Bản án 64/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Diện tích đất tranh chấp là 16,95m2 có vị trí đỉnh thửa: A1, A2, A3, B1, B2, B3, A 6, A7, A8 theo trích đo đất tranh chấp do Công ty cổ phần trắc địa bản đồ và môi trường S - chi nhánh Lạng Sơn đo vẽ ngày 23/10/2025.

Về tài sản trên đất tranh chấp: Trên đất có 1 phần bếp của bà Hoàng Thị S đã xây dựng năm 2011-2012, tổng diện tích bếp là 54,5m2; bếp là loại nhà cấp 4, loại 3c, tường gạch ba banh, mái lợp proxin măng, cửa đi, cửa sổ bằng gỗ nhóm 4, nền lát gạch hoa, tường quét vôi ve. Về định giá: Giá đất theo giá thị trường là 8.000.000đ/m2; phần công trình nhà bếp của bà S nằm trong diện tích đất tranh chấp trị giá 15.418.000 đồng, giá trị toàn bộ căn bếp là 49.574.835 đồng;

Nguyên đơn bà Hà Thị P và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày:

Gia đình bà Hà Thị P sử dụng thửa đất số 05, tờ bản đồ địa chính số 77, tại khối H, phường C, thành phố L (nay là số 1**, đường V, khối H, phường L, tỉnh Lạng Sơn) từ nhiều đời. Ngày 15/11/2004, gia đình bà được UBND thành phố L cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số V117365, số vào sổ cấp GCNQSDĐ số 02502/QSDĐ theo Quyết định số 1039/QĐ-UBND(H), diện tích 684,9 m², mục đích sử dụng là đất ở.

Bà Hà Thị P cho rằng năm 2002, trong thời gian gia đình đi vắng, bà Hoàng Thị S đã tự ý lấn chiếm khoảng 22m² đất thuộc thửa đất của gia đình bà. Sau khi phát hiện, bà chỉ yêu cầu trả lại đất và cùng tổ dân phố lập Biên bản thỏa thuận ngày 07/7/2002, có chữ ký của ông Phạm Văn B (chồng bà S), ông Lộc Văn Q và ông Lộc Văn C, ghi nhận việc bà S đã cuốc lấn đất của gia đình bà P. Khoảng các năm 2016 - 2017, bà S tiếp tục xây một căn nhà cấp 4 xây gạch ba banh, lợp mái prôximăng trên phần diện tích đất đang tranh chấp.

Để chứng minh phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng hợp pháp của mình, bà Hà Thị P xuất trình Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trích lục bản đồ địa chính, sơ họa mốc giới thửa đất và Biên bản thỏa thuận ngày 07/7/2002. Theo bà, các tài liệu này đều thể hiện phần diện tích đang tranh chấp nằm trong ranh giới thửa đất số 05 đã được cấp giấy chứng nhận; đồng thời ông Lộc Văn Q là người chuyển nhượng đất cho gia đình bà Hoàng Thị S cũng xác nhận phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của gia đình bà Hà Thị P.

Bà Hà Thị P trình bày thêm, mặc dù phát sinh tranh chấp từ năm 2002 nhưng do quan hệ láng giềng nên gia đình không khởi kiện ngay. Năm 2007, khi xây dựng nhà ở, gia đình bà xây một bức tường rào lùi vào phía trong để bảo vệ tài sản vì tranh chấp chưa được giải quyết dứt điểm. Khi bà S xây nhà bếp sát bức tường này thì gia đình bà đi vắng nên không kịp ngăn cản.

Ban đầu, bà Hà Thị P yêu cầu được công nhận quyền quản lý, sử dụng diện tích khoảng 22m² đất thuộc thửa đất số 05 và buộc bà Hoàng Thị S tháo dỡ căn nhà cấp 4 xây trên diện tích đất tranh chấp. Sau khi có kết quả trích đo hiện trạng, bà thay đổi một phần yêu cầu khởi kiện, chỉ yêu cầu được quản lý, sử dụng diện tích 16,95m² thuộc thửa đất số 05, tờ bản đồ số 77; rút yêu cầu đối với diện tích 4,94m² thuộc thửa đất số 173.1 và vẫn giữ nguyên yêu cầu buộc bà Hoàng Thị S tháo dỡ công trình nhà cấp 4 xây trên phần đất tranh chấp. Về chi phí tố tụng, bà đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Bị đơn bà Hoàng Thị S trình bày: Bà xác định nguồn gốc đất do bà mua của ông Vũ Đức M khoảng 100m² là đất vườn, không nhớ rõ thuộc thửa đất nào. Sau khi mua đất, bà để lại một phần làm đường đi chung cho gia đình bà, gia đình bà P và gia đình ông Sơn. Theo bà, hiện nay bà Hà Thị P đã xây tường rào lấn vào phần đường đi này.

