Bản án 70/2019/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH PHƯỚC

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên Tòa: Bà Đinh Thị Quý Chi

Các Thẩm phán:

Ông Bùi Văn Bình

Ông Nguyễn Đình Loan

- Thư ký phiên tòa: Bà Nguyễn Thị T - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Phước tham gia phiên tòa: Ông Trịnh Duy Trung - Kiểm sát viên.

Trong các ngày 13/6/2019 và 19/6/2019, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 40/2019/TLPT-DS ngày 14/02/2019 về “Tranh chấp quyền sử dụng đất”.

Do Bản án dân sự sơ thẩm số 29/2018/DS-ST ngày 26/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện R bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 71/2019/QĐ-PT ngày 04/4/2019, giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: - Ông Nguyễn Duy Ch, sinh năm:1966 (chết ngày 20/11/2018)

- Bà Hoàng Thị Kim L1, sinh năm: 1968 (có mặt)

Những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Duy Ch đồng thời là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, gồm:

- Bà Hoàng Thị Kim L1, sinh năm: 1968 (có mặt)

- Anh Nguyễn Phi Đ1, sinh năm: 1990 (xin vắng)

- Anh Nguyễn Phi Đ2, sinh năm: 1991 (xin vắng)

- Chị Nguyễn Thị Yến L, sinh năm: 1994 (xin vắng)

- Chị Nguyễn Thị Hồng Ph, sinh năm: 1996 (xin vắng).

Những đương sự trên có cùng địa chỉ: Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà L1: Ông Bùi Gia N, sinh năm 1976, địa chỉ: Số 455, quốc lộ 14, phường T, thành phố Đ, tỉnh Bình Phước (có mặt)

2. Bị đơn: - Ông Lê Văn Kh, sinh năm: 1974 (có mặt)

- Bà Nguyễn Thị T, sinh năm: 1987 (vắng mặt)

Ông Kh, bà Tcùng địa chỉ: Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước.

Người đại diện theo ủy quyền của Ông Kh,bà T: Ông Đỗ Thanh Tr, sinh năm 1971, địa chỉ: khu phố T, phường Ph, thành phố Đ, tỉnh Bình Phước. (có mặt)

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Ông Phạm Bá H, sinh năm: 1978. (vắng mặt)

- Bà Nguyễn Thị S, sinh năm: 1985. (có mặt)

Ông H, bà S cùng địa chỉ: Thôn H, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước.

- Ông Ngô Văn H1, sinh năm: 1986 (vắng mặt)

- Bà Lê Thị Th, sinh năm: 1990 (vắng mặt)

Ông H1, bà Th cùng địa chỉ: Thôn N, xã Đ, huyện B1, tỉnh Bình Phước.

- Ủy ban nhân dân huyện R, tỉnh Bình Phước

Trụ sở: Số 251, đường ĐT 741, thôn P1, xã R, huyện R, tỉnh Bình Phước.

Người đại diện theo ủy quyền: Ông Nguyễn Danh T1, chức vụ: Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện R, tỉnh Bình Phước (Theo văn bản ủy quyền số 24/GUQ-UBND ngày 22/4/2019). (xin vắng)

4. Người tham gia tố tụng khác:

- Ông Đỗ Xuân Q, sinh năm: 1975 (có mặt)

- Bà Vũ Thị Th1, sinh năm: 1977 (có mặt)

Ông Q, bà Th1 cùng địa chỉ: Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước.

