Bản án 62/2021/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án của nguyên đơn, và người đại diện của nguyên đơn thống nhất trình bày:

Năm 1986, bà Bùi Thị A xây dựng gia đình với ông Nguyễn Đức Kính (Nguyễn Xuân Kính trên cơ sở tự nguyện, c tổ chức cưới tại nhà gái. Do vậy giữa bà A và ông K là hôn nhân thực tế và được pháp luật công nhận là hôn nhân hợp pháp. Trước khi lấy bà A, ông K kết hôn với bà Lương Thị Hô (chết năm1984) và c 03 con gái là: Chị Nguyễn Thị D, sinh năm 1976; chị Nguyễn Thị E, sinh năm 1978; chị Nguyễn Thị F, sinh năm 1982. Trong thời gian chung sống, bà A và ông K nuôi dạy 03 người con riêng của ông K, hai ông bà không c con chung. Đến năm 2007, ông K và bà A đăng ký kết hôn tại Ủy ban nhân dân (UBND) xã Tú Sơn,huyện Kiến Thụy, Hải Phòng. Năm 2013, ông K chết, bà A tiếp tục quản lý, sử dụng căn nhà tại khu tập thể 203, phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn, Hải Phòng.

Bà A không biết ông K c quan hệ tình cảm với bà Đoàn Thị Ch hay ai khác vào thời điểm đ .

Ông K và bà A c những tài sản chung như sau:

1. Ngày 28/7/1990, Xí nghiệp 203 Công ty xây dựng 16 c quyết định phân phối và bán cho ông bà gian nhà số 09 c diện tích chính 16m2. Sau đ ông K, bà A cải tạo, xây dựng thêm được nhà 02 tầng (là tiền chung của ông K và bà A) c diện tích sàn 58,32m2. Cùng thời gian đ , ông bà khai hoang và sử dụng thửa đất c diện tích 12,6 x 3,8 = 48,8m2 cùng c địa chỉ tại khu tập thể 203.

2. Ông bà cùng g p tiền mua được diện tích 100m2 đất ở tại Thị Trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng. Ngày 02/7/2002, UBND huyện Tiên Lãng đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số vào sổ là 00083QSDĐ/H, người đứng tên: Ông Nguyễn Xuân Kính được sử dụng 100m2 đất tại thị trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng.

Với tài sản chung như trên, bà A được quyền hưởng ½ số tài sản chung, ông K được quyền hưởng ½ số tài sản chung.

Bà A yêu cầu chia phần di sản của ông Nguyễn Đức Kính (Nguyễn Xuân Kính) là chồng bà Bùi Thị A, gồm ½ giá trị căn nhà và ½ giá trị thửa đất số 71, tờ bản đồ số 75 tại khu tập thể 203 Hải Sơn, Đồ Sơn, Hải Phòng ; ½ giá trị thửa đất tại thị trấn Tiên Lãng cho bà Bùi Thị A và ba con của ông K theo quy định pháp luật. Về phần diện tích đất 49,2m2 tại thửa đất số 06, tờ bản đồ số 77 do ông K và bà A khai hoang tại khu tập thể 203, yêu cầu Tòa án giao cho bà A quản lý sử dụng. Bà A yêu cầu Tòa án phân chia theo giá trị đất và tài sản trên đất đã được định giá.

Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn là chị Nguyễn Thị D và chị Nguyễn Thị F trình bày:

Về quan hệ huyết thống: Ông Nguyễn Đức Kính và bà Lương Thị Hô kết hôn và sinh được 03 người con gái là chị Nguyễn Thị D, Nguyễn Thị E, Nguyễn Thị F. Ngoài ra ông K không còn người con nào khác với bà Hô. Bà Hô chết năm 1984. Cuối năm 1986, ông K chung sống như vợ chồng với bà Đoàn Thị Ch, sinh năm 1953; nơi cư trú: Khu 6, thị trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng, c tổ chức lễ cưới theo phong tục tập vào đầu năm1987. Ông K và bà Ch sinh được một bé gái vào ngày 16/6/1988 (ngày âm lịch) được 03 ngày thì cháu bị bệnh qua đời. Bà Ch c thời gian chung sống và nuôi dưỡng các chị D, Nam, Hướng. Đến cuối năm 1988, bà Ch và ông K đã ly thân, mỗi người ở một nơi và bà Ch lấy chồng khác. Đến năm 1991, ông K mới dẫn bà A về ra mắt gia đình ông K. Năm 2007 ông K mới đăng ký kết hôn với bà A và bà A về chung sống với gia đình chị D tại thời điểm đ . Do vậy hôn nhân giữa bà A và ông K không phải là hôn nhân thực tế hợp pháp vì thời điểm chung sống sau ngày 03/01/1987 và vi phạm các nguyên tắc của pháp luật về hôn nhân và gia đình.

Ngày 15/9/2021, chị Nguyễn Thị D, Nguyễn Thị F c đơn phản tố yêu cầu:

1. Hủy Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn số 50, quyển số 01 ngày 18/5/2007 của UBND xã TS, huyện KT, thành phố Hải Phòng;

2. Bà A trả lại cho các chị GCNQSDĐ c số vào sổ 00083QSDĐ/H do UBND huyện Tiên Lãng cấp ngày 02/7/20002 cho ông Nguyễn Xuân Kính và toàn bộ giấy tờ về nhà và đất của thửa đất số 6, tờ bản đồ số 77 tại khu tập thể 203,phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn,Hải Phòng. (Bà A thừa nhận bà đang quản lý các giấy tờ của hai bất động sản nêu trên.)

Về việc bà A yêu cầu chia tài sản chung:

1. Đối với căn nhà tại khu tập thể 203, phường Hải Sơn, Đồ Sơn, Hải Phòng được Công ty xây dựng 203 cấp cho ông K và 3 người con trước thời điểm đăng kí kết hôn với bà A. Năm 2005, ông K bỏ tiền ra xây căn nhà 02 tầng trên diện tích này.

2. Nguồn gốc diện tích đất 100m2 tại thị trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng là do ông K mua vào năm 1996, cả gia đình đều biết. Việc ông K được UBND huyện Tiên Lãng cấp GCNQSDĐ thì chị không được biết.

Do vậy, chị Nguyễn Thị D và chị Nguyễn Thị F không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn vì tất cả tài sản bà A yêu cầu chia là tài sản riêng của ông Nguyễn Đức Kính (bao gồm cả phần diện tích ông K tự khai hoang thêm tại khu tập thể 203). Hôn nhân giữa Bà A và ông K không hợp pháp, không được pháp luật quy định.

Tại bản tự khai ngày có hợp pháp hóa lãnh sự của chị Nguyễn Thị E trình bày:

Thống nhất về quan hệ huyết thống như lời trình bày của nguyên đơn.

Về nguồn gốc tài sản tại khu tập thể 203: Sau khi bà Lương Thị Hô chết, ông K đưa ba chị em ra Đồ Sơn sinh sống và ông K là công nhân của Công ty xây dựng 203 nên cơ quan cấp cho bốn bố con một căn nhà cấp 4 ở khu tập thể 203, khu 2 Đồ Sơn. Trước năm 1990, Công ty Xây dựng thu hồi lại căn nhà để quy hoạch làm nhà nghỉ Bộ Xây dựng ở khu 2 Đồ Sơn và cấp lại cho bố con ông K một căn nhà cấp 4 cùng thửa đất ở khu tập thể Xây dựng 203, khu 1 Đồ Sơn. Cho nên đây là tài sản riêng của ông K vì c trước thời kỳ kết hôn với bà Bùi Thị A nên không có tên bà Bùi Thị A.

Về nguồn gốc diện tích đất 100m2 tại thị trấn Tiên Lãng: Là ông K tự mua trước năm 2002 và đã được Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lãng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này 02/7/2002 cho ông Nguyễn Đức Kính (Nguyễn Xuân Kính).

Sau khi ông K chết, không để lại di chức phân chia các tài sản trên.

Chị E không đồng ý yêu cầu khởi kiện của bà A vì các tài sản trên đều hình thành trước thời kỳ kết hôn với bà A, là tài sản riêng của ông K.

Do ở xa không về Việt Nam tham dự phiên hòa họp cũng như phiên tòa nên chị E đồng ý Tòa án giải quyết vắng mặt chị.

Đối với tài sản thừa kế của ông K ở Đồ Sơn, chị E đồng ý giao cho chị D quản lý.

Đối với tài sản thừa kế của ông K ở Tiên Lãng: Yêu cầu chia làm 04 phần, chia cho bà A một phần, chị D, chị F, chị Hường mỗi người một phần. Phần của chị E được hưởng, chị E nhường lại cho chị F quản lý, sử dụng.

Tại phiên tòa, nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Bị đơn là chị Nguyễn Thị D và Nguyễn Thị F rút yêu cầu hủy Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn số 50, quyển số 01 do UBND xã TS, huyện KT, thành phố Hải Phòng vào ngày 18/5/2007. Xác nhận hôn nhân giữa bà A và ông K là hôn nhân hợp pháp kể từ ngày 18/5/2007.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng phát biểu quan điểm giải quyết vụ án:

Thẩm phán, Hội đồng xét xử, các đương sự đã thực hiện đúng các quyền và ngh a vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Xét hôn nhân giữa bà A và ông K: Theo tài liệu bà A cung cấp, c lời khai của ông Bùi Văn Độ, bà Bùi Thị Khảnh về việc năm 1986 bà A c tổ chức đám cưới với ông K tại nhà ông Bùi Văn Tím (anh trai bà A). Tuy nhiên ông Nguyễn Văn Huề (anh trai ông K) và bà Nguyễn Thị Chín (vợ trước của ông K) khẳng định năm 1987 gia đình ông K tổ chức đám cưới cho ông K bà Ch và đến ngoài năm 1990, sau khi bà Ch lấy người khác thì ông K mới đưa bà A về ra mắt gia đình. Bà A không đưa ra được căn cứ nào khác chứng minh được việc bà chung sống với ông K từ năm 1986. Do đ cần lấy mốc kết hôn của bà A và ông K theo Giấy chứng nhận kết hôn là năm 2007.

Xét về tài sản chung vợ chồng giữa bà A và ông K:

Đối với diện tích đất 100m2 tại Tiên Lãng: Theo GCNQSDĐ đã được UBND huyện Tiên Lãng cấp ngày 02/7/2002 thì mảnh đất đứng tên ông Nguyễn Văn Kính. Thời điểm này bà A và ông K chưa đăng ký kết hôn, nên xác định là tài sản của ông K c trước thời kỳ hôn nhân. Bà A không đưa ra được tài liệu nào chứng minh việc bà c đ ng g p vào tạo dựng mảnh đất này, cũng như việc ông K tự nguyện nhập tài sản riêng này của ông vào tài sản chung vợ chồng. Do đ xác định diện tích đất đang tranh chấp tại Tiên Lãng là tài sản riêng của ông K.

Đối với nhà và đất tại khu TT 203 Hải Sơn: Theo xác minh tại UBND phường Hải Sơn thì toàn bộ diện tích thửa đất theo Quyết định số 28XD/QĐ ngày 28/7/1990 của xí nghiệp xây dựng 203 (thửa số 71, tờ bản đồ số 75) được giao trái thẩm quyền và không phù hợp với quy hoạch đất ở. Thửa đất số 6, tờ bản đồ số 77 tại khu TT 203 Hải Sơn, gia đình ông K tự ý sửa chữa, cải tạo để sản xuất, không phù hợp với quy hoạch về đất ở. Đối với 02 thửa đất này không tính là di sản thừa kế nên đất và công trình trên đất cần tách riêng để giải quyết bằng vụ án khác.

Do các bị đơn đã c nơi ở ổn định nên cần giao cho bà A tạm thời quản lý nhà đất và các giấy tờ liên quan tới nhà đất tại khu TT 203 Hải Sơn đến khi c quyết định mới của cơ quan hành chính nhà nước về quyền sử dụng đất.

Theo phân tích ở trên, chia thừa kế đối với diện tích đất 100m2, thửa đất 4A2, tờ bản đồ số 20, địa chỉ: khu 4 TT Tiên Lãng, Tiên Lãng, Hải Phòng.

Bà A và các con ông K là chị D, chị E, chị F mỗi người được hưởng ¼ diện tích đất, tương ứng với 25m2, trị giá: 25m2 x 40.000.000 đ/m2 = 1.000.000.000 đồng.

Tại phiên tòa, chị E c lời khai gửi về với nội dung: giao phần thừa kế của chị E cho chị F. Chị D c quan điểm được quản lý sử dụng toàn bộ diện tích đất ở Tiên Lãng nên đề nghị Hội đồng xét xử giao cho chị D được quyền quản lý 100m2 đất ở Tiên Lãng. Chị D c trách nhiệm trả chênh lệch cho bà A 01 tỷ đồng, chị F 02 tỷ đồng.

Bà A c trách nhiệm bàn giao lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của mảnh đất trên cho các bị đơn quản lý.

Tại phiên tòa, bị đơn là chị Nguyễn Thị D, Nguyễn Thị F rút yêu cầu về việc hủy Giấy chứng nhận kết hôn giữa ông K và bà A. Xét thấy việc rút yêu cầu của bị đơn là tự nguyện nên cần đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu này.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn:

- Xét yêu cầu của bị đơn là chị Nguyễn Thị D, Nguyễn Thị F: Tại phiên tòa, bị đơn là chị Nguyễn Thị D và chị Nguyễn Thị F rút yêu cầu về việc hủy Giấy chứng nhận kết hôn giữa ông K và bà A. Xét thấy việc rút yêu cầu của chị D và chị F là tự nguyện nên cần đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu này.

- Về án phí dân sự sơ thẩm: Bà A là người cao tuổi nên không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Chị D, chị F phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

- Về chi phí ủy thác tư pháp: Bà Bùi Thị A phải chịu chi phí ủy thác tư pháp tống đạt văn bản tố tụng ra nước ngoài.

- Về quyền kháng cáo: Các đương sự c quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào 5 Điều 26; Điều 35; Điều 37; Điều 147; Điều 153; Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ vào khoản 1 Điều 623; Điều 649; Điều 650; Điều 651; điểm c khoản 2 Điều 618; Điều 688 của Bộ luật Dân sự;

Căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 7 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Toà án.

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Bùi Thị A về yêu cầu chia tài sản thừa kế của ông Nguyễn Xuân Kính (Nguyễn Đức Kính):

1.2. Chị Nguyễn Thị D được quyền quản lý, sử dụng diện tích đất 100m2 tại khu 4, thị trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng (c sơ đồ kèm theo bản án).

Chị Nguyễn Thị D c ngh a vụ thanh toán tiền chênh lệch tài sản thừa kế cho bà Bùi Thị A 1.230.319.167đ (một tỉ hai trăm ba mươi triệu ba trăm mười chín nghìn một trăm sáu mươi bảy đồng) và thanh toán cho chị Nguyễn Thị F 1.800.000.000 (một tỉ tám trăm triệu đồng).

1.3. Tạm giao cho bà Bùi Thị A tiếp tục sử dụng diện tích đất 58,32m2 và khu phụ (diện tích 48,8m2) tại khu tập thể 203, phường Hải Sơn, Đồ Sơn, Hải Phòng đã được Công ty Xây dựng số 16 Xí nghiệp xây dựng 203 đã phân phối và bán cho ông Nguyễn Đức Kính (Nguyễn Đức Kính) từ ngày 28/7/1990 đến khi Nhà nước c thông báo thu hồi đất thực hiện dự án trên thửa đất này (c sơ đồ kèm theo bản án).

Bà Bùi Thị A được sở hữu toàn bộ tài sản trên thửa đất số 71, tờ bản đồ 7 và thửa đất số 6 tờ bản đồ 77 tại khu tập thể 203, phường Hải Sơn, Đồ Sơn, Hải Phòng đã được Công ty Xây dựng số 16 Xí nghiệp xây dựng 203.

Bà Bùi Thị A c trách nhiệm thanh toán tiền chênh lệch tài sản thừa kế cho chị Nguyễn Thị F 34.840.416đ (ba mươi tư triệu tám trăm bốn mươi triệu bốn trăm mười sáu) đồng.

1.4. Bà Bùi Thị A tiếp tục quản lý toàn bộ giấy tờ về nhà và đất của thửa đất số 6, tờ bản đồ số 77 tại Khu tập thể X, phường Y, quận Z, Hải Phòng. Trong trường hợp khi dự án được thực hiện, nếu cung cấp đầy đủ giấy tờ, hồ sơ liên quan đến việc sử dụng đất là được giao không đúng thẩm quyền, cơ quan lập phương án bồi thường hỗ trợ sẽ căn cứ cào các quy định của pháp luật để lập phương án bồi thường, hỗ trợ cho hàng thừa kế của ông Nguyễn Đức Kính.

1.5. Bà Bùi Thị A c trách nhiệm trả lại cho chị Nguyễn Thị D giấy chứng nhận quyền sử dụng đất c số vào sổ 00083/QSDĐ/H do Uỷ ban nhân dân huyện Tiên Lãng cấp ngày 02/7/20002 cho ông Nguyễn Xuân Kính (Nguyễn Đức Kính) để đăng ký lại quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai.

1.6. Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lãng, Hải Phòng có trách nhiệm đăng ký lại quyền sử dụng đất cho chị Nguyễn Thị D khi họ c yêu cầu.

Kể từ ngày c đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Khoản 2, Điều 357 của Bộ luật Dân sự tương ứng với thời gian chưa thi hành án.

2. Đình chỉ yêu cầu của bị đơn là chị Nguyễn Thị D và Nguyễn Thị F về việc hủy Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn số 50, quyển số 01 ngày 18/5/2007 của Uỷ ban nhân dân xã TS, huyện KT, thành phố Hải Phòng.

3. Về án phí dân sự sơ thẩm:

Miễn án phí dân sự sơ thẩm cho bà Bùi Thị A.

Chị Nguyễn Thị D phải chịu 41.090.410đ (bốn mươi mốt triệu không trăm chín mươi nghìn bốn trăm mười đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

Chị Nguyễn Thị F phải chịu 67.045.212đ (sáu mươi bảy triệu không trăm bốn mươi lăm nghìn hai trăm mười hai đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

3. Về chi phí ủy thác tư pháp: Bà Bùi Thị A phải chịu 200.000đ (hai trăm nghìn đồng) chi phí ủy thác tư pháp tống đạt văn bản tố tụng ra nước ngoài. Bà Bùi Thị A đã nộp đủ số tiền trên theo Biên lai thu tạm án ứng án phí số 0018788 này 15/3/2021 của Cục Thi hành án Dân sự thành phố Hải Phòng.

4. Quyền kháng cáo:

Các đương sự c mặt tại phiên tòa c quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.

Chị Nguyễn Thị E vắng mặt tại phiên tòa c quyền kháng cáo trong thời hạn một tháng kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết hợp lệ.

Trong trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi bổ sung năm 2014, người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự c quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7, Điều 7a và Điều 9 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi bổ sung năm 2014. Thời hiệu thi hành án dân sự được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi bổ sung năm 2014.