Bản án 611/2020/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

sản và yêu cầu hủy di chúc!”

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:!

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa:!Bà!Võ!Thị!Kim!Thương!!!

Các Thẩm phán:!!Bà!Đặng!Huyền!Phương!

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!Ông!Trịnh!Đắc!Phú! !

!

! !!!!!!Thư ký phiên tòa:!Bà!Nguyễn!Thị!Thủy,!Thư!ký!Tòa!án!nhân!dân!Thành!phố!Hồ! Chí!Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa:!Bà!Võ!Thị!Vĩnh!Hưng!–!Kiểm!sát!viên.

Trong!các!ngày!25!và!30!tháng!6!năm!2020,!!tại!trụ!sở!Tòa!án!nhân!dân!Thành! phố!Hồ!Chí!Minh!xét!xử!phúc!thẩm!công!khai!vụ!án!thụ!lý!số!259/2020/TLPT-DS! ngày!03!tháng!03!năm!2020!về!“Tranh chấp về thừa kế tài sản và yêu cầu hủy di chúc”.!!

Do!bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!số!1078/2019/DS-ST!ngày!29!tháng!11!năm!2019! của!Tòa!án!nhân!dân!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!bị!kháng!cáo.!

Theo!các!Quyết!định!đưa!vụ!án!ra!xét!xử!phúc!thẩm!số!1949/2020/QĐ!-!PT! ngày!27!tháng!4!năm!2020,!Quyết!định!số!5037/2020/QĐ-PT!ngày!27!tháng!5!năm! 2020!và!Quyết!định!tạm!ngừng!phiên!tòa!số!6741/2020/QĐ-PT!ngày!25!tháng!6! năm!2020!của!Tòa!án!nhân!dân!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh,!giữa!các!đương!sự:!

- Nguyên đơn:!Ông!Hồ!Văn!Q,!sinh!năm!1951;!nơi!cư!trú!số!204A!đường!A,! tổ!10,!ấp!1,!xã!L,!huyện!X,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!(có!mặt).!

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn:!Luật!sư!Trần!Quang! R!–!Luật!sư!Văn!phòng!Luật!sư!Phạm!Quốc!T!–!Đoàn!Luật!sư!Thành!phố!Hồ!Chí! Minh!(có!mặt).!

-!Bị đơn:!Ông!Hồ!Sơn!Y,!sinh!năm!1969.! Địa!chỉ:!Số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.! Người đại diện hợp pháp:!Ông!Nguyễn!Văn!U,!sinh!năm!1981.! Địa!chỉ:!Số!100/2!đường!S,!phường!P,!Quận!V,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!(có! mặt).!! Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:!! 1.Ông!Hồ!Văn!I,!sinh!năm!1953,!chết!năm!2011.! Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Hồ Văn I:! 1.1.!Bà!Hồ!Thanh!O,!sinh!năm!1979!(!xin!vắng!mặt).! 1.2.!Ông!Hồ!Thanh!P,!sinh!năm!1980!(có!mặt).! 1.3.!Bà!Võ!Kim!A,!sinh!năm!1954!(xin!vắng!mặt).! Cùng!địa!chỉ:!Số!47/9K!ấp!3,!xã!M,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.! 1.4.!Ông!Hồ!Thanh!S,!sinh!năm!1977,!chết!ngày!5/72019.! Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông S:! 1.4.1.!Bà!Lý!Mỹ!D,!sinh!năm!1978.!! 1.4.2.!Trẻ!Hồ!Thanh!G,!sinh!năm!2014,!có!bà!Lý!Mỹ!D!là!đại!diện!theo!pháp! luật.! 1.4.3.!Trẻ!Hồ!Thanh!H,!sinh!năm!2010,!có!bà!Lý!Mỹ!D!là!đại!diện!theo!pháp! luật.! Cùng! địa! chỉ:! Số! 105/51! đường! D,! phường! K,! quận! B,! Thành! phố! Hồ! Chí! Minh;!(!Bà!D!có!đơn!xin!vắng!mặt)!! 2.!Bà!Hồ!Thị!K,!sinh!năm!1958!(có!mặt).!! Địa!chỉ:!Số!26/3!đường!F,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.! 3.Ông!Hồ!Văn!L,!sinh!năm!1960!(có!mặt).!! Địa!chỉ:!Số!74/27!đường!G,!phường!I,!quận!B,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.! 4.!Bà!Hồ!Thị!X,!sinh!năm!1962!(có!mặt).!! Địa!chỉ:!Số!15/2N!đường!H,!tổ!17,!ấp!1,!xã!N,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí! Minh.! 5.Ông!Hồ!Văn!C,!sinh!năm!1964!(có!mặt).! Địa!chỉ:!Số!337/2!đường!J,!phường!K,!quận!B,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.! 6.!Bà!Hồ!Thị!V,!sinh!năm!1966!(có!mặt).!

!

Địa!chỉ:!Số!358!tổ!8,!ấp!P,!xã!H,!huyện!X,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.!

7.!Bà!Chế!Phượng!B,!sinh!năm!1974!(có!mặt).!

8.!Ông!Hồ!Gia!N,!sinh!năm!2000!(có!mặt).!

9.!Ông!Hồ!Tuấn!M,!sinh!năm!1995!(xin!vắng!mặt).!

Cùng!địa!chỉ:!Số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.!

10.!Văn!phòng!công!chứng!Đ.!

Trưởng!văn!phòng:!Bà!Lý!Thị!Như!Đ.!

Địa!chỉ:!Số!1/4!đường!K,!thị!trấn!U,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!(xin! vắng!mặt).!

Người làm chứng:!Bà!Nguyễn!Thị!E,!sinh!năm!1961!(vắng!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!72/3B!ấp!1,!xã!B,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.!

Do!có!kháng!cáo!của!các!ông,!bà:!Hồ!Văn!Q,!Hồ!Thị!K,!Hồ!Văn!L,!Hồ!Thị!X,! Hồ!Văn!C,!Hồ!Thị!V.!

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, bản tự khai, biên bản phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải, ông Hồ Văn Q trình bày:

Ông!là!con!của!bà!Trương!Thị!Đ!(sinh!năm!1931,!mất!năm!2017)!và!ông!Hồ! Văn!B!(sinh!năm!1919,!mất!năm!1996);!bà!Trương!Thị!Đ!và!ông!Hồ!Văn!B!khi!còn! sống!có!08!người!con!Hồ!Văn!Q,!Hồ!Văn!I,!Hồ!Thị!K,!Hồ!Văn!L,!Hồ!Thị!X,!Hồ! Văn!Quá,!Hồ!Thị!V,!Hồ!Sơn!Y.!

Sau!khi!ba!ông!Q!mất,!bà!Trương!Thị!Đ!có!tạo!lập!được!tài!sản!riêng!là!nhà! đất!tại!địa!chỉ!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh,!diện!tích! 180,4m2!trên!đất!có!nhà!diện!tích!138,6m2!thuộc!giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng! đất!hồ!sơ!gốc!số!2379/2004!ngày!15/11/2004,!sau!đó!bị!mất!và!đã!được!cấp!lại!giấy! chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất!và!quyền!sở!hữu!nhà!số!CE!157560!số!vào!sổ!cấp! Giấy!chứng!nhận!CH!00562!ngày!23/11/2016.!Ngày!03/11/2008,!bà!Trương!Thị!Đ! có! lập! di! chúc! để! lại! toàn! bộ! di! sản! trên! cho! ông! Hồ! Sơn! Y,! tuy! nhiên! ngày! 29/6/2010! bà! Trương! Thị! Đ! đã! hủy! di! chúc! do! bà! Trương! Thị! Đ! lập! ngày! 03/11/2008.!Ngày!12/3/2017!bà!Trương!Thị!Đ!mất!mà!không!lập!thêm!di!chúc!nào,! do!đó!ông!khởi!kiện!yêu!cầu!Tòa!án!chia!thừa!kế!của!bà!Trương!Thị!Đ!theo!pháp! luật.!Di!sản!đã!được!Tòa!án!nhân!dân!huyện!C!tiến!hành!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ! và!định!giá,!ông!đồng!ý!với!kết!quả!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ!và!định!giá!Tòa!án! đã!thu!thập!được.!

! Quá!trình!giải!quyết!vụ!án!ông!Q!được!biết!bà!Trương!Thị!Đ!có!lập!di!chúc! ngày! 30/10/2015,! ông! xác! định! bà! Trương! Thị! Đ! đã! không! còn! minh! mẫn! thời! điểm!lập!di!chúc!nhưng!biết!chữ!vẫn!ký!tên!lăn!tay!được,!do!ông!Y!lừa!bà!Trương! Thị!Đ!đến!Văn!phòng!công!chứng!để!ký!giấy!nội!dung!là!không!cho!các!anh!chị! em!bán!nhà!đất,!bà!Trương!Thị!Đ!không!biết!đó!là!di!chúc!nên!mới!đồng!ý!đi!theo! và!ký!tên.! Ông!cung!cấp!chứng!cứ!là!bản!tường!trình!lời!trình!bày!của!ông!Trương!Văn! L!là!tổ!trưởng!xác!định!tại!thời!điểm!lập!di!chúc!bà!Trương!Thị!Đ!không!còn!minh! mẫn!vào!thời!gian!năm!2015!thể!hiện!ở!việc!hay!nhớ!trước!quên!sau,!không!nhớ! ngày!đi!lãnh!tiền!trợ!cấp.!Ông!xác!định!trước!khi!bà!Trương!Thị!Đ!mất!có!nằm!liệt! giường!mấy!ngày!và!mất,!trước!kia!thì!không!bệnh!liệt!giường,!chỉ!bị!các!chứng! bệnh!như!cao!huyết!áp,!thoái!hóa!khớp…,!nhưng!ông!không!cung!cấp!được!các! giấy!tờ!bệnh!án!do!đã!bị!ông!Y!giữ!và!lạc!mất.! Tại! tòa! ông! thay! đổi! yêu! cầu! khởi! kiện! yêu! cầu! Tòa! án! hủy! di! chúc! ngày! 30/10/2015!của!bà!Trương!Thị!Đ,!phân!chia!di!sản!thừa!kế!theo!pháp!luật.!Ông!yêu! cầu!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã!được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ! và!định!giá,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.! Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Hồ Văn Q - Luật sư Trần Quang R trình bày: Di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!không!hợp!pháp!là!do!thời! điểm!lập!di!chúc!bà!Trương!Thị!Đ!đang!mang!nhiều!chứng!bệnh!nặng,!sức!khỏe! yếu!như!cao!huyết!áp,!suy!nhược!cơ!thể,!thoái!hóa!cột!sống,!viêm!nhiễm!siêu!vi! theo!hồ!sơ!bệnh!án!Luật!sư!Nguyễn!Thanh!N!là!người!bảo!vệ!quyền!và!lợi!ích!hợp! pháp!của!ông!Q!được!xem!tại!Bệnh!viện!C,!ông!Q!không!có!tài!liệu!chứng!cứ!để! cung!cấp.!! Trung!tâm!Y!tế!dự!phòng!huyện!C!không!có!chức!năng!khám!chữa!bệnh,!do! vậy!giấy!khám!sức!khỏe!của!bà!Trương!Thị!Đ!do!Trung!tâm!Y!tế!dự!phòng!huyện! C!cấp!không!có!giá!trị!pháp!lý!để!công!chứng!di!chúc!và!Văn!phòng!công!chứng! không!yêu!cầu!bà!Trương!Thị!Đ!kiểm!tra!sức!khỏe!lại!khi!có!nghi!ngờ!người!lập!di! chúc!bị!bệnh!tâm!thần!hoặc!mắc!bệnh!khác!mà!không!thể!nhận!thức!được!và!làm! chủ!được!hành!vi!của!mình!là!vi!phạm!Điều!56!Luật!Công!chứng.! Tại!thời!điểm!công!chứng!bà!Trương!Thị!Đ!không!xuất!trình!được!bản!chính! Giấy!chứng!nhận!quyền!sở!hữu!nhà!và!quyền!sử!dụng!đất,!Văn!phòng!công!chứng! di! chúc! dựa! trên! hồ! sơ! là! bản! photo! Giấy! chứng! nhận! quyền! sử! dụng! đất,! giấy! chứng!nhận!quyền!sở!hữu!nhà!ở!và!quyền!sử!dụng!đất!ở!do!Ủy!ban!nhân!dân!huyện!

! C!cấp!ngày!15/11/2004!đã!bị!mất!và!chưa!được!cơ!quan!có!thẩm!quyền!cấp!lại.! Như!vậy!tại!thời!điểm!công!chứng!dựa!trên!hồ!sơ!là!bản!sao!Giấy!chứng!nhận!và! đơn!cớ!mất!là!không!đúng!quy!định!pháp!luật!về!đất!đai!và!vi!phạm!trình!tự!thủ!tục! công!chứng!tại!Điều!41!Luật!Công!chứng!do!các!giấy!tờ!nêu!trên!không!có!giá!trị! thay!thế!giấy!chứng!nhận.!

Từ!những!nhận!định!trên!có!đủ!cơ!sở!pháp!lý!để!yêu!cầu!tuyên!bố!di!chúc! không!hợp!pháp!về!mặt!chủ!thể!lập!di!chúc!và!mặt!nội!dung!di!chúc.!

Ngoài!ra!ông!Y!do!nợ!nần!nên!phải!kêu!bán!nhà!nhưng!đã!bị!bà!Trương!Thị!Đ! và!các!anh!chị!em!khác!ngăn!chặn!nên!đã!bỏ!nhà!đi!nơi!khác!một!thời!gian!để!lánh! nợ.!Ông!Y!đã!đuổi!bà!V!ra!khỏi!nhà!và!bà!V!hiện!đang!phải!ở!trọ,!bà!X!và!bà!K! hiện!cũng!ở!trọ,!do!đó!bà!Trương!Thị!Đ!không!thể!lập!di!chúc!để!lại!căn!nhà!duy! nhất!cho!ông!Y!trong!khi!các!con!khác!không!có!nhà!để!ở.!

Từ! các! phân! tích! nêu! trên! đề! nghị! Hội! đồng! xét! xử! tuyên! di! chúc! của! bà! Trương! Thị! Đ! lập! ngày! 30/10/2015! là! trái! pháp! luật! và! chấp! nhận! yêu! cầu! của! nguyên!đơn!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!nguyên!đơn!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất! theo!giá!trị!đã!được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ!và!định!giá,!tương!ứng!với!số!tiền!là! 302.274.000!đồng.!

2.!Theo đơn yêu cầu độc lập chia di sản thừa kế, tại bản tự khai, biên bản phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải ông Hồ Thanh P, bà Hồ Thanh O, bà Võ Kim A trình bày:!

Ông!P,!bà!O,!bà!A!thống!nhất!với!toàn!bộ!lời!trình!bày!của!ông!Hồ!Văn!Q!về! nguồn!gốc!đất!cũng!như!quá!trình!sử!dụng!di!sản!do!bà!Trương!Thị!Đ!để!lại.!Tuy! nhiên!về!các!chứng!cứ!ông!Q!cung!cấp,!do!là!cháu!nên!ông!P!không!nắm!rõ!các! tình!tiết!trong!vụ!án!về!việc!bà!Trương!Thị!Đ!bị!bệnh,!do!đó!ông!P!không!có!thêm! ý!kiến!gì.!

Ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh!O,!bà!Võ!Kim!A!yêu!cầu!hủy!di!chúc!của!bà! Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!và!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!ông!Hồ!Thanh! P,!bà!Hồ!Thanh!O,!bà!Võ!Kim!A!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã! được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ!và!định!giá,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000! đồng.!

3.!Theo đơn yêu cầu độc lập chia di sản thừa kế, tại bản tự khai, biên bản phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải bà Hồ Thị K trình bày:!

Bà!thống!nhất!với!toàn!bộ!lời!trình!bày!của!ông!Hồ!Văn!Q!về!nguồn!gốc!đất! cũng!như!quá!trình!sử!dụng,!các!chứng!cứ!ông!Q!cung!cấp.!Trước!đây!bà!có!phụ!

! ông!Y!chăm!sóc!bà!Trương!Thị!Đ!tuy!nhiên!đến!cuối!năm!2016!khi!ông!Y!đuổi! đánh!bà!dẫn!đến!rạn!gãy!xương!sườn!nên!bà!không!trực!tiếp!chăm!sóc!bà!Trương! Thị!Đ,!bà!chỉ!qua!thăm!bà!Trương!Thị!Đ!và!nhận!thấy!bà!Trương!Thị!Đ!lúc!nhớ! lúc!quên!và!không!còn!minh!mẫn.!Đến!năm!2017!bà!Trương!Thị!Đ!bệnh!nặng!và! mất.!Hiện!bà!ở!trọ!bên!ngoài!cùng!chồng!con,!và!còn!đi!làm.! Đề!nghị!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015,!chia! thừa!kế!theo!pháp!luật,!bà!Trương!Thị!Đ!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã! được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.!! 4.!Theo đơn yêu cầu độc lập chia di sản thừa kế, tại bản tự khai, biên bản phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải ông Hồ Văn L trình bày:! Ông!thống!nhất!với!toàn!bộ!lời!trình!bày!của!ông!Hồ!Văn!Q!về!nguồn!gốc!đất! cũng!như!quá!trình!sử!dụng,!các!chứng!cứ!ông!Q!cung!cấp.!Ông!không!trực!tiếp! nuôi!dưỡng!chăm!sóc!bà!Trương!Thị!Đ,!nhưng!có!đến!thăm!bà!Trương!Thị!Đ!và!có! cho!tiền!bà!Trương!Thị!Đ!chữa!bệnh.!Những!khi!đến!thăm!bà!Trương!Thị!Đ!ông! nhận! thấy! bà! Trương! Thị! Đ! không! minh! mẫn! do! hay! quên.! Ông! xác! định! bà! Trương!Thị!Đ!bệnh!nằm!liệt!giường!vào!năm!2017!trước!khi!mất.! Đề!nghị!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015,!chia! thừa!kế!theo!pháp!luật,!ông!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã!được!xem! xét!thẩm!định!tại!chỗ!và!định!giá,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.! 5.!Theo đơn yêu cầu độc lập chia di sản thừa kế, tại bản tự khai, biên bản phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải bà Hồ Thị X trình bày:! !Bà!thống!nhất!với!toàn!bộ!lời!trình!bày!của!ông!Hồ!Văn!Q!về!nguồn!gốc!đất! cũng! như!quá! trình! sử! dụng,! các! chứng! cứ! ông! Q! cung! cấp.! Bà! không! trực! tiếp! chăm!sóc!bà!Trương!Thị!Đ,!bà!có!thăm! bà!Trương!Thị!Đ!khi!bà!Trương!Thị!Đ! bệnh!và!xác!định!bà!Trương!Thị!Đ!không!bị!ốm!liệt!giường!trước!khi!mất.!Những! khi!đến!thăm!bà!Trương!Thị!Đ!bà!nhận!thấy!bà!Trương!Thị!Đ!không!minh!mẫn!do! hay!quên.!Hiện!bà!ở!trọ!bên!ngoài!cùng!chồng!con,!và!còn!đi!làm.! !!Đề!nghị!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015,!chia! thừa!kế!theo!pháp!luật,!bà!Trương!Thị!Đ!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã! được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.! 6.!Theo đơn yêu cầu độc lập chia di sản thừa kế, tại bản tự khai, biên bản phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải ông Hồ Văn C trình bày:!!

!

!Ông!thống!nhất!với!toàn!bộ!lời!trình!bày!của!ông!Hồ!Văn!Q!về!nguồn!gốc!đất! cũng!như!quá!trình!sử!dụng,!các!chứng!cứ!ông!Q!cung!cấp.!Ông!không!trực!tiếp! nuôi!dưỡng!chăm!sóc!bà!Trương!Thị!Đ,!nhưng!có!đến!thăm!bà!Trương!Thị!Đ!và!có! cho!tiền!bà!Trương!Thị!Đ!chữa!bệnh.!Những!khi!đến!thăm!bà!Trương!Thị!Đ!ông! nhận!thấy!bà!Trương!Thị!Đ!không!minh!mẫn!do!hay!quên.!Bà!Trương!Thị!Đ!ốm! nặng! và! mất! vào! năm! 2017.! Trước! đây! bà! Trương! Thị! Đ! bị! nhiều! bệnh! nhưng! không!nằm!liệt!giường.!

Đề!nghị!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015,!chia! thừa!kế!theo!pháp!luật,!ông!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã!được!xem! xét!thẩm!định!tại!chỗ!và!định!giá,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.!

7.!Theo đơn yêu cầu độc lập chia di sản thừa kế, tại bản tự khai, biên bản phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải bà Hồ Thị V trình bày:!

!Bà!thống!nhất!với!toàn!bộ!lời!trình!bày!của!ông!Hồ!Văn!Q!về!nguồn!gốc!đất! cũng!như!quá!trình!sử!dụng,!các!chứng!cứ!ông!Q!cung!cấp.!!

Trước!đây!khi!bà!Trương!Thị!Đ!mua!nhà!đất!bà!có!về!ở!chung!nhưng!sau!đó! có!xích!mích!nên!bà!đã!dọn!ra!ngoài!sống,!khi!bà!ra!ngoài!sống!mẹ!bà!còn!minh! mẫn,!một!thời!gian!sau!bà!Trương!Thị!Đ!có!kêu!bà!về!ở!lại!nhưng!do!con!bà!đi!học! ở! huyện! X! nên! bà! không! thể! về! ở! chung! chăm! sóc! mẹ! được! nhưng! bà! thường! xuyên!về!thăm!mẹ.!Bà!xác!định!trước!khi!bà!Trương!Thị!Đ!mất!năm!2017!bị!bệnh! liệt!giường.!Hiện!bà!ở!trọ!bên!ngoài!cùng!chồng!con,!bà!ở!nhà!nội!trợ!còn!chồng!đi! làm,!bà!không!có!giấy!tờ!khám!bệnh!thể!hiện!không!có!khả!năng!lao!động.!

!!Đề!nghị!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015,!chia! thừa!kế!theo!pháp!luật,!bà!Trương!Thị!Đ!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã! được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ!và!định!giá,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000! đồng.!

8.!Theo bản tự khai bà Lý Mỹ D là vợ ông Hồ Thanh S trình bày:!!

Bà!thống!nhất!với!toàn!bộ!lời!trình!bày!của!ông!Hồ!Văn!Q!về!nguồn!gốc!đất! cũng!như!quá!trình!sử!dụng,!các!chứng!cứ!ông!Q!cung!cấp.!

Bà!là!vợ!của!ông!S,!hiện!ông!S!đã!chết,!bà!không!tiếp!tục!yêu!cầu!khởi!kiện! của!ông!S,!đồng!thời!bà!D!là!người!đại!diện!theo!pháp!luật!của!trẻ!H!và!trẻ!G,!bà!D! từ!chối!không!tiếp!tục!yêu!cầu!khởi!kiện!của!ông!S!và!để!cho!bà!O,!ông!P!toàn! quyền!quyết!định,!bà!xin!không!tham!gia!tố!tụng!và!xin!vắng!mặt.!

9.!Người đại diện hợp pháp của ông Y - ông Tạ Minh T trình bày:

! Thửa!đất!số!547,!tờ!bản!đồ!số!22!và!căn!nhà!trên!đất!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,! huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!theo!Giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất,!quyền! sở!hữu!nhà!ở!và!tài!sản!khác!gắn!liền!với!đất!số!CHO0562!được!UBND!huyện!C! cấp!ngày!23/11/2016!đứng!tên!bà!Trương!Thị!Đ!là!tài!sản!riêng!của!bà!Trương!Thị! Đ.!Bà!Trương!Thị!Đ!là!chủ!sở!hữu!tài!sản!trên,!không!bị!tranh!chấp,!kê!biên,!thế! chấp,!tặng!cho,!chuyển!nhượng…..cho!bất!cứ!ai.! Ngày! 30/10/2015,! bà! Trương! Thị! Đ! lập! Di! chúc! số! 012987,! quyển! số! 13/2015/TP/VPCC-SCC/HĐGD!ngày!30/10/2015!tại!Văn!phòng!công!chứng!Đ!để! lại!cho!ông!Hồ!Sơn!Y!toàn!bộ!nhà!và!đất!trên.!Đến!thời!điểm!này,!đây!là!bản!di! chúc!duy!nhất!thể!hiện!ý!chí!của!bà!Trương!Thị!Đ.!Đến!nay,!bản!di!chúc!số!012987! không!bị!hủy!bỏ!và!cũng!không!có!bất!kỳ!một!bản!di!chúc!nào!khác!thay!thế,!do!đó! về!nguyên!tắc!phải!tôn!trọng!ý!chí!của!bà!Trương!Thị!Đ.! Khoản!1!Điều!630!Bộ!luật!Dân!sự!2015!quy!định!Di!chúc!hợp!pháp!phải!có! đủ!các!điều!kiện!sau!đây:! a)!Người!lập!di!chúc!minh!mẫn,!sang!suốt!trong!khi!lập!di!chúc,!không!bị!lừa! dối,!đe!dọa,!cưỡng!ép;! b)!Nội!dung!của!di!chúc!không!vi!phạm!điều!cấm!của!luật,!không!trái!đạo!đức! xã!hội;!hình!thức!di!chúc!không!trái!quy!định!của!luật.! Căn!cứ!quy!định!trên,!đối!chiếu!hồ!sơ!lập!di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ!cho! thấy!bà!Trương!Thị!Đ!lập!di!chúc!trong!trạng!thái!hoàn!toàn!minh!mẫn,!không!bị! hạn!chế!về!nhận!thức!và!cũng!không!ai!ép!buộc.!Hồ!sơ!lập!di!chúc!còn!lưu!tại!Văn! phòng! công! chứng! Đ! có! cả! Giấy! khám! sức! khỏe! do! Trung! tâm! Y! tế! dự! phòng! huyện!C!cấp!ngày!30/10/2015.!Lý!do!khám!sức!khỏe!ghi:!“Di!chúc”.!Mặc!dù!pháp! luật!không!buộc!phải!có!giấy!khám!sức!khỏe.! Mặt!khác,!khi!bà!Trương!Thị!Đ!yêu!cầu!Văn!phòng!công!chứng!Đ!thực!hiện! việc!lập!di!chúc!bản!thân!bà!Trương!Thị!Đ!không!tự!đi!một!mình!mà!bà!Trương! Thị!Đ!có!mời!bà!Nguyễn!Thị!E!làm!chứng!cho!việc!lập!di!chúc!đó.!Bà!E!và!ông!Hồ! Văn!Q!có!mối!quan!hệ!sui!gia!nên!khi!bà!E!làm!chứng!cho!bà!Trương!Thị!Đ!lập!di! chúc!để!lại!phần!di!sản!này!cho!ông!Hồ!Sơn!Y!là!hoàn!toàn!khách!quan.!Từ!những! trình!bày!trên!cho!thấy!Di!chúc!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!để!lại!toàn! bộ!di!sản!là!nhà!và!đất!tọa!lạc!tại!địa!chỉ!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố! Hồ!Chí!Minh!theo!Giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất,!quyền!sở!hữu!nhà!ở!và!tài! sản!khác!gắn!liền!với!đất!số!CHO0562!được!UBND!huyện!C!cấp!ngày!23/11/2016! phù!hợp!với!quy!định!của!pháp!luật!hiện!hành.!

!

Ông!Y!đề!nghị!Hội!đồng!xét!xử!bác!yêu!cầu!khởi!kiện!của!nguyên!đơn!và!yêu! cầu!độc!lập!của!người!có!quyền!lợi!và!nghĩa!vụ!liên!quan!về!việc!hủy!di!chúc!của! bà!Trương!Thị!Đ!và!chia!di!sản!trên!theo!pháp!luật.!

10.!Bà Chế Phượng B, ông Hồ Gia N, ông Hồ Tuấn M trình bày:!

Bà!B,!ông!N!và!ông!M!cùng!ông!Y!là!những!người!đang!trực!tiếp!quản!lý!sử! dụng!và!sinh!sống!tại!nhà!đất!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí! Minh,!bà!B,!ông!M!và!thống!nhất!với!toàn!bộ!ý!kiến!của!ông!Trình!đã!trình!bày.!

Ngoài!ra!tại!tòa,!bà!B!và!ông!N!trình!bày!bà!B!và!ông!N!là!người!trực!tiếp! chăm!sóc!khi!bà!Trương!Thị!Đ!bị!bệnh!và!sinh!sống!cùng!bà!Trương!Thị!Đ!từ!khi! bà!Trương!Thị!Đ!mua!nhà!năm!2007!đến!khi!bà!Trương!Thị!Đ!qua!đời,!bà!B!biết! rõ!bà!Trương!Thị!Đ!bị!các!chứng!bệnh!gì,!rõ!nhất!là!bà!Trương!Thị!Đ!bị!hở!van! tim…!và!các!bệnh!khác!tuy!nhiên!không!ảnh!hưởng!đến!thần!kinh!và!trí!nhớ,!bà! Trương!Thị!Đ!rất!minh!mẫn!thời!điểm!trước!khi!mất,!không!bị!bệnh!phải!nằm!liệt! giường.!

11.!Bà Lý Thị Như Đ đại diện Văn phòng công chứng Đ có bản tự khai trình bày:!

Các!giấy!tờ!người!yêu!cầu!công!chứng!cung!cấp!phù!hợp!quy!định!tại!điều!40,! Điều!41!Luật!Công!chứng.!

Năng!lực!hành!vi!dân!sự!của!người!yêu!cầu!công!chứng!theo!quy!định!của!Bộ! luật!dân!sự!2005!(thời!điểm!công!chứng)!bà!Trương!Thị!Đ!hoàn!toàn!minh!mẫn,! tỉnh!táo,!sáng!suốt,!hoàn!toàn!tự!nguyện,!không!bị!đe!dọa,!lừa!dối,!cưỡng!ép,!bà! Trương!Thị!Đ!đã!xác!nhận!đồng!ý!toàn!bộ!nội!dung!di!chúc,!không!sửa!đổi!thêm! bớt!điều!gì!và!đã!điểm!chỉ!vào!Di!chúc!trước!mặt!Công!chứng!viên.!

Về! ý! chí! của! bà! Trương! Thị! Đ! độc! thân,! vì! vậy! bà! Trương! Thị! Đ! có! toàn! quyền!quyết!định,!định!đoạt!đối!với!thửa!đất!và!nhà!tại!địa!chỉ!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã! O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!cho!ông!Y!sau!khi!bà!Trương!Thị!Đ!chết!là! không!vi!phạm!điều!cấm!của!luật,!không!trái!đạo!đức!xã!hội,!hình!thức!di!chúc! không!trái!quy!định!của!luật.!

Căn!cứ!theo!khoản!2!Điều!118!Luật!Nhà!ở!và!khoản!1!Điều!168!Luật!đất!đai! thì!nhận!thừa!kế!nhà!ở!là!giao!dịch!về!nhà!ở!không!bắt!buộc!phải!có!giấy!chứng! nhận.!Do!đó!việc!người!yêu!cầu!công!chứng!không!cung!cấp!được!bản!chính!Giấy! chứng!nhận!không!sai!quy!định!của!pháp!luật!về!đất!đai!và!về!nhà!ở.!

Văn!phòng!Công!chứng!khẳng!định!bản!di!chúc!chứng!nhận!số!012987!ngày! 30/10/2015!là!đúng!theo!quy!định!của!pháp!luật!về!dân!sự,!nhà!ở,!đất!đai,!công!

! chứng,!nội!dung!bản!di!chúc!ghi!chép!đúng!ý!chí!nguyện!vọng!của!bà!Trương!Thị! Đ,! nên! yêu! cầu! Tòa! án! xem! xét! giữ! nguyên! bản! di! chúc! được! Văn! phòng! công! chứng!Đ!chứng!nhận.!! Tại bản án dân sự sơ thẩm số 1078/2019/DS-ST ngày 29/11/2019 của Tòa án nhân dân huyện C, Thành phố Hồ Chí Minh đã tuyên xử:! !!!!!!!1.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!của!ông!Hồ!Văn!Q!yêu!cầu!Tòa!án!hủy!di!chúc! của!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!và!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật!ông!Hồ! Văn!Q!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã!được!xem!xét!thẩm!định!tại! chỗ,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.! !!!!!!!2.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!độc!lập!của!bà!Hồ!Thị!K,!ông!Hồ!Văn!L,!bà!Hồ! Thị!X,!bà!Hồ!Thị!V,!ông!Hồ!Văn!C!yêu!cầu!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị! Đ!lập!ngày!30/10/2015!và!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!bà!Hồ!Thị!K,!ông!Hồ!Văn!L,! bà!Hồ!Thị!X,!bà!Hồ!Thị!V,!ông!Hồ!Văn!C!mỗi!người!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà! đất! theo! giá! trị! đã! được! xem! xét! thẩm! định! tại! chỗ,! tương! ứng! với! số! tiền! là! 302.274.000!đồng.! !!!!!!!3.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!độc!lập!của!ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh!O,!bà! Võ!Kim!A!(chị!ông!Hồ!Văn!I)!yêu!cầu!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ! lập!ngày!30/10/2015!và!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh! O,!bà!Võ!Kim!A!(chi!ông!Hồ!Văn!I)!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã! được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.! !!!!!!!4.!Án!phí!dân!sự!sơ!thẩm:! !!!!!!!-!Ông!Hồ!Văn!Q!thuộc!trường!hợp!được!miễn!nộp!tiền!án!phí,!hoàn!trả!cho! ông!Q!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm!ứng!án!phí,!lệ! phí!Tòa!án!số!AA/2017/0017609!ngày!26/12/2017!của!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!sự! huyện!C.! !!!!!!!-!Bà!Hồ!Thị!K!thuộc!trường!hợp!được!miễn!nộp!tiền!án!phí,!hoàn!trả!cho!bà!K! số!tiền!tạm!ứng!án!phí!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí! Tòa! án! số! AA/2017/0018514! ngày! 30/5/2018! của! Chi! cục! Thi! hành! án! dân! sự! huyện!C.! !!!!!!!-!Ông!Hồ!Văn!L!phải!chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được! tính!cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu! tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án!số!AA/2017/0018517!ngày!30/5/2018!của!Chi!cục! Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C,!ông!L!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là!12.613.700! đồng.! !!!!!!!-!Bà!Hồ!Thị!X!phải!chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được!tính! cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm! ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án!số!AA/2018/0003609!ngày!11/3/2019!của!Chi!cục!Thi! hành!án!dân!sự!huyện!C,!bà!X!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là!12.613.700!đồng.! !!!!!!!-!Bà!Hồ!Thị!V!phải!chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được!tính! cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm!

! ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án!số!AA/2017/0018515!ngày!30/5/2018!của!Chi!cục!Thi! hành!án!dân!sự!huyện!C,!bà!V!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là!12.613.700!đồng.! !!!!!!!-!Ông!Hồ!Văn!C!phải!chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được! tính!cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu! tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án!số!AA/2017/0018516!ngày!30/5/2018!của!Chi!cục! Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C,!ông!C!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là!12.613.700! đồng.! !!!!!!!-!Ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh!O,!bà!Võ!Kim!A!(chị!ông!Hồ!Văn!I)!phải! chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được!tính!cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm! ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án! số!AA/2018/0003608!ngày!11/3/2019!của!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C,! ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh!O,!bà!Võ!Kim!A!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là! 12.613.700!đồng!(Ông!P!và!bà!O!mỗi!người!phải!nộp!thêm!số!tiền!là!4.204.567! đồng,!riêng!bà!A!sẽ!được!xem!xét!miễn!nộp!tiền!án!phí!nếu!có!đơn!xin!miễn!án!phí! theo!quy!định).!! !!!!!!!Thi!hành!tại!Chi!cục!thi!hành!án!dân!sự!có!thẩm!quyền.!!! !!!!!!!Ngoài!ra,!bản!án!còn!tuyên!về!quyền!kháng!cáo!cho!các!bên!đương!sự.! !!!!!!!Ngày!13/12/2019,!các!ông,!bà:!Hồ!Văn!Q,!Hồ!Thị!K,!Hồ!Văn!L,!Hồ!Thị!X,!Hồ! Thị!V,!Hồ!Văn!C!có!đơn!kháng!cáo!toàn!bộ!bản!án!sơ!thẩm.! !!!!!!!Tại phiên tòa phúc thẩm: !!!!!!!Nguyên!đơn!không!rút!đơn!khởi!kiện,!người!kháng!cáo!không!rút!đơn!kháng! cáo;!các!đương!sự!không!thỏa!thuận!được!với!nhau!về!việc!giải!quyết!vụ!án.!! !!!!!!!Ông!Hồ!Văn!Q!trình!bày:!Cha!mẹ!ông!là!Hồ!Văn!B!(sinh!năm!1919,!mất!năm! 1996)!và!Trương!Thị!Đ!(sinh!năm!1931,!mất!năm!2017)!chung!sống!với!nhau!có! 08!người!con!gồm:!Hồ!Văn!Q,!Hồ!Văn!I,!Hồ!Thị!K,!Hồ!Văn!L,!Hồ!Thị!X,!Hồ!Văn! C,!Hồ!Thị!V,!Hồ!Sơn!Y.!Mẹ!ông!có!tạo!lập!được!tài!sản!riêng!là!nhà!đất!tại!địa!chỉ! 28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!theo!giấy!chứng!nhận!quyền! sử! dụng! số! 2379/2004! ngày! 15/11/2004,! sau! đó! bị! mất! và! đã! được! cấp! lại! giấy! chứng! nhận! quyền! sử!dụng!đất!và! quyền!sở! hữu!nhà! số! vào!sổ! cấp! Giấy! chứng! nhận!CH!00562!ngày!23/11/2016.!Ngày!30/11/2017,!ông!có!đơn!khởi!kiện!về!việc! yêu!cầu!chia!di!sản!thừa!kế!của!mẹ!ông!mất!để!lại!là!nhà!đất!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,! huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.!Trong!quá!trình!giải!quyết!vụ!án,!phía!bị!đơn!là! ông!Hồ!Sơn!Y!có!đưa!ra!bản!di!chúc!của!mẹ!ông!lập!vào!ngày!30/10/2015.!Đối!với! bản!di!chúc!này,!theo!ông!là!không!hợp!pháp,!bởi!vì!thời!điểm!lập!di!chúc,!mẹ!ông! đã! 84! tuổi,!lại! bị! nhiều! bệnh! nên! không! thể! còn! minh! mẫn! để! lập! di! chúc;! Ông! không!có!tài!liệu,!chứng!cứ!chứng!minh!mẹ!ông!không!minh!mẫn!nhưng!trong!quá! trình!sống!chung!ông!có!biết!tình!trạng!của!mẹ!ông!là!như!vậy.!Ngoài!ra,!tại!thời! điểm! lập!di!chúc! mẹ! ông!không! có!bản!gốc!giấy! chứng!nhận!quyền!sở!hữu! nhà! nhưng!văn!phòng!công!chứng!vẫn!chứng!nhận!bản!di!chúc!đó!là!không!đúng.!Do! đó,! ông! kháng! cáo! toàn! bộ! bản! án,! đề! nghị! sửa! án! sơ! thẩm,! hủy! di! chúc! ngày! 30/10/2015,!chấp!nhận!yêu!cầu!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!cho!ông!được!hưởng! 1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã!được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ!và!định!giá,!tương!

! ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.!Đối!với!các!chi!phí!thuốc!men,!ma!chay!lo! cho!mẹ!ông!tại!cấp!sơ!thẩm!cũng!như!tại!cấp!phúc!thẩm,!ông!không!có!yêu!cầu!gì.! !!!!!!!!!!!Người!bảo!vệ!quyền!và!lợi!ích!hợp!pháp!cho!nguyên!đơn!phát!biểu!tranh! luận:!Án!sơ!thẩm!áp!dụng!sai!pháp!luật,!về!nguyên!tắc!giao!dịch!dân!sự!diễn!ra!thời! điểm!nào!thì!áp!dụng!pháp!luật!thời!điểm!đó.!Vì!vậy,!để!đánh!giá!di!chúc!do!bà! Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!có!giá!trị!pháp!lý!hay!không!thì!phải!áp!dụng! Bộ!luật!dân!sự!năm!2005,!án!sơ!thẩm!áp!dụng!Bộ!luật!dân!sự!năm!2015!cụ!thể!viện! dẫn!khoản!1!Điều!630,!Điều!636!là!không!đúng;!Về!hình!thức!di!chúc:!việc!bị!đơn! đưa!bà!Trương!Thị!Đ!đến!khám!sức!khỏe!tại!Trung!tâm!Y!tế!dự!phòng!huyện!C!mà! Trung!tâm!này!không!có!chức!năng!khám!chữa!bệnh.!Do!đó,!giấy!khám!sức!khỏe! mà!bà!Trương!Thị!Đ!cung!cấp!cho!Văn!phòng!công!chứng!Đ!khi!lập!di!chúc!là! không!có!giá!trị!pháp!lý.!Vì!vậy,!tại!thời!điểm!công!chứng!di!chúc,!không!có!chứng! cứ,!tài!liệu!nào!xác!nhận!bà!Trương!Thị!Đ! minh!mẫn,!sáng!suốt!nên!di!chúc!bà! Trương!Thị!Đ!lập!chưa!đủ!điều!kiện!của!di!chúc!hợp!pháp;!Tại!thời!điểm!lập!di! chúc,!bà!Trương!Thị!Đ!không!xuất!trình!được!bản!chính!Giấy!chứng!nhận.!Bản! chính!Hợp!đồng!chuyển!nhượng!nhà!và!đất!từ!ông!Nguyễn!Tuấn!K!và!bà!Trần!X! chuyển!nhượng!cho!bà!Trương!Thị!Đ!không!có!giá!trị!để!chứng!minh!là!bà!Trương! Thị!Đ!vẫn!là!chủ!sở!hữu.!Đơn!cớ!mất!giấy!chứng!nhận!của!bà!Trương!Thị!Đ!không! có!giá!trị!để!chứng!minh!là!bà!Trương!Thị!Đ!vẫn!là!chủ!sở!hữu!căn!nhà.!Các!giấy! tờ!bà!Trương!Thị!Đ!cung!cấp!cho!Văn!phòng!công!chứng!Đ!chỉ!được!coi!là!hợp! pháp!khi!có!bản!chính!để!đối!chiếu.!Do!đó,!việc!Văn!phòng!công!chứng!Đ!công! chứng!di!chúc!khi!bà!Trương!Thị!Đ!không!cung!cấp!bản!chính!giấy!chứng!nhận!là! vi!phạm!Điều!41!Luật!Công!chứng!năm!2014.!Đề!nghị!Hội!đồng!xét!xử!chấp!nhận! yêu!cầu!kháng!cáo!của!nguyên!đơn,!sửa!án!sơ!thẩm:!tuyên!di!chúc!của!bà!Trương! Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!là!trái!pháp!luật!và!chấp!nhận!yêu!cầu!của!nguyên!đơn! xin!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật.!!! !!!!!!!!!!!Những!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!có!yêu!cầu!độc!lập:!Bà!Hồ! Thị!K,!bà!Hồ!Thị!X,!bà!Hồ!Thị!V,!ông!Hồ!Văn!L!và!ông!Hồ!Văn!C!cùng!thống! nhất!trình!bày:!Các!ông,!bà!thống!nhất!với!lời!trình!bày!của!ông!Q!về!quan!hệ!nhân! thân! cũng! như! về! nguồn! gốc! tài! sản! là! nhà! đất! số! 28/4Đ,! ấp! 2,! xã! O,! huyện! C,! Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.!Các!ông,!bà!cùng!thống!nhất!với!yêu!cầu!khởi!kiện!cũng! như!yêu!cầu!kháng!cáo!của!ông!Q.!Các!ông,!bà!đề!nghị!cấp!phúc!thẩm!xem!xét! chấp!nhận!theo!đơn!kháng!cáo!của!các!ông,!bà!là!sửa!án!sơ!thẩm,!chấp!nhận!yêu! cầu!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!mỗi!người!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá! trị! đã! được! xem! xét! thẩm! định! tại! chỗ! và! định! giá,! tương! ứng! với! số! tiền! là! 302.274.000!đồng.!Đối!với!các!chi!phí!thuốc!men,!ma!chay!lo!cho!mẹ!tại!cấp!sơ! thẩm!cũng!như!tại!cấp!phúc!thẩm,!các!ông,!bà!không!có!yêu!cầu!gì.!! !!!!!!!Ông!Nguyễn!Văn!U!là!người!đại!diện!theo!ủy!quyền!của!ông!Hồ!Sơn!Y!trình! bày:!Theo!di!chúc!ngày!30/10/2015!được!lập!tại!Văn!phòng!công!chứng!Đ!thì!bà! Trương!Thị!Đ!đã!để!lại!tài!sản!là!nhà!đất!cho!ông!Hồ!Sơn!Y.!Theo!quy!định!của! pháp!luật!không!phải!khám!sức!khỏe!khi!lập!di!chúc!nhưng!việc!đi!khám!là!theo! yêu! cầu! của! bà! Trương! Thị! Đ.! Phía! nguyên! đơn! và! những! người! có! quyền! lợi,! nghĩa! vụ! liên! quan! cho! rằng! tại! thời! điểm! lập! di! chúc,! bà! Trương! Thị! Đ! không!

! minh!mẫn,!sáng!suốt!nhưng!không!cung!cấp!được!tài!liệu,!chứng!cứ!nào!cho!trình! bày!của!mình.!Đây!là!di!chúc!hợp!pháp!cả!về!hình!thức!và!nội!dung,!thể!hiện!ý!chí! của!bà!Trương!Thị!Đ!trong!việc!định!đoạt!tài!sản!của!mình.!Do!đó,!bị!đơn!không! chấp!nhận!yêu!cầu!khởi!kiện!chia!thừa!kế!của!nguyên!đơn!cùng!các!yêu!cầu!độc! lập!của!những!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan.!Đề!nghị!Hội!đồng!xét!xử! không!chấp!nhận!đơn!kháng!cáo,!giữ!nguyên!bản!án!sơ!thẩm.! !!!!!!!Ông!Hồ!Thanh!P!không!trình!bày!ý!kiến.! !!!!!!!Bà!Chế!Phượng!B!trình!bày:!Bà!thống!nhất!với!trình!bày!của!đại!diện!ông!Y.! Nhà!đất!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!hiện!do!vợ!chồng! bà!cùng!hai!con!đang!quản!lý,!sử!dụng.!Đối!với!các!chi!phí!thuốc!men,!ma!chay!lo! cho!bà!Trương!Thị!Đ!bà!không!có!yêu!cầu!gì.!! !!!!!!!Ông!Hồ!Gia!N!thống!nhất!với!trình!bày!của!bà!B.!! !!!!!!!Đại!diện!Viện!kiểm!sát!nhân!dân!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!phát!biểu!ý!kiến:!! !!!!!!!Về!hình!thức:!Việc!tuân!theo!pháp!luật!tố!tụng!trong!quá!trình!giải!quyết!vụ!án! của!Thẩm!phán,!Hội!đồng!xét!xử,!việc!chấp!hành!pháp!luật!của!người!tham!gia!tố! tụng!trong!giai!đoạn!xét!xử!phúc!thẩm!đúng!theo!quy!định!của!Bộ!luật!tố!tụng!dân! sự.! !!!!!!!Về!xác!định!quan!hệ!tranh!chấp:!Tòa!sơ!thẩm!thụ!lý!ban!đầu!là!“Tranh!chấp!về! thừa!kế!tài!sản”,!trong!giai!đoạn!giải!quyết!vụ!án!thì!phát!sinh!yêu!cầu!hủy!di!chúc! thể!hiện!từ!biên!bản!hòa!giải!ngày!27/9/2019.!Bản!án!sơ!thẩm!quyết!định:!“Không! chấp!nhận!yêu!cầu!khởi!kiện!của!ông!Hồ!Văn!Q!yêu!cầu!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà! Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!và!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật...”!nhưng!hồ!sơ! vụ!án!không!thể!hiện!có!thụ!lý!bổ!sung!yêu!cầu!này,!Tòa!vẫn!giải!quyết!không!chấp! nhận!là!có!thiếu!sót.!Tuy!nhiên!yêu!cầu!hủy!di!chúc!và!yêu!cầu!chia!thừa!kế!cùng! một!tài!sản.!Như!vậy,!phải!xác!định!quan!hệ!tranh!chấp!là!“Yêu!cầu!hủy!di!chúc!và! chia!thừa!kế”!theo!quy!định!tại!Khoản!5!điều!26!Bộ!luật!tố!tụng!dân!sự!2015.! !

Về! nội! dung:! Xét! bản! di! chúc! số! 012987,! quyển! số! 13/2015/TP/VPCC-SCC/HĐGD!do!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!tại!Văn!phòng!công!chứng! Đ!với!nội!dung!bà!Trương!Thị!Đ!để!lại:!“!thửa!đất!số!90,!tờ!bản!đồ!số!9!–!TX!và! căn!nhà!số!Số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!thuộc!sở!hữu! hợp!pháp!của!bà!Trương!Thị!Đ!theo!Giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất!hồ!sơ!gốc! số!2379/2004!ngày!15/11/2004,!sau!đó!bị! mất!và!được!cấp!lại!Giấy!chứng!nhận! quyền!sử!dụng!đất!quyền!sở!hữu!nhà!ở!và!tài!sản!khác!gắn!liền!với!đất!số!CH00562! ngày!23/11/2016.!Nguyên!đơn!cho!rằng!tại!thời!điểm!lập!di!chúc!bà!Trương!Thị!Đ! đã!không!còn!minh!mẫn,!bị!các!bệnh!viêm!phổi,!tăng!huyết!áp,!thoái!hóa!cột!sống! và!suy!nhược!cơ!thể!nhưng!không!có!tài!liệu!chứng!cứ!nào!chứng!minh,!không!có! kết!luận!giám!định!nào!thể!hiện!khi!lập!di!chúc,!bà!Trương!Thị!Đ!không!minh!mẫn,! sáng!suốt!cũng!như!các!căn!bệnh!trên!của!bà!Trương!Thị!Đ!ảnh!hưởng!đến!khả! năng!nhận!thức!và!điều!khiển!hành!vi!của!bà!Trương!Thị!Đ.!Hồ!sơ!yêu!cầu!công! chứng! của! bà!Trương! Thị! Đ!không! vi!phạm! Luật! công! chứng! năm! 2014,!không! thuộc!trường!hợp!phải!có!giấy!khám!sức!khỏe,!phải!yêu!cầu!giám!định.!Như!vậy,!di! chúc!do!bà!Trương!Thị!Đ!lập!tại!Văn!phòng!công!chứng!Đ!là!hợp!pháp,!nội!dung!

! di!chúc!thể!hiện!đúng!ý!chí!và!nguyện!vọng!của!bà!Trương!Thị!Đ!nên!yêu!cầu!Tòa! án!hủy!di!chúc!để!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật!là!không!có!căn!cứ.!Do!đó,!không!có! căn!cứ!chấp!nhận!kháng!cáo.! !

Về!phần!án!phí:!Người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!là!ông!Hồ!Thanh!S! (1977-2019),!vợ!ông!S!là!Lý!Mỹ!D!và!các!con!ông!S!là!ông!Hồ!Thanh!G!và!Hồ! Thanh!H!là!người!kế!thừa!quyền!và!nghĩa!vụ!tố!tụng!của!ông!S!từ!chối!không!tiếp! tục!yêu!cầu!khởi!kiện!của!ông!S!nên!Hội!đồng!xét!xử!không!xem!xét!nhưng!không! giải!quyết!phần!tạm!ứng!án!phí!mà!ông!S!đã!nộp!(2.500.000!đồng)!là!có!thiếu!sót.! Đề!nghị!bổ!sung!phần!giải!quyết!án!phí!này!theo!quy!định.! !

Đối!với!yêu!cầu!phải!áp!dụng!quy!định!của!Bộ!luật!dân!sự!năm!2005!để!xét! xử!vụ!án!thay!vì!áp!dụng!Bộ!luật!dân!sự!2015!như!Tòa!sơ!thẩm!đã!tuyên:!nhận!thấy! quy!định!về!chia!thừa!kế!của!Bộ!luật!dân!sự!2005!và!Bộ!luật!dân!sự!2015!đều!cùng! nội!dung!như!nhau,!do!đó!căn!cứ!Điều!688!Bộ!luật!dân!sự!2015,!Tòa!sơ!thẩm!áp! dụng!Bộ!luật!dân!sự!2015!xét!xử!vụ!án!là!phù!hợp.! !

Đề!nghị!Hội!đồng!xét!xử!căn!cứ!khoản!2!Điều!308!Bộ!luật!tố!tụng!dân!sự! 2015:!Sửa!một!phần!bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!số!1078/2019/DS-ST!ngày!29/11/2019! của!Tòa!án!nhân!dân!huyện!C.!