5. Người kháng cáo: Nguyên đơn bà Hoàng Thị Kim L1, bị đơn ông Lê Văn Kh và bà Nguyễn Thị T.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn trình bà Hoàng Thị Kim L1 bày:

Năm 1996 vợ chồng ông Ch, bà L1 khai phá được một thửa đất hình tam giác sau khi Văn phòng đăng ký đất đai huyện R đo đạc chính thức có tổng diện tích 431,2 m2, thửa đất chia thành hai phần: Một phần đất có diện tích 243,9 m2 (trong đó có 34,5 m2 đất hành lang lộ giới) bà L1 quản lý sử dụng để trồng cây đậu, cây mỳ nhằm tăng thu nhập cho gia đình và phần đất còn lại có diện tích 187,3 m2 (trong đó có 16,4 m2 đất nằm trong hành lang lộ giới) vợ chồng bà L1 cho vợ chồng ông H mượn để sử dụng trồng cây cao su giống lấy mắt ghép; thửa đất này tọa lạc tại Thôn P, xã B, huyện R. Đến năm 2004, cây cao su xung quanh tán bao phủ phần đất này nên cây trồng không phát triển được. Do đó, gia đình chỉ phát dọn cỏ, chống cháy, rào kẽm gai bao quanh nhằm bảo vệ cho vườn cây cao su của gia đình bên trong. Sau đó, ông Phạm Bá H là người có thửa đất giáp ranh liền kề với thửa đất vợ chồng bà L1 đang sử dụng và phần đất khai phá, nhắc nhở gia đình bà L1 “đất làm sạch rồi thì anh chị kêu địa chính vào đo làm sổ đi”. Tuy nhiên, một phần do kinh tế khó khăn, không rành thủ tục hành chính và diện tích đất nhỏ, sát cạnh bên nhà nên chủ quan không liên hệ với chính quyền địa phương để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Năm 2011, vợ chồng ông Phạm Bá H có thửa đất giáp ranh với thửa đất vợ chồng bà L1 và diện tích đất đang tranh chấp chuyển nhượng toàn bộ thửa đất và tài sản gắn liền trên đất của vợ chồng ông H cho vợ chồng ông Ngô Văn H1, hai bên thỏa thuận như thế nào thì vợ chồng ông Ch không biết và hai bên chỉ ranh giới cho nhau như thế nào thì vợ chồng ông Ch cũng không biết.

Khoảng cuối năm 2015, vợ chồng ông H1 thanh lý cây cao su trên đất của ông H1, để có đường xe vào vận chuyển gỗ cao su thì ông H1 gỡ hàng rào kẽm gai nơi phần đất vợ chồng ông Ch khai phá ra để xe qua lại. Sau khi thanh lý cây cao su ông H1 xây tường gạch phân định ranh giới giữa thửa đất của ông Ch và thửa đất của ông H1 phía trên của tường gạch rào lưới B40, nhưng chỉ xây và rào lưới B40 đến hết phần đất của ông H1, còn phần đất hai bên đang tranh chấp hiện nay không bị xây và rào.

Đến năm 2016, ông H1 trồng nọc tiêu trên phần đất thanh lý cây cao su của nhà ông H1 và trồng luôn sang bên phần đất của vợ chồng ông Ch hiện đang tranh chấp, khi phát hiện sự việc vợ chồng ông Ch có báo cho ông Phạm Bá H biết và hỏi ông H tại sao ông H1 trồng dây tiêu trên đất của vợ chồng ông Ch. Ông H khẳng định vợ chồng ông chỉ chuyển nhượng cho vợ chồng ông H1 diện tích đất được cấp theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phần đất nằm ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ông không chuyển nhượng cho vợ chồng ông H1 và cũng không chỉ ranh giới phần đất này. Do ông H trình bày vậy nên vợ chồng ông Ch yên tâm ra về vì nếu có tranh chấp xảy ra cũng có người làm chứng, xác nhận; mặt khác, giai đoạn này ông Ch bị bệnh tai biến nên gia đình tập trung đưa ông Ch đi điều trị, không có thời gian và điều kiện để giải quyết tranh chấp phần diện tích đất nêu trên.

Nay, vợ chồng ông Ch yêu cầu Tòa án buộc ông vợ chồng ông Lê Văn Kh trả lại phần đất lấn chiếm có tổng diện tích 431,2 m2 (trong đó có 50,9 m2 hành lang lộ giới) cho vợ chồng ông Ch để vợ chồng ông Ch quản lý, sử dụng theo đúng quy định của pháp luật. Đối với tài sản trên đất (nọc tiêu) đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, bị đơn ông Lê Văn Kh và bà Nguyễn Thị T thống nhất trình bày:

Năm 2011, vợ chồng ông Phạm Bá H chuyển nhượng cho vợ chồng ông Ngô Văn H1 thửa đất và tài sản trên đất có tổng diện tích 2.415m2 (trong đó, diện tích 1.802 m2 đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và 613m2chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất), nay tọa lạc tại Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước.

Tháng 6/2017, vợ chồng ông Lê Văn Kh và bà Nguyễn Thị T nhận chuyển nhượng của vợ chồng ông Ngô Văn H1 và bà Lê Thị Th toàn bộ tài sản mà vợ chồng ông H1 nhận chuyển nhượng lại của vợ chồng ông H. Khi nhận chuyển nhượng trên đất có căn nhà cấp 4, nhà xưởng, công trình phụ, nọc tiêu 03 năm tuổi, ranh giới thửa đất đã được xây hàng rào và dây kẽm gai bao quanh.

Đến ngày 16/7/2017, được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (chỉnh lý trang 4) từ tên vợ chồng ông H1 sang tên vợ chồng Ông Kh.

Khoảng tháng 5/2018, vợ chồng bà L1 làm đơn gửi UBND xã B yêu cầu giải quyết việc tranh chấp quyền sử dụng đất, ngày 13/6/2018 tại buổi hòa giải bà L1 cho rằng phần đất có hình tam giác ở cuối thửa đất của Ông Kh đang sử dụng (phần chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) là của bà L1. Tại buổi hòa giải tại UBND xã và quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án, ông H cho rằng chỉ chuyển nhượng cho vợ chồng ông H1 diện tích đất theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phần đất ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là của vợ chồng bà L1, còn vợ chồng ông H1 cho rằng vợ chồng ông H chuyển nhượng toàn bộ diện tích thửa đất cho ông H1 (bao gồm tổng diện tích đất cả trong và ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất). Tuy nhiên, ông H với ông Ch là anh em ruột nên lời trình bày của ông H là không khách quan.

Vì vậy, vợ chồng Ông Kh yêu cầu Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của vợ chồng ông Ch, bà L1.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Phạm Bá H và bà Nguyễn Thị S thống nhất trình bày:

Thửa đất tọa lạc tại Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước vợ chồng ông H chuyển nhượng cho vợ chồng ông H1 vào năm 2011 có nguồn gốc là vườn cao su từ thời Pháp, sau đó cha ông H là ông Phạm Ngọc Anh (đã chết) nhận chuyển nhượng lại, nhưng chuyển nhượng của ai ông không biết, đến năm 1994 cha ông H cho ông H một phần thửa đất trên, với diện tích phần mặt tiền đường thôn rộng khoảng hơn 10m, vào phía trong một tý thì rộng 17m, chiều dài hơn 100m (diện tích cụ thể thì ông không biết); khi cho trên đất chưa trồng cây gì; đến năm 1995 ông H trồng cây cao su trên diện tích đất trên (phần đất hiện nay tranh chấp giữa vợ chồng bà L1 với vợ chồng Ông Kh để trống); đến khoảng năm 1996 ông H tiến hành làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (phần đất tranh chấp hiện nay không nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông H) và canh tác đến năm 2011 thì ông H chuyển nhượng thửa đất trên cho vợ chồng ông H1, sau đó vợ chồng ông H1 canh tác và chuyển nhượng lại cho Ông Kh như thế nào thì vợ chồng ông không biết.

