Bản án 61/2026/HS-ST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau: Nghĩa trang N3 thuộc địa phận thôn P, xã T, tỉnh Hưng Yên (thôn P, xã T, huyện H, tỉnh Thái Bình cũ) là nghĩa trang cổ, được người dân ở các thôn P, P, P 3, P sử dụng chung từ trước đến nay, không có người trông coi, quản lý nghĩa trang. Khi người dân có nhu cầu để chôn cất người chết, chuyển, xây mộ thì tự ý ra chọn vị trí đất để xây dựng.

Khoảng tháng 12 năm 2022, Đào Duy T là cháu bên ngoại dòng họ Lê ở thôn P, xã T, tỉnh Hưng Yên ra khu vực nghĩa trang chọn vị trí đất gần cổng nghĩa trang, nằm ở phía bên phải theo hướng từ cổng nghĩa trang đi vào trong khuôn viên nghĩa trang, cách cổng nghĩa trang khoảng 5 mét, giáp đường đi, xung quanh vị trí đất có phần mộ của ông Lê Văn Ấ, bà Đinh Thị N2, bà Nguyễn Thị T7, ông Trần Văn S2, mục đích để chuyển một số ngôi mộ của dòng họ L hiện đang chôn cất tại nghĩa trang các thôn P, thôn P về xây quy tụ lại một chỗ tại nghĩa trang N3. Sau khi chọn xong đất, T thuê anh Nguyễn Văn Đ1 làm nghề bốc mộ và 01 người lái máy xúc và 01 máy xúc (Tứ không nhớ thuê người lái máy xúc này ở đoạn nào, người lái máy xúc tên tuổi là gì, địa chỉ ở đâu) đến dọn dẹp cỏ và múc đất, thuốn tìm xem khu đất này có mộ hay tiểu quách ở phía dưới không để chuyển ra vị trí khác rồi chuyển mộ của dòng họ L về. Quá trình dọn dẹp khu đất, T và anh Đ1 phát hiện trong khu đất, có hai ngôi mộ được xây gạch trát vữa, màu xám xi măng, dạng hình hộp chữ nhật, cao khoảng 20-30 cm, dài khoảng 60 cm, rộng khoảng 40 cm, có để lỗ cắm hương, không có chân hương, không có bia mộ, không đề tên, nằm giáp phần mộ của ông Ấ và phần mộ của bà N2. Do không biết mộ của ai nên T tìm gặp và hỏi ông Lê Văn S và bà Lê Thị T4 về ngôi mộ trên thì được ông S, bà T4 trả lời không biết mộ của ai. Tứ không hỏi thêm ai khác, không tìm hiểu rõ, không xin phép chính quyền địa phương, không thông báo cho người dân trong xã, thôn biết về phần mộ này mà thuê anh Nguyễn Văn Đ1 đến để thực hiện việc thuốn tìm, bốc, chuyển mộ cho T; thuê máy xúc đến xúc, dọn đất. Khi T chỉ đạo người lái máy xúc xúc phần mặt trên đất, thấy lộ ra phần trên 02 ngôi mộ, sâu xuống dưới lộ ra 01 chiếc lu đã vỡ bên trong có hai đoạn xương. Anh Đ1 đã đi mua một chiếc lu đất mới, cho hai đoạn xương vào bên trong lu, sau đó bỏ vào 01 chiếc tiểu sành, màu nâu, dạng hình hộp chữ nhật, kích thước khoảng (25x30x60) cm. Anh Đ1 tiến hành thuốn tìm xung quanh khu đất, phát hiện có tiểu, đào lên tìm thấy thêm 01 tiểu sành màu nâu, dạng hình hộp chữ nhật, kích thước khoảng (25x30x60) cm. Cả anh Đ1 và T đều không mở tiểu sành ra xem nên không biết bên trong có chứa gì. Sau đó, T chỉ đạo anh Đ1 chuyển 02 chiếc tiểu sành ra chôn cất thành 02 ngôi mộ riêng biệt tại khu vực cách vị trí ban đầu của 02 ngôi mộ khoảng 70 mét về phía Đông Bắc, cách mép đường bên trái khoảng 27 mét theo hướng từ cổng đi vào trong nghĩa trang, quy tụ cùng 03 ngôi mộ vô danh khác thành 05 ngôi mộ trong khuôn viên kích thước (4x2,9) m, phía cuối khuôn viên có xây 01 lăng hương. Sau khi chuyển hai ngôi mộ trên, anh Đ1 tiếp tục thực hiện việc chuyển 04 ngôi mộ của dòng họ Lê về xây quy tụ tại thửa đất trên.

Quá trình điều tra xác định: Một trong số 02 ngôi mộ bị T chỉ đạo đào, phá, chuyển đi trên là mộ con bà Lê Thị Đ (chưa được đặt tên do chết ngay sau khi sinh vào năm 1990) và 01 ngôi mộ hiện không rõ của ai. Ngôi mộ con bà Đ được xây vào năm 1991 và thờ cúng từ đó cho đến nay. Hằng năm, vào dịp tết và thanh minh, gia đình bà Đ tự ra hoặc thuê bà Đinh Thị N dọn cỏ mộ. Do năm 2023, bà Đ bị ốm nằm viện nên không ra thăm mộ được. Đến đầu năm 2024, bà Đ ra thăm mộ, không thấy mộ của con gái đâu nên đã làm đơn tố giác đến Công an huyện H, tỉnh Thái Bình.

Bản cáo trạng số 94/CT-VKS-KV8 ngày 17-3-2026 của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 8 - Hưng Yên truy tố bị cáo Đào Duy T về tội "Xâm phạm mồ mả" theo tại khoản 1, điều 319 Bộ luật hình sự.

Tại phiên toà, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 8 - Hưng Yên giữ nguyên quan điểm truy tố như cáo trạng. Đề nghị Hội đồng xét xử (viết tắt là HĐXX): tuyên bố bị cáo Đào Duy T phạm tội "Xâm phạm mồ mả". Áp dụng khoản 1 điều 319; điểm b, i, s, x khoản 1 Điều 51; khoản 2 Điều 51; điều 50; Điều 38; Điều 65 Bộ luật Hình sự: Xử phạt bị cáo Đào Duy T mức án từ 03 tháng tù đến 06 tháng tù, cho hưởng án treo, thời gian thử thách 01 năm tính từ ngày tuyên án, giao bị cáo cho UBND xã T, tỉnh Hưng Yên giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách.

Về trách nhiệm dân sự: Chấp nhận sự tự nguyện của bị cáo T về việc bồi thường toàn bộ tổn thất tinh thần cho bà Lê Thị Đ và ông Nguyễn Minh T3 tổng số tiền là 200.000.000 đồng, bà Đ đã nhận đủ số tiền trên và không yêu cầu bị cáo bồi thường thêm bất kỳ khoản tiền nào khác. Trả lại bị cáo T số tiền 25.000.000 đồng bị cáo đã nộp tạm thu tiền khắc phục hậu quả trước khi xét xử.

Về án phí: Bị cáo Đào Duy T là người cao tuổi nên miễn án phí hình sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

Người bào chữa cho bị cáo Đào Duy T tranh luận: căn cứ vào các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nhân thân của bị cáo để giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo, đề nghị HĐXX xử bị cáo bằng hình phạt cải tạo không giam giữ.

Bị cáo T tranh luận: Đồng ý với tranh luận của luật sư của bị cáo và không tranh luận gì thêm.

Bị cáo nói lời sau cùng: Bị cáo Đào Duy T đề nghị HĐXX xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo, cho bị cáo được cải tại tại địa phương.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Như vậy, có đủ cơ sở kết luận: Khoảng cuối tháng 12 năm 2022, tại nghĩa trang N3, thuộc địa phận thôn P, xã T, huyện H, tỉnh Thái Bình (nay là thôn P, xã T, tỉnh Hưng Yên), vì muốn tăng diện tích xây dựng mộ cho dòng họ Lê, Đào Duy T không xin phép chính quyền địa phương, không thông báo cho người dân biết, không tìm hiểu rõ; đã thuê máy xúc, người lái máy xúc và anh Nguyễn Văn Đ1 đào, phá, di chuyển 02 ngôi mộ vô danh, trong đó có 01 ngôi mộ của con gái bà Lê Thị Đ. Hành vi trên của bị cáo đủ yếu tố cấu thành tội “Xâm phạm mồ mả” Tội phạm và hình phạt được quy định tại khoản 1, Điều 319 Bộ luật hình sự.

Điều 319. Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt.

1. Người nào đào, phá mồ mả, chiếm đoạt những đồ vật để ở trong mộ, trên mộ hoặc có hành vi khác xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

................................................

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Về tội danh: Tuyên bố bị cáo Đào Duy T phạm tội “Xâm phạm mồ mả”.

2. Về điều luật áp dụng và mức hình phạt:

- Áp dụng khoản 1 Điều 319; điểm b, i, s, x khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 38; Điều 50; Điều 65 Bộ luật Hình sự.

- Xử phạt bị cáo Đào Duy T 06 (sáu) tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách là 01 (một) năm tính từ ngày tuyên án sơ thẩm 21-4-2026.

Giao bị cáo Đào Duy T cho UBND xã T, tỉnh Hưng Yên để giám sát, giáo dục bị cáo trong thời gian thử thách.

Trong trường hợp người được hưởng án treo thay đổi nơi cư trú thì được thực hiện theo quy định tại Điều 92 Luật thi hành án hình sự. Trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên thì Tòa án có thể quyết định buộc người được hưởng án treo phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Trường hợp thực hiện hành vi phạm tội mới thì Tòa án buộc người đó phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới.

Về biện pháp ngăn chặn: Hủy bỏ biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú đối với bị cáo Đào Duy T.

3. Về trách nhiệm dân sự: Áp dụng điều 48 Bộ luật Hình sự, Điều 584; Điều 585; Điều 607 Bộ luật Dân sự: chấp nhận sự tự nguyện của bị cáo T tự nguyện bồi thường toàn bộ tổn thất tinh thần cho bà Lê Thị Đ và ông Nguyễn Minh T3 tổng số tiền là 200.000.000 đ (hai trăm triệu đồng), bà Đ đã nhận đủ số tiền trên và không yêu cầu bị cáo bồi thường thêm bất kỳ khoản tiền nào khác (bị cáo T đã bồi thường xong).

Trả lại bị cáo Đào Duy T số tiền 25.000.000 đ (hai mươi lăm triệu đồng) bị cáo đã nộp tiền khắc phục hậu quả trước khi xét xử theo biên lai thu tiền số 0001718 ngày 22-12-2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Hưng Yên.

4. Về án phí: Áp dụng khoản 2 điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự; điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326-2016-UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Miễn nộp tiền án phí hình sự sơ thẩm cho bị cáo Đào Duy T.

5. Về quyền kháng cáo: Áp dụng Điều 331, Điều 333 Bộ luật Tố tụng Hình sự: Bị cáo Đào Duy T có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án (ngày 21-4-2026); người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị Đ, ông Nguyễn Minh T3 có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết hợp lệ. Nơi nhận: