Bản án 601/2021/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

V/v!tranh!chấp!thừa!kế!

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

!

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ H

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm"phán"-"Chủ"tọa"phiên"tòa:!Bà!Trần!Thị!Thủy.!

Các"Thẩm"phán:"

1/!Ông!Trương!Việt!Hồng.!!

2/!Bà!Trần!Thị!Quỳnh!Châu!

- Thư ký phiên tòa:!Bà!Nguyễn!Thị!Ngọc!Duyên!–!Thư!ký!Tòa!án!nhân!dân!

Thành!phố!H.!

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố H!tham gia phiên tòa:!

Bà!Đỗ!Thị!Vân!-!Kiểm!sát!viên.!

Ngày!17!tháng!11!năm!2021,!tại!trụ!sở!Tòa!án!nhân!dân!Thành!phố!H!xét!

xử!phúc!thẩm!công!khai!vụ!án!thụ!lý!số!48/2021/TLPT-DS!ngày!27!tháng!01!năm!

2021!về!việc!“tranh!chấp!thừa!kế”.!Do!Bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!số!462/2020/DS-

ST!ngày!10!tháng!12!năm!2020!của!Tòa!án!nhân!dân!quận!T!nay!là!thành!phố!T,!

Thành!phố!H!bị!kháng!cáo!và!kháng!nghị.!

Theo!Quyết!định!đưa!vụ!án!ra!xét!xử!số!3516/2021/QĐ-PT!ngày!08!tháng!

10! năm! 2021! và! Quyết! định! hoãn! phiên! tòa! phúc! thẩm! số! 8141/2021/QĐ-PT!

ngày!25!tháng!10!năm!2021,!giữa!các!đương!sự;!

1."Nguyên"đơn:!Bà!Đặng!Thị!V, sinh!năm!1967!(có!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!434/46/17B!đường!BQ,!Phường!HT,!quận!BT,!Thành!phố!H.!

Người"bảo"vệ"quyền"và"lợi"ích"hợp"pháp"của"nguyên"đơn:!Bà!Nguyễn!Thị!

M!-!Luật!sư!thuộc!Văn!phòng!Luật!sư!Trần!Văn!Vvà!Cộng!sự,!Đoàn!Luật!sư!Thành!

phố!H!(có!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!9,!đường!HĐH,!Phường!MB,!quận!BT,!Thành!phố!H.!

2."Bị"đơn:!Ông!Đặng!Văn!H,!sinh!năm!1965.!

Địa! chỉ:! Số! 13/33/13,! đường! B,! khu! phố! B,! phường! LX,! quận! T! nay! là!

thành!phố!T,!Thành!phố!H.!

!

2!

Người"đại"diện"hợp"pháp"của"bị"đơn:!Ông!Nguyễn!Đức!D,!sinh!năm!1968!

(theo! giấy! ủy! quyền! công! chứng! số! 007034! quyển! số! 05/2021! TP/CC-SCC/HĐGC!do!Văn!phòng!Công!chứng!lập!ngày!27/5/2021)!(có!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!14,!đường!HTK,!phường!HP,!thành!phố!T,!Thành!phố!H.!

Người"bảo"vệ"quyền"và"lợi"ích"hợp"pháp"của"bị"đơn:"Ông!Trịnh!Bá!Th–!Luật!sư!

Văn!phòng!Luật!sư!TL–!Đoàn!luật!sư!Thành!phố!H!(có!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!14!đường!HTK,!phường!HP,!thành!phố!T,!Thành!phố!H!!

3."Người"có"quyền"lợi,"nghĩa"vụ"liên"quan:!

3.1/!Bà!Đặng!Thị!L,!sinh!năm!1970!(có!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!21/5,!ấp!BL,!xã!LN,!huyện!ĐQ,!tỉnh!ĐN.!

Địa!chỉ!liên!lạc:!Số!9,!đường!HĐH,!Phường!MB,!quận!BT,!Thành!phố!H.!

3.2/!Bà!Đặng!Thị!L1,!sinh!năm!1977!(có!đơn!đề!nghị!xét!xử!vắng!mặt).!

Địa! chỉ:! Số! 13/33/9,! đường! số! B,! khu! phố! B,! phường! LX,! quận! T! nay! là!

thành!phố!T,!Thành!phố!H.!

Địa!chỉ!liên!lạc:!Số!39/59/8,!đường!số!M,!phường!phường!LX,!thành!phố!T,!

Thành!phố!H.!

3.3/!Bà!Huỳnh!Thị!Hồng!H,!sinh!năm!1968.!

3.4/!Chị!Đặng!Thị!Thu!H1,!sinh!năm!1995!(vắng!mặt).!

3.5/!Anh!Đặng!Hoàng!T,!sinh!năm!1998!(vắng!mặt).!

