Bản án 69/2021/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng dịch vụ

NHÂN DANH

NƢỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN BA ĐÌNH

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có: Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Đặng Quỳnh Chi Các Hội thẩm nhân dân:

1. Ông Nguyễn Hải Hà

2. Bà Nguyễn Thị Thụy

- Thư ký phiên tòa: Ông Hoàng Nam Hải – Thư ký Tòa án nhân dân Quận Ba Đình

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Quận Ba Đình tham gia phiên toà: Bà Bùi Mai Phƣơng – Kiểm sát viên

Ngày 23 tháng 7 năm 2021 tại Tòa án nhân dân Quận Ba Đình, thành phố Hà Nội xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số: 54/2019/KDTM-ST ngày 18/12/2019 về việc “Yêu cầu tuyên bố Hợp đồng chứng khoán vô hiệu” theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số: 207/2021/QĐXXST-DS

ngày 21 tháng 06 năm 2021, Quyết định hoãn phiên tòa số 144/2021/QĐST – DS ngày 06/7/2021, giữa:

* Nguyên đơn: Chị Nguyễn Thị Quốc Linh - Sinh năm: 1986

Trú tại: số 62/3 Bùi Thị Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

Đại diện theo ủy quyền: Anh Lƣu Anh Tuấn - Sinh năm 1985

Anh Vũ Văn Tân

- Sinh năm 1983

Địa chỉ liên hệ: Số 05 ngách 68 ngõ 59 Mễ Trì, phường Mễ Trì, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.

Có mặt

* Bị đơn: Công ty Cổ phần chứng khoán Trí Việt

Trụ sở:Tầng 2, số 142 Đội Cấn, phường Đội Cấn, quận Ba Đình, Hà Nội.

Đại diện theo pháp luật: Ông Phạm Thanh Tùng - Chủ tịch HĐQT.

Đại diện theo ủy quyền: Ông Bùi Minh Tuấn – Trợ lý Chủ tịch HĐQT

Công ty Cổ phần chứng khoán Trí Việt.

Có mặt

* Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

- Anh Trần Đức Thành – Sinh năm: 1983

Trú tại: Số 42 ngõ 46 Đội Cấn, phường Đội Cấn, quận Ba Đình, Hà Nội.

Vắng mặt

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Ngày 16 tháng 07 năm 2019, chị Nguyễn Thị Quốc Linh nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân Quận Ba Đình về việc “Yêu cầu tuyên bố Hợp đồng chứng khoán vô hiệu” đối với bị đơn làCông ty cổ phần chứng khoán Trí Việt, có trụ sở tại: Tầng 2, số 142 Đội Cấn, phường Đội Cấn, quận Ba Đình, Hà Nội. Trong đơn khởi kiện và lời khai tại Tòa án, chị Nguyễn Thị Quốc Linh trình bày:

Vào khoảng cuối năm 2017, anh Trần Đức Thành tự giới thiệu là Nhân viên môi giới chứng khoán đang làm việc tại Công ty CK Trí Việt. /

Sau nhiều lần trò chuyện, anh Thành có đề nghị chị Linh mở tài khoản chứng khoán tại Công ty CP Chứng khoán Trí Việt, chị Linh không biết hồ sơ mở tài khoản cần có những gì, chỉ biết anh Thành báo chị Linh là chỉ cần chụp hình chứng minh nhân dân gửi qua zalo cho anh Thành và anh Thành sẽ hoàn tất việc mở tài khoản chứng khoán cho chị Linh.

Bản thân chị Linh không biết hồ sơ mở tài khoản có những hợp đồng hay tài liệu nào. Chỉ biết sau đó anh Thành thông báo cho chị Linh là đã mở tài khoản chứng khoánsố 037C018899 tại Công ty Chứng khoán Trí Việt mang tên Nguyễn Thị Quốc Linh.Đồng thời nhân viên Công ty Chứng khoán Trí Việt cũng đã gọi điện cho chị Linh và xác nhận lại tài khoản trên mang tên Nguyễn Thị Quốc Linh nên chị Linh đã tin tưởng vào Công ty Chứng khoán Trí Việtvà nộp tổng cộng 575.000.000 đồng (Năm trăm bảy mươi lăm triệu đồng) vào tài khoản chứng khoán số 037C018899 nêu trên, cụ thể như sau:

1. Ngày 04/01/2018: Nộp 35.000.000 đồng (Ba mươi lăm triệu đồng) bao gồm một lần 20.000.000 đồng và một lần 15.000.000 đồng.

2. Ngày 05/01/2018: Nộp 130.000.000 đồng (Một trăm ba mươi triệu đồng) bao gồm một lần 75.000.000 đồng và một lần 55.000.000 đồng.

3. Ngày 09/01/2018: Nộp 35.000.000 đồng (Ba mươi lăm triệu đồng)

4. Ngày 10/01/2018: Nộp 175.000.000 đồng (Một trăm bảy mươi lăm triệu đồng) bao gồm một lần 110.000.000 đồng và một lần 65.000.000 đồng

5. Ngày 16/01/2018: Nộp 110.000.000 đồng (Một trăm mười triệu đồng)

6. Ngày 29/01/2018: Nộp 40.000.000 đồng (Bốn mươi triệu đồng)

7. Ngày 21/03/2018: Nộp 50.000.000 đồng (Năm mươi triệu đồng)

Sau khi nộp tiền vào tài khoản nêu trên, chị Linh chưa từng được Công ty Trí Việt hướng dẫn, thông báo gì về cách sử dụng tài khoản vàgiao dịch chứng khoán như thế nào. Thực tế chị Linh cũng chưa từng tiến hành bất kỳ giao dịch mua bán chứng khoán nào trên tài khoản chứng khoán trên và chị Linh cũng chưa có bất kỳ văn bản nào ủy thác cho Công ty Chứng khoán hay ủy quyền cho bất kỳ cá nhân nào liên quan đến quản lý tài khoản chứng khoán nêu trên. Nhưng đến thời điểm đầu năm 2019 chị Linh kiểm tra thì phát hiện hiện tại tài khoản chứng khoán 037C018899 đã không còn tiền.

* Việc mở tài khoản cho khách hàng

Theo quy định tại Điều 48 và Điều 49 của Thông tư 210/2012/TT-BTC hướng dẫn về thành lập và hoạt động công ty chứng khoán thì trước khi ký Hợp đồng mở tài khoản với Khách hàng, Công ty Chứng khoán có trách nhiệm thu thập đầy đủ thông tin về khách hàng và “có nghĩa vụ giải thích nội dung hợp đồng mở tài khoản giao dịch và các thủ tục có liên quan khi thực hiện giao dịch chứng khoán cho khách hàng, tìm hiểu khả năng tài chính, khả năng chịu đựng rủi ro và kỳ vọng lợi nhuận thu được của khách hàng”. Ngoài ra, Công ty chứng khoán phải trực tiếp ký Hợp đồng mở tài khoản với khách hàng.

Nhưng trên thực tế các tài liệu, hợp đồng có trong hồ sơ mở tài khoản và các hồ sơ khác có liên quan đến tài khoản chứng khoán số 037C018899 đều bị làm giả bằng chứng là chữ viết và chữ ký không phải của chị Linh. Bản thân chị Linh cũng không được giải thích, tư vấn đầy đủ về quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến việc mở tài khoản chứng khoán, các thủ tục liên quan và các giao dịch trong quá trình mua bán chứng khoán.

Bên cạnh đó nội dung của Hợp đồng mở tài khoản cũng vi phạm nghiêm trọng quy định tại khoản 3 Điều 48 Thông tư 210/2012/TT-BTC hướng dẫn về thành lập và hoạt động công ty chứng khoán:

“3. Hợp đồng mở tài khoản giao dịch chứng khoán quy định tại khoản 1 Điều này không được chứa đựng những thoả thuận sau:

a) Thoả thuận nhằm trốn tránh nghĩa vụ pháp lý công ty chứng khoán mà không có lý do chính đáng;

b) Thoả thuận hạn chế phạm vi bồi thường của công ty chứng khoán mà không có lý do chính đáng hoặc chuyển rủi ro từ công ty chứng khoán sang khách

hàng;

c) Thoả thuận buộc khách hàng thực hiện nghĩa vụ bồi thường một cách không công bằng;

d) Các thoả thuận gây bất lợi một cách không công bằng cho khách hàng.”