Ông H chỉ chuyển nhượng thửa đất và tài sản trên đất cho vợ chồng ông H1 diện tích trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và hai bên có chỉ ranh giới thửa đất cho nhau biết (khi chỉ ranh giới vợ chồng bà L1 không biết nên không tham gia), nhưng ông H chỉ ranh giới cho ông H1 là phần diện tích đất được cấp trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phần ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là đất của vợ chồng bà L1 khai phá nên ông H không chỉ cho ông H1, việc hai bên chuyển nhượng thửa đất cho nhau hai bên có viết giấy tờ tay nhưng ông H1 còn giữ hay không ông không nhớ vì thời gian đã lâu. Ông H, bà S cho rằng phần đất hai bên tranh chấp có nguồn gốc là của vợ chồng ông Ch, bà L1 khai phá mà có, nên đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Trong quá trình giải quyết vụ án người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, ông Ngô Văn H1 và bà Lê Thị Th trình bày:

Vào năm 2011, ông Phạm Bá H và bà Nguyễn Thị S chuyển nhượng cho ông Ngô Văn H1 và bà Lê Thị Th 01 thửa đất và tài sản gắn liền trên đất có tổng diện tích 2.415m2 (trong đó, diện tích 1.802 m2 đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và 613m2 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất), tọa lạc tại Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước. Khi nhận chuyển nhượng trên đất có căn nhà cấp 4 và phần đất tranh chấp có khoảng hơn 10 cây cao su 15 năm tuổi. Ông H có chỉ ranh giới thửa đất cho ông H1 bao gồm cả phần đất đang tranh chấp.

Sau khi nhận chuyển nhượng, ông H1 xây dựng thêm nhà xưởng và công trình phụ để sinh hoạt, đến năm 2015 ông H1 xây rào bao quanh cao 30cm, dựng cọc bê tông xung quanh đất bao gồm cả phần đất tranh chấp, cưa cây cao su, trồng tiêu nhưng gia đình ông Ch, bà L1 ở sát ranh đất không có ý kiến gì.

Đến năm 2017, vợ chồng ông H1 chuyển nhượng lại cho vợ chồng Ông Kh toàn bộ diện tích đất và tài sản gắn liền trên đất mà ông bà nhận chuyển nhượng từ vợ chồng ông H (bao gồm cả phần đất tranh chấp) thì đến tháng 4/2018 hai bên xảy ra tranh chấp.

Nay, trước yêu cầu khởi kiện của vợ chồng bà L1 thì vợ chồng ông H1 đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của vợ chồng bà L1.

Tại văn bản số 544/UBND-SX ngày 07/5/2019 của UBND huyện R và Bản tự khai ngày 10/6/2019 của người đại diện theo ủy quyền của UBND huyện R – ông Nguyễn Danh T1 trình bày:

Căn cứ theo tọa độ vị trí tại mảnh trích đo địa chính đề ngày 05/10/2018 thì phần đất tranh chấp nằm trong quy hoạch sử dụng đất trồng cây lâu năm, đủ điều kiện đề cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân khi có đơn yêu cầu. Trường hợp Tòa án giải quyết vụ án xác định diện tích đất 431,2 m2 tọa lạc tại Thôn P, xã B, huyện R của ai? Khi người dân có đơn yêu cầu và nộp các khoản phí, lệ phí thì Ủy ban xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân theo quy định của pháp luật.

Quá trình giải quyết vụ án mặc dù Tòa án cấp sơ thẩm không đưa Ủy ban nhân dân huyện R tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án là thiếu sót. Tuy nhiên, để tránh tình trạng vụ án kéo dài gây bức xúc cho người dân thì Ủy ban đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước tiếp tục giải quyết vụ án theo yêu cầu của đương sự.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 29/2018/DS-ST ngày 26/11/2019 của Tòa án nhân dân huyện R đã quyết định:

1/Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Duy Ch và bà Hoàng Thị Kim L1 về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất”.

