, sử dụng, định đoạt đối với tài sản và diện tích đất đã được phân chia theo quy định của pháp luật và đề nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định; không bên nào phải thanh toán giá trị chênh lệch tài sản cho bên nào.

* Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng phát biểu quan điểm giải quyết vụ án:

- Về tố tụng: Việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán, Thư ký, Hội đồng xét xử; việc chấp hành pháp luật của các đương sự kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Tòa án nghị án đã đảm bảo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 244, Điều 246 của Bộ luật Tố tụng dân sự chấp nhận việc rút yêu cầu độc lập của bị đơn, đình chỉ giải quyết, xét xử yêu cầu độc lập của bị đơn về việc yêu cầu chia di sản thừa kế đối với diện tích đất tại thửa số 87, tờ bản đồ số 43 tại đường Nguyễn Trung Thành, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng; ghi nhận sự thỏa thuận của các đương sự về việc chia thừa kế đối với thửa đất số 65, tờ bản đồ số 43 thuộc tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng theo hướng các bên đã thỏa thuận bằng văn bản. Đề nghị giải quyết về án phí và tuyên quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên toà và căn cứ kết quả trông tụng, Hội đồng xét xử nhận định:

- Về tố tụng:

- Về nội dung: Nguyên đơn yêu cầu phân chia thừa kế đối với thửa đất số 65, tờ bản đồ số 43, diện tích 1.233m2 tại: Tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng là di sản của cụ Tẻo, cụ Mức, cụ Hấp để lại, hiện ông Trần Văn Ch và vợ là bà Lê Thị Tần đang quản lý, sử dụng.

Theo quy định của pháp luật, đáng lẽ di sản được chia cho các thừa kế của các cụ Trần Văn Tẻo, Nguyễn Thị Mức và Nguyễn Thị Hấp và xem xét công sức bảo quản, tôn tạo di sản. Tuy nhiên, bà Trần Thị Nguyên, bà Trần Thị Nhiên (những người kế thừa quyền và nghĩa vụ của bà Nhiên là các ông bà: Nguyễn Hữu Phước, Nguyễn Hữu Hùng, Nguyễn Thị Kim Oanh, Nguyễn Hữu Sanh, Nguyễn Thị Thắng) đều có văn bản nêu ý kiến từ chối nhận di sản thừa kế của các cụ.

Bà Lê Thị Vân; các ông bà Trần Quốc Việt, Trần Thị Nga, Trần Quốc Nam (là những người thừa kế của ông Trần Văn Quang); bà Nguyễn Thị Nhật, Lê Nguyễn Thu Trang (là những người thừa kế của ông Lê Văn Hải), Lê Văn Hùng; Lê Thị Hằng; Lê Văn Tuấn; Lê Văn Tiến; Lê Văn Thông; Lê Thị Minh (là những người thừa kế của bà Trần Thị Biển); ông Trương Văn Cẩm, các ông bà Trương Văn Dũng (tức Luân), Trương Thị Hồng Liên, Trương Thị Đoan Trang, Trương Văn Hoàng, Trương Văn Hanh (là những thừa kế của bà Trần Thị Nhẽm); ông Trần Lê Huyên đều nhường kỷ phần thừa kế mà mỗi người được hưởng cho ông Trần Quốc Việt.

Ông Trần Văn Hiêm, ông Trương Văn Thường nhường kỷ phần thừa kế mà mỗi người được hưởng cho ông Trần Văn Ch.

Đây là sự tự nguyện của các đương sự, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

(Có sơ đồ đo vẽ kèm theo).

- Về án phí dân sự sơ thẩm:

- Về quyền kháng cáo:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 5 Điều 26; khoản 3 Điều 35; Điều 37; Điều 147; khoản 2 Điều 227; Điều 228; Điều 238; khoản 2 Điều 244; Điều 246 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ các Điều 611, 613, 618, 623, 651, 652 của Bộ luật Dân sự;

Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, nộp, quản lý và sử dụng án phí lệ phí Tòa án.

