Bản án 666/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Tại Đơn khởi kiện ngày 10/7/2017, đơn bổ sung yêu cầu khởi kiện ngày 16/5/2018 và quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn là bà Nguyễn Phi P trình bày:

Nguồn gốc phần nhà đất tại số B N, Phường A, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh (viết tắt là nhà đất 273/105 Nguyễn Văn Đ1) là của ông Tăng Văn H2 và bà Trần Thị Kim T2. Ngày 08/4/2000, ông H2 và bà T2 bán cho ông Trần A (có vẽ ranh giới). Ngày 16/4/2001, ông Trần A bán cho ông Liêu Văn S2. Ngày 26/7/2002, ông Liêu Văn S2 bán lại căn nhà số B N trên cho bà.

Ngày 16/02/2009, UBND quận B cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở (viết tắt là Giấy chứng nhận) số 747/2009/GCN cho bà và chồng bà là ông Trần Ngọc S1 với diện tích 12,1m². Do nhà thấp, trên nóc nhà lại có đường dây điện cao thế vắt qua nóc nhà nên khi mua bà không biết trên nóc nhà bị nhà của bà Nguyễn Thị Lệ S lấn chiếm trên không gian làm nhà vệ sinh. Khi biết được, ngày 21/6/2017 bà gửi đơn đến U, quận B đề nghị giải quyết việc lấn chiếm trên nóc nhà của bà. Ngày 28/6/2017, U mời hai bên đến hòa giải nhưng không thành.

Việc UBND quận B cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở (viết tắt là Giấy chứng nhận) cho bà Nguyễn Thị Lệ S và ông Lâm Bá Đ phần không gian là xâm phạm quyền lợi của bà. Vì phần diện tích đất 1,35m x 1,20m = 1,62m² đã được UBND quận B cấp cho bà.

Bà khởi kiện yêu cầu bị đơn tháo dỡ phần vi phạm không gian với diện tích 1,35m x 1,20m = 1,62m² là phần nhà vệ sinh của tầng 2, tầng 3; yêu cầu hủy Giấy chứng nhận số 3215/2007 do UBND quận B cấp ngày 26/11/2007 cho bà Nguyễn Thị Lệ S và ông Lâm Bá Đ. Bị đơn phải tự tháo dỡ và nguyên đơn không hỗ trợ chi phí tháo dỡ cho phía bị đơn.

* Tại Đơn yêu cầu phản tố của bà Nguyễn Thị Lệ S ngày 29/6/2022, ngày 04/7/2023 và quá trình giải quyết vụ án, bà S và người đại diện theo ủy quyền là ông Nguyễn Đại G trình bày:

Ngày 16/11/2000, bà Nguyễn Thị Lệ S và chồng là ông Lâm Bá Đ có mua căn nhà B N, Phường A, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh (viết tắt là nhà đất 273/103A Nguyễn Văn Đ1) của ông Tăng Văn H2 và bà Trần Thị Kim T2 bằng giấy tay. Khi bà S và ông Đ mua căn nhà này thì đã có sẵn phần nhà vệ sinh ở tầng 2 và tầng 3 mà nguyên đơn bà Nguyễn Phi P đang tranh chấp diện tích 1,35m x 1,20m = 1,62m².

Gia đình bà S được UBND quận B cấp Giấy chứng nhận số 3215/2007 ngày 26/11/2007 đối với nhà, đất tại số B N diện tích đất là 31,8m², diện tích nhà ở là 44,4m² (bao gồm luôn phần diện tích nhà vệ sinh mà bà P tranh chấp diện tích 1,62m² ở tầng 2, tầng 3); Như vậy, bà S sử dụng diện tích phần nhà vệ sinh là hợp pháp không lấn chiếm không gian như bà P khởi kiện. Việc UBND quận B cấp Giấy chứng nhận cho bà P và ông S1 đối với một phần diện tích đất 1,35m x 1,20m = 1,62m² của nhà, đất số 273/105 Nguyễn Văn Đ1 là không đúng quy định pháp luật, không đúng hiện trạng thực tế, vì ngày 26/11/2007 khi UBND quận B cấp Giấy chứng nhận đã công nhận phần diện tích 1,62m² (là phần nhà vệ sinh ở tầng 2) cho bà S và ông Đ.