Đối chiếu quy định trên cho thấy, nội dung quy định tại Hợp đồng mở tài khoản chứng khoán của Công ty Chứng khoán Trí Việt ký với Khách hàng đã vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật, khi loại trừ toàn bộ trách nhiệm của Công ty Chứng khoán và có các thỏa thuận gây bất lợi một cách không công bằng với khách hàng. Các thỏa thuận này cũng đã vi phạm quy định tại khoản 2, 3 Điều 4 Luật Chứng khoán 2006 sửa đổi 2010:

“ Điều 4: Nguyên tắc hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán

2.Công bằng, công khai, minh bạch.

3. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.”

Do đó với những nội dung quy định tại Hợp đồng mở tài khoản, có nhiều dấu hiệu cho thấy Hợp đồng mở tài khoản bị vô hiệu theo quy định của pháp luật.

* Về quản lý tài khoản của Khách hàng

Theo quy định tại Điều 61 Thông tư 210/2012/TT-BTC hướng dẫn về thành lập và hoạt động công ty chứng khoán thì Công ty Chứng khoán chỉ được phép thực hiện mua bán chứng khoán cho Khách hàng thông qua Hợp đồng ủy thác ký giữa hai bên nhưng “Công ty chứng khoán không được nhận ủy thác quyết định toàn bộ giao dịch trên tài khoản giao dịch chứng khoán thay mặt cho nhà đầu tư cá nhân”.

Trên thực tế phía Công ty Chứng khoán Trí Việt đã tự ý giao dịch và quyết định toàn bộ các lệnh mua bán và sử dụng margin đối với tài khoản của chị Linh mà không thông qua bất kỳ một Hợp đồng ủy thác nào. Chính sự sai phạm này đã dẫn đến thất thoát toàn bộ số tiền chị Linh đã nộp vào tài khoản chứng khoán tại Công ty Trí Việt.

* Về Hợp đồng cấp tín dụng kiêm bảo đảm tiền vay

Việc ký hợp đồng tín dụng kiêm bảo đảm tiền vay cho Khách hàng và cấp một hạn mức tín dụng rất lớn 20.000.000.000 đồng (Hai mươi tỷ đồng) khi trong tài khoản của Khách hàng chưa có tiền và chưa có bất kỳ một loại chứng khoán nào là thiếu căn cứ pháp luật. Ngoài ra, người ký Hợp đồng tín dụng kiêm bảo đảm tiền vay không phải là chị Linh nên chị Linh cũng không có bất kỳ trách nhiệm nào liên quan đến khoản vay theo Hợp đồng cấp tín dụng kiêm bảo đảm tiền vay nêu trên.

Hiện nay tài khoản của chị Linh đã không còn tiền, căn cứ hồ sơ vụ việc và quy định của pháp luật hiện hành, chị Linh kính đề nghị Tòa án Nhân dân quận Ba Đình – TP Hà Nội giải quyết các yêu cầu sau:

- Tuyên bố toàn bộ các Hợp đồng có trong hồ sơ mở tài khoản chứng khoán số 037C018899 tại Công ty Chứng khoán Trí Việt mang tên Nguyễn Thị Quốc Linh vô hiệu, đồng thời yêu cầu Công ty Chứng khoán Trí Việt phải có trách nhiệm hoàn trả toàn bộ số tiền 575.000.000 đồng (Năm trăm bảy mươi lăm triệu đồng) mà chị Linh đã nộp vào tài khoản chứng khoán số 037C018899;

- Yêu cầu Công ty Trí Việt phải trả lãi và bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh đối với số tiền nêu trên cho chị Linh theo đúng quy định của pháp luật;

- Buộc Công ty chứng khoán Trí Việt phải tiếp tục trả thêm khoản tiền lãi của số tiền chưa thi hành theo quy định của pháp luật cho đến khi thi hành xong.

* Bị đơn trình bày:

Khách hàng Nguyễn Thị Quốc Linh (số tài khoản 037C018899) do cộng tác viên Trần Đức Thành tìm kiếm và phát triển. Sau khi nhận hồ sơ mở tài khoản giao dịch chứng khoán gồm: Hợp đồng mở tài khoản giao dịch chứng khoán, giấy đề nghị mở tài khoản và thông tin khách hàng, CMND của khách hàng, phiếu đăng ký dịch vụ quản lý tài khoản, xác nhận ký phiếu lệnh, cam kết của nhà đầu tư, hợp đồng mở tài khoản giao dịch ký quỹ, hợp đồng tín dụng kiêm đảm bảo tiền vay với BIDV và các tài liệu khác…. Bộ phận dịch vụ khách hàng của Công ty đã gọi điện cho khách hàng Nguyễn Thị Quốc Linh xác nhận các thông tin trong bộ hợp đồng mở tài khoản gồm xác nhận thực email, số điện thoại, mật khẩu giao dịch qua điện thoại, số thẻ etrading của khách hàng, xác nhận các tài liệu đã ký và xác nhận người quản lý tài khoản là ông Nguyễn Đức Thành. Khách hàng Nguyễn Thị Quốc Linh đã xác nhận chữ ký trong hồ sơ là do khách hàng ký trực tiếp và cán bộ quản lý tài khoản cho khách hàng là ông Trần Đức Thành. Toàn bộ xác thực của khách hàng đều được ghi âm theo quy định của công ty. Công ty xin gửi kèm bản ghi âm trong hợp đồng này.

- Về giao dịch chứng khoán trên tài khoản 037C018899 của khách hàng Nguyễn Thị Quốc Linh: Trong quá trình giao dịch chứng khoán, tất cả các lệnh sau khi được đặt, khớp lệnh đều được hệ thống của công ty gửi tin nhắn về số điện thoại của chị Linh và Email của chị Linh đã đăng ký khi mở tài khoản, trong suốt quá trình giao dịch công ty không nhận được phản hồi hay phản đối gì của khách hàng. Ngoài ra phòng quản trị rủi ro đã nhiều lần liên hệ với khách hàng về việc bán giải chấp để duy trì tỷ lệ đối với các tiểu khoản MG và BB khi khách hàng sử dụng dịch vụ tài chính để gia tăng sức mua trên tài khoản chứng khoán. Khi cán bộ phòng quản trị rủi ro điện thoại khách hàng đều không phản hồi là việc giao dịch đều ủy quyền cho cộng tác viên Trần Đức Thành, có vấn đề gì cứ liên lạc với ông Thành để xử lý. Toàn bộ các nội dung trên đều được Công ty ghi âm và lưu trữ trên hệ thống.

- Ý kiến và quan điểm của bị đơn: Khách hàng Nguyễn Thị Quốc Linh có Ủy quyền cho cộng tác viên Trần Đức Thành giao dịch chứng khoán và sử dụng các dịch vụ tài chính trên tài khoản giao dịch đã mở. Việc đặt lệnh thay giao dịch chứng khoán trên tài khoản khách hàng Nguyễn Thị Quốc Linh đều gửi tin nhắn về số điện thoại của khách hàng nên khách hàng biết các giao dịch này và không phản đối các giao dịch. Công ty CK Trí Việt hoàn toàn thực hiện đầy đủ trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, công ty đã làm đúng quy định và không có lỗi trong việc trên. Do đó công ty không có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho khách hàng.

- Theo Công ty, nguồn gốc của những mâu thuẫn tranh chấp phát sinh trên xuất phát từ mối quan hệ nam nữ giữa khách hàng Nguyễn Thị Quốc Linh và anh Trần Đức Thành. Theo như các thông tin công ty tìm hiểu thì giữa chị Linh và anh Thành có quan hệ nam nữ. Anh Thành đã có vợ con hợp pháp và sinh sống tại Hà Nội, chị Linh chưa lập gia đình và sinh sống tại Đắk Lắk. Anh Thành nhiều lần bay vào Đắk Lắk và chị Linh cũng nhiều lần bay ra Hà Nội để hẹn hò nhau. Tuy nhiên thời gian gần đây, vì một lý do nào đó chúng tôi không rõ mối quan hệ giữa hai bên không như trước. Nên có thể là nguyên nhân chính dẫn đến mâu thuẫn và phát sinh việc chị Linh kiện anh Thành.

* Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan - anh Nguyễn Đức Thành

trình bày:

Vào thời điểm năm 2017 thông qua quen biết trên mạng xã hội anh Thành được chị Nguyễn Thị Quốc Linh đề nghị mở tài khoản tại Công ty Cổ phần chứng khoán Trí Việt. Trong thời gian mở tài khoản anh Thành đã hoàn thành đúng quy trình của công ty giao: Gửi hồ sơ cho khách hàng, khách hàng ký chứng nhận mở tài khoản sau đó công ty đã gọi lại số điện thoại của khách hàng để kiểm tra lại toàn bộ mật khẩu, xác nhận chữ ký, số tài khoản và số tài khoản ngân hàng. Trong khoảng thời gian giao dịch khách hàng đã nhận được thông báo số dư đầy đủ đến mail và số điện thoại đã được khách hàng đăng ký.

Tại phiên toà

*Nguyên đơn: Vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, yêu cầu Tòa án:

- Tuyên bố toàn bộ các Hợp đồng có trong hồ sơ mở tài khoản chứng khoán số 037C018899 tại Công ty Chứng khoán Trí Việt mang tên Nguyễn Thị Quốc Linh vô hiệu, đồng thời yêu cầu Công ty Chứng khoán Trí Việt phải có trách nhiệm hoàn trả toàn bộ số tiền 575.000.000 đồng (Năm trăm bảy mươi lăm triệu đồng) mà chị Linh đã nộp vào tài khoản chứng khoán số 037C018899;

- Yêu cầu Công ty Trí Việt phải trả lãi và bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh đối với số tiền nêu trên cho chị Linh theo đúng quy định của pháp luật;

- Buộc Công ty chứng khoánTrí Việt phải tiếp tục trả thêm khoản tiền lãi của số tiền chưa thi hành theo quy định của pháp luật cho đến khi thi hành xong.

* Bị đơn: Khi ký hợp đồng mở tài khoản giao dịch chứng khoán và sử dụng các dịch vụ tài chính trên tài khoản giao dịch đã mở, công ty Trí Việt đều thông báo qua số điện thoại đã đăng ký của chị Nguyễn Thị Quốc Linh, được chị Linh xác nhận. Việc đặt lệnh thay giao dịch chứng khoán trên tài khoản khách hàng Nguyễn Thị Quốc Linh đều được công ty Trí Việt gửi tin nhắn về số điện thoại của khách hàng nên khách hàng biết các giao dịch này và không phản đối gì. Công ty CK Trí Việt hoàn toàn thực hiện đầy đủ trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, công ty đã làm đúng quy định và không có lỗi trong việc trên. Do đó công ty không có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho khách hàng.

* Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan vắng mặt mặc dù đã được triệu tập hợp lệ nên Tòa án xét xử theo thủ tục chung.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân quận Ba Đình phát biểu ý kiến:

Thẩm phán đã tuân thủ đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự trong quá trình thụ lý, giải quyết vụ án.

Hội đồng xét xử đã tuân thủ đúng và đầy đủ các quy định của pháp luật trong quá trình xét xử vụ án.

Thư ký tòa án đã tuân thủ đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự trong việc tống đạt, niêm yết các văn bản của Tòa án,trong quá trình xét xử vụ án.

Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quanđã tuân thủ đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự trong quá trình giải quyết vụ án.

Về đường lối giải quyết vụ án:

Đề nghị Tòa án:

1. Không chấp nhận yêu cầu hủy toàn bộ các giao dịch giữa chị Nguyễn Thị Quốc Linh với Công ty Trí Việt.

2. Không chấp nhận yêu cầu bị đơn phải thanh toán tổng số tiền 575.000.000đ và lãi suất.

3. Yêu cầu bị đơn có trách nhiệm bồi thường thiệt hại khắc phục những tổn thất mà nguyên đơn phải gánh chịu do sự thiếu trách nhiệm trong việc quản lý tài khoản khách hàng của bị đơn.

* Án phí sơ thẩm: Nguyên đơn chịu án phí Dân sự sơ thẩm có giá ngạch theo quy định PL. Các đương sự được quyền kháng cáo đối với bản án.