3.6/!Chị!Đặng!Thị!Thu!T,!sinh!năm!2002!(vắng!mặt).!

3.7/!Chị!Đặng!Thị!Thu!Th,!sinh!năm!2004!(vắng!mặt).!

3.8/!Trẻ!Lê!Hoàng!Tuấn!A,!sinh!năm!2016.!

Người!đại!diện!hợp!pháp!của!trẻ!Lê!Hoàng!Tuấn!A:!Bà!Đặng!Thị!Thu!H!(là!

mẹ!ruột).!

Cùng!địa!chỉ:!Số!13/33/13,!đường!số!B,!khu!phố!B,!phường!LX,!quận!T!

nay!là!thành!phố!T,!Thành!phố!H.!

Người"đại"diện"hợp"pháp"của"bà"Huỳnh"Thị"Hồng"H:!Ông!Nguyễn!Đức!D,!

sinh! năm! 1968!(theo! giấy!ủy!quyền! công! chứng!số!007034!quyển! số!05/2021! TP/CC-SCC/HĐGC!do!Văn!phòng!Công!chứng!lập!ngày!27/5/2021)!(có!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!14,!đường!HTK,!phường!HP,!thành!phố!T,!Thành!phố!H.!

3.9/!Ủy!ban!nhân!dân!quận!T!nay!là!thành!phố!T,!Thành!phố!H.!

Người"đại"diện"hợp"pháp"của"Ủy"ban"nhân"dân"quận"T"nay"là"thành"phố"

T:"Bà!Đoàn!Thị!Thu!N-!Chuyên!viên!Phòng!Tài!nguyên!và!Môi!trường!quận!T! nay!là!thành!phố!T!(Giấy!ủy!quyền!số!5439/GUQ-UBND!ngày!11/11/2020)!(có! đơn!đề!nghị!xét!xử!vắng!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!168,!đường!TVB,!phường!TML,!Quận!Hnay!là!thành!phố!T,!

Thành!phố!H.!

!

3!

4."Người"làm"chứng:"

4.1/!Ông!Đặng!Minh!H,!sinh!năm!1968!(vắng!mặt).!

Địa!chỉ:!Số!13/33/1!đường!B,!khu!phố!B,!phường!LX,!thành!phố!T,!Thành!

phố!H.!!

4.2/!Ông!Mai!Ngọc!D,!sinh!năm!1940!(vắng!mặt)!

Địa!chỉ:!Số!3!đường!B,!khu!phố!B,!phường!LX,!thành!phố!T,!Thành!phố!

H.!!

Người" kháng" cáo:! Nguyên! đơn! bà! Đặng! Thị! V! và! người! có! quyền! lợi,!

nghĩa!vụ!liên!quan!bà!Đặng!Thị!L,!bà!Đặng!Thị!L.!

Và!kháng!nghị!của!Viện!kiểm!sát!nhân!dân!Thành!phố!H.!

NỘI DUNG VỤ ÁN:

[1]!Theo!nội!dung!đơn!khởi!kiện,!các!đơn!thay!đổi,!bổ!sung!yêu!cầu!ngày!

08/7/2015,! ngày! 07/8//2015,! ngày! 31/3/2017! và! lời! khai! của! nguyên! đơn! bà!

Đặng!Thị!V!thể!hiện:!!

Trước!năm!1975,!gia!đình!bà!V!sinh!sống!tại!nhà!22/6!ấp!XH!2,!LX,!nay!

là!nhà!số!13/33/13!đường!số!B,!khu!phố!B,!phường!LX,!quận!T,!Thành!phố!H,!

gồm!có:!!

Cha!Đặng!Văn!N,!sinh!năm!1936,!chết!ngày!19/10/2009,!

Mẹ!Hà!Thị!K,!sinh!năm!1939,!chết!năm!1972,!

Mẹ! kế! Nguyễn! Thị! M,! sinh! năm! 1941,! chung! sống! với! ông! N! từ! năm!

1976,!có!01!con!chung!là!Đặng!Thị!L1,!đến!năm!1983!bà!M!bỏ!nhà!đi!không!rõ!

lý!do.!Bà!M!chết!năm!2000.!Bà!M!và!ông!N!không!có!tài!sản!chung.!!

Ông!N!và!bà!K!có!05!người!con:!

1.!Đặng!Thị!V,!sinh!năm!1960,!chết!tại!nhà!năm!1983,!

2.!Đặng!Văn!N1,!sinh!năm!1964,!bỏ!nhà!đi!biệt!tích!năm!1991,!được!Tòa!

án!nhân!dân!quận!T!tuyên!đã!chết!ngày!01/01/1992,!

3.!Đặng!Văn!H,!sinh!năm!1965,!

4.!Đặng!Thị!V,!sinh!năm!1967,!

5.!Đặng!Thị!L,!sinh!năm!1970,!

Ngoài!ra!ông!N!và!bà!M!có!01!con!gái!là!Đặng!Thị!L1,!sinh!năm!1977.!

Khi!còn!sống,!ông!N!có!tài!sản!là!các!căn!nhà!ở!và!quyền!sử!dụng!đất!tại!

địa! chỉ! 22/6! ấp! XH! 2,! LX,! nay! là! nhà! số! 13/33/13! đường! số! B,! khu! phố! B,!

phường!LX,!quận!T,!Thành!phố!H.!Tài!sản!có!nguồn!gốc!là!của!ông!nội!để!lại!

cho!cha!bà!là!Đặng!Văn!N,!đã!được!cấp!Giấy!chứng!nhận!số!R970320!do!Ủy!

ban!nhân!dân!quận!T!cấp!ngày!21/5/2001,!diện!tích!1.462,7m2!thuộc!thửa!107!và!

115,!tờ!bản!đồ!số!71!(bản!đồ!địa!chính!năm!2004)!và!thửa!335,!tờ!bản!đồ!số!2!

!

4!

(tài!liệu!02/CT).!Hiện!nay!ông!H!đang!cất!giữ!giấy!chứng!nhận!và!các!giấy!tờ! liên!quan!đến!tài!sản.!

Năm!2009,!ông!N!chết,!nhà!và!đất!do!ông!H!quản!lý,!trông!coi!di!sản,!các!

chị!em!trong!gia!đình!nhiều!lần!yêu!cầu!ông!H!thực!hiện!việc!phân!chia!di!sản! nhưng!ông!H!không!thực!hiện.!Ông!N!và!bà!K!chết!đều!không!để!lại!di!chúc.! Khi!còn!sống,!ông!N!không!biết!đọc!và!không!biết!chữ!Quốc!ngữ!là!tiếng!Việt.! Vì!vậy,!bà!V!yêu!cầu!Tòa!án:!!

1.!Xác!định!04!người!con!của!ông!N!gồm:!Ông!Đặng!Văn!H,!bà!Đặng!Thị!

V,!bà!Đặng!Thị!L,!bà!Đặng!Thị!L1!là!người!thừa!kế!hợp!pháp!thuộc!hàng!thừa! kế!thứ!nhất;!!

2.!Yêu!cầu!Tòa!xem!xét!hủy!Giấy!chứng!nhận!số!BC!473032!do!Ủy!ban!

nhân!dân!quận!T!cấp!ngày!30/7/2010.!!

3.!Tuyên!buộc!ông!H!tháo!dỡ!phần!diện!tích!nhà!tự!cơi!nới!gồm!10m2!trên!

nền!nhà!cũ!và!126,1m2!nhà!tạm!không!phù!hợp!kiến!trúc.!

4.!Phân!chia!di!sản!của!ông!N,!tài!sản!gồm:!

4.1.!Quyền!sử!dụng!đất!263m2!của!ông!Đặng!Văn!N!đứng!tên,!

4.2.!Quyền!sở!hữu!căn!nhà!và!quyền!sử!dụng!đất!với!diện!tích!nhà!120m2!

và!diện!tích!đất!200m2!tại!nhà!số!13/33/11A!đường!số!B,!khu!phố!B,!phường! LX,!quận!T,!Thành!phố!H,!

4.3.!Quyền!sử!dụng!đất!1.462,7m2!tại!địa!chỉ!13/33/13!đường!số!B,!khu!

phố!B,!phường!LX,!quận!T,!Thành!phố!H.!

Trị! giá! nhà! đất! tạm! tính! 1.800.000! đồng/m2! x! (263m2! +! 200m2! +!

1.462,7m2)!=!1.925,7m2!=!3.466.260.000!đồng.!

Vì!vậy,!đề!nghị!Tòa!án!xác!định!quyền!thừa!kế!của!bà!Đặng!Thị!V!được!

hưởng!là!¼!(1.925,7!m2)!=!481m2.!

Tại!phiên!họp!ngày!18/11/2020,!bà!V!xác!định!lại!yêu!cầu!khởi!kiện!như!

sau:!Yêu!cầu!Tòa!án!giải!quyết!chia!thừa!kế!đối!với!tài!sản!là!nhà!và!đất!của!ông! Đặng!Văn!N!để!lại!tại!các!thửa!sau:!Thửa!107-1!diện!tích!891,3m2!(bao!gồm!cả! thửa! 335,! 336! tổng! diện! tích! 263m2! thuộc! tờ! bản! đồ! số! 2! (theo! tài! liệu! năm! 1992),!thửa!115-1!diện!tích!141,9m2;!thửa!640-1!diện!tích!197,3m2,!tờ!bản!đồ!số! 71!(tài!liệu!năm!2004),!phường!LX,!quận!T),!tổng!cộng!là!1.230,5m2;!Yêu!cầu! Tòa!án!tuyên!hủy!Giấy!chứng!nhận!số!BC!473032!ngày!30/7/2010!cấp!cho!ông! H,!bà!H.!Bà!V!không!yêu!cầu!Tòa!án!giải!quyết!đối!với!thửa!108-1!diện!tích! 54,8m2!và!suối!(a),!(b),!(c)!diện!tích!1,6m2!+!2,1m2!+!56,5m2!=!60,2m2.!

