Bản án 63/2021/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn bà Phạm Thị L trình bày:

Ông Trần Văn M và bà Phạm Thị L có diện tích 257m2 đất thổ cư tại thôn S (Trung S), xã Ngũ L, huyện Thủy Nguyên đã được UBND huyện Thủy Ng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số D 0195702 ngày 08/6/1995 do ông Trần Văn M đứng tên chủ sử dụng. Năm 1998, ông M đi chấp hành hình phạt tù đến 2015 thì về địa phương. Trong thời gian ông M đi chấp hành hình phạt tù, bà L và các con chuyển đến nhà mẹ đẻ của bà L tại thôn An H, xã An L, huyện Thủy Ng để sinh sống. Diện tích đất và nhà ở tại thôn S (Trung S), xã Ngũ L bà khóa lại, thỉnh thoảng vẫn qua lại nhưng không phát hiện ông Ph sử dụng.

Năm 2015, chồng bà là ông Trần Văn M mãn hạn tù về thì phát hiện ông Đỗ Văn Ph đang chiếm hữu, sử dụng trái phép hơn 60m2 đất ở và nhà ở nằm trong diện tích 257m2 đất tại xóm S, thôn Trung S, xã Ngũ L. Ông M đã làm đơn gửi đến UBND xã để giải quyết, ngày 14/10/2015 ông M chết. Năm 2017, bà L gửi đơn đến UBND xã Ngũ Lão yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai giữa gia đình bà L và ông Ph. Ngày 13/9/2017, chủ tịch UBND xã Ngũ Lão đã tổ chức hòa giải tranh chấp đất đai giữa gia đình bà L và gia đình ông Đỗ Văn Ph, tuy nhiên việc hòa giải không thành.

Bà L và bà Nguyễn Thị Th có quan hệ hàng xóm vì bà Th chung sống với ông Đỗ Văn Kh ở thôn S (Trung S), xã Ngũ L, huyện Thủy Ng, lúc đó bà Th không có nhà ở và xin ở nhờ từ cuối năm 1998, do tin tưởng bà Th nên bà L cho bà Th nhờ (hai bên cho mượn không có văn bản gì), còn bà L ra ngoài Móng Cái làm ăn, đến năm 2012 anh Qu con rể của ông Ph có đến nhà bà đòi bà làm bìa đỏ cho ông Ph, bà có nói với anh Qu là bà không bán đất cho ông Ph và cũng không bán đất cho bà Th, việc bà Th khai mua đất của bà L với giá 5.000.000 đồng là không đúng sự thật. Nay bà L khởi kiện ra Tòa án buộc ông Đỗ Văn Ph phải trả lại diện tích hơn 61m2 đất và nhà ở tại thôn S, xã Ngũ L, huyện Thủy Ng, thành phố Hải Phòng cho gia đình bà L quản lý sử dụng.

Bị đơn ông Đỗ Văn Ph trình bày: Khoảng năm 1999, vợ chồng ông Trần Văn M và bà Phạm Thị L bán cho vợ chồng ông Đỗ Văn Kh và bà Nguyễn Thị Th 63m2 đất ở trên tổng diện tích 250m2 của gia đình ông M. Sau khi mua xong, ông Kh và bà Th xây nhà (lúc này ông M đang đi chấp hành hình phạt tù). Bà L đã mời bố đẻ của mình đến thắp hương động thổ giúp bà Th và ông Kh. Bà L cung cấp vật liệu có sẵn của mình cho bà Thvà ông Kh xây nhà, ông Kh và bà Th xây nhà xong đến ở, một thời gian sau ông M đi tù về, hai gia đình ở cạnh nhau cùng chung sống hòa thuận, không có tranh chấp. Khoảng 04 năm sau, ông Kh qua đời, bà Th đi làm ăn xa, bàn giao ngôi nhà cho cụ Phức (mẹ đẻ của ông Kh) sống ngay cạnh đó trông coi, quản lý. Sau đó cụ Ph cho nhiều người thuê trong thời gian nhiều năm, tiền thuê nhà cụ Ph thu để dưỡng tuổi già. Tính từ thời điểm ông Kh và bà Th sinh sống đến lúc cụ Ph cho thuê là khoảng 13 năm (từ năm 1999-2012), ông Ph hoàn toàn không thấy bất cứ sự tranh chấp nào với mảnh đất và ngôi nhà nói trên. Vì những lẽ đó, ông Ph cho rằng ngôi nhà nằm trên mảnh đất trên là hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của gia đình bà Thvà cụ Phức nên ông Ph đã mua ở với số tiền 125.000.000 đồng. Bà Th và gia đình cụ Phức đã nhận đủ tiền và bàn giao nhà đất cho ông Ph dưới sự chứng kiến của bà Nguyễn Thị Ph, ông Đỗ Văn Kh (là anh rể của ông Kh), cháu D (con đẻ của ông Kh). Khi mua xong ông Ph sửa chữa lại nhà, chuyển đến ở và ông Ph có đến UBND xã yêu cầu trích đo diện tích đất ông đã mua của bà Th, đại diện của địa chính xã đã xuống trích đo vào ngày 07/6/2012, diện tích ngôi nhà là 27,5m2, diện tích đất là 63m2 cùng sự chứng kiến của anh Đỗ Văn Th (Trưởng thôn 6) nhưng UBND xã trả lời không thể cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được vì diện tích đất đã được cấp bìa. Đến tháng 12 năm 2016, bà B là vợ ông Ph qua đời. Ông Ph hiện vẫn đang sinh sống trên diện tích đất trên. Vì vậy, ông Ph không đồng ý với yêu cầu khởi kiện yêu cầu đòi lại đất của bà L vì đây là tài sản của ông mua của bà Th, không liên quan gì đến bà L.

Với nội dung nêu trên tại Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2020/DS-ST ngày 29/9/2020 của Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng xử:

- Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là bà Phạm Thị L về việc yêu cầu bị đơn là ông Đỗ Văn Ph phải trả lại cho bà Phạm Thị L quyền sử dụng diện tích đất 60m2 nằm trong diện tích đất 257m2, thuộc thửa số 715 tại tờ bản đồ số 02, tại thôn S (Trung S), xã Ngũ L, huyện Thủy Ng, thành phố Hải Phòng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất D 0195702 do UBND huyện Thuỷ Nguyên cấp ngày 08/6/1995 chủ sử dụng là ông Trần Văn M.

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo của đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 12/10/2020, bà L kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, đề nghị Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà, buộc ông Đỗ Văn Ph phải trả lại cho gia đình bà diện tích 60,1m2 đất thuộc diện tích 257m2 đất của bà và ông Trần Văn M tại thửa đất số 715, tờ bản đồ số 02, tại thôn S (Trung S), xã Ngũ L, huyện Thủy Ng, thành phố Hải Phòng.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Nguyên đơn, người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, ý kiến trình bày như ở Tòa án cấp sơ thẩm và giữ nguyên nội dung kháng cáo. Nguyên đơn và người bảo vệ quyền và lợi ích cho nguyên đơn đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm sửa bản án dân sự sơ thẩm với lý do: Bà và ông M có tài sản chung là diện tích 257m2 đất tại thôn S (Trung S), xã Ngũ L, huyện Thủy Ng, thành phố Hải Phòng. Tuy bà và ông M đã được Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên giải quyết về việc không công nhận quan hệ vợ chồng nhưng chưa yêu cầu chia tài sản chung. Vì vậy, Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên xử bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà với lý do, bà không có quyền khởi kiện là không đúng. Tòa án huyện Thủy Nguyên căn cứ vào Biên bản hòa giải ngày 05/6/2015 giữa bà và ông M mà không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà là không khách quan, vi phạm nghiêm trọng tố tụng, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của bà. Giả sử có việc bà L chuyển nhượng đất cho bà Th nhưng giao dịch này thiếu ý kiến của ông M và các con nên giao dịch này vô hiệu, cần tuyên hủy giao dịch này và tuyên trả lại đất cho bà L.

- Bị đơn giữ nguyên trình bày như tại cấp sơ thẩm.

- Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: Cụ Tr, chị H, anh H, bà Th vắng mặt tại phiên tòa và không gửi văn bản nêu quan điểm của mình.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng phát biểu ý kiến:

Về thủ tục tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa phúc thẩm, Thẩm phán và Hội đồng xét xử tuân theo đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự; các đương sự cơ bản thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của mình.

Bản án sơ thẩm nhận định: Căn cứ Biên bản hòa giải ngày 05/6/2015 để cho rằng đã chia tài sản giữa ông M và bà L, từ đó xác định diện tích đất 257m2 không phải tài sản chung để bác yêu cầu khởi kiện của bà L là không phù hợp, bởi lẽ thỏa thuận này không được ghi nhận tại bản án có hiệu lực pháp luật (Bản án số 299/HNGĐ-ST ngày 23/6/2015 của TAND huyện Thủy Nguyên), cũng như không được công chứng, chứng thực tại cơ quan có thẩm quyền nên không có căn cứ để làm cơ sở xem xét giải quyết vụ án này.

Về tài sản: Căn cứ lời khai của bà L, ông M trình bày trong vụ án ly hôn trước đây, sổ mục kê năm 1986 ghi nhận, có đủ căn cứ xác định diện tích đất 257m2 tại xã Ngũ L là tài sản chung của bà L và ông M. Tại thời điểm này, ông M thừa nhận đây là tài sản chung, cùng diện tích đất khác khoảng 200m2 ở xã An Lư, huyện Thủy Nguyên nên đủ cơ sở xác định là tài sản chung của ông M và bà L.

