Bản án 61/2018/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, các biên bản lấy lời khai ông Mai Văn Đ và những lời khai trong quá trình giải quyết vụ án người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Mai Huỳnh S, bà Mai Thị M, bà Mai Thị D, bà Mai Thị H2, anh Mai Văn L4 trình bày:

Năm 1960, ông Mai Văn Đ và bà Nguyễn Thị T4 (chết 2013) có mua một phần đất tọa lạc tại: Ấp 5, xã B3, huyện B của Kiểm S2, diện tích mua lúc đó khoảng 02 ha. Sau khi mua đất ông Đ, bà T4 canh tác được một thời gian, đến năm 1992 thì tạm giao cho bà Mai Thị H canh tác để nuôi con. Quá trình canh tác, bà H âm thầm làm thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà không thông báo cho ông Đ, bà T4 biết. Năm 2013, gia đình ông Đ có yêu cầu bà H trả lại ½ diện tích đất nêu trên nhưng bà H không đồng ý.

Theo kết quả đo đạc hiện trạng ngày 24/4/2014 thì diện tích đất tranh chấp có sự chồng lấn sang thửa có ký hiệu là 355-1 với diện tích là 139,8m2 và lấn vào trong thửa 431 có ký hiệu là 431-1 với diện tích là 140,3m2, phần diện tích chồng lấn này ông Đ không tranh chấp và cũng không có yêu cầu giải quyết. Do đó, nay nguyên đơn yêu cầu vợ chồng bà H, ông S1 trả lại phần đất có diện tích theo đo đạc thực tế là 15630,5m2 thuộc thửa có ký hiệu 431-2 cho ông Đ, để ông Đ phân chia lại cho các con và đồng thời yêu cầu Tòa án kiến nghị Ủy ban nhân dân huyện B xem xét điều chỉnh lại diện tích để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Đ.

Theo bản tự khai, biên bản hòa giải, biên bản lấy lời khai và những lời khai trong quá trình giải quyết vụ án chị Lê Thị Hồng T và anh Võ Xuân L1 là người đại diện theo ủy quyền của bà Mai Thị H và ông Lê Thanh S1 trình bày:

Phần đất tranh chấp có nguồn gốc của ông Mai Văn Đ và bà Nguyễn Thị T4 mua của Kiểm S2 vào năm 1960. Sau khi mua đất ông Đ, bà T4 canh tác được vài năm thì bỏ hoang. Năm 1980, ông Đ và bà T4 có kêu bà Mai Thị H và ông Lê Thanh S1 về để cho đất canh tác. Đến năm 1995, bà H và ông S1 đi kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất và được Ủy ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là thửa số 431, tờ 13, diện tích 15.781,5m2.

Trong quá trình canh tác phần đất này bà H, ông S1 đã bỏ ra nhiều công sức để khoai hoang, phục hóa, cải tạo đất và phía bị đơn đã canh tác ổn định liên tục, ổn định từ năm 1980 cho đến nay. Quá trình canh tác đất ông Đ, bà T4 và các con của ông Đ và bà T4 không ai tranh chấp, không ai khiếu nại, cũng không ai tranh cản, hiện trạng phần đất này đã thay đổi nhiều so với thời điểm ông Đ và bà T4 cho bà H năm 1980. Việc Uỷ ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H, ông S1 là đúng pháp luật, do đó đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn thì phía bị đơn không đồng ý và đề nghị Tòa không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Uỷ ban nhân dân huyện B trình bày:

Phần đất tranh chấp theo số hiệu 299 là thửa đất số 405, tờ số 2, có diện tích 14.650m2, loại đất lúa, theo bản đồ 301 là thửa 431, tờ số 13, tọa lạc tại: Ấp 5, xã B3, huyện B, tỉnh Bến Tre được bà Mai Thị H kê khai đăng ký lần đầu vào năn 1995. Đến ngày 19/2/2013, bà H được Ủy ban nhân dân huyện B xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Qua xem xét, hồ sơ quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Mai Thị H thì Ủy ban nhân dân huyện B xác định: Quá trình bà H canh tác đất cũng như việc xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H không ai tranh chấp, không ai khiếu nại, nên quy trình xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H là đúng trình tự, thủ tục và đúng đối tượng theo quy định của pháp luật. Phía ông Đ cho rằng việc Uỷ ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên cho bà H sai và đề nghị điều chỉnh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa này là không có cơ sở.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số: 43/2017/DS-ST ngày 31 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân huyện B đã quyết định như sau:

