Bản án 62/2026/DS-PT — Tranh chấp đất đai

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH PHÚ THỌ

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ toạ phiên toà: bà Hoàng Ngọc Liễu

Các Thẩm phán:

ông Nguyễn Quang Tuấn

ông Nguyễn Mạnh Hùng

- Thư ký phiên toà: bà Lò Phương Anh - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ tham gia phiên tòa: ông Hoàng Xuân Tân - Kiểm sát viên.

Ngày 06 tháng 03 năm 2026 tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ (cơ sở 3) xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số: 131/2025/TLPT- DS ngày 07/10/2025 về việc Tranh chấp quyền sử dụng đất. Do Bản án dân sự sơ thẩm số 01/2025/DS - ST ngày 08 tháng 7 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 15 - Phú Thọ bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 20/2026/QĐ-PT ngày 08 tháng 01 năm 2026 và Quyết định hoãn phiên tòa số: 33/2026/QĐ - PT ngày 02/2/2026, giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: ông Quách Văn C, sinh năm 1981. Địa chỉ: xóm B, xã Q, tỉnh Phú Thọ.

Người đại diện theo uỷ quyền: bà Bùi Thị N, sinh năm 1990 và ông Quách Văn B, sinh năm 1974. Cùng địa chỉ: xóm B, xã Q, tỉnh Phú Thọ.

2. Bị đơn: Ông Bùi Văn Q, sinh năm 1964. Địa chỉ: xóm B, xã Q, tỉnh Phú Thọ.

Người đại diện theo uỷ quyền: ông Nguyễn Viết H, sinh năm 2002. Địa chỉ: tổ A T, phường T, tỉnh Thái Nguyên; ông Nguyễn Văn T, sinh năm 1997. Địa chỉ: tổ dân phố N, xã Q, thành phố Hà Nội.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: các Luật sư Nguyễn Văn T1, Nguyễn Thị Vân A, Bùi Thị Thúy B1 và Nguyễn Đức A1 -Văn phòng L1 thuộc Đoàn luật sư thành phố H. Địa chỉ: xóm B thôn H, xã P, thành phố Hà Nội.

3. Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên:

+ Bà Bùi Thị N, sinh năm 1990. Địa chỉ: xóm B, xã Q, tỉnh Phú Thọ.

+ Bà Bùi Thị L, sinh năm 1962 và anh Bùi Văn T2, sinh năm 1981. Cùng địa chỉ: xóm B, xã Q, tỉnh Phú Thọ.

+ Ủy ban nhân dân xã Q, tỉnh Phú Thọ.

4. Người kháng cáo: Bị đơn ông Bùi Văn Q.

((Tại phiên tòa, ông C, ông B, ông Q, ông H và Luật sư T1 có mặt. Anh T, các Luật sư (Nguyễn Thị Vân A, Bùi Thị Thúy B1 và Nguyễn Đức A1), Ủy ban nhân dân xã Q, bà N, bà L, anh T2 vắng mặt)).

NỘI DUNG VỤ ÁN;

Theo nội dung đơn khởi kiện, lời khai trong quá trình tham gia tố tụng và tại phiên tòa, nguyên đơn ông Quách Văn C, người đại diện theo ủy quyền ông Quách Văn B và bà Bùi Thị N đồng thời là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trình bày: Năm 2009, hộ gia đình ông cùng 11 hộ dân khác được cấp đất ở nông thôn theo quy hoạch tại xóm C, xã P, huyện L, tỉnh Hòa Bình cũ (nay là xóm B, xã Q, tỉnh Phú Thọ) theo Quyết định số 1795/QĐ-UBND, ngày 04/12/2008 của Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Hoà Bình. Ngày 21/7/2009, Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Hòa Bình cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AL 908359 mang tên hộ ông Quách Văn C đối với thửa đất số 83 với diện tích là 147,5m2. Diện tích đất nêu trên từ khi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng cho đến nay vẫn bị gia đình ông Bùi Văn Q chiếm dụng vì ông Q cho rằng gia đình ông Q đã được Hợp tác xã B2 trước đó giao cho sử dụng. Ông Quách Văn C cùng một số hộ được cấp đất cùng đợt đã nhiều lần thương lượng với ông Bùi Văn Q đề nghị ông Bùi Văn Q giao lại diện tích đất theo Giấy chứng nhận của các hộ được cấp để sử dụng nhưng ông Bùi Văn Q không nhất trí; ông Quách Văn C cùng các hộ có liên quan đã đề nghị hỗ trợ cho ông Bùi Văn Q mỗi hộ 5.000.000 đồng nhưng ông Q vẫn không nhất trí. Do bức xúc, nên ngày 29/12/2021, ông Quách Văn C cùng các hộ liên quan đã tiến hành chặt các cây trên vườn nhà ông Q để lấy mặt bằng sử dụng đất nhưng đến nay ông Bùi Văn Q vẫn ngăn cản không cho hộ ông Quách Văn C và những hộ liên quan sử dụng đất. Vì vậy, ông Quách Văn C khởi kiện với yêu cầu ông Bùi Văn Q phải giao lại diện tích 147,5m2 đất tại thửa đất số 83 thuộc xóm B, xã Q, huyện L, tỉnh Hòa Bình theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng mà hộ ông Quách Văn C đã được cấp ngày 21/7/2009.

Bị đơn ông Bùi Văn Q và người đại diện theo ủy quyền trình bày: nguồn gốc đất tranh chấp là đất Bãi Thúc thuộc xóm C, xã P, huyện L, tỉnh Hòa Bình cũ. Trước năm 1987, có 08 hộ dân canh tác và làm nhà ở trong đó có hộ nhà ông Bùi Văn Q. Sau đó Hợp tác xã B2 có di dời các hộ dân và quy hoạch thành đất trồng màu và gia đình ông Bùi Văn Q gồm mẹ ông Q, ông Q và bà L, được Hợp tác xã B2 giao cho các thửa đất số 83, 84 và 85 với tổng diện tích khoảng 600m2. Gia đình ông Bùi Văn Q sử dụng ổn định từ đó đến nay và hàng năm đều nộp thuế cho Hợp tác xã. Trên đất ông Q có trồng màu và làm nhà tạm. Nhưng không hiểu vì lý do gì mà hộ ông Quách Văn C lại được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất số 83 vào diện tích đất nhà ông Bùi Văn Q đang sử dụng. Ông Bùi Văn Q không chấp nhận yêu cầu khởi kiện vì cho rằng việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Quách Văn C là vi phạm quy trình cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi đất đang có người sử dụng lâu dài. Đồng thời ngày 13/5/2024, ông Bùi Văn Q có đơn yêu cầu phản tố yêu cầu Toà án có thẩm quyền huỷ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông Quách Văn C. Ngày 30/9/2024, ông Bùi Văn Q có yêu cầu phản tố yêu cầu nguyên đơn bồi thường thiệt hại là giá trị cây do nguyên đơn đã chặt ngày 29/12/2021 với số tiền là 20.000.000 (Hai mươi triệu) đồng.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan - bà Bùi Thị L trình bày: không nhất trí với yêu cầu khởi kiện của ông C, nhất trí với lời trình bày của ông Q.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan - Ủy ban nhân dân huyện L cũ trình bày: việc cấp đất của Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Hòa Bình cũ cho 11 hộ dân tại khu B thuộc xóm B, xã Q là đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục luật định. Việc giao đất thuộc trường hợp có thu tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Các hộ dân có đăng ký nhưng không hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước nên không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan - Ủy ban nhân xã Q, trình bày: về nguồn gốc đất tranh chấp nằm trong khu đất B trước đây thuộc Hợp tác xã B2 quản lý, khoảng 1,78 ha là đất nông nghiệp trồng cây hàng năm, sau đó thuộc quản lý của Ủy ban nhân dân xã Q (thể hiện qua Sổ mục kê). Ủy ban nhân dân xã Q để cho các hộ dân gần đó canh tác, trong đó có cả Bị đơn. Từ năm 1975 đến năm 2004 khu đất chưa cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng cho bất kỳ hộ gia đình, tổ chức, cá nhân nào. Đất không nằm trong quy hoạch của bất kỳ dự án quy hoạch nào và đã được xem xét cấp cho cá nhân đủ điều kiện. Ngày 17/6/2005, Hội đồng nhân dân xã P (nay là xã Q) có Nghị quyết số 04/NQ-HĐND nội dung quy hoạch 1,78 ha đất màu Bãi Thúc thành đất thổ cư. Ngày 30/10/2006, Ủy ban nhân dân xã P ban hành Quyết định số 23/QĐ-UB về việc thành lập Hội đồng tư vấn giao đất. Ngày 22/11/2006, Ủy ban nhân dân xã P tổ chức họp thống nhất triển khai quy hoạch chi tiết khu Bãi Thúc và có Thông báo kết luận cuộc họp số 06B/TB-UB ngày 01/12/2006; thông báo cho nhân dân xóm C và nhân dân trong xã có nhu cầu đất ở lập hồ sơ đăng ký với Ủy ban nhân dân xã. Đất thuộc trường hợp giao đất có thu tiền sử dụng đất. Đã có 42 hộ đăng ký nhưng chỉ có 11 hộ hoàn thành nghĩa vụ về tài chính, các hộ còn lại chỉ muốn nhận đất nhưng không muốn nộp tiền nên không đủ điều kiện giao đất. Trên cơ sở hồ sơ đăng ký của các hộ, ngày 28/11/2008, Ủy ban nhân dân xã P đã có Tờ trình số 05/TT-UBND về việc đề nghị giao 2.344m2 đất cho 11 hộ dân xóm C, xã P làm nhà ở. Ngày 14/12/2008, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện L đã có Tờ trình số 70/TTr-TNMT đề nghị giao 2.344m2 đất cho 11 hộ dân xóm C, xã P làm nhà ở. Ngày 04/12/2008, Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Hoà Bình cũ ban hành Quyết định số 1795/QĐ-UBND về việc giao 2.344m2 đất cho 11 hộ dân xóm C, xã P làm nhà ở. Việc cấp đất cho 11 hộ dân nêu trên phù hợp với đồ án quy hoạch xây dựng nông thôn mới và quy hoạch sử dụng đất tại huyện L, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2011 – 2020 và theo đúng trình tự, thủ tục quy định của luật Đất đai 2003 và Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Đất đai năm 2003. Hiện nay, theo sơ đồ đất chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất ở nông thôn của xã vẫn còn thửa đất số 81 và thửa đất trước đây dùng làm lối đi nhưng vẫn có thể cấp, chưa có người đăng ký sử dụng. Ông Q vẫn có quyền đăng ký quyền sử dụng đất nhưng phải hoàn thành các nghĩa vụ của người được cấp đất theo quy định thì có thể vẫn được xem xét cấp đất.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Bị đơn, Luật sư Nguyễn Văn T1 trình bày: xét về nguồn gốc sử dụng đất thì việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông C là vi phạm quy trình cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi đất đang có người sử dụng ổn định, lâu dài. Căn cứ Điều 20 Nghị định 43/2014/NĐ - CP, hộ ông Q có thời gian khai hoang, chiếm hữu, sử dụng ổn định tương đối dài. Quy trình cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông C có những sai phạm như Ủy ban nhân dân xã P (nay là Ủy ban nhân dân xã Q) không thực hiện đúng trình tự về kiểm tra, xác nhận về nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất, tình trạng tranh chấp sử dụng đất; không trực tiếp tổ chức cuộc họp và gặp gỡ các hộ dân để lấy ý kiến khu dân cư; không có đơn xin đăng ký nhận quyền sử dụng đất của ông C; không có trích lục thửa đất; không thực hiện việc công bố công khai kết quả kiểm tra tại trụ sở Ủy ban trong thời hạn 15 ngày. Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện L chưa xác nhận đủ điều kiện hay không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận; không thẩm tra hồ sơ cấp giấy chứng nhận có đủ điều kiện không. Như vậy, ông C không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hơn nữa, do ông C chưa được chính quyền bàn giao mốc giới và quyền sử dụng đất vì vậy ông C không có quyền đi khởi kiện. Đề nghị Tòa án bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn đồng thời chấp nhận yêu cầu phản tố của Bị đơn về việc Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho hộ ông C, buộc ông C phải bồi thường thiệt hại do phá hoại tài sản trên đất của gia đình ông Q là 20.000.000 đồng. Bản án dân sự sơ thẩm số 01/2025/DS-ST ngày 08/7/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 15 - Phú Thọ đã quyết định:

Căn cứ Điều 25; Điều 31; khoản 1 Điều 34; điểm c khoản 1, khoản 4 Điều 36; Điều 37 Luật Đất đai năm 2003; khoản 1 Điều 6; khoản 1, khoản 10 Điều 12; khoản 5 Điều 166; điểm b khoản 2 Điều 203 Luật Đất đai năm 2013; Điều 22; khoản 3 Điều 27; điểm c khoản 2 Điều 48 Nghị định 181; khoản 4 Điều 275 Bộ luật Dân sự;

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 11 Điều 70; khoản 1 Điều 147; khoản 1 Điều 157; Điều 271, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 1, khoản 5 Điều 26; điểm a khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Tuyên xử:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Quách Văn C đối với ông Bùi Văn Q: Xác nhận quyền sử dụng hợp pháp của ông Quách Văn C đối với thửa đất số 83, diện tích tổng cộng là 147,5m2 tại khu vực Bãi Thúc thuộc xóm B, xã Q, huyện L, tỉnh Hòa Bình (Nay là xóm B, xã Q, tỉnh Phú Thọ) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp số AL 908359, ngày 21/7/2009. Ông Bùi Văn Q được quyền thu hoạch toàn bộ cây cối, tài sản trên đất và có nghĩa vụ giao trả lại toàn bộ diện tích đất đã chiếm dụng tại thửa đất số 83 nêu trên cho ông Quách Văn C.

Công nhận thoả thuận bồi thường thiệt hại giữa ông Quách Văn C và ông Bùi Văn Q; ông Quách Văn C có nghĩa vụ bồi thường cho ông Bùi Văn Q số tiền 2.500.000đ do hành vi chặt cây ngày 29/12/2021.

Ngoài ra, Bản án còn tuyên về lãi xuất chậm thi hành án, án phí và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 08/7/2025, bị đơn ông Bùi Văn Q kháng cáo với nội dung đề nghị bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn về việc đòi lại quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 83, tờ bản đồ số 07 diện tích 147,5m2 tại xóm C, xã P, huyện L, tỉnh Hòa Bình cũ; chấp nhận yêu cầu phản tố tuyên hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho hộ ông Quách Văn C (số sổ AL 908359 ngày 21/7/2009). Tại phiên tòa phúc thẩm, ông Bùi Văn Q và người đại diện theo ủy quyền thay đổi nội dung kháng cáo đề nghị Hủy bản án dân sự sơ thẩm với lý do Tòa án cấp sơ thẩm vi phạm thủ tục tố tụng và chưa điều tra đầy đủ nội dung vụ án.

Nguyên đơn và đại diện theo ủy quyền của Nguyên đơn: không nhất trí với kháng cáo của Bị đơn, đề nghị giữ nguyên nội dung của Bản án dân sự sơ thẩm.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Bị đơn, Luật sư Nguyễn Văn T1 trình bày: Đề nghị Hủy bản án dân sự sơ thẩm do vi phạm thủ tục tố tụng Đối với nội dung vụ án, quy trình cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông C có những sai phạm và chưa làm rõ có việc ông C đã nộp tiền tại Cơ quan Thuế để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chưa.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ phát biểu ý kiến:

Về tố tụng: Việc chấp hành pháp luật của Hội đồng xét xử, Thẩm phán và Thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự ở giai đoạn phúc thẩm được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Về nội dung vụ án: căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, không chấp nhận kháng cáo của ông Bùi Văn Q, sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 01/2025/DS-ST ngày 08/7/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 15 - Phú Thọ về diện tích cần phải trả theo Bản trích đo ngày 15/01/2026 của Chi nhánh Văn phòng Đ. Về án phí: ông Q không phải nộp án phí phúc thẩm.

Căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm; căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện tài liệu, chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng.