Bản án 675/2026/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

[1] Về tố tụng:

[1.1] Đơn kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lâm Văn H được thực hiện trong thời hạn luật định và ông Lâm Văn H đã thực hiện nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[1.2] Về sự vắng mặt của các đương sự: bị đơn ông Tạ Lưu Quốc T đã được Tòa án triệu tập hợp lệ tham gia phiên tòa đến lần thứ hai nhưng vắng mặt; những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Minh T1, ông Nguyễn Minh T2, ông Nguyễn Minh B1, ông Nguyễn Minh S, bà Nguyễn Thị Thanh T3, ông Nguyễn Thiện Đ, ông Nguyễn Thiện L, bà Tô Thị T4, ông Nguyễn Thanh Hải N, bà Nguyễn Ngọc C, ông Lý Quốc N2, ông Nguyễn Mai Thanh P vắng mặt, có văn bản đề nghị giải quyết vắng mặt nên căn cứ Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự Tòa án xét xử vắng mặt bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nêu trên.

[2] Về nội dung:

[2.1] Về đo đạc, định giá: Theo nội dung văn bản kiến nghị ngày 09/5/2023, đại diện nguyên đơn yêu cầu Tòa án sử dụng lại chứng cứ có trong hồ sơ vụ án theo Quyết định đình chỉ số 10/2022/QĐST-DS ngày 07/3/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Thuận An, sử dụng lại các kết quả đo đạc, thẩm định, định giá tài sản tranh chấp để giải quyết (bút lục 78) kèm theo là bản sao Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án số 10/2022/QĐST-DS ngày 07/3/2022, bản sao biên bản định giá tài sản ngày 27/10/2021 (bút lục 74-75), bản sao Mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 382-2021 (bút lục 73).

[2.2] Tại Biên bản làm việc ngày 28/8/2025 (bút lục số 633), đại diện nguyên đơn ông B và đại diện người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông N1 đề nghị Tòa án cấp sơ thẩm sử dụng kết quả đo đạc, định giá đã có trong hồ sơ trước đây để làm căn cứ giải quyết vụ án, không yêu cầu Tòa án tiến hành định giá, đo đạc lại phần đất tranh chấp. Tại cấp phúc thẩm, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm đã hỏi các bên đương sự về việc có yêu cầu đo đạc, định giá lại hay không, đại diện nguyên đơn và đại diện người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đồng thời là người kháng cáo xác định không yêu cầu đo đạc, định giá lại, các đương sự thống nhất kết quả đo đạc, định giá theo như cấp sơ thẩm đã xác định để giải quyết vụ án. Như vậy, Tòa án cấp phúc thẩm sẽ xem xét các chứng cứ Tòa án cấp sơ thẩm thu thập để làm cơ sở giải quyết tranh chấp.

[2.3] Về vị trí, số thửa đất tranh chấp:

[2.3.1] Theo đơn khởi kiện của nguyên đơn ngày 15/8/2022 tại trang 2/6 (bút lục số 5), đơn khởi kiện bổ sung tại trang 4/4 (bút lục số 156) và bản tự khai của đại diện nguyên đơn ngày 09/5/2023 (bút lục 72), nguyên đơn xác định đất tranh chấp có diện tích 153,5m2 thuộc thửa số 792 tờ bản đồ 194 tọa lạc tại đường Q, khu phố Đ, phường L, thành phố T, tỉnh Bình Dương, nằm gần Lotte M.

[2.3.2] Theo đơn yêu cầu độc lập ngày 20/6/2023 của ông Lâm Văn H (bút lục số 152), tại bản tự khai của ông N1 đại diện theo ủy quyền của ông H ngày 27/6/2023 (bút lục số 132) cũng xác định đất tranh chấp diện tích 153,5m2 thuộc thửa đất số 792 tờ bản đồ số 194, tọa lạc tại khu phố Đ, phường L, thành phố T, tỉnh Bình Dương.

[2.3.3] Bản tự khai của ông Nguyễn Minh S, Nguyễn Minh B1, Nguyễn Minh T1, Nguyễn Minh T2 cũng xác định diện tích 153,5m2 đất tranh chấp thuộc thửa 792 tại khu phố Đ, phường L, thành phố T, tỉnh Bình Dương.

[2.3.4] Biên bản kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ ngày 13/5/2024 (bút lục 194) và biên bản hòa giải không thành ngày 13/5/2024 (bút lục 196), nguyên đơn xác định diện tích đất tranh chấp là 153,5m2 đất thuộc thửa 792, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông H tranh chấp diện tích đất 153 m2 thuộc thửa 792 tại khu phố Đ, phường L, thành phố T, tỉnh Bình Dương.

