Bản án 632/2025/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo án sơ thẩm, nguyên đơn bà Nguyễn Thị L và người đại diện theo ủy quyền nguyên đơn trình bày: Cụ Nguyễn Thị Đ (chết ngày 10/4/1997) cụ Đ có 02 người con tên Nguyễn Thị L và Nguyễn Thị T1. Sinh thời cụ có tạo lập 03 phần đất theo tài liệu 299 do cụ Đ kê khai đứng tên gồm: Thửa số 20, diện tích 1.530m2; Thửa số 23, diện tích 5.500m2; Thửa số 25, diện tích 3.200m2, tại ấp L, xã M, huyện C, tỉnh Tiền Giang.

Sau đó cụ Đ cho bà L thửa đất số 25 diện tích 3.200m2, cho bà T1 thửa số 23 diện tích 5.500m2 nhưng để ông T đứng tên. Còn lại thửa đất số 20 diện tích 1.530m2 là của cụ Đ và trên đất có 01 căn nhà của cụ Đ sống trên thửa đất (năm 1992 bà L bỏ tiền ra xây cất nhà cấp 4 cho cụ Đ). Sau khi cụ Đ chết bà L ở tại căn nhà trên và hiện do bà L quản lý căn nhà.

Năm 2023 bà L phát hiện thửa đất cụ Đ ông T đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng (QSD) đất tại thửa 320 (Thửa 320 hiện nay là thửa số 25 cụ Đ cho bà T1, ông T và thửa số 20 của cụ Đ).

Nay bà yêu cầu xác định thửa đất số 20 diện tích 1.530m2 (theo sổ đăng ký và sổ mục kê ruộng đất) nay là 01 phần của thửa đất số 320 do ông T đứng tên QSD đất là di sản của cụ Đ và yêu cầu được chia thừa kế ½ thửa đất số 20 diện tích theo đo đạc thực tế hiện nay.

Bị đơn ông Dương Quang T trình bày: Cụ Nguyễn Thị Đ (chết ngày 10/4/1997) là mẹ vợ của ông, cụ Đ có 02 người con tên Nguyễn Thị L và Nguyễn Thị T1, ông là chồng bà T1. Khi còn sống cụ Đ có khoảng 20 công đất và 01 căn nhà gỗ, do nhà xuống cấp bà L đã làm lại căn nhà cấp 4 tại vị trí căn nhà hiện nay. Ông ở rể và được cụ Đ giao toàn bộ diện tích đất của cụ cho vợ chồng ông quản lý, canh tác. Năm 1997 cụ Đ chết vợ chồng ông thống nhất chia cho bà L 04 liếp đất diện tích khoảng 3.000m2 bà L trồng cây ăn trái và ở tại căn nhà cấp 4 của cụ Đ.

Tuy nhiên phần đất có căn nhà cụ Đ ông đã được cấp giấy chứng nhận QSD đất vào năm 1999 thửa số 173, diện tích 13.108m2. Năm 2014 ông có tặng cho đất các con ông 01 phần, phần còn lại ông được cấp lại thửa 320 diện tích 7.519m2 có diện tích của căn nhà cụ Đ.

Nay ông không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của bà L.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chị Nguyễn Huỳnh Phương H trình bày: Chị là cháu ngoại của bà L được bà L cho ở nhờ tại căn nhà, việc tranh chấp chị không có ý kiến và chị cũng không có tranh chấp gì trong vụ án này.

Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan còn lại trong vụ án không có ý kiến lời khai đối với việc kiện.

Tại Bản án dân sơ thẩm số 08/2025/DS-ST ngày 08 tháng 01 năm 2025 của Toà án nhân dân huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang áp dụng Điều 609, Điều 611, Điều 612, Điều 613, Điều 623, Điều 649 và Điều 650, Điều 651 và Điều 357 của Bộ luật Dân sự; khoản 5 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39, Điều 147, Điều 155, Điều 157, Điều 227, Điều 228 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị L;

- Buộc ông Dương Quang T và bà Nguyễn Thị T1 chia cho bà Nguyễn Thị L phần đất diện tích 376,2m2 trong đó có 50m2 là đất ở nông thôn, còn lại 326,2m2 đất trồng cây lâu năm) là một phần của thửa đất số 320 diện tích 7.519m2 hiện do ông T đã được cấp giấy chứng nhận QSD đất, theo giấy chứng nhận QSD đất số BU 912082, số vào sổ cấp GCN: CH03891 ngày 11/11/2014.

- Phần đất diện tích 376,2m2 ông T, bà T1 chia cho bà L có tứ cận sau:

+ Hướng Đông giáp thửa đất số 319 có số đo là 3,44m + 36,74m. Giáp thửa đất số 312 có số đo là 8,50m.