Đối với phần đất đang tranh chấp, bà cho rằng đây là đất thuộc quyền sử dụng của gia đình bà. Trên phần đất này bà đã xây một căn nhà tạm bằng gạch ba banh, lợp mái prô xi măng vào khoảng các năm 2011 - 2012; một phần công trình xây trên đất đã được cấp giấy chứng nhận, phần còn lại xây trên diện tích đất bà mua của anh M nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận. Quá trình xây dựng không ai có ý kiến hoặc ngăn cản.

Bà Hoàng Thị S không thừa nhận có việc lấn chiếm đất của bà Hà Thị P, cho rằng tranh chấp phát sinh khi gia đình bà Hà Thị P xây nhà hai tầng và tường rào lấn sang đất của bà. Do đó, bà không đồng ý toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Hà Thị P.

Đồng thời, bà Hoàng Thị S có yêu cầu phản tố đề nghị Tòa án công nhận cho bà được quản lý, sử dụng diện tích 16,95m² đất đang tranh chấp; không chấp nhận yêu cầu tháo dỡ nhà bếp; hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà Hà Thị P đối với phần diện tích đất đang tranh chấp; buộc bà Hà Thị P tháo dỡ bức tường xây giáp ranh giữa hai gia đình, sau đó tại phiên tòa sơ thẩm bà rút yêu cầu tháo dỡ bức tường do bà Hà Thị P xây.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chị Lê Hà L và anh Lê Hồng D (là các con bà Hà Thị P) đều thống nhất với yêu cầu khởi của bà Hà Thị P.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan anh Phạm Công D (con bà Hoàng Thị S) đã được Tòa án triệu tập hợp lệ tuy nhiên anh Phạm Công D không đến Tòa và cũng không có lời khai ghi ý kiến.

Người đại diện theo ủy quyền của UBND phường L không có ý kiến đối với việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Hà Thị P.

Người làm chứng ông Lộc Văn C xác nhận nội dung Biên bản thỏa thuận ngày 07/7/2002 là đúng sự thật; việc bà Hoàng Thị S đã cuốc lấn vào phần đất của gia đình bà Hà Thị P là có thật. Ông cho biết khi xây tường rào, bà P còn xây lùi vào phía trong so với ranh giới sử dụng thực tế và hiện nay phần nhà bếp của bà S xây dựng đã lấn sang đất của bà P; diện tích các bên đang tranh chấp thuộc quyền sử dụng của gia đình bà Hà Thị P. Do bận công việc nên ông đề nghị được vắng mặt tại phiên tòa.

Tại Bản án số 10/2026/DS-ST ngày 30/3/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1- Lạng Sơn quyết định:

1.Chấp nhận yêu cầukhởikiện củanguyên đơnbàHà Thị P, cụthể:

1.1 Bà Hà Thị P, anh Lê Hồng D, chị Lê Hà L được quyền quản lý, sử dụng diện tích 16,95 m2 thuộc 1 phần thửa đất số 5, tờ bản đồ số 77, (số thửa tạm 5.1, vị trí đỉnh thửa A1A2A3B1B2B3A6A7A8), địa chỉ tại đường V, phường C, thành phố L cũ (nay là phường L), tỉnh Lạng Sơn, có các phía tiếp giáp: Phía Bắc giáp thửa 05. Phía Đông giáp thửa 173, phỉa Tây giáp thửa 05; Phía Nam giáp thửa 05, đã được Ủy ban nhân dân thị xã L (nay là thành phố L) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02502/2004/QĐ-UB(H) ngày 15/11/2004 cấp cho hộ gia đình bà Hà Thị P.

1.2 Buộc bà Hoàng Thị S và gia đình phải tháo dỡ, di dời 1 phần diện tích bếp là 16,95 m2; bếp là loại nhà cấp 4, loại 3c, tường gạch ba banh, mái lợp proxin măng, cửa đi, cửa sổ bằng gỗ nhóm 4, nền lát gạch hoa, tường quét vôi ve đã xây dựng trên diện tích đất 16,95 m2 thuộc 1 phần thửa đất số 05, tờ bản đồ số tờ bản đồ số 77, (số thửa tạm 5.1, vị trí đỉnh thửa A1A2A3B1B2B3A6A7A8), địa chỉ tại đường V, phường C, thành phố L cũ (nay là phường L), tỉnh Lạng Sơn, có các phía tiếp giáp: Phía Bắc giáp thửa 05. Phía Đông giáp thửa 173, phỉa Tây giáp thửa 05; Phía Nam giáp thửa 05, đã được Ủy ban nhân dân thị xã L (nay là thành phố L) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02502/2004/QĐ-UB(H) ngày 15/11/2004 cấp cho hộ gia đình bà Hà Thị P.

1.3 Buộc bà Hà Thị P phải trả cho bà Hoàng Thị S trị giá toàn bộ căn bếp do bị ảnh hưởng bởi việc bị dời, tháo dỡ là 49.574.835 đồng (bốn mươi chín triệu năm trăm bẩy mươi tư nghìn tám trăm ba mươi lăm đồng).

1.4 Đình chỉ giải quyết đối với diện tích đất là 4,94 m2 thuộc 1 phần thừa đất số 173, tờ bản đồ số 67, là đất lúa, vị trí đỉnh thửa là A3,A4,A5,B3,B2,B1, kí hiệu thửa tạm là 173.1 do nguyên đơn bà Hà Thị P rút yêu cầu. Các đương sự được quyền khởi kiện lại đối với diện tích đất này theo quy định của pháp luật.

2. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Hoàng Thị S về việc yêu cầu được quản lý, sử dụng đất tranh chấp có diện tích 16,95 m2 thuộc 1 phần thửa số 5, tờ bản đồ số 77, (số thửa tạm 5.1, vị trí đỉnh thửa A1A2A3B1B2B3A6A7A8), địa chỉ tại đường V, phường C, thành phố L cũ (nay là phường L), tỉnh Lạng Sơn, có các phía tiếp giáp: Phía Bắc giáp thửa 05. Phía Đông giáp thửa 173, phỉa Tây giáp thửa 05; Phía Nam giáp thửa 05, đã được Ủy ban nhân dân thị xã L (nay là thành phố L) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02502/2004/QĐ-UB(H) ngày 15/11/2004 cấp cho hộ gia đình bà Hà Thị P.

3. Đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu phá dỡ bức tường mà bà P đã xây do bà Hoàng Thị S rút yêu cầu. Bà Hoàng Thị S được quyền khởi kiện lại vấn đề này theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra Quyết định còn tuyên về chi phí tố tụng, án phí và quyền kháng cáo của các đương sự.

Trong thời hạn: Nguyên đơn bà Hà Thị P kháng cáo một phần nội dung bản án: Buộc bà Hoàng Thị S phải chịu toàn bộ chi phí tháo dỡ công trình nhà bếp trên đất tranh chấp.

Bị đơn bà Hoàng Thị S kháng cáo: Yêu cầu cấp phúc thẩm giải quyết bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Hà Thị P; bà Hoàng Thị S được quản lý sử dụng đối với diện tích 16,95m2 và tài sản trên đất thuộc một phần thửa đất số 05, tờ bản đồ số 77 khối H, phường L, tỉnh Lạng Sơn.

Tại cấp phúc thẩm thu thập có thu thập bổ sung như sau:

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn cung cấp hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nguyên đơn đối với thửa đất 05; hồ sơ địa chính qua các thời kỳ; đối với hồ sơ chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ ông Lộc Văn Q sang hộ ông Phạm Văn B, Sở không cung cấp được.

Sở Xây dựng có ý kiến: Qua xem xét tài liệu liên quan hiện chưa có đầy đủ tài liệu chuyên môn cần thiết để đánh giá việc tháo dỡ di dời công trình bếp có đảm bảo hay không, để đánh giá được cần cung cấp các tài liệu, hồ sơ có liên quan như: Hồ sơ cấp phép xây dựng; hồ sơ, bản thiết kế xây dựng công trình; bản vẽ hoàn công, bản vẽ hiện trạng hoặc bản vẽ dựng lại hiện trạng công trình; các tài liệu, chứng cứ về quá trình hình thành, sử dụng, cải tạo, sửa chữa công trình và các tài liệu, chứng cứ khác có liên quan.