Ông Nguyễn Duy Ch và bà Hoàng Thị Kim L1 được quyền quản lý, sử dụng đối với thửa đất có diện tích 243,9 m2 (trong đó có 34,5 m2 đất hành lang lộ giới), đất trồng cây lâu năm và tài sản trên đất là 24 nọc tiêu. Có tứ cận: Phía bắc giáp thửa đất số BP của hộ ông Nguyễn Duy Ch, cạnh dài 35,8 m; Phía tây và phía nam giáp đường nhựa, cạnh dài 31,28 m; Phía đông giáp thửa đất của hộ Ông Kh bà Tđang quản lý, sử dụng, cạnh dài 15,72 m.Tọa lạc tại Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước (Kèm theo bản trích đo bản đồ địa chính ngày 05/10/2018 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện R).

Ông Nguyễn Duy Ch và bà Hoàng Thị Kim L1 được quyền liên hệ với Cơ quan có thẩm quyền để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với diện tích đất trên theo quy định của pháp luật.

2/ Buộc ông Nguyễn Duy Ch và bà Hoàng Thị Kim L1 hoàn trả giá trị tài sản trên đất cho ông Lê Văn Kh và bà Nguyễn Thị T với tổng số tiền 7.872.000 đồng (Bảy triệu, tám trăm, bảy mươi hai ngàn đồng).

Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật và có đơn yêu cầu thi hành án, bên có nghĩa vụ chậm trả tiền thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015.

3/ Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Duy Ch và bà Hoàng Thị Kim L1 với bị đơn ông Lê Văn Kh và bà Nguyễn Thị T đối với diện tích đất 187,3m2 tọa lạc tại Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí, nghĩa vụ thi hành án và quyền kháng cáo của các đương sự theo luật định.

Ngày 10/12/2018, nguyên đơn bà Hoàng Thị Kim L1 kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giao cho gia đình bà L1 được quyền sử dụng đối với diện tích đất 187,3 m2 tọa lạc tại Thôn P, xã B, huyện R, tỉnh Bình Phước.

Ngày 08/12/2018, bị đơn ông Lê Văn Kh, bà Nguyễn Thị T yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Ch, bà L1 được sử dụng thửa đất có diện tích 243,9 m2. Công nhận diện tích 243,9 m2 thuộc quyền sở hữu của Ông Kh,bà T. Không buộc Ông Kh, bà Tphải hoàn trả cho ông Ch, bà L1 số tiền 2.365.000 đồng tiền chi phí thẩm định, định giá tài sản và trích lục hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Không buộc Ông Kh, bà Tchịu số tiền án phí sơ thẩm là 427.000 đồng.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Nguyên đơn bà L1 giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo; Bị

đơn Ông Kh giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

- Ông Bùi Gia N là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn bà L1 cho rằng: Đất tranh chấp có nguồn gốc vợ chồng bà L1 khai phá từ năm 1996; bị đơn không chứng minh được nguồn gốc sử dụng mà chỉ thực tế sử dụng từ năm 2016 đến nay; quá trình sử dụng đất ông H1 chỉ xây bờ rào đến phần đất tranh chấp là thể hiện việc ông H1 đã mặc nhiên thừa nhận phần đất này không phải của ông H1; việc vợ chồng bà L1 ông Ch không khiếu kiện, khiếu nại đối với việc xây rào, trồng cây của ông H1 trên đất tranh chấp là do vợ chồng bà L1 không biết, không hiểu biết pháp luật và đã được ông H trả lời ông H không chuyển nhượng phần đất này cho ông H1. Vì vậy, ông Nên yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Ông Đỗ Xuân Q, bà Vũ Thị Th1 đề nghị Hội đồng xét xử đưa ông bà vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan và hủy bản án dân sự sơ thẩm để ông bà được tham gia tố tụng trong vụ án từ đầu.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Phước phát biểu:

Về việc tuân theo pháp luật: Kể từ khi thụ lý vụ án đến thời điểm xét xử phúc thẩm, Thẩm phán và Hội đồng xét xử đã tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Những người tham gia tố tụng chấp hành đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

Về nội dung: Với những chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên tòa đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật tố tụng dân sự không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, chấp nhận kháng cáo của bị đơn Ông Kh bà T, sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.