Xử:

1. Đình chỉ xét xử yêu cầu độc lập của ông Trần Văn Ch đối với ông Trần Lê Huyên (tức Chuyển) về việc chia thừa kế là diện tích thửa đất số 87, tờ bản đồ số 43 tại đường Nguyễn Trung Thành, tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng.

2. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Trần Quốc Việt đối với ông Trần Văn Ch về việc chia thừa kế là quyền sử dụng diện tích 1.210m2 đất thuộc thửa đất số 65, tờ bản đồ số 43 tại địa chỉ: Số 3/51 đường Nguyễn Trung Thành, tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng.

3. Ghi nhận sự tự nguyện thỏa thuận của các đương sự và chia thừa kế đối với quyền sử dụng diện tích 1.210m2 đất thuộc thửa đất số 65, tờ bản đồ số 43 tại địa chỉ: Số 3/51 đường Nguyễn Trung Thành, tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng, cụ thể như sau:

3.1. Chia thừa kế cho ông Trần Quốc Việt được quản lý, sử dụng (bao gồm cả các kỷ phần của những người đã nhường cho ông Việt gồm có: Ông Trần Lê Huyên (tức Chuyển), bà Lê Thị Vân, bà Trần Thị Nga, ông Trần Văn Nam, bà Lê Nguyễn Thu Trang, ông Lê Văn Hùng, bà Lê Thị Hằng, ông Lê Văn Tuấn, ông Lê Văn Tiến, ông Lê Văn Thông, bà Lê Thị Minh, ông Trương Văn Cẩm, ông Trương Văn Dũng (tức Luân), bà Trương Thị Hồng Liên, bà Trương Thị Đoan Trang, ông Trương Văn Hoàng, ông Trương Văn Hanh) phần diện tích đất là 270m2 tại thửa đất số 65, tờ bản đồ số 43 thuộc tổ Cam Lộ 7, phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng có vị trí, mốc giới tại các điểm: 2-2, 9-1, 9, 3-2, 3-1, 3, 2-2;

3.2. Chia thừa kế cho ông Trần Văn Ch được quản lý, sử dụng (bao gồm cả các kỷ phần thừa kế của ông Trần Văn Hiêm và ông Trương Văn Thường) diện tích đất còn lại là 940m2; trong đó có 650m2 đất có vị trí, mốc giới tại các điểm: 1, 11, 10, 9-2, 9-1, 2-2, 2-1, 2, 1 và 280m2 đất có vị trí, mốc giới tại các điểm: 3-1, 3-2, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3-1.

3.3. Ông Trần Văn Ch, bà Lê Thị Tần, ông Trần Văn Phiên và bà Trần Thị Loan có trách nhiệm bàn giao quyền sử dụng đất cho ông Trần Quốc Việt quản lý, sử dụng như đã phân chia tại mục 3.1 nêu trên.

3.4. Các tài sản trên đất được chia cho bên nào thì bên đó được quyền quản lý, sử dụng, sở hữu và định đoạt. Không bên nào phải thanh toán giá trị chênh lệch tài sản cho bên nào.

3.5. Các bên đương sự được quyền liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất và đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất đã được phân chia theo quy định của pháp luật.

4. Về án phí dân sự sơ thẩm: Miễn nộp tiền án phí dân sự sơ thẩm cho ông Trần Quốc Việt và ông Trần Văn Ch.

5. Về quyền kháng cáo:

Các đương sự có mặt, hoặc có người đại diện theo ủy quyền được quyền kháng cáo trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày kể từ ngày tuyên án.

Ông Trương Văn Thường được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 01 (một) tháng; bà Trần Thị Nguyên được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày, kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết hợp lệ.

Trong trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi bổ sung năm 2014, người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại Điều 6, Điều 7, Điều 7a, Điều 7b và Điều 9 của Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi bổ sung năm 2014. Thời hiệu thi hành án dân sự được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi bổ sung năm 2014.