[2.3.5] Theo biên bản xác minh ngày 26/6/2023 tại UBND phường L (bút lục số 167) xác minh nguồn gốc quá trình quản lý sử dụng đất tranh chấp thuộc thửa 792, tờ bản đồ số 194 tọa lạc tại khu phố Đ, phường L, thành phố T, tỉnh Bình Dương. Theo biên bản xác minh hiện trạng vị trí tài sản tranh chấp ngày 19/4/2024, nguyên đơn xác định thửa đất tranh chấp là 792, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất xác định thửa đất tranh chấp là số 794, diện tích thực tế và vị trí đất không thay đổi.

[2.3.6] Tại Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 01/3/2024 (bút lục 184) và ngày 05/8/2025 (bút lục 612) có nội dung tài sản tranh chấp là phần diện tích đất thuộc thửa 507 tờ bản đồ 194 tọa lạc tại khu phố Đ, phường L, thành phố T, tỉnh Bình Dương.

[2.3.7] Tại Công văn số 758/UBND-KT ngày 26/9/2025 (bút lục số 665) về việc cung cấp thông tin và tài liệu vụ tranh chấp về kiện đòi tài sản và tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Nguyễn Thị Á và ông Tạ Lưu Quốc T, UBND phường L xác định: “Diện tích đất tranh chấp thuộc thửa 794, tờ bản đồ 194 (tờ bản đồ mới 76) theo Biên bản xác minh hiện trạng, vị trí tài sản tranh chấp do Tòa án xác minh ngày 19/7/2024. Nguồn gốc đất do ông Nguyễn Văn L1 nhận chuyển nhượng từ năm 1973, sử dụng đến năm 1990, ông L1 chết, các đồng thừa kế quản lý sử dụng. Phần đất này chưa được kê khai đăng ký theo Chỉ thị 299/1985”. Tại phiên tòa sơ thẩm khi được hỏi ý kiến như thế nào về việc xác minh tại Công văn số 758/UBND-KT xác định thửa đất tranh chấp là thửa đất số 794, nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều không có ý kiến gì. Tại phiên tòa phúc thẩm đại diện nguyên đơn và đại diện người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đồng ý với kết quả xác minh và xác định thửa đất số 794 theo biên bản xác minh và nội dung Công văn số 758/UBND-KT chính là thửa đất các bên đang tranh chấp và đây cũng chính là thửa đất tại Mảnh trích đo địa chính có đo đạc chỉnh lý số 382-2021. Sự thừa nhận, xác định lại tên thửa đất được xem như tình tiết mới phát sinh tại cấp phúc thẩm.

[2.4] Về diện tích đất tranh chấp: Xem xét nội dung Mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 382-2021 kèm theo Công văn số 2910/CNTA-ĐĐBĐ ngày 14/8/2023 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố T về việc phúc đáp Công văn số 66/TA-DS ngày 17/7/2023 thể hiện diện tích đất tranh chấp là 132m2 (thửa đất có 132m2 thuộc hành lang an toàn đường bộ trong đó có 71,3m2 thuộc phạm vi giải toả, đã trừ 52,5m2 đất lấn rãnh nước theo bản đồ địa chính năm 2003), nhà tạm 132m2 thuộc thửa đất số 507 tờ bản đồ số 194 tại khu phố Đ, phường L (bút lục 174-175). Như vậy, theo yêu cầu của các bên đương sự sử dụng kết quả đo đạc tại Mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 382-2021 thì diện tích đất tranh chấp chỉ có 132m2, ít hơn 21,5m2 so với diện tích đất tranh chấp theo yêu cầu của các bên đương sự. Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án do các bên cung cấp giải quyết nhưng không xem xét đến kết quả đo đạc theo Mảnh trích đo địa chính có đo đạc chỉnh lý số 382-2021 là còn có thiếu sót trong thu thập, đánh giá chứng cứ. Mặt khác, trong quá trình Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý lại vụ án không tiến hành đo đạc phần diện tích đất có tranh chấp, Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ theo Mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 382-2021 ngày 23/11/2021 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố T thực hiện tại vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất giữa ông Nguyễn Minh T1 với ông Tạ Lưu Quốc T. Theo Mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 382-2021 ngày 23/11/2021 thì diện tích đất tranh chấp là 132m2, tuy nhiên Tòa án cấp sơ thẩm lại công nhận diện tích đất đo đạc thực tế 153,5m2 thuộc thửa 794, tờ bản đồ 194 (tờ bản đồ mới 76) tọa lạc tại khu phố Đ, phường L, thành phố T, tỉnh Bình Dương (nay là phường L, Thành phố Hồ Chí Minh) là di sản của ông Nguyễn Văn L1, bà Trần Thị N3 chết để lại là chưa phù hợp với kết quả đo đạc. Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn có thiếu sót không có bản vẽ kèm theo bản án sẽ gây khó khăn cho việc thi hành án. Tại cấp phúc thẩm, các đương sự không có yêu cầu đo đạc lại nên Tòa án cấp phúc thẩm không thể khắc phục được thiếu sót này.