Nay bị đơn không đồng ý với toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, yêu cầu được sử dụng phần diện tích đất 1,35m x 1,20m = 1,62m² tại tầng trệt của nhà số 273/105 Nguyễn Văn Đ1 và hủy một phần Giấy chứng nhận số 747/2009/GCN do UBND quận B cấp ngày 16/12/2009 cho bà Nguyễn Phi P và ông Trần Ngọc S1 đối với một phần diện tích 1,35m x 1,20m = 1,62m² tại tầng trệt của nhà, đất số 273/105 Nguyễn Văn Đ1.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

* Ông Trần Ngọc S1 trình bày: thống nhất với lời trình bày của nguyên đơn.

* Ông Lâm Bá Đ trình bày: thống nhất với lời trình bày của bị đơn.

* Ông Trần Phong Y trình bày: Ông là con của bà Nguyễn Phi P, hiện nay ông đang ở trong nhà 273/105 Nguyễn Văn Đ1. Ông thống nhất với trình bày của bà P và không có yêu cầu gì khác.

* Ông Trần Phương H trình bày: Ông là con của bà Nguyễn Phi P, hiện nay ông đang ở trong nhà số B N. Căn nhà của gia đình ông bị bà Nguyễn Thị Lệ S chiếm dụng trên nóc nhà của gia đình ông. Bà S xây dựng 02 nhà vệ sinh chồng lên nhau tầng 1 và tầng 2, cùng diện tích 1,35m x 1,20m = 1,62m2.

* Bà Lâm Thị H1 trình bày: Bà là chị của bà Nguyễn Thị Lệ S, bà chỉ là người trông nhà giúp cho bà S tại căn nhà số B N. Bà không liên quan đến tranh chấp vụ án giữa bà P và bà S.

* UBND quận B (có bà Nguyễn Thị H3 và ông Trương Công L đại diện) trình bày:

Nhà số B N, Phường A, quận B: Theo Tờ đăng ký nhà đất năm 1999, ông Tăng Văn H2 và bà Trần Thị Kim T2 kê khai cạnh nhà số 237/79/14 Nguyễn Văn Đ1. Nguồn gốc đất do bà Huỳnh Thị T3 cho, nhà tự xây cất từ năm 1976, diện tích khuôn viên 78,20m2, diện tích xây dựng 78,20m2. Sau đó, ông H2 và bà T2 chuyển nhượng nhà đất nêu trên cho ông Lâm Bá Đ theo giấy tay ngày 16/11/2000. Theo Bản đồ địa chính thể hiện nhà đất thuộc thửa 36, tờ bản đồ 36 - Bản đồ địa chính Phường 11, có số nhà B, với diện tích 35,9m2. Ngày 26/11/2007, UBND quận B cấp Giấy chứng nhận số 3251/2007/GCN cho ông Lâm Bá Đ và bà Nguyễn Thị Lệ S đối với nhà đất số B N, diện tích đất 31,8m2.

Nhà số B N, Phường A, quận B: Theo Bản đồ địa chính thể hiện nhà đất thuộc thửa 35, tờ 36 Bản đồ địa chính Phường A, có số nhà B, với diện tích 14,9m2. Ngày 16/02/2009, UBND quận B cấp Giấy chứng nhận số 747/2009/GCN cho ông Trần Ngọc S1 và bà Nguyễn Phi P đối với nhà đất số B N, diện tích 12,1m2.

Qua kiểm tra đối chiếu phần diện tích 1,35m x 1,20m = 1,62m2 (vị trí, diện tích được xác định theo Bản vẽ hiện trạng do Công ty TNHH Đ2 - Thiết kế - Xây dựng Kiến Điền lập ngày 15/12/2017), nằm trong khuôn viên nhà đất số nhà S N đã được UBND quận B chứng nhận quyền sở hữu nhà ở (Tầng B) theo Giấy chứng nhận số 3215/2007/GCN ngày 26/11/2007 cho ông Lâm Bá Đ và bà Nguyễn Thị Lệ S là chủ sử dụng.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 479/2025/DS-ST ngày 01/7/2025 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, đã quyết định:

Căn cứ khoản 2, khoản 9 Điều 26, khoản 4 Điều 34, Điều 37, điểm c khoản 1 Điều 39, khoản 1 Điều 147, khoản 3 Điều 218, khoản 2 Điều 244, khoản 1 Điều 228, khoản 1 Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 169, Điều 175, Điều 176 Bộ luật dân sự năm 2015; Điểm đ khoản 1 Điều 12; khoản 1, khoản 5 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí và lệ phí Tòa án; Tuyên xử:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Phi P, yêu cầu bà Nguyễn Thị Lệ S và ông Lâm Bá Đ tháo dỡ phần xây dựng vi phạm không gian với diện tích 1,35m x 1,20m = 1,62m² là phần nhà vệ sinh ở tầng 2, tầng 3 của căn nhà B N, Phường A, quận B (nay là phường B) và yêu cầu hủy Giấy chứng nhận số 3215/2007 do UBND quận B (nay là phường B, Thành phố Hồ Chí Minh) cấp ngày 26/11/2007, cho bà Nguyễn Thị Lệ S và ông Lâm Bá Đ.

2. Đình chỉ xét xử đối với yêu cầu phản tố của bị đơn bà Nguyễn Thị Lệ S yêu cầu được sử dụng phần diện tích đất 1,35m x 1,20m = 1,62m² tại tầng trệt của nhà số B N, Phường A, quận B (nay là phường B), Thành phố Hồ Chí Minh.

3. Không chấp nhận yêu cầu của bị đơn bà Nguyễn Thị Lệ S, yêu cầu hủy một phần Giấy chứng nhận số 747/2009/GCN do UBND quận B (nay là phường B) cấp ngày 16/12/2009, cho bà Nguyễn Phi P và ông Trần Ngọc S1, đối với phần diện tích đất 1,35m x 1,20m = 1,62m² (phần tầng trệt) của nhà, đất số B N, Phường A, quận B (nay là phường B).

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí và quyền kháng cáo theo luật định.

Tại Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 13/QĐ-VKS-DS ngày 14/7/2025, Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh kháng nghị Bản án sơ thẩm theo thủ tục phúc thẩm, đề nghị Tòa Phúc thẩm xét xử phúc thẩm, sửa một phần Bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ngày 16/7/2025, bà Nguyễn Phi P kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; buộc bị đơn trả lại toàn bộ chi phí nguyên đơn đã tạm ứng trong quá trình tố tụng; buộc bồi thường thiệt hại sức khỏe trong suốt thời gian gia đình bà phải chịu đựng dơ bẩn, ô nhiễm dưới nhà vệ sinh của bị đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm: Bà Nguyễn Phi P giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của bà Nguyễn Thị P1 và chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, buộc bà S và ông Đ tháo dỡ phần công trình lấn chiếm qua không gian nhà đất của bà P1, buộc bà P1 hoàn trả giá trị phần không gian lấn chiếm cho bà S, ông Đ.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Quyết định kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị P1 làm đúng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

Trong quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm, bà P không có yêu cầu giải quyết buộc bị đơn phải trả cho bà các khoản chi phí bà đã tạm ứng khi khởi kiện cũng như không có yêu cầu bồi thường thiệt hại sức khỏe do bị ô nhiễm. Đối với chi phí bà đã nộp trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm và yêu cầu bồi thường thiệt hại sức khỏe do bị ô nhiễm (nếu có), bà được quyền khởi kiện trong vụ án khác khi có yêu cầu.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308, khoản 1 Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự.

1. Chấp nhận một phần kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; chấp nhận một phần kháng cáo của bà Nguyễn Phi P; Sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 479/2025/DS-ST ngày 01/7/2025 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh như sau:

Buộc bà Nguyễn Thị Lệ S và ông Lâm Bá Đ tháo dỡ toàn bộ phần xây dựng vi phạm không gian với diện tích 1,35m x 1,20m = 1,62m² là phần nhà vệ sinh ở tầng 2, tầng 3 của căn nhà B N, Phường A, quận B (nay là phường B), Thành phố Hồ Chí Minh (theo Bản vẽ hiện trạng của Công Ty TNHH Đ2 lập ngày 15/12/2017 đã được Phòng Quản lý đô thị quận B kiểm tra nội nghiệp ngày 25/12/2017).

Hủy Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 3251/2007/GCN đã cấp cho ông Lâm Bá Đ và bà Nguyễn Thị Lệ S đối với nhà đất số B N, Phường A, quận B (thuộc thửa 36, tờ bản đồ 36 - Bản đồ địa chính Phường A). Ủy ban nhân dân phường B, Thành phố Hồ Chí Minh điều chỉnh, cấp mới lại Giấy chứng nhận cho phù hợp với quyết định của Bản án phúc thẩm.

2. Án phí: Bà Nguyễn Thị Lệ S phải chịu 600.000 đồng án phí sơ thẩm dân sự, khấu trừ vào 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai thu số 0003492 ngày 17/11/2022 của Cục Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh, bà S còn phải nộp tiếp 300.000 đồng. Bà P không phải chịu án phí phúc thẩm dân sự.

3. Các phần khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM