Bản án 64/2020/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện đề ngày 30-9-2019 và quá trình tham gia tố tụng tại Tòa án, nguyên đơn Ông Đỗ Quang C và Ông Đỗ Văn D cùng trình bày:

Chi họ Đ thuộc xóm 10, xã H hiện gồm 47 “đinh” chính đang theo họ trong đó có Ông Đỗ Văn D , Ông Đỗ Quang C là thành viên, được bầu trong “Ban chấp hành họ”.

Nguồn gốc đất từ đường Chi họ Đ tại xóm 10, xã H hiện nay nguyên là đất của cụ T (ông bà nội của ông D và Ông C). Do việc kéo dài lối đi từ đường xóm vào đến thửa đất bà P nên phần đất từ đường diện tích 130 m2 bị tách khỏi đất của cụ T, nằm về phía Đông ngõ và một phần phía Tây thửa đất của cụ N. Cuối năm 1992, cụ T cùng các con cháu họ Đ đã cùng nhau đóng góp để xây 01 nhà từ nhỏ khoảng 20 m2 quay hướng Nam để thờ cúng, phần đất còn lại phía Đông và phía Nam nhà từ, giáp đất hộ cụ N vẫn là đất trống, không sử dụng. Năm 1998, theo chủ trương chung về việc đo đạc, lập hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) cho các hộ sử dụng, do đất từ đường là của chung nhiều người nên chưa được cấp GCNQSDĐ, nhưng đã được ghi nhận ký hiệu TIN trên hồ sơ địa chính năm 1998 xã H, diện tích 130 m2. Do mở ngõ nên đất từ đường có vị trí: Phía Tây giáp ngõ, Đông và Nam giáp thổ cụ N, tạo thành một góc (tương đối vuông cùng với đất cụ N, vì vậy Bản đồ thể hiện chung thửa số 37, tờ bản đồ số 25 xã H cùng với đất của cụ N và tổng diện tích của thửa số 37 là 1055 m2. Trong đó, đất của cụ N có diện tích 925 m2, sau đó tách cho hộ ông Lâm Văn T1 460 m2, phần còn lại 465 m2 cụ N sử dụng đến năm 2007 thì chuyển cho ông T, bà M . Mặc dù hộ ông T1 và hộ ông T được cụ N chia tách đất và đã được Ủy ban nhân dân (UBND) huyện H cấp GCNQSDĐ vào năm 2004, 2007 nhưng chưa tách thửa, vẫn trong thửa 37 cùng với đất từ đường Chi họ Đ. Từ khi được hình thành đến nay, vị trí, hiện trạng, diện tích sử dụng của đất từ đường trên Bản đồ so với hồ sơ địa chính do UBND xã H quản lý không có gì thay đổi. Do quá trình sử dụng vẫn còn một số diện tích dòng họ chưa sử dụng đến, nên đất từ đường đã bị hộ ông T, bà M lấn chiếm 28 m2 ở các cạnh phía Bắc, phía Nam, phía Đông, phía Tây, còn hộ cụ P lấn chiếm 3 m2 ở cạnh Bắc và một phần nhỏ cạnh Đông, nên đo đạc hiện trạng đất từ đường chỉ còn 99m2 là còn thiếu 31m2. Vì vậy, nay Ông C và ông D là thành viên thuộc Chi họ Đ xóm 10, xã H đề nghị Tòa án:

1. Công nhận đất từ đường họ Đ chi tộc tại xóm 10, xã H huyện H, tỉnh N thuộc thửa số 37, tờ bản đồ số 25 xã H, diện tích 130 m2 theo vị trí hiện trạng sử dụng, có các chiều cạnh cụ thể như sau: Cạnh Bắc giáp đất bà P dài 6,36m; cạnh Nam giáp đất hộ ông T dài 6,28m; cạnh Đông giáp đất hộ ông T dài 20,77m; cạnh Tây giáp lối đi dài 20,6m.