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

!!!!!!!!!!!Căn!cứ!vào!tài!liệu,!chứng!cứ!đã!được!xem!xét!tại!phiên!tòa,!kết!quả!tranh! tụng!tại!phiên!tòa,!Hội!đồng!xét!xử!phúc!thẩm!nhận!định:! !!!!!!!!!!![1]!Về!thời!hạn!kháng!cáo:!Ngày!29/11/2019,!Tòa!án!nhân!dân!huyện!C!đưa! vụ!án!ra!xét!xử!và!ban!hành!bản!án!số!1078/2019/DS-ST.!Ngày!13/12/2019,!ông! Hồ!Văn!Q,!bà!Hồ!Thị!K,!ông!Hồ!Văn!L,!bà!Hồ!Thị!X,!ông!Hồ!Văn!C,!bà!Hồ!Thị!V! có!đơn!kháng!cáo!bản!án!sơ!thẩm.!Căn!cứ!theo!quy!định!tại!khoản!1!Điều!273!Bộ! luật!Tố!tụng!dân!sự!2015!thì!kháng!cáo!của!các!đương!sự!còn!trong!hạn!luật!định! nên!hợp!lệ.!! !!!!!!!!!!!Về!sự!có!mặt,!vắng!mặt!của!các!đương!sự:!bà!Hồ!Thanh!O,!bà!Võ!Kim!A,! ông!Hồ!Tuấn!M,!bà!Lý!Mỹ!D,!bà!Lý!Thị!Như!Đ!-!Trưởng!Văn!phòng!công!chứng! Đ,!có!đơn!xét!xử!vắng!mặt.!Đối!với!bà!Nguyễn!Thị!E!vắng!mặt,!căn!cứ!Điều!227,! 228,!296!của!Bộ!luật!tố!tụng!dân!sự!2015,!Tòa!án!vẫn!tiến!hành!xét!xử!vụ!án!vắng! mặt!các!đương!sự!theo!quy!định.! !!!!!!!!!!!!![2]!Về!nội!dung:! !!!!!!!!!![2.1]! Về! quan! hệ! tranh! chấp:! nguyên! đơn! và! những! người! có! quyền! lợi,! nghĩa!vụ!liên!quan!có!yêu!cầu!độc!lập!yêu!cầu!chia!thừa!kế.!Đối!với!bản!di!chúc! ngày!30/10/2015!tất!cả!không!đồng!ý!và!đề!nghị!hủy!di!chúc!nên!quan!hệ!tranh! chấp!được!xác!định!là!“Tranh chấp về thừa kế tài sản và yêu cầu hủy di chúc” theo! khoản!5!Điều!26!Bộ!luật!tố!tụng!dân!sự!năm!2015. !!!!!!!!!![2.2]!Về!thời!hiệu!khởi!kiện:!Bà!Trương!Thị!Đ!chết!ngày!12/03/2017,!ngày! 30!tháng!11!năm!2017,!ông!Hồ!Văn!Q!(con!của!bà!Trương!Thị!Đ)!khởi!kiện!tại! Tòa!án!yêu!cầu!chia!di!sản!thừa!kế!của!bà!Trương!Thị!Đ!là!căn!nhà!số!28/4Đ,!ấp!2,! xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!nên!thời!hiệu!khởi!kiện!chia!di!sản!thừa!kế!

! của!bà!Trương!Thị!Đ!vẫn!còn!theo!quy!định!tại!khoản!1!Điều!623!Bộ!luật!dân!sự! năm!2015.! !!!!!!!!!!![2.3]!Về!di!sản!thừa!kế:!Căn!cứ!Công!văn!số!2318/VPĐK!ngày!18/6/2018!! của! Chi! nhánh! Văn! phòng! đăng! ký! đất! đai! C! về! việc! phúc! đáp! Công! văn! số! 187/TAHHM!ngày!15/5/2018!của!Tòa!án!nhân!dân!huyện!C!thì:!Đất,!nhà!đã!được! Ủy! ban! nhân! dân!huyện! C! cấp! giấy! chứng! nhận! quyền! sở!hữu! nhà!và! quyền! sử! dụng!đất!ở!số!2379/2004!ngày!15/11/2004!cấp!cho!ông!Nguyễn!Tuấn!K!và!bà!Trần! X.!Năm!2007,!ông!Nguyễn!Tuấn!K!và!bà!Trần!X!chuyển!nhượng!cho!bà!Trương! Thị!Đ!và!được!cập!nhật!biến!động!ngày!9/11/2007.! !!!!!!!!!!!Năm!2016,!Ủy!ban!nhân!dân!huyện!C!có!Quyết!định!số!6477/QĐ-UBND! ngày!23/11/2016!về!việc!hủy!giấy!chứng!nhận!quyền!sở!hữu!nhà!và!quyền!sử!dụng! đất!ở!và!cấp!lại!giấy!chứng!nhận.!Lý!do:!giấy!chứng!nhận!quyền!sở!hữu!nhà!và! quyền!sử!dụng!đất!ở!số!2379/2004!ngày!15/11/2004!bị!mất;!đồng!thời!Ủy!ban!nhân! dân!huyện!C!cấp!giấy!chứng!nhận!số!CH00562!ngày!23/11/2016!cho!bà!Trương! Thị!Đ.! !!!!!!!!!!Về!thông!tin!nhà,!đất:!Theo!giấy!chứng!nhận!quyền!sở!hữu!nhà!và!quyền!sử! dụng!đất!ở!số!2379/2004!do!UBND!huyện!C!cấp!ngày!15/11/2004!cho!ông!Nguyễn! Tuấn!K!và!bà!Trần!X!thì!nhà!ở!là:!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí! Minh;!đất!ở!là!thửa!đất!số!90,!tờ!bản!đồ!số!9-TX,!tuy!nhiên!Giấy!chứng!nhận!này! đã!bị!hủy!theo!Quyết!định!số!6477/QĐ-UBND!ngày!23/11/2016!của!Ủy!ban!nhân! dân!huyện!C;!Tại!Giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất!quyền!sở!hữu!nhà!ở!và!tài! sản!khác!gắn!liền!với!đất!do!UBND!huyện!C!cấp!ngày!23/11/2016!thì!thông!tin! thửa!đất!là:!thửa!đất!số!547,!tờ!bản!đồ!số!22!và!nhà!ở!là!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện! C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.!Quá!trình!giải!quyết!vụ!án,!các!đương!sự!cùng!thừa! nhận!toàn!bộ!diện!tích!nhà,!đất!tại!địa!chỉ!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!C,!Thành! phố!Hồ!Chí!Minh!là!di!sản!thừa!kế!của!cá!nhân!bà!Trương!Thị!Đ!để!lại.! !!!!!!!!!![2.4]!Về!hàng!thừa!kế:!Các!đương!sự!thống!nhất!bà!Trương!Thị!Đ!có!tất!cả!8! người!con!gồm:!ông!Hồ!Văn!Q,!ông!Hồ!Văn!I,!bà!Hồ!Thị!K,!ông!Hồ!Văn!L,!bà!Hồ! Thị!X,!bà!Hồ!Thị!V,!ông!Hồ!Văn!C,!ông!Hồ!Sơn!Y;!ngoài!ra!không!có!con!riêng! hay!con!nuôi!nào!khác!nên!hàng!thừa!kế!thứ!nhất!của!bà!Trương!Thị!Đ!là!các!ông! bà!Hồ!Văn!I,!Hồ!Thị!K,!Hồ!Văn!L,!Hồ!Thị!X,!Hồ!Thị!V,!Hồ!Văn!C,!Hồ!Sơn!Y.! !!!!!!Ông!Hồ!Văn!I!chết!năm!2011,!theo!Điều!652!Bộ!luật!dân!sự!2015!thì!những! người!thừa!kế!thế!vị!là!Hồ!Thanh!O,!Hồ!Thanh!P,!Hồ!Thanh!S;!bà!Võ!Kim!A!là!vợ! của!ông!I!kế!thừa!quyền!và!nghĩa!vụ!tố!tụng!của!ông!I.!Ông!S!chết,!vợ!là!Lý!Mỹ!D! và!các!con!Hồ!Thanh!G,!Hồ!Thanh!H!kế!thừa!quyền!và!nghĩa!vụ!tố!tụng!của!ông!S;! bà!D!đồng!thời!là!người!đại!diện!theo!pháp!luật!của!2!con!từ!chối!không!tiếp!tục! yêu!cầu!độc!lập!của!ông!S!nên!cấp!sơ!thẩm!không!xem!xét.! !!!!!![3]!Đối!với!yêu!cầu!kháng!cáo!của!nguyên!đơn!và!những!người!có!quyền!lợi,! nghĩa!vụ!liên!quan!có!yêu!cầu!độc!lập:!! !!!!!![3.1]! Vào! ngày! 30! tháng! 10! năm! 2015,! tại! Văn! phòng! công! chứng! Đ,! bà! Trương!Thị!Đ!có!lập!di!chúc!để!lại!tài!sản!là!nhà!đất!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,!huyện!

! C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!cho!ông!Hồ!Sơn!Y!được!thừa!hưởng!toàn!bộ!quyền!sử! dụng!đất,!quyền!sở!hữu!nhà!ở!của!bà!Trương!Thị!Đ.! !!!!!!Thời!điểm!lập!di!chúc:!Di!chúc!được!lập!vào!ngày!30/10/2015,!thời!điểm!này! Bộ!luật!dân!sự!năm!2005!có!hiệu!lực!nên!áp!dụng!Bộ!luật!dân!sự!năm!2005!để!giải! quyết.!Tuy!nhiên,!các!quy!định!về!chia!thừa!kế!tại!Bộ!luật!dân!sự!năm!2005!cũng! như!Bộ!luật!dân!sự!năm!2015!đều!cùng!nội!dung!như!nhau!nên!theo!quy!định!tại! Điều!688!Bộ!luật!dân!sự!năm!2015!thì!việc!Tòa!án!cấp!sơ!thẩm!áp!dụng!các!quy! định!tại!Bộ!luật!dân!sự!năm!2015!để!xét!xử!vụ!án!là!phù!hợp.!! !!!!!![3.2]!Xét,!về!hình!thức!di!chúc:!Điều!kiện!để!di!chúc!hợp!pháp:!Theo!quy!định! tại!khoản!1!Điều!630!Bộ!luật!dân!sự:! !!!!!!1.!Di!chúc!hợp!pháp!phải!có!đủ!các!điều!kiện!sau!đây:! !!!!!!a)!Người!lập!di!chúc!minh!mẫn,!sáng!suốt!trong!khi!lập!di!chúc;!không!bị!lừa! dối,!đe!dọa,!cưỡng!ép.! !!!!!!b)!Nội!dung!của!di!chúc!không!vi!phạm!điều!cấm!của!luật,!không!trái!đạo!đức! xã!hội;!hình!thức!di!chúc!không!trái!quy!định!của!luật.! !!!!!!Và!tại!khoản!3!Điều!630!Bộ!luật!dân!sự!quy!định:!Di!chúc!của!người!bị!hạn!chế! về!thể!chất!hoặc!của!người!không!biết!chữ!phải!được!người!làm!chứng!lập!thành! văn!bản!và!có!công!chứng!hoặc!chứng!thực.! !!!!!!Về!thủ!tục!lập!di!chúc!tại!tổ!chức!hành!nghề!công!chứng!hoặc!Ủy!ban!nhân!dân! cấp!xã,!Điều!636!BLDS!quy!định:! !!!!!!Việc!lập!di!chúc!tại!tổ!chức!hành!!nghề!công!chứng!hoặc!Ủy!ban!nhân!dân!cấp! xã!phải!tuân!theo!thủ!tục!sau!đây....! !!!!!!2.!Trường!hợp!người!lập!di!chúc!không!đọc!được!hoặc!không!nghe!được!bản!di! chúc,!không!ký!hoặc!không!điểm!chỉ!được!thì!phải!nhờ!người!làm!chứng!và!người! này!phải!xác!nhận!trước!mặt!công!chứng!viên!hoặc!người!có!thẩm!quyền!chứng! thực!của! Ủy! ban! nhân! dân!cấp!xã.!Công!chứng!viên!hoặc!người! có!thẩm! quyền! chứng!thực!của!Ủy!ban!nhân!dân!cấp!xã!chứng!nhận!bản!di!chúc!trước!mặt!người! lập!di!chúc!và!người!làm!chứng.! !!!!!!!!![3.3]! Đối! chiếu! theo! quy! định! của! pháp! luật! thì:! Di! chúc! số! công! chứng! 012987! quyển! số! 13/2015/TP/VPCC-SCC/HĐGD! ngày! 30! tháng! 10! năm! 2015! được!lập!thành!văn!bản!có!công!chứng!tại!Văn!phòng!công!chứng,!có!người!làm! chứng!nên!phù!hợp!theo!quy!định!pháp!luật!tại!các!Điều!627,!628!Bộ!luật!dân!sự! năm!2015.!! !!!!!!!!!!Nguyên!đơn,!Luật!sư!bảo!vệ!quyền!và!lợi!ích!hợp!pháp!cho!nguyên!đơn!và! những!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!cho!rằng!Di!chúc!ngày!30/10/2015! bà!Trương!Thị!Đ!lập!khi!không!còn!minh!mẫn!vì!thời!điểm!đó!bà!Trương!Thị!Đ! thường!xuyên!phải!đi!viện!vì!sức!khỏe!yếu,!bị các!bệnh!viêm!phổi,!tăng!huyết!áp,! suy!nhược!cơ!thể!nhưng trong!quá!trình!giải!quyết!vụ!án!cũng!như!tại!phiên!tòa,! các!đương!sự!đều!không!đưa!ra!được!chứng!cứ!nào!chứng!minh!bà!Trương!Thị!Đ! không!minh!mẫn!tại!thời!điểm!lập!di!chúc.!

! !!!!!!!!!Tại!thời!điểm!công!chứng,!bà!Trương!Thị!Đ!đã!cung!cấp!các!giấy!tờ!yêu!cầu! công!chứng,!trong!đó!có!giấy!khám!sức!khỏe;!lý!do!khám!sức!khỏe:!Di!chúc.!Về! năng!lực!hành!vi!dân!sự!của!người!yêu!cầu!công!chứng,!theo!trình!bày!của!Văn! phòng!công!chứng,!tại!thời!điểm!lập!di!chúc,!bà!Trương!Thị!Đ!hoàn!toàn!tỉnh!táo,! minh!mẫn,!sáng!suốt!(có!giấy!khám!sức!khỏe).!Như!vậy,!tại!thời!điểm!lập!di!chúc,! không!có!kết!luận!giám!định!nào!thể!hiện!khi!lập!di!chúc,!bà!Trương!Thị!Đ!không! minh!mẫn,!sáng!suốt!cũng!như!các!căn!bệnh!trên!của!bà!Trương!Thị!Đ!ảnh!hưởng! đến!khả!năng!nhận!thức!và!điều!khiển!hành!vi!của!bà!Trương!Thị!Đ;!giấy!khám! sức!khỏe!của!Trung!tâm!y!tế!dự!phòng!huyện!C!không!phải!là!một!trong!những!lý! do!để!cho!rằng!di!chúc!không!có!giá!trị!như!trình!bày!của!các!đương!sự!cũng!như! của!Luật!sư.!Do!đó,!ngày!30/10/2015,!bà!Trương!Thị!Đ!lập!di!chúc!là!phù!hợp!với! quy!định!pháp!luật!về!việc!thực!hiện!quyền!định!đoạt!tài!sản!của!mình!quy!định!tại! Điều!624,!630!Bộ!luật!dân!sự!năm!2015.!! !!!!!!!!!Di!chúc!được!chứng!thực!đúng!quy!định,!do!đó!hình!thức!di!chúc!không!trái! quy!định!của!luật!như!nhận!định!của!Tòa!án!cấp!sơ!thẩm!là!có!căn!cứ.! !!!!!!!!![4]!Xét,!lý!do!xin!hủy!di!chúc!vì!tại!thời!điểm!lập!di!chúc!chưa!có!bản!gốc! Giấy!chứng!nhận:! !!!!!!!!!![4.1]!Nhận!thấy:!bà!Trương!Thị!Đ!có!tài!sản!là!nhà!đất!số!28/4Đ,!ấp!2,!xã!O,! huyện! C,! quyền!sở!hữu! của!bà!Trương! Thị! Đ!đã!được! cập!nhật!biến!động!ngày! 9/11/2007!trên!giấy!chứng!nhận!quyền!sở!hữu!nhà!ở!và!quyền!sử!dụng!đất!ở!số! 2379/2004!ngày!15/11/2004.!Năm!2010,!bà!Trương!Thị!Đ!có!làm!đơn!cớ!mất!giấy! chứng!nhận!quyền!sở!hữu,!đơn!có!xác!nhận!của!Ủy!ban!nhân!dân!xã!O.!Vụ!việc! mất!giấy!chứng!nhận,!theo!các!tài!liệu!do!Chi!nhánh!văn!phòng!đăng!ký!đất!đai! huyện!C!cung!cấp,!thể!hiện:!Ngày!11/4/2012,!Văn!phòng!đăng!ký!quyền!sử!dụng! đất!huyện!C!niêm!yết!công!khai!mất!giấy!chứng!nhận!của!bà!Trương!Thị!Đ;!Ngày! 4/7/2014,!Ủy!ban!nhân!dân!xã!O!có!báo!cáo!số!178/BC-UBND!về!kết!quả!niêm!yết! công!khai!mất!giấy!chứng!nhận!của!bà!Trương!Thị!Đ!từ!ngày!5/5/2012!đến!ngày! 6/6/2014!chưa!nhận!được!thông!tin!tranh!chấp,!khiếu!nại!nào.!Ngày!30/10/2015,!bà! Trương!Thị!Đ!lập!di!chúc!tại!Văn!phòng!công!chứng!Đ,!để!lại!toàn!bộ!tài!sản!cho! ông!Hồ!Sơn!Y.!Trong!di!chúc!có!nêu:!...Trường!hợp!đến!khi!bà!Trương!Thị!Đ!qua! đời!mà!vẫn!chưa!được!cơ!quan!có!thẩm!quyền!cấp!lại!Giấy!chứng!nhận!quyền!sở! hữu!nhà!ở!đối!với!thửa!đất!và!căn!nhà!trên!thì!ông!Hồ!Sơn!Y!có!nghĩa!vụ!liên!hệ! với!các!cơ!quan!có!thẩm!quyền!để!tiến!hành!thủ!tục!xin!cấp!lại!Giấy!chứng!nhận.!! [4.2]!Như!vậy,!tại!thời!điểm!bà!Trương!Thị!Đ!lập!di!chúc!khi!không!có!bản!gốc! Giấy!chứng!nhận!quyền!sở!hữu!là!do!bà!Trương!Thị!Đ!làm!mất,!nhưng!trên!thực!tế! tài!sản!đó!là!của!bà!Trương!Thị!Đ;!Tại!thời!điểm!lập!di!chúc,!bà!Trương!Thị!Đ! đang! trong! quá! trình! xin! cấp! lại! Giấy! chứng! nhận! và! thực!tế! năm! 2016! Ủy! ban! nhân!dân!huyện!C!có!quyết!định!số!6477/QĐ-UBND!ngày!23/11/2016!hủy!Giấy! chứng!nhận!quyền!sở!hữu!nhà!ở!và!quyền!sử!dụng!đất!ở,!cấp!lại!Giấy!chứng!nhận! số!CH00562!ngày!23/11/2016!cho!bà!Trương!Thị!Đ.!! !!!![4.3]!Theo!quy!định!tại!điểm!đ!khoản!2!Điều!118!Luật!nhà!ở!năm!2014:!Giao! dịch!về!nhà!ở!không!bắt!buộc!phải!có!giấy!chứng!nhận:!Nhận!thừa!kế!nhà!ở.!Do! đó,!việc!bà!Trương!Thị!Đ!yêu!cầu!công!chứng!nhưng!không!cung!cấp!được!bản!

! chính!Giấy!chứng!nhận!là!không!sai;!Theo!quy!định!tại!Điều!168,!188!Luật!đất!đai! năm!2013!thì!điều!kiện!để!người!sử!dụng!đất!được!thực!hiện!các!quyền!là!khi!có! Giấy!chứng!nhận.!Bà!Trương!Thị!Đ!đã!được!cơ!quan!có!thẩm!quyền!công!nhận! quyền!sở!hữu!hợp!pháp!nhà!đất!nêu!trên.!Tại!thời!điểm!lập!di!chúc,!bà!Trương!Thị! Đ!chưa!cung!cấp!được!bản!chính!giấy!chứng!nhận!là!do!bị!mất!và!đang!trong!quá! trình!xin!cấp!lại!giấy!chứng!nhận!tại!Văn!phòng!đăng!ký!quyền!sử!dụng!đất!huyện! C;!việc!này!hoàn!toàn!khác!với!việc!không!có!Giấy!chứng!nhận.!!!! !!!![4.4]! Do! đó,!di! chúc! ngày! 30/10/2015! được! lập! tại! Văn!phòng! công! chứng!là! đúng!theo!quy!định!của!pháp!luật!về!dân!sự,!nhà!ở,!đất!đai,!công!chứng,!nội!dung! di!chúc!đúng!ý!chí,!nguyện!vọng!của!bà!Trương!Thị!Đ.!Những!người!thừa!kế!của! bà!Trương!Thị!Đ!không!thuộc!trường!hợp!người!thừa!kế!không!phụ!thuộc!vào!nội! dung!của!di!chúc!theo!quy!định!tại!Điều!644!Bộ!luật!dân!sự!năm!2015!nên!đây!là!di! chúc!hợp!pháp.!Tòa!án!cấp!sơ!thẩm!không!chấp!nhận!yêu!cầu!hủy!di!chúc!và!chia! thừa!kế!theo!pháp!luật!của!nguyên!đơn!và!những!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên! quan!là!có!căn!cứ.! !!!!Từ! những! nhận! định! trên,! yêu! cầu! kháng! cáo! của! nguyên! đơn,! của! người! có! quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan:!bà!K,!bà!V,!bà!Lý,!ông!L,!ông!C!không!có!căn!cứ! nên!không!chấp!nhận;!Không!chấp!nhận!đề!nghị!của!Luật!sư!bảo!vệ!quyền!và!lợi! ích!hợp!pháp!cho!nguyên!đơn;!Xét!đề!nghị!của!đại!diện!Viện!kiểm!sát!nhân!dân! Thành!phố!Hồ!Chí!Minh!sửa!một!phần!bản!án!sơ!thẩm!là!có!căn!cứ!nên!chấp!nhận.! !!!![5]!Về!án!phí:! !!!![5.1]!Án!phí!dân!sự!sơ!thẩm:!bà!Lý!Mỹ!D!là!người!kế!thừa!quyền,!nghĩa!vụ!tố! tụng!của!ông!Hồ!Thanh!S!từ!chối!không!tiếp!tục!yêu!cầu!chia!thừa!kế!của!ông!S,! cấp!sơ!thẩm!nhận!định!không!xem!xét!là!có!cơ!sở!nhưng!không!hoàn!trả!lại!án!phí! tạm!nộp!cho!ông!S!có!người!kế!thừa!quyền,!nghĩa!vụ!tố!tụng!là!bà!Lý!Mỹ!D,!là!có! thiếu!sót,!cần!sửa!lại!phần!này!cho!phù!hợp.! !!![5.2]! Án! phí! phúc! thẩm:! người! kháng! cáo! không! phải! chịu! án! phí! phúc! thẩm,! hoàn!lại!án!phí!tạm!nộp!cho!đương!sự.! !!!!!!!!Vì!các!lẽ!trên,!!

QUYẾT ĐỊNH:

!!!!!!!!Căn! cứ! khoản! 2! Điều! 308,! khoản! 2! Điều! 148! Bộ! luật! tố! tụng! dân! sự! năm! 2015;!các!Điều!612,!613,!630,!635,!636,!688!Bộ!luật!Dân!sự!năm!2015;!các!Điều! 167,!168!Luật!đất!đai!năm!2013;!Điều!118!Luật!nhà!ở!năm!2013;!Luật!Công!chứng! năm!2014;!Nghị!quyết!số!326/2016/UBTVQH14!của!Ủy!ban!thường!vụ!Quốc!hội! quy!định!về!mức!thu,!miễn,!giảm,!thu,!nộp,!quản!lý!và!sử!dụng!án!phí!và!lệ!phí!Tòa! án.! !!!!!!!!Không! chấp! nhận! kháng! cáo! của! nguyên! đơn! –! ông! Hồ! Văn! Q! và! những! người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan:!bà!Hồ!Thị!K,!ông!Hồ!Văn!L,!bà!Hồ!Thị!X,! ông!Hồ!Văn!C,!bà!Hồ!Thị!V.! !!!!!!!!Sửa! một!phần!Bản!án!sơ!thẩm!số!1078/2019/DS-ST!ngày!29!tháng!11!năm! 2019!của!Tòa!án!nhân!dân!huyện!C,!Thành!phố!Hồ!Chí!Minh.!

! !!!!!!!Tuyên!xử:!! !!!!!!!!1.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!của!ông!Hồ!Văn!Q!yêu!cầu!Tòa!án!hủy!di!chúc! của!bà!Trương!Thị!Đ!lập!ngày!30/10/2015!và!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật!ông!Hồ! Văn!Q!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã!được!xem!xét!thẩm!định!tại! chỗ,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.! !!!!!!!!2.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!độc!lập!của!bà!Hồ!Thị!K,!ông!Hồ!Văn!L,!bà!Hồ! Thị!X,!bà!Hồ!Thị!V,!ông!Hồ!Văn!C!yêu!cầu!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị! Đ!lập!ngày!30/10/2015!và!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!bà!Hồ!Thị!K,!ông!Hồ!Văn! L,!bà!Hồ!Thị!X,!bà!Hồ!Thị!V,!ông!Hồ!Văn!C!mỗi!người!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà! đất! theo! giá! trị! đã! được! xem! xét! thẩm! định! tại! chỗ,! tương! ứng! với! số! tiền! là! 302.274.000!đồng.! !!!!!!!!3.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!độc!lập!của!ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh!O,!bà! Võ!Kim!A!(chị!ông!Hồ!Văn!I)!yêu!cầu!Tòa!án!hủy!di!chúc!của!bà!Trương!Thị!Đ! lập!ngày!30/10/2015!và!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh! O,!bà!Võ!Kim!A!(chị!ông!Hồ!Văn!I)!được!hưởng!1/8!giá!trị!nhà!đất!theo!giá!trị!đã! được!xem!xét!thẩm!định!tại!chỗ,!tương!ứng!với!số!tiền!là!302.274.000!đồng.! !!!!!!!!4.!Án!phí!dân!sự!sơ!thẩm:! !!!!!!!!!-!Ông!Hồ!Văn!Q!thuộc!trường!hợp!được!miễn!nộp!tiền!án!phí,!hoàn!trả!cho! ông!Q!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm!ứng!án!phí,!lệ! phí!Tòa!án!số!AA/2017/0017609!ngày!26/12/2017!của!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!sự! huyện!C.!

-!Bà!Hồ!Thị!K!thuộc!trường!hợp!được!miễn!nộp!tiền!án!phí,!hoàn!trả!cho!bà!K! số!tiền!tạm!ứng!án!phí!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí! Tòa! án! số! AA/2017/0018514! ngày! 30/5/2018! của! Chi! cục! Thi! hành! án! dân! sự! huyện!C.!

-!Hoàn!trả!cho!ông!Hồ!Thanh!S!có!người!kế!thừa!quyền!và!nghĩa!vụ!tố!tụng!là! bà!Lý!Mỹ!D!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!là!2.500.000!(Hai!triệu!năm!trăm!ngàn!đồng)! theo!biên!lai!thu!tiền!số!0003608!ngày!11/3/2019!của!Chi!cục!thi!hành!án!dân!sự! huyện!C.!!

-!Ông!Hồ!Văn!L!phải!chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được! cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm! ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án!số!AA/2017/0018517!ngày!30/5/2018!của!Chi!cục!Thi! hành!án!dân!sự!huyện!C,!ông!L!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là!12.613.700!đồng.!

-!Bà!Hồ!Thị!X!phải!chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được! tính!cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu! tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án!số!AA/2018/0003609!ngày!11/3/2019!của!Chi!cục! Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C,!bà!Lý!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là!12.613.700! đồng.!

-!Bà!Hồ!Thị!V!phải!chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được! tính!cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu! tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án!số!AA/2017/0018515!ngày!30/5/2018!của!Chi!cục!

! Thi! hành! án! dân! sự! huyện! C,! bà! V! phải! nộp! thêm! số! tiền! án! phí! là! 12.613.700! đồng.! -!Ông!Hồ!Văn!C!phải!chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được! tính!cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm!ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu! tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án!số!AA/2017/0018516!ngày!30/5/2018!của!Chi!cục! Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C,!ông!C!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là!12.613.700! đồng.! -!Ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh!O,!bà!Võ!Kim!A!(chi!ông!Hồ!Văn!I)!phải! chịu!tiền!án!phí!sơ!thẩm!số!tiền!15.113.700!đồng!được!tính!cấn!trừ!vào!số!tiền!tạm! ứng!án!phí!đã!nộp!là!2.500.000!đồng!theo!biên!lai!thu!tạm!ứng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án! số!AA/2018/0003608!ngày!11/3/2019!của!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C,! ông!Hồ!Thanh!P,!bà!Hồ!Thanh!O,!bà!Võ!Kim!A!phải!nộp!thêm!số!tiền!án!phí!là! 12.613.700!đồng!(Ông!P!và!bà!O!mỗi!người!phải!nộp!thêm!số!tiền!là!4.204.567! đồng,!riêng!bà!A!sẽ!được!xem!xét!miễn!nộp!tiền!án!phí!nếu!có!đơn!xin!miễn!án!phí! theo!quy!định).! !!!!!!!5.!Án!phí!dân!sự!phúc!thẩm:! !!!!!!!-!Ông!Hồ!Văn!L!không!phải!chịu!tiền!án!phí!phúc!thẩm,!hoàn!lại!cho!ông!L!số! tiền! tạm! ứng! án! phí! đã! nộp! là! 300.000! đồng! theo! biên! lai! thu! số! 0074172! ngày! 17/12/2019!của!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C.! -!Bà!Hồ!Thị!X!không!phải!chịu!tiền!án!phí!phúc!thẩm,!hoàn!lại!cho!bà!Lý!số! tiền! tạm! ứng! án! phí! đã! nộp! là! 300.000! đồng! theo! biên! lai! thu! số! 0074171! ngày! 17/12/2019!của!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C.! -!Bà!Hồ!Thị!V!không!phải!chịu!tiền!án!phí!phúc!thẩm,!hoàn!lại!cho!bà!V!số!tiền! tạm! ứng! án! phí! đã! nộp! là! 300.000! đồng! theo! biên! lai! thu! số! 0074170! ngày! 17/12/2019!của!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C.! -!Ông!Hồ!Văn!C!không!phải!chịu!tiền!án!phí!phúc!thẩm,!hoàn!lại!cho!ông!C!số! tiền! tạm! ứng! án! phí! đã! nộp! là! 300.000! đồng! theo! biên! lai! thu! số! 0074173! ngày! 17/12/2019!của!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!sự!huyện!C.! Trường! hợp! bản! án! được! thi! hành! theo! Điều! 2! Luật! Thi! hành! án! dân! sự! thì! người!được!thi!hành!án!dân!sự,!người!phải!thi!hành!án!dân!sự!có!quyền!thỏa!thuận! thi!hành!án,!tự!nguyện!thi!hành!án!hoặc!bị!cưỡng!chế!thi!hành!án!theo!quy!định!tại! các!Điều!6,!7!và!9!Luật!thi!hành!án!dân!sự;!thời!hiệu!yêu!cầu!thi!hành!án!được!thực! hiện!theo!quy!định!tại!Điều!30!Luật!Thi!hành!án!dân!sự.! Bản!án!phúc!thẩm!có!hiệu!lực!pháp!luật!kể!từ!ngày!tuyên!án.!!

! !