Bản án 69/2021/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo tài liệu có trong hồ sơ vụ án và bản án sơ thẩm, nội dung vụ án như sau: ông Nguyễn Khắc C có viết tại Giấy cam kết vay tiền ghi ngày 02/02/2001, ông Nguyễn Khắc C và bà Dương Thị N có ghi: Ông Nguyễn Khắc C vay của bà Dương Thị N số tiền là 5.000.000 đồng với lãi suất 2,5% tháng. Hai bên không thỏa thuận thời hạn cụ thể trả tiền nhưng khi cần bà N báo trước thời gian 2 tháng để ông C chuẩn bị trả sòng phẳng. Cả hai cùng thống nhất trình bày, người viết giấy cam kết là ông C, hai bên ký và ghi rõ họ tên.

- Theo nguyên đơn bà Dương Thị N trình bày: Sau một thời gian vay tiền, ông C làm nhà nhưng vẫn không trả nợ nên bà N đã yêu cầu ông C nhưng ông C không trả nên bà đã giữ xe của ông C và hai bên cùng lên UBND xã HT giải quyết. Tại UBND xã có ông Đoàn Văn Sốp (Phó trưởng Công an xã) tiến hành giải quyết sự việc, ông C thừa nhận có vay nợ của bà N và đã trả cho bà N số tiền là 500.000 đồng và số tiền còn lại ông C xin trả dần. Số tiền 500.000 đồng bị đơn đã trả tại UBND xã được trừ vào số nợ lãi. Tuy nhiên, sau đó ông C cũng không trả nợ và bà N cũng không đòi ông C là do hai bên có quan hệ họ hàng và bà N muốn để cho ông C tự giác. Đến năm 2020, bà N thấy rằng ông C không có ý thức trả nợ nên yêu cầu ông C trả nợ nhưng vợ chồng ông C vẫn không trả. Nên bà N khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông C phải trả số tiền nợ gốc là 5.000.000 đồng và nợ lãi tạm tính đến ngày 02/8/2021 là 205.258.000 đồng với mức lãi suất là 20%/năm (và phải trả lãi cho đến khi trả hết nợ), cộng là 210.258.000 đồng.

- Theo bị đơn ông Nguyễn Khắc C trình bày: Ông C thừa nhận có viết giấy vay nợ có nội dung như nguyên đơn trình bày. Tuy nhiên thực tế ông chỉ vay bà N 2.000.000 đồng và vay 3.000.000 đồng của anh Trọng (con trai bà N) tại nhà bà N để đánh bạc. Bà N và các con bà N đã ép bị đơn viết giấy cam kết vay nợ số tiền 5.000.000 đồng như trên. Bị đơn có trách nhiệm trả nợ cho nguyên đơn số tiền 5.000.000 đồng. Buổi Cều ngày 16/02/2001, bà N đã giữ xe đạp của ông yêu cầu ông phải trả nợ. Sau đó, bà N và ông C lên UBND xã HT để làm việc và ông đã trả cho bà N số tiền 500.000 đồng như bà N trình bày. Buổi tối, anh Trọng đến nhà ông đòi nợ nhưng do không đòi được nên anh Trọng đã lấy xe đạp trị giá khoảng 800.000đ của bị đơn để trừ nợ. Tháng 3/2001, bà N gặp ông ở thôn Minh Kha, xã Đồng Thái và yêu cầu ông trả nợ nên ông đã vay của ông Đinh Ngọc Cơ số tiền 2.000.000 đồng để trả cho bà N nhưng hai bên không viết giấy biên nhận trả nợ. Cũng trong tháng 3/2001, bà N đến Công ty của ông để yêu cầu ông trả tiếp số nợ và ông đã mượn ông Nguyễn Khắc Điệp số tiền 2.000.000 đồng để trả bà N nhưng hai bên cũng không viết giấy biên nhận tiền. Tính tổng cộng, bị đơn đã trả cho nguyên đơn số tiền 4.500.000 đồng và anh Trọng lấy xe đạp của bị đơn để trừ nợ với giá trị làm tròn là 500.000 đồng. Như vậy, bị đơn đã trả hết nợ số tiền 5.000.000 đồng cho nguyên đơn. Từ tháng 3/2001 đến tháng 6/2020, nguyên đơn không lần nào có yêu cầu bị đơn trả nợ.