2. Buộc hộ bà P phải dịch chuyển phần tường rào đã xây, trả lại cho từ đường Chi họ Đ diện tích đất lấn chiếm là 3 m2 có các chiều cạnh cụ thể như sau: Cạnh Bắc 2,86m tính từ mép tường phía Đông Bắc ngôi từ đường kéo về phía Đông đất bà P ; cạnh Đông 0,86m tính từ điểm phía Đông cạnh Bắc (2,86m) kéo thẳng vuông góc đến tường rào bà P đã xây hiện nay.

3. Buộc ông T, bà M phải tự tháo dỡ phần tường rào phía Tây đã xây dài 1,22m trả lại phần diện tích đất 28 m2 đã lấn chiếm cho từ đường Chi họ Đ. Ông C, ông D tự nguyện hỗ trợ cho ông T, bà M trị giá 1,22m tường rào đã xây theo giá Hội đồng định giá đã xác định là 248.000đ.

Tại bản tự khai và quá trình tố tụng tại Tòa án, bị đơn ông Lâm Thanh T và bà Đào Thị M cùng trình bày: Bố mẹ đẻ ông T là cụ N được giao sử dụng diện tích 925 m2. Năm 2004, cụ N tách một phần cho ông T1 diện tích 460 m2, phần còn lại năm 2007 cụ N làm thủ tục sang tên cho hộ ông T. Khi sang tên, ông T, bà M đã mời địa chính xã đến đo đạc, xác định mốc giới và làm đầy đủ thủ tục theo quy định của Nhà nước. Cụ thể, ông T, bà M được giao sử dụng diện tích 465 m2 có kích thước như sau: Phía Nam giáp đường 56 cũ dài 15,3m; phía Bắc giáp thửa bà P dài 10m; phía Đông giáp thửa ông T1 dài 36,25m; phía Tây giáp ngõ và dẻo phía Tây đến hết bờ ao dài 35,9m. Từ khi được giao sử dụng, gia đình ông T và ông T1 sử dụng đúng mốc giới đường 56 cũ, tính từ cột điện trở ra nên cống thoát nước phía Tây sử dụng cho mục đích chung và là đất công không thuộc quyền sử dụng của hộ ông T. Góc khuyết phía Đông Bắc giáp phần đất hộ ông T1 là lối vào cổng thuộc từ đường họ L, không phải đất thuộc thửa số 37, tờ bản đồ số 25 xã H. Việc hộ ông T và hộ ông T1 sử dụng đất như hiện trạng là đúng với diện tích được giao, đúng mô mốc, thậm chí còn đang bị thiếu diện tích, chưa rõ nguyên nhân, tường bao, bờ tre giáp từ đường họ Đ cụ N giao cho từ xưa đến nay vẫn còn nguyên vẹn, mốc phía Tây, khi cụ N xây tường gia đình ông L có ý kiến để lại lối thoát nước giáp tường bao phía Tây cho gia đình ông L sử dụng, do đó rãnh nước không phải của gia đình ông bà. Nên ông T, bà M khẳng định không lấn chiếm đất từ đường Chi họ Đ, không nhất trí với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Ngoài ra, theo quan điểm của ông T, bà M , đất từ đường Chi họ Đ tiếp giáp một phần phía Tây Nam thổ đất của hộ ông T chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp GCNQSDĐ, chưa xác định được diện tích cũng như mốc giới sử dụng nên không có đủ căn cứ pháp lý để khởi kiện.

Tại bản tự khai, người đại diện theo ủy quyền của bị đơn cụ Vũ Thị T(tức P ) và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan gồm Bà Đỗ Thị P , Bà Đỗ Thị N1, Bà Đỗ Thị N, Ông Đỗ Quang T, ông Đỗ Quang C trình bày: Nhất trí kết quả xem xét thẩm định xác định, hộ cụ P hiện đang sử dụng 7m2 đất của thửa số 37, tờ bản đồ số 25 xã H trong đó đất của từ đường Chi họ Đ 3 m2, đất của hộ ông T là 4 m2. Nay cụ P cùng các con nhất trí tự nguyện dịch chuyển phần tường rào đã xây trả lại cho từ đường Chi họ Đ phần đất diện tích 3 m2 theo yêu cầu của nguyên đơn và sẽ trả cho ông T, bà M 4 m2, kể cả khi ông T, bà M không yêu cầu. Vì điều kiện công việc, người đại diện theo ủy quyền của cụ P và các con cụ P xin được vắng mặt tại các buổi làm việc và tại phiên tòa.

Tại bản tự khai và quá trình tham gia tố tụng tại Tòa án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lâm Văn T1 và bà Đoàn Thị N cùng trình bày: Về mối quan hệ gia đình, nguồn gốc, diễn biến việc sử dụng đất như ông T, bà M đã trình bày là đúng. Căn cứ kết quả đo đạc hiện trạng hộ ông T1, bà N đã sử dụng đúng diện tích và mốc giới như GCNQSDĐ đã cấp, nên ông T1, bà N không nhất trí yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Từ nội dung trên, Bản án dân sự sơ thẩm số 37/2020/DS-ST ngày 29 tháng 5 năm 2020 của Tòa án nhân dân huyện Hải Hậu đã quyết định:

Căn cứ Điều 175 Bộ luật Dân sự; Điều 202, 203 Luật Đất đai; Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự; các Điều 2, 3, 4 Nghị quyết số 01/2020/NQ- HĐTP ngày 05-3-2020 về “Hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp về tài sản chung của dòng họ”,

Xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ông Đỗ Quang C và Ông Đỗ Văn D .

Xác nhận quyền sử dụng đất từ đường Chi họ Đ xóm 10, xã H, huyện H, tỉnh N có diện tích 130 m2 giới hạn bởi các điểm 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 1 gồm các phần S3 + S4+ S5+ S10 tại thửa số 37, tờ bản đồ 25 xã H, huyện H, tỉnh N có chiều cạnh và tứ cận như sau:

Phía Bắc giáp đất bà P dài 6,36m; phía Nam giáp đất ông T dài 6,28m; phía Đông giáp đất ông T dài 20,77m; phía Tây giáp lối đi dài 20,6m.

Ghi nhận sự thỏa thuận tự nguyện giữa Ông Đỗ Quang C, Ông Đỗ Văn D và bà Vũ Thị T, ông Đỗ Quang C, ông Đỗ Văn T, Bà Đỗ Thị N1, Bà Đỗ Thị N, Bà Đỗ Thị P về việc tự dịch chuyển hàng rào đã xây trả lại phần đất diện tích 3m2 (S3) cho từ đường Chi họ Đ quản lý, sử dụng.

Buộc ông Lâm Thanh T, bà Đào Thị M phải tháo dỡ 1,22 m tường rào phía Tây Bắc (giáp đất từ đường Chi họ Đ); trả lại diện tích đất 28 m2 (S4 + S10) cho từ đường Chi họ Đ quản lý, sử dụng (Có sơ đồ kèm theo).

Buộc Ông Đỗ Văn D , Ông Đỗ Quang C có nghĩa vụ liên đới hỗ trợ cho ông Lâm Thanh T, bà Đào Thị M số tiền 248.000đ (hai trăm bốn mươi tám nghìn đồng) trị giá 1,22m tường rào.

Ngày 01-6-2020 ông Lâm Thanh T và bà Đào Thị M là bị đơn trong vụ án có đơn kháng cáo với nội dung: Không nhất trí với bản án sơ thẩm vì phán quyết của bản án sơ thẩm làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của gia đình ông bà, trong khi thửa đất của gia đình ông bà đã sử dụng ổn định, không lấn chiếm đất của từ đường họ Đ chi tộc, đã được cấp GCNQSDĐ. Vì vậy, đề nghị huỷ bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên toà phúc thẩm: Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, các đương sự không thoả thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án, người kháng cáo giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Ông T, bà M và người bảo vệ quyền lợi cho ông T, bà M trình bày: Việc hộ ông T được bố mẹ cho đất là thật, vẫn giữ nguyên hiện trạng sử dụng từ xưa đến nay, không có ai tranh chấp. Cấp sơ thẩm chấp nhận tư cách khởi kiện của nguyên đơn, sử dụng hồ sơ địa chính cũ mà không căn cứ số liệu đo đạc khi cấp GCNQSDĐ là không có căn cứ, đất mương nước là đất công lại tính vào diện tích đất ông T, nguyên đơn không chứng minh được quyền sử dụng 28m2 đất và bị hộ ông T lấn chiếm như thế nào, tổng diện tích thửa 37 có 1055m2, đo thực tế có 1024m2, thiếu 31m2, vẫn chấp nhận yêu cầu khởi kiện nguyên đơn, lấy đất hộ ông T bù vào là không đúng. Mặc dù không có ai đề nghị huỷ GCNQSDĐ của hộ ông T, nhưng việc chấp nhận yêu cầu khởi kiện đồng nghĩa với việc cho rằng GCNQSDĐ được cấp không đúng, cấp sơ thẩm không đưa UBND huyện H và UBND xã H, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Hải Hậu vào tham gia tố tụng là bỏ sót người tham gia tố tụng, khi hoà giải không có mặt ông C là thiếu thành phần, việc điều tra xác minh chưa làm rõ khi làm thủ tục cấp GCNQSDĐ cho hộ ông T1, ông T có ký giáp ranh hộ liền kề hay không là điều tra chưa đầy đủ, đề nghị huỷ bản án sơ thẩm vì vi phạm nghiêm trọng về tố tụng.

Ông C, ông D trình bày: Diện tích 31m2 bị thiếu đã xác định được nguyên nhân và chỉ ra được vị trí rõ ràng, căn cứ bản đồ địa chính lối vào từ đường họ L không có góc khuyết như hiện nay, đất làm cống thoát nước do dân ở sát đường tự bỏ đất ra làm vào khoảng năm 2013, khi thực hiện nông thôn mới, không phải đất công, không bị Nhà nước thu hồi. Hộ ông T, ông T1 được cấp GCNQSDĐ nhưng chưa làm thủ tục đo đạc tách thửa, không có việc hộ liền kề đã ký giáp ranh, chính bà N thừa nhận khi làm hồ sơ thủ tục cấp GCNQSDĐ vợ chồng bà N ở miền Nam do cụ N tự làm, nên không thể lấy làm căn cứ giải quyết tranh chấp. Rãnh nước giáp thửa đất ông T trước đây ông T có đục lỗ cho nước chảy ra nhưng nay đã vít lại, từ đường cũng không có nhu cầu sử dụng rãnh nước này, nếu trời mưa cần thoát nước, Chi họ Đ sẽ tự làm cống thoát nước khác.

Ông T1, bà N trình bày: Việc làm GCNQSDĐ do cụ N làm, khi đó ông bà không có nhà nên không biết có ký giáp ranh không, nhưng khi đo đạc ông T1 có ở nhà ký giấy tờ, việc hồ sơ cấp GCNQSDĐ do cơ quan có thẩm quyền làm, không có biên bản ký giáp ranh là việc của chính quyền, góc ao lối vào từ đường họ L đã có từ lâu, trước đây có ngõ nhỏ đi qua nhiều nhà, nên khi cắt đất ông bà có nói đo cho vuông đất, nhưng họ L phía trong thì phải có ngõ, có cổng để vào, nên xác định đất đó là của từ đường họ L.

Đại diện VKSND tỉnh Nam Định phát biểu quan điểm: Những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng đã chấp hành đúng những quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS). Cấp sơ thẩm không đưa UBND các cấp vào tham gia tố tụng là đúng, vì không ai đề nghị huỷ các GCNQSDĐ đã cấp, cũng không có vi phạm tố tụng khác, nên không có căn cứ chấp nhận đề nghị huỷ án. Về nội dung: Đối chiếu hồ sơ địa chính với hiện trạng sử dụng đất từ đường thiếu 31m2, đã xác định được vị trí và nguyên nhân thiếu, là diện tích hộ cụ P lấn sang 7m2 và bị đơn hiện không quản lý sử dụng, đất mương thoát nước đã xác minh không phải đất công, bản đồ thể hiện đất vào từ đường họ L không khuyết, căn cứ bản đồ năm 1998, 2002 đã thể hiện rõ đất từ đường Chi họ Đ có diện tích 130m2 và phía Đông giáp hộ ông T là góc vuông, không cong như hiện trạng nên cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, đề nghị không chấp nhận kháng cáo của bị đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm về nội dung và sửa bản án sơ thẩm về án phí do bị đơn là người cao tuổi đã có đơn xin miễn án phí.

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308, khoản 1 Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự,

Chấp nhận một phần kháng cáo của ông Lâm Thanh T và bà Đào Thị Mão, sửa bản án sơ thẩm;

1. Căn cứ Điều 175 Bộ luật Dân sự; các Điều 202, 203 Luật Đất đai; khoản 1 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự; các Điều 2,3,4 Nghị quyết số 01/2020/NQ-HĐTP ngày 05-3-2020 về “Hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp về tài sản chung của dòng họ”,

Xử chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Ông Đỗ Quang C và Ông Đỗ Văn D ;

Xác định Chi họ Đ xóm 10, xã H, huyện H, tỉnh N có quyền sử dụng đất từ đường diện tích 126,7 m2 (TIN) giới hạn bởi các điểm 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 1 gồm các phần S3 + S4+ S5+ S10 (trên sơ đồ) tại thửa số 37, tờ bản đồ 25 xã H, huyện H, tỉnh N có tứ cận như sau: Phía Bắc giáp đất bà P dài 6,36m; phía Nam giáp đất ông T dài 6,28m; phía Đông giáp đất ông T dài 20,24m; phía Tây giáp lối đi dài 20,07m;

Ghi nhận sự tự nguyện của bà Vũ Thị T, ông Đỗ Quang C, ông Đỗ Văn T, Bà Đỗ Thị N1, Bà Đỗ Thị N, Bà Đỗ Thị P về việc tự dịch chuyển hàng rào đã xây trả lại phần diện tích đất 3m2 (S3) cho từ đường Chi họ Đ;

Buộc ông Lâm Thanh T, bà Đào Thị M có nghĩa vụ tháo dỡ 1,22 m tường rào phía Tây Bắc (giáp đất từ đường Chi họ Đ); trả lại diện tích đất 24,7 m2 (S4 + S10) cho Chi họ Đ;

(Có sơ đồ kèm theo).

2. Ghi nhận sự tự nguyện của Ông Đỗ Văn D , Ông Đỗ Quang C liên đới hỗ trợ số tiền 248.000đ (hai trăm bốn mươi tám nghìn đồng) cho ông Lâm Thanh T và bà Đào Thị Mão;

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015.

3. Về án phí: Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 7 Điều 26, khoản 2 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 Ủy ban Thường vụ Quốc hội, miễn án phí dân sự sơ thẩm cho ông Lâm Thanh T và bà Đào Thị Mão;

Buộc Ông Đỗ Quang C và Ông Đỗ Văn D phải nộp 75.000đ (bảy mươi lăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm, nhưng được trừ vào số tiền 300.000đ (ba trăm nghìn đồng) tạm ứng án phí đã nộp tại Biên lai thu số 0001963 ngày 04-02-2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Hải Hậu. Ông D, Ông C được hoàn lại 225.000đ (hai trăm hai mươi lăm nghìn đồng).

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án Dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án Dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án Dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực thi hành kể từ ngày tuyên án.