[2.5] Về nguồn gốc đất: Quá trình tố tụng, Tòa án cấp sơ thẩm tiến hành thu thập chứng cứ về nguồn gốc đất. Tại Công văn số 758/UBND-KT ngày 26/9/2025 Ủy ban nhân dân phường L cung cấp “Diện tích tranh chấp thuộc thửa 794 tờ bản đồ 194 (tờ bản đồ mới 76), nguồn gốc đất do ông Nguyễn Văn L1 nhận chuyển nhượng từ năm 1973 sử dụng đến năm 1990, ông L1 chết, các đồng thừa kế quản lý sử dụng. Phần đất này chưa được kê khai đăng ký theo chỉ thị 299/1985”. Căn cứ các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án thì thửa đất tranh chấp chưa được đăng ký, kê khai. Căn cứ vào Trích lục địa đồ ngày 7-11-1973 về việc xác nhận việc chuyển nhượng ở chính quyền địa phương; tờ tông chi ngày 8-8-1973 nội dung xác nhận ý chí các bên đối với việc chuyển nhượng phần đất cho ông L1; Văn tự đoạn mãi bất động sản ngày 04-9-1973 nội dung xác nhận ý chí các bên đối với việc chuyển nhượng phần đất cho ông L1; Biên nhận tiền bán đất ngày 06-8-1973 về việc xác nhận đã nhận đủ tiền chuyển nhượng từ ông L1. Tuy nhiên, thửa đất theo tờ trích lục địa bộ ông L1 đứng tên năm 1973 có diện tích 0H35.75 hướng bắc giáp 532, hướng nam giáp 529, hướng đông giáp 534, hướng tây giáp rạch suối bố. Nguyên đơn xác định các con ông L1 đang quản lý nhiều thửa đất nhưng không tranh chấp, chỉ tranh chấp thửa đất đã giao ông H1 quản lý. Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm rõ diện tích đất tranh chấp có phải là một phần của thửa đất theo trích lục địa bộ ngày 07/11/1973 đứng tên ông L1 hay không để có cơ sở chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là còn có thiếu sót trong đánh giá chứng cứ. Mặt khác, trong hồ sơ còn có đơn xin xác nhận nguồn gốc nhà, đất ngày 04/7/2013 ông Nguyễn Thanh H1 trình bày nguồn gốc đất là của ông Nguyễn Văn L1 và cho lại ông H1 vào năm 1990, chứng cứ này chỉ là bản sao chưa được thu thập và đối chiếu bản chính theo quy định.

[2.6] Về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất: Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện, khởi kiện bổ sung của nguyên đơn, tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Nguyễn Thanh H1 và ông Tạ Lưu Quốc T không ghi ngày tháng, chỉ ghi năm 2015 và hợp đồng chuyển nhượng giữa ông Tạ Lưu Quốc T với ông Lâm Văn H ngày 15/6/2018 là vô hiệu. Không chấp nhận yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lâm Văn H về việc công nhận diện tích đất 153m2 và tài sản gắn liền với đất thuộc thửa 794 thuộc quyền sử dụng và quyền sở hữu của ông Lâm Văn H. Tuy nhiên, để thực hiện Hợp đồng chuyển nhượng đất và tài sản trên đất ngày 15/6/2018 giữa ông Tạ Lưu Quốc T và ông Lâm Văn H thì ông H đã giao cho ông T số tiền 1.300.000.000 đồng, ông H có yêu cầu độc lập công nhận diện tích đất 153m2 cho ông H, Tòa án cấp sơ thẩm tuyên Hợp đồng chuyển nhượng đất và tài sản trên đất ngày 15/6/2018 vô hiệu, buộc ông H trả đất nhưng chưa xem xét quyền lợi của người có tài sản trên đất là giải quyết vụ án chưa triệt để, làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của ông Lâm Văn H.

[3] Từ các phân tích trên, xét thấy, Tòa án cấp sơ thẩm chưa xem xét, đánh giá, thu thập chứng cứ đầy đủ, giải quyết vụ án chưa đảm bảo việc thi hành án, đồng thời phát sinh tình tiết mới, để đảm bảo hai cấp xét xử, Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục chung. Tại cấp phúc thẩm, nguyên đơn có đơn trình bày bổ sung về việc thẩm định tại chỗ, biên bản họp gia đình và bồi thường giá trị sẽ được xem xét giải quyết khi giải quyết lại vụ án.

[4] Kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lâm Văn H là có căn cứ chấp nhận một phần.

[5] Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị huỷ bản án sơ thẩm là phù hợp.

[6] Án phí phúc thẩm: người kháng cáo không phải chịu.