Nay nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn phải trả số tiền nợ gốc 5.000.000 đồng và số nợ lãi phát sinh tạm tính đến ngày 02/8/2021 là 205.258.000 đồng, tổng cộng là 210.258.000 đồng, bị đơn không đồng ý vì bị đơn đã trả hết nợ cho nguyên đơn từ thời điểm tháng 3/2001. Bị đơn đề nghị Tòa án xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật và áp dụng thời hiệu đối với yêu cầu trả nợ lãi phát sinh của nguyên đơn.

* Với nội dung trên, tại bản án dân sự sơ thẩm số 22/2021/DS-ST ngày 16/9/2021, Tòa án nhân dân huyện AD, thành phố Hải Phòng đã quyết định:

Căn cứ khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 39; Điều 147; Điều 184; điểm e khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự; các điều 427; 471; 474 Bộ luật Dân sự năm 2005; Điều 357 và Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015; Căn cứ Điều 6; khoản 4 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án của Uỷ ban thường vụ Quốc Hội ban hành ngày 30 tháng 12 năm 2016.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Buộc ông Nguyễn Khắc C phải tiếp tục trả cho bà Dương Thị N số tiền nợ gốc là 4.500.000đ.

2. Đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu trả số tiền nợ lãi phát sinh là 205.258.000đ của nguyên đơn.

Ngoài ra, bản án dân sự sơ thẩm còn quyết định về án phí, lãi suất chậm thi hành án, quyền kháng cáo và quyền thi hành án.

* Sau khi xét xử sơ thẩm : Ngày 16/9/2021, nguyên đơn không đồng ý với quyết định của bản án sơ thẩm vì cho rằng không có căn cứ nên kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc bị đơn phải trả số tiền nợ gốc 5.000.000 đồng và số tiền lãi phát sinh với mức lãi suất là 20%/năm tính từ ngày 02/02/2001 đến ngày thanh toán hết nợ.

* Tại phiên tòa phúc thẩm:

Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và nội dung kháng cáo, đề nghị cấp phúc thẩm xem xét, buộc bị đơn phải trả số tiền nợ vay gốc là 5.000.000 đồng và số tiền lãi phát sinh từ ngày vay đến khi thanh toán xong nợ vay vì: Số tiền 500.000 đồng bị đơn đã trả là trả nợ lãi, không phải trả vào nợ gốc. Thời điểm làm việc tại UBND xã xác nhận lại như ông phó trưởng công an xã đã cung cấp là năm 2001 nhưng đó không phải là thời điểm nguyên đơn đòi nợ mà chỉ là nhắc nhở bị đơn trả nợ nên bị đơn đã trả lãi cho nguyên đơn nên việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định bị đơn đã trả 500.000 đồng vào nợ gốc và yêu cầu tính lãi đã hết thời hiệu khởi kiện là không đúng quy định của pháp luật. Vì tình nghĩa nên đến ngày 10/6/2020 nguyên đơn mới khởi kiện đòi tiền nợ tại Tòa án huyện AD, nếu bị đơn biết điều và xin nguyên đơn thì nguyên đơn sẽ miễn một nửa số tiền lãi, nhưng vì bị đơn không thiện chí và không biết lỗi nên nguyên đơn yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm buộc bị đơn phải trả cả gốc và lãi theo mức lãi suất 20%/năm đến ngày trả xong nợ gốc.

Bị đơn không đồng ý với yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn vì bị đơn đã trả hết nợ cho nguyên đơn, đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

* Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng phát biểu ý kiến:

- Về tố tụng: Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký thực hiện theo đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Các đương sự đã thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của mình.

- Về nội dung: Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309, Điều 313 của Bộ luật Tố tụng dân sự; các Điều 471, 474 của Bộ luật Dân sự 1995; Điều 357, Điều 465, khoản 5 Điều 466, Điều 468, Điều 469 của Bộ luật Dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của UBTVQH quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn; sửa án sơ thẩm theo hướng: Buộc ông C phải trả cho bà N số tiền 5.045.000 đồng, trong đó nợ gốc là 4.500.000 đồng và khoản tiền lãi chậm trả kể từ ngày 07/02/2021 đến ngày xét xử sơ thẩm ngày 16/9/2021 là 545.000 đồng. Đề nghị tuyên lãi suất chậm thi hành án và án phí theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi xem xét các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, cũng như lời trình bày của các đương sự, quan điểm của đại diện Viện Kiểm sát tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

- Về tố tụng:

- Về nội dung: Xét kháng cáo của nguyên đơn về việc buộc bị đơn phải trả số tiền nợ gốc 5.000.000 đồng và số tiền lãi phát sinh với mức lãi suất là 20%/năm tính từ ngày 02/02/2001 đến ngày 02/10/2021 là 207.915.000 đồng.

Căn cứ điểm a khoản 5 Điều 466 và khoản 2 Điều 469 của Bộ luật Dân sự thì: “ Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau: a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này” ; “Đối với hợp đồng vay không kỳ hạn và có lãi thì bên cho vay có quyền đòi lại tài sản bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước cho bên vay trong một thời gian hợp lý và được trả lãi đến thời điểm nhận lại tài sản…”.

Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 6 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định: “Đối với hợp đồng vay không kỳ hạn thì thời gian chậm trả nợ gốc bắt đầu kể từ ngày tiếp theo liền kề của ngày hết “thời gian hợp lý” đến thời điểm xét xử sơ thẩm…Thời gian hợp lý quy định tại Bộ luật Dân sự do Tòa án căn cứ từng trường hợp cụ thể để xem xét quyết định nhưng không quá 03 tháng...”

Xét thấy: Giấy cam kết vay tiền nêu trên giữa hai bên là hợp đồng vay không kỳ hạn và có lãi nên bên cho vay có quyền đòi lại tài sản bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước cho bên vay trong một thời gian hợp lý và bên vay phải có trách nhiệm trả cho bên cho vay khoản tiền lãi chậm trả kể từ sau ngày bên cho vay thông báo cho bên vay việc đòi nợ một thời gian hợp lý cho đến thời điểm nhận lại tài sản.

Trong vụ án này bên cho vay không chứng minh được đã báo trước cho bên vay thời điểm yêu cầu trả nợ nên cần xác định thời điểm tính lãi chậm trả là sau 02 tháng kể từ ngày bị đơn nhận được thông báo thụ lý vụ án là ngày 07/12/2020. Như vậy, tính đến ngày xét xử sơ thẩm ngày là được 221 ngày.

- Về án phí dân sự:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309, Điều 313 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ các điều 471, 473, 474 của Bộ luật Dân sự 1995;

Căn cứ Điều 357, Điều 465, khoản 5 Điều 466, Điều 468, Điều 469 của Bộ luật Dân sự;

Căn cứ Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11 tháng 01 năm 2019 của Hội đồng thẩm phán hướng dẫn áp dụng một số quy định về lãi, lãi suất, phạt vi phạm;

Căn cứ kho ản 2 Điều 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Xử: Chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn bà Dương Thị N. Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 22/2021/DS-ST ngày 16 tháng 9 năm 2021 của Tòa án nhân dân huyện AD, thành phố Hải Phòng.

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Buộc ông Nguyễn Khắc C phải trả cho bà Dương Thị N số tiền nợ gốc là 4.500.000 (Bốn triệu năm trăm nghìn) đồng và khoản tiền lãi chậm trả kể từ ngày 07/02/2021 đến ngày xét xử sơ thẩm là 545.000 (Năm trăm bốn mươi lăm nghìn) đồng. Tổng cộng là: 5.045.000 (Năm triệu không trăm bốn mươi lăm nghìn) đồng.

Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, ông Nguyễn Khắc C còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án tương ứng với thời gian chưa thi hành án theo mức lãi suất 20%/năm.

2. Đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu trả số tiền nợ lãi phát sinh theo thỏa thuận trong hợp đồng từ ngày 02/02/2001 đến ngày bà Dương Thị N khởi kiện.

3. Về án phí:

Ông Nguyễn Khắc C phải nộp 300.000 (Ba trăm nghìn) đồng án phí dân sự sơ thẩm.

Bà Dương Thị N không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

4. Các quyết định khác của bản án dân sự sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật.

Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Trong trường hợp bản án, quyết định được thi hành án tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án; tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự. Thời hiệu thi hành án thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự./.