+ Hướng Tây giáp thửa đất số 320 còn lại có số đo là 20,80m + 9,60m + 9,60m + 8,50m.

+ Hướng Nam giáp đường H (đường Nhựa) có số đo 2,69m + 8,10m.

+ Hướng Bắc giáp thửa đất số 320 còn lại có số đo là 4,67m.

(Kèm theo bản photo Mảnh trích đo địa chính số 127/2024 ngày 19/12/2024 và phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 12/12/2024 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện C, tỉnh Tiền Giang (Diện tích 376,2m2 chia cho bà L theo phiếu xác nhận kết quả đo đạc ngày 12/12/2024 gồm các phần 167,4m2 + 175,5m2 + 33,3m2)).

2. Buộc ông Dương Quang T và bà Nguyễn Thị T1 chia, trả cho bà Nguyễn Thị L số tiền 266.863.600 đồng (Phần diện tích đất còn thiếu chia bằng tiền và chi phí tố tụng).

2.1. Giao cho bà L được quyền sở hữu toàn bộ số cây trồng gồm: 01 cây nhãn, 01 cây ổi, 04 bụi chuối, 05 cây mít, 07 cây dừa, 01 bụi bông trang, 05 cây mai, 02 cây mận, 01 cây đu đủ và 01 cây trứng cá trên phần đất diện tích 376,2m2 chia cho bà L tại Điều 1.

2.2 Kể từ ngày người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án, người phải thi hành án chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền thì hàng tháng còn phải trả thêm tiền lãi suất chậm trả theo mức lãi suất được quy định tại Điều 357 Bộ luật Dân sự.

Ngoài ra bản án còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo của đương sự.

Ngày 20 tháng 01 năm 2025, bị đơn Dương Quang T, Nguyễn Thị T1 có đơn kháng cáo với nội dung yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết bao gồm: Sửa bản án sơ thẩm số 08/2025/DS-ST ngày 08 tháng 01 năm 2025 của Toà án nhân dân huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang theo hướng: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu chia di sản thừa kế của bà Nguyễn Thị Đ tương ứng với ½ di sản là phần thửa đất số 20, diện tích 1530 m2, địa chỉ thửa đất ấp L, xã M, huyện C, tỉnh Tiền Giang.

Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và bị đơn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn trình bày lý lẽ để bảo vệ cho bị đơn: Trước hết, xác nhận thửa đất số 20 có nguồn gốc của cụ Đ là đúng. Tuy nhiên, từ năm 1975 thì cụ Đ đã giao cho ông T, bà T1 canh tác, sử dụng. Trên phần đất này ông T – bà T1 có cất nhà để ở, ông T kê khai được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1999. Bà L chỉ sử dụng 01 căn nhà trên đất. Đơn khởi kiện bà L chỉ yêu cầu chia thừa kế đối với thửa đất số 20 mà thôi, không yêu cầu chia 33,3m2 phần lối đi ra mộ. Ông T – bà T1 là người gìn giữ, cải tạo đất. Đề nghị hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của bị đơn, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa phúc thẩm:

- Về tố tụng: Thẩm phán, Thư ký, Hội đồng xét xử đã tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật. Các đương sự cũng chấp hành theo đúng quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

- Về nội dung vụ án và yêu cầu kháng cáo: Án sơ thẩm đã thu thập chứng cứ đầy đủ và xét xử đúng quy định của pháp luật. Đối với phần diện tích đất 33,3m2 nguyên đơn có nhu cầu chia để đi ra mộ và đồng ý dùng làm đường đi chung để chăm sóc mộ, đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm ghi nhận và sửa một phần bản án sơ thẩm theo hướng ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn.

Qua nghiên cứu toàn bộ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, nội dung yêu cầu kháng cáo của bị đơn Dương Quang T và Nguyễn Thị T1, lời trình bày của các đương sự và kết quả tranh tụng tại phiên tòa phúc thẩm, ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm và đề nghị của Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Năm 1998 sau khi cụ Đ chết ông T đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa số 23 (cụ Đ cho vợ chồng ông) và thửa số 20 có căn nhà của cụ Đ trên đất và cùng với các phần đất khác của ông T và ông được Ủy ban nhân dân huyện C, tỉnh Tiền Giang cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chung thửa số 173, tờ bản đồ số MLC2, diện tích chung 13.108m2 theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 2212 QSDĐ/319697 ngày 04/02/1999 theo Quyết định số 516 ngày 17/5/1998 về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và danh sách kèm theo thửa số 173, diện tích 13.108 m2.

- Năm 2014 thửa đất số 173 biến động, ông T tách tặng cho đất các con ông 01 phần, phần còn lại ông được cấp giấy thửa 320, tờ bản đồ số 4, diện tích 7.519m2 ( là thửa số 23 và thửa số 20 theo tài liệu 299) theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp giấy chứng nhận: CH03891 ngày 11/11/2014. Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ và các tài liệu th thập có trong hồ sơ vụ án thì thửa đất số 20 có diện tích đo đạc thực tế 1.035m2 (hiện là một phần của thửa đất số 320 diện tích 7.519m2).

Sau khi Tòa án sơ thẩm xét xử thì bị đơn kháng cáo tòan bộ bản án sơ thẩm;

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH

- Căn cứ khoản 2 Điều 296, khoản 2 Điều 308, Điều 309 và Điều148 của Bộ luật tố tụng dân sự;

- Căn cứ vào các Điều 688, Điều 609, Điều 611, Điều 612, Điều 613, Điều 623, Điều 649 và Điều 650, Điều 651 và Điều 357 của Bộ luật Dân sự;

- Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Dương Quang T và bà Nguyễn Thị T1. Sửa một phần bản án dân sự sơ thẩm số 08/2025/DS-ST ngày 08 tháng 01 năm 2025 của Toà án nhân dân huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang (Nay là Tòa án nhân dân khu vực 5- Đồng Tháp).

2. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị L;

2.1 Buộc ông Dương Quang T và bà Nguyễn Thị T1 chia cho bà Nguyễn Thị L phần đất diện tích (t1)+(t2)+(t8)+(t9) +(t5)= 91,8m2 +148,2m2 +75,5m2 + 22,1m2 +33,3m2 = 370,9m2, trong đó có 50m2 là đất ở nông thôn, còn lại 320,9m2 đất trồng cây lâu năm) là một phần của thửa đất số 320 diện tích 7.519m2 hiện do ông T đã được cấp giấy chứng nhận QSD đất, theo giấy chứng nhận QSD đất số BU 912082, số vào sổ cấp GCN: CH03891 ngày 11/11/2014.

Vị trí tứ cận và số đo căn cứ phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 20/6/2025 (có sơ đồ đính kèm)

2.2 Buộc bà Nguyễn Thị T1 phải có nghĩa vụ chia thêm giá trị di sản thừa kế cho bà Nguyễn Thị L trị giá bằng tiền 293.200.000đồng.

2.3 Bà Nguyễn Thị L phải có nghĩa vụ hoàn trả cho Bà T1 – Ông T giá trị cây trồng trên phần đất được chia với số tiền 18.711.000đồng , giao toàn bộ cây trồng trên phần đất có diện tích 370,9m2 gồm: 01 cây nhãn, 01 cây ổi, 04 bụi chuối, 05 cây mít, 07 cây dừa, 01 bụi bông trang, 05 cây mai, 02 cây mận, 01 cây đu đủ và 01 cây trứng cá trên phần đất diện tích 370,9m2 chia cho bà L tại Điều 2.1.

2.4 Ghi nhận sự tự nguyện của Bà L đồng ý để phần diện tích đất 33,3m2 có ký hiệu (t5) mà bà lang được chia dùng để làm lối đi chung của gia tộc ra thăm viếng chăn sóc khu mộ cụ Đ – cụ K.

3. Giao cho bà Nguyễn Thị T1 được quyền sử dụng, định đoạt phần đất còn lại của di sản thừa kế (t3)+(t4)+(t6)+(t7) = 238,4m2 +262,8m2 +80,4m2 + 115,7m2 = 697,3m2 là một phần của thửa đất số 320;

Vị trí tứ cận và số đo căn cứ phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 20/6/2025 (Có sơ đồ đính kèm).

4. Kể từ ngày người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án, người phải thi hành án chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền thì hàng tháng còn phải trả thêm tiền lãi suất chậm trả theo mức lãi suất được quy định tại Điều 357 Bộ luật Dân sự.

5. Các đương sự được quyền liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền kê khai đăng ký đứng tên quyền sử dụng đất theo quy định.

6. Về chi phí tố tụng: Các bên đã thực hiện xong .

7. Về án phí:

- Miễn toàn bộ tiền án dân sự sơ thẩm và án phí dân sự phúc thẩm cho bà Nguyễn Thị L, bà Nguyễn Thị T1 và ông Dương Quang T.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Trong trường hợp bản án được thi hành theo Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền yêu cầu thi hành án, có quyền thỏa thuận thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo Điều 6,7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo Điều 30 Luật thi hành án dân sự.