Tại bản kết luận giám định tư pháp ngày 27/8/2026, giám định viên Hoàng Tiến L kết luận: Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất 05, tờ bản đồ 77, diện tích 684,9m2 do UBND thành phố L cấp ngày 15/11/2004 cho hộ bà Hà Thị P, địa chỉ tại khối H, phường L (trước đây là phường C, thành phố L) tỉnh Lạng Sơn là đúng quy định của pháp luật, đúng đối tượng sử dụng đất.

Kết quả chồng ghép bản đồ địa chính qua các thời kỳ của Công ty S cung cấp xác định tổng diện tích đất tranh chấp là 16,95m², trong đó: Diện tích thuộc thửa đất số 05 là 12,39m², gồm: 8,26m², có vị trí tại các đỉnh thửa A1, A2, A3, B1, N1, A8; 4,11m², có vị trí tại các đỉnh thửa N3, N4, B3, A6, A7; và 0,02m², có vị trí tại các đỉnh B3, A5, A6. Diện tích thuộc thửa đất số 363 (bản đồ giải thửa) là 4,56m².

Tại phiên toà phúc thẩm: Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, giữ nguyên nội dung kháng cáo; bị đơn không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và giữ nguyên nội dung kháng cáo.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn phát biểu ý kiến về việc chấp hành pháp luật tố tụng và giải quyết vụ án cụ thể như sau:

Về việc chấp hành pháp luật tố tụng: Quá trình thụ lý, giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa chấp hành đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự; người tham gia tố tụng đã được thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của mình.

Về việc giải quyết kháng cáo: Có căn cứ xác định diện tích 16,95m² thuộc một phần thửa 05 đã được cấp GCNQSDĐ cho hộ bà Hà Thị P; việc bà Hoàng Thị S xây bếp lấn sang diện tích này là không đúng ranh giới, xâm phạm quyền sử dụng đất của bà Hà Thị P. Do đó, chấp nhận kháng cáo của bà Hà Thị P, buộc bà Hoàng Thị S tháo dỡ, di dời tài sản trên đất và tự chịu chi phí; không chấp nhận kháng cáo của bà Hoàng Thị S và yêu cầu phản tố tuy nhiên Bản án sơ thẩm còn có thiếu sót trong đánh giá chứng cứ, đối với nội dung buộc nguyên đơn phải thanh toán cho bị đơn giá trị toàn bộ căn bếp do bị ảnh hưởng việc di dời tháo dỡ, tuyên đình chỉ yêu cầu phá dỡ bức tường thiếu đỉnh điểm, tuyên số tiền chi phí tố tụng thiếu chính xác mâu thuẫn với phần nhận định. Tại cấp phúc thẩm, chi phí tố tụng được làm rõ; bà S phải chịu chi phí giám định do yêu cầu của bà không được chấp nhận. Đề nghị HĐXX căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 BLTTDS sửa bản án sơ thẩm; các đương sự không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ khoản 9, 14 Điều 26, Điều 37, điểm c khoản 1 Điều 39, khoản 1 Điều 157, Điều 158, Điều 159, khoản 1 Điều 165, các Điều 166, 227, 228, 235, 244, 264, 266, 271 và 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; các Điều 158, 160, 161, 163, 164, 165, 166, 357, 468 Bộ luật Dân sự năm 2015;

Khoản 16 Điều 3; các điều 170, 171 Luật Đất đai; điểm đ, khoản 1 điều 12; điểm a khoản 2 Điều 27; Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Chấp nhận kháng cáo của bà Hà Thị P; không chấp nhận kháng cáo của bà Hoàng Thị S; sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 10/2026/DS-ST ngày 30 tháng 03 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Lạng Sơn, cụ thể:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Hà Thị P, cụ thể:

1.1. Bà Hà Thị P, anh Lê Hồng D, chị Lê Hà L được quyền quản lý, sử dụng diện tích 16,95 m2 thuộc 1 phần thửa đất số 5, tờ bản đồ số 77, (số thửa tạm 5.1, vị trí đỉnh thửa A1, A2, A3,B1, B2, B3, A6, A7, A8), địa chỉ tại đường V, phường C, thành phố L cũ (nay là phường L), tỉnh Lạng Sơn, có các phía tiếp giáp: Phía Bắc giáp thửa 05. Phía Đông giáp thửa 173, phía Tây giáp thửa 05; Phía Nam giáp thửa 05, đã được Ủy ban nhân dân thị xã L (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02502/2004/QĐ-UB(H) ngày 15/11/2004 cấp cho hộ gia đình bà Hà Thị P.

1.2 Buộc bà Hoàng Thị S, anh Phạm Công D phải tháo dỡ, di dời 1 phần diện tích bếp là 16,95 m2; bếp là loại nhà cấp 4, loại 3c, tường gạch ba banh, mái lợp proxin măng, cửa đi, cửa sổ bằng gỗ nhóm 4, nền lát gạch hoa, tường quét vôi ve đã xây dựng trên diện tích đất 16,95 m2 thuộc 1 phần thửa đất số 05, tờ bản đồ số tờ bản đồ số 77, (số thửa tạm 5.1, vị trí đỉnh thửa A1, A2, A3,B1, B2, B3, A6, A7, A8), địa chỉ tại đường V, phường C, thành phố L cũ (nay là phường L), tỉnh Lạng Sơn, có các phía tiếp giáp: Phía Bắc giáp thửa 05. Phía Đông giáp thửa 173, phỉa Tây giáp thửa 05; Phía Nam giáp thửa 05, đã được Ủy ban nhân dân thị xã L (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 02502/2004/QĐ-UB(H) ngày 15/11/2004 cấp cho hộ gia đình bà Hà Thị P.

1.3 Đình chỉ giải quyết đối với diện tích đất là 4,94m2 thuộc 1 phần thừa đất số 173, tờ bản đồ số 67, là đất lúa, vị trí đỉnh thửa là A3, A4, A5, B3, B2, B1, kí hiệu thửa tạm là 173.1 do nguyên đơn bà Hà Thị P rút yêu cầu. Các đương sự được quyền khởi kiện lại đối với diện tích đất này theo quy định của pháp luật.

2. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Hoàng Thị S về việc yêu cầu được quản lý, sử dụng đất tranh chấp có diện tích 16,95m² thuộc 1 phần thửa đất số 5, tờ bản đồ số 77 theo mục 1.1

3. Đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu phá dỡ bức tường mà bà Hà Thị P đã xây do bà Hoàng Thị S rút yêu cầu có vị trí từ điểm A1 đến A7. Bà Hoàng Thị S được quyền khởi kiện lại vấn đề này theo quy định của pháp luật.

(Về ranh giới, kích thước, vị trí đất, nhà bếp, bức tường có bản trích đo kèm theo).

4. Về chi phí tố tụng: Nguyển đơn bà Hà Thị P phải chịu chi phí tố tụng thẩm định, đo đạc, định giá là 3.195.000 (ba triệu một trăm chín mươi lăm nghìn) đồng. Xác nhận bà Hà Thị P đã nộp đủ.

Bị đơn bà Hoàng Thị S phải chịu chi phí tố tụng thẩm định, đo đạc, định giá, chi phí chồng ghép bản đồ và giám định là 18.717.000 (mười tám triệu, bẩy trăm mười bẩy nghìn) đồng. Xác nhận bà Hoàng Thị S đã nộp 7.750.000đ (bẩy triệu, bẩy trăm năm mười nghìn đồng) tiền chi phí tố tụng. Buộc bị đơn bà Hoàng Thị S phải trả lại cho nguyên đơn bà Hà Thị P với số tiền chi phí tố tụng là 10.967.000 (mười triệu, chín trăm sáu mươi bẩy nghìn) đồng.

5. Kể ngày bản án có hiệu lực pháp luật và người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án nếu người phải thi hành án không thi hành xong khoản tiền phải thanh toán nêu trên thì còn phải chịu khoản lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

6. Về án phí sơ thẩm và phúc thẩm: Bà Hà Thị P không phải chịu án phí. Bà Hoàng Thị S được miễn án phí dân sự sơ thẩm và phúc thẩm.

Trường hợp Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 34, 36 và 72 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 34 Luật Thi hành án dân sự./.