Về hợp đồng chuyển nhượng: Tại giai đoạn phúc thẩm, ông Ph cung cấp các giấy chuyển nhượng bản gốc viết tay. Bà L không thừa nhận việc bán đất cho bà Th. Theo Kết luận giám định thì chữ ký trong Giấy chuyển nhượng chưa đủ cơ sở giám định, nhưng không kết luận được không phải chữ ký của bà L.

Căn cứ lời khai ông M năm 2015 xác định bà L tự ý bán 58m2 đất ở nhưng không có ý kiến ông M, lời khai của bà Thxác định mua đất của bà L, lời khai của ông Ph xác định mua đất của bà Thvà gia đình ông Ph sử dụng ổn định thời gian dài. Quá trình sinh sống cả bà Thvà ông Ph đều xây và sửa nhà, bà L sống bên cạnh không có ý kiến gì. Như vậy có căn cứ xác định có giao dịch chuyển nhượng giữa bà L và bà Th, giữa bà Thvới ông Ph là có thật.

Xét hiệu lực của hợp đồng: Các bên chuyển nhượng ngay tình, công khai, đã thực hiện xong quyền và nghĩa vụ, bên mua đã giao tiền, bên bán đã giao đất, bên mua đã xây dựng nhà và sinh sống công khai, ổn định. Do đó mặc dù có vi phạm về hình thức cũng cần công nhận hợp đồng chuyển nhượng giữa các đương sự. Hơn nữa, việc định đoạt tài sản chung của bà L đối với 60m2 đất ở, căn cứ trình bày của ông M năm 2015 và Biên bản hòa giải khi ông M bà L ly hôn năm 2015 đã thể hiện tài sản đất ở của hai vợ chồng là gần 300m2 đất ở xã Ngũ L và 200m2 đất ở An L. Do đó việc bà L chuyển nhượng 60m2 đất là nằm trong phạm vi quyền định đoạt tài sản của bà L trong khối tài sản chung. Do đó cần chấp nhận giao dịch chuyển nhượng giữa bà L với bà Th, và giữa bà Thvới ông Ph.

Việc bà L khai đất mua bằng nguồn tiền tài trợ cho gia đình khi trục xuất từ Hồng Kông về, có quyền lợi của các con. Tuy nhiên từ phiên tòa sơ thẩm đến phúc thẩm, không có tài liệu chứng cứ chứng minh nội dung này. Hơn nữa, tại lời khai của ông M trong vụ án ly hôn năm 2015 thể hiện tài sản của con gái là tiền đi lao động Malaysia gửi về để xây nhà trên đất ở xã An Lư do bà L đang quản lý.

Căn cứ khoản 2 Điều 308 BLTTDS 2015; Nghị quyết 326 ngày 30/12/2016 của UBTVQH, đề nghị Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm: Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn. Sửa phần nhận định của bản án sơ thẩm theo hướng công nhận các giao dịch chuyển nhượng. Giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm về việc bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Về án phí dân sự phúc thẩm: Nguyên đơn phải chịu án phí phúc thẩm.

Sau khi xem xét các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, cũng như lời trình bày của các đương sự và ý kiến của Viện Kiểm sát tại phiên tòa;

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Về tố tụng:

- Về yêu cầu kháng cáo:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 9 Điều 26; Điều 35; Điều 39; Điều 147; khoản 3 Điều 228; khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ Điều 163; Điều 166; Điều 208; Điều 688 Bộ luật Dân sự 2015;

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội;

- Không chấp nhận kháng cáo của bà Phạm Thị L.

Xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Phạm Thị L về việc yêu cầu bị đơn là ông Đỗ Văn Ph phải trả lại cho bà L quyền sử dụng diện tích đất 60,1m2 thuộc một phần thửa số 715 tại tờ bản đồ số 02, tại thôn S (Trung S), xã Ngũ L, huyện Thủy Ng, thành phố Hải Phòng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất D 0195702 do UBND huyện Thuỷ Nguyên cấp ngày 08/6/1995, chủ sử dụng là ông Trần Văn M (có sơ đồ kèm theo).

2. Về án phí:

Bà Phạm Thị L phải nộp 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm và 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm, được trừ vào số tiền 1.500.000 đồng tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm đã nộp tại Biên lai số 0008519 ngày 27/11/2017 và 300.000 đồng tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp tại Biên lai số 0002432 ngày 26/10/2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng. Bà Phạm Thị L được hoàn trả lại số tiền chênh lệch là 1.200.000 đồng.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng người phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền chưa thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 357 của Bộ luật Dân sự năm 2015 tương ứng với thời gian chưa thi hành án.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hànhán dân sự./.