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Mai Văn Đ đối với bà Mai Thị H và ông Lê Thanh S1 về việc yêu cầu bà Mai Thị H và ông Lê Thanh S1 trả lại phần đất có diện tích 15630,5m2, thuộc thửa có số hiệu 431-2, tờ bản đồ số 13, tọa lạc tại: Ấp 5, xã B3, huyện B, tỉnh Bến Tre.

Ngoài ra, bản án còn tuyên án phí; chi phí tố tụng và quyền kháng cáo bản án; quyền yêu cầu thi hành án của các đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 12/9/2017, nguyên đơn ông Mai Văn Đ kháng cáo với nội dung: Yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 43/2017/DS-ST ngày 31 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân huyện B, chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn và yêu cầu Tòa án kiến nghị Uỷ ban nhân dân huyện B điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sang tên ông Mai Văn Đ theo quy định pháp luật.

Tại phiên tòa phúc thẩm người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Mai Văn Đ vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Hai bên đương sự không thỏa thuận được về việc giải quyết vụ án.

Ý kiến của người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn:

Các bên thừa nhận phần đất tranh chấp có nguồn gốc của ông Đ và bà T4 mua của ông Kiểm S2 năm 1960. Năm 1992, ông Đ, bà T4 cho bà H tạm khai thác canh tác đất tranh chấp, quá trình canh tác bà H cũng không có công sức gì trên đất, bà H cho rằng được ông Đ, bà T4 cho đất nhưng không có chứng cứ chứng minh, việc kê khai đăng ký đất để xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không có ý kiến của ông Đ, bà T4 và không thể hiện được ông Đ, bà T4 biết việc bà H đăng ký kê khai phần đất tranh chấp. Do đó, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét buộc bà H, ông S1 phải trả lại cho ông Đ phần đất có diện tích 15630,5 m2, thuộc thửa 431, tờ bản đồ 13, tọa lạc tại: Ấp 5, B3. Đồng thời, đề nghị Hội đồng xét xử kiến nghị Ủy ban nhân dân huyện B xem xét điều chỉnh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên lại cho ông Đ.

Ý kiến của người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị đơn:

Về mặt pháp lý không thể căn cứ vào tờ bán đất ruộng giữa ông Đ và ông Kiểm S2 để cho rằng lô đất này là của ông Đ vì nhà nước chưa công nhận lô đất này thuộc quyền sử dụng của ai, chỉ khi bà H vào canh tác đất dài hạn không ai tranh chấp cho đến ngày được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 21năm; theo đó, bà H đã kê khai, đăng ký, hoàn thành nghĩa vụ thuế trên lô đất tranh chấp. Phần đất này ông Đ không kê khai đăng ký, không đóng thuế thì không hội đủ điều kiện để công nhận quyền sử dụng đất được. Về mặt nhận thức không thể nói rằng ông Đ không biết những quy định về đăng ký, kê khai đất… nên ông Đ không thực hiện các thủ tục đăng ký, kê khai để xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với lô đất tranh chấp vì đã cho phần đất này cho bà H nên ông không còn trách nhiệm gì. Do vậy, việc bà H có được ông Đ cho đất hay không thì bà H cũng là người sử dụng đất hợp pháp. Đại diện Uỷ ban nhân dân huyện B xác định việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H là đúng trình tự thủ tục, quá trình canh tác bà H làm tròn nghĩa vụ của người sử dụng đất. Từ cơ sở nêu trên, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận đơn kháng cáo của ông Đ, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến cho rằng trong quá trình tố tụng, Thẩm phán, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm đã tuân theo đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự; các đương sự đã thực hiện đúng các quyền và nghĩa vụ, tham gia phiên tòa theo các quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự; đồng thời, đề nghị Tòa án hủy bản án dân sự sơ thẩm, vì lý do:

Về nguồn gốc đất các bên đều trình bày thống nhất. Tuy nhiên, việc vợ chồng ông Đ chỉ cho tạm hay cho hẳn bà H phần đất trên đều không có chứng cứ chứng minh. Quá trình giải quyết vụ án chị T cho rằng bà H được cho đất năm 1980 còn tại giấy xác nhận nguồn gốc đất thì bà H kê khai đăng ký thể hiện nội dung: “ Trước năm 1980 cụ Đ sử dụng, đến năm 1980 cho con Mai Thị H sử dụng cho đến nay”. Theo quy định tại Điều 50 Luật đất đai năm 2003 và Điều 100 Luật đất đai năm 2013, Điều 18 Nghị định số 43 về hường dẫn thi hành Luật đất đai năm 2003 thì Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm rõ thời điểm trước ngày 18/12/1980 ông Đ có kê khai vào sổ mục kê tại địa phương hay không, nếu ông Đ đã kê khai vào sổ mục kê trước ngày 18/12/1980 thì khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H phải có ý kiến của ông Đ, bà T4 mới đảm bảo trình tự, thủ tục và quyền lợi của ông Đ, bà T4. Theo nội dung văn bản 435 ngày 05/12/2017 của Uỷ ban nhân dân xã B3 thì từ năm 1975 đến năm 1992 không rõ ai là người nộp thuế, khi bà H kê khai đăng ký để được cấp quyền sử dụng đất thì Uỷ ban nhân dân xã B3 không thông báo cho ông Đ biết. Ngoài ra, mục đích đưa giấy mua bán đất cho bà H để đi kê khai đăng ký là đăng ký cho ông Đ, bà T4 hay là đã cho hẳn bà H phần đất trên Tòa án cấp sơ thẩm cũng chưa làm rõ. Căn cứ khoản 1, khoản 2 Điều 27, Điều 12 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội thì án phí dân sự sơ thẩm đương sự phải chịu là án phí không có giá ngạch và ông Đ được miễn nộp án phí. Thấy rằng, Tòa án cấp sơ thẩm thu thập chứng cứ không đầy đủ nên đề nghị hủy bản án dân sự sơ thẩm, giao hồ sơ về cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo quy định pháp luật.

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, lời trình bày của các đương sự, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa;

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Bởi lẽ, bà H căn cứ vào việc bà được Uỷ ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để cho rằng bà được ông Đ tặng cho quyền sử dụng đất cũng không phù hợp. Vì, bà H được ông Đ cho quản lý đất năm 1992 nhưng khi làm thủ tục để xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì tại đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất đề ngày 02/10/2012 bà H tự khai phần thửa đất 431, tờ bản đồ 13, tọa lạc tại: Ấp 5, xã B3, huyện B, tỉnh Bến Tre là của cha ông Mai Văn Đ cho vào năm 1980 trong khi bà chỉ quản lý, sử dụng từ năm 1992 là không đúng sự thật khách quan. Uỷ ban nhân dân huyện B không thẩm tra, xác minh sự thật quá trình sử dụng đất của bà H lại xác nhận cho bà H được ông Đ cho đất vào năm 1980 là chưa phù hợp, tại tờ khai lệ phí trước bạ nhà, đất, tờ khai thuế thu nhập cá nhân đề ngày 30/11/2012 đều do bà H tự kê khai là được ông Đ cho diện tích 15.781m2 trong khi chưa có ý kiến hay văn bản, chứng từ nào thể hiện là ông Đ tặng cho đất cho bà H nhưng trên cơ sở đó Uỷ ban nhân dân xã B3 lập hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H và được Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện B chấp nhận để đề nghị Uỷ ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H là chưa đảm bảo đúng quy định pháp luật. Việc Uỷ ban nhân dân huyện B cho rằng do hồ sơ xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H được Uỷ ban nhân dân xã B3 niêm yết công khai tại trụ sở ủy ban nhưng không có ai tranh chấp nên Uỷ ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H là phù hợp là chưa có căn cứ. Bởi lẽ, thực tế ông Đ có hộ khẩu thường trú và sinh sống tại Ấp 1, xã T mà Uỷ ban nhân dân xã B3 chỉ niêm yết công khai tại Uỷ ban nhân dân xã B3 và không có thông tin cho ông Đ biết việc đất của ông Đ được bà H xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để ông Đ có ý kiến là đồng ý hay không đồng ý.

Theo đó, tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội có quy định người cao tuổi là trường hợp được miễn nộp tiền án phí cho nên ông Đ được miễn nộp tiền án phí.

Từ những nhận định trên, chấp nhận một phần kháng cáo của ông Mai Văn Đ, sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 43/2017/DS-ST ngày 31 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Bến Tre, đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa là không phù hợp nên không chấp nhận.

- Án phí dân sự sơ thẩm: Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội; do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận một phần nên bà Mai Thị H phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 300.000 đồng.

Ông Mai Văn Đ được miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn tiền tạm ứng án phí sơ thẩm cho ông Đ là 5.000.000 đồng theo biên lai thu tiền số 0002278 ngày 30/7/2013 và 760.000 đồng theo biên lai thu số số 0003001 ngày 22/5/2014 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện B, tỉnh Bến Tre.

- Án phí dân sự phúc thẩm: Theo quy định tại Điều 29 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội, hoàn tiền nộp tạm ứng án phí phúc thẩm cho ông Mai Văn Đ là 300.000 đồng.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015;

Chấp nhận một phần kháng cáo của ông Mai Văn Đ;

Sửa bản án dân sự sơ thẩm số: 43/2017/DS-ST ngày 31 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Bến Tre.

Áp dụng Điều 105 Luật đất đai năm 2003; Điều 166, Điều 202, Điều 203 Luật Đất đai năm 2013; Điều 255, Điều 256 Bộ luật Dân sự năm 2005; Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án; Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội.

Tuyên xử:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Mai Văn Đ.

Buộc bà Mai Thị H, ông Lê Thanh S1 giao trả lại cho ông Mai Văn Đ phần đất có diện tích 3907,6m2, thuộc một phần thửa 431 (ký hiệu 431-2a), tờ bản đồ 13, tọa lạc tại: Ấp 5, xã B3, huyện B, tỉnh Bến Tre. Phần đất có tứ cận như sau:

- Phía Đông giáp thửa đất 506, 505, 507;

- Phía Tây giáp phần còn lại của thửa đất 431;

- Phía Nam giáp thửa đất 504, 503, 479;

- Phía Bắc giáp thửa đất 428, 430.

(Có họa đồ hiện trạng thửa đất kèm theo).

Ông Mai Văn Đ được quyền liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để yêu cầu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất nêu trên.

Kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Mai Thị H sang cho ông Mai Văn Đ phần diện tích 3907,6m2, thuộc một phần thửa 431, tờ bản đồ 13, tọa lạc tại: Ấp 5, xã B3, huyện B, tỉnh Bến Tre.

Về chi phí tố tụng là 600.000 đồng, ông Mai Văn Đ tự nguyện chịu và đã nộp xong.

Về án phí:

- Án phí dân sự sơ thẩm: Bà Mai Thị H phải chịu là 300.000 đồng.

Hoàn tiền tạm ứng án phí sơ thẩm cho ông Đ là 5.000.000 đồng theo biên lai thu tiền số 0002278 ngày 30/7/2013 và 760.000 đồng theo biên lai thu số 0003001 ngày 22/5/2014 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện B.

- Án phí dân sự phúc thẩm: Hoàn tiền nộp tạm ứng án phí phúc thẩm 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) cho ông Mai Văn Đ theo biên lai thu số 0005951 ngày 12/9/2017 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện B, tỉnh Bến Tre.

Trường hợp bản án được thi hành theo Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án, người phải thi hành án có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án, hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo qui định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b, 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo qui định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án. Nơi nhận:

TM.HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM

- VKSND tỉnh Bến Tre;

THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA

- TAND huyện B;

- Chi cục THADS huyện B;

- Các đương sự;

- Lưu: VT, hồ sơ vụ án.

Phạm Kim Của

THẨM PHÁN

THẨM PHÁN

THẨM PHÁN

CHỦ TỌA PHIÊN TÒA

Phạm Kim Của Hồ Thị Thanh Thúy

Nguyễn Thị Ngọc Hương

Thẩm phán

Thẩm phán

Chủ tọa phiên tòa Huỳnh Ngọc Dũng

Nguyễn Kim Tư

Nguyễn Thị Ngọc Hương