Bị"đơn"ông"Đặng"Văn"H"có"người"đại"diện"hợp"pháp"trình"bày:""

Nguồn!gốc!đất!là!của!cha!mẹ!ông!H!là!ông!Đặng!Văn!N,!bà!Hà!Thị!K,!như!

sau:!

Phần!đất!có!giấy!chứng!nhận!gồm!02!thửa:!Thửa!336!có!431m2!và!thửa!

335!có!236m2.!

!

5!

Phần!đất!nhà!thờ!gồm!180m2,!chưa!có!giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất.!

Phần!đất!4,3m!x!14,3m!=!61,49m2!hiện!tại!Đặng!Thị!L1!đang!sử!dụng!và!

xây!cất!nhà!ở.!

Phần!đất!4,2m!x!13m!=!52,60m2!do!Đặng!Thị!V!sử!dụng,!năm!2008!bị!đền!

bù!giải!tỏa!làm!đường,!đã!được!nhận!đền!bù!120!triệu!đồng.!

Sử!dụng!vào!tình!trạng!hiện!nay:!

Phần!đất!có!giấy!chứng!nhận!667m2!và!đất!có!nhà!thờ!180m2!trước!đây!ông!

N!tạo!lập,!sau!đó!ông!H!quản!lý!sử!dụng!canh!tác.!Ông!H!ở!cùng!và!phụng!dưỡng!

bố!mẹ!còn!03!người!con!là!V,!L1,!L!đã!đi!lấy!chồng!ở!riêng.!

Phần!đất!có!giấy!chứng!nhận!hiện!ông!H!đã!làm!thủ!tục!sang!tên!từ!cha!

mình!là!ông!N!theo!quy!định!431m2!vào!năm!2008!và!vợ!chồng!ông!H!đã!được!

cấp!giấy!chứng!nhận.!

Phần!236m2!trước!đây!là!ruộng!trũng,!sình!lầy,!ông!H!đã!tôn!tạo!để!cất!

nhà!trọ!cho!thuê.!

Phần!đất!có!nhà!thờ!và!nhà!ở!của!ông!H!hiện!tại!có!diện!tích!180m2!là!đất!

nông!nghiệp,!ông!H!trực!tiếp!quản!lý,!sử!dụng,!canh!tác,!đóng!thuế!đất.!

Phần!đất!61,49m2!hiện!tại!Đặng!Thị!L1!đang!sử!dụng.!

Phần!đất!52,60m2!do!Đặng!Thị!V!sử!dụng,!năm!2008!bị!đền!bù!giải!tỏa!

làm!đường,!đã!được!nhận!đền!bù!120!triệu!đồng.!

Đề!nghị!Tòa!án!bác!yêu!cầu!của!nguyên!đơn!vì!ông!N!đã!để!lại!di!chúc!

với!nội!dung:!Ông!Đặng!Văn!H!được!hưởng!toàn!bộ!di!sản!của!ông!N.!

Người"có"quyền"lợi,"nghĩa"vụ"liên"quan"bà"Đặng"Thị"L,"bà"Đặng"Thị"L1"

trình"bày:!!

Thống!nhất!với!trình!bày!của!bà!V,!về!quan!hệ!nhân!thân!hàng!thừa!kế!và!

nguồn!gốc!tài!sản!do!ông!N!và!bà!K!để!lại!chưa!chia!như!bà!V!trình!bày!là!đúng.!

Nay!các!bà!đều!có!cùng!ý!kiến!với!nguyên!đơn!đề!nghị!Tòa!chia!thừa!kế!theo!

pháp!luật!xác!định!quyền!thừa!kế!của!bà!L,!bà!L1!mỗi!người!được!hưởng!là!¼!

(1.925,7m2)!=!481m2.!

Ngoài!ra!bà!L1!khai:!Bà!là!con!ruột!của!ông!N!và!bà!M.!Bà!M!sống!chung!

với! ông! N! từ! năm! 1976! đến! năm! 1983! thì! bỏ! đi,! bà! L1! không! biết! lý! do,! bà!

không!biết!thông!tin!gì!về!bà!M!do!bà!M!bỏ!đi!từ!khi!bà!còn!rất!nhỏ.!Bà!L1!có!

lên!phường!xin!nên!có!giấy!chứng!tử!của!bà!M,!theo!giấy!chứng!tử!thì!bà!M!có!

nơi!cư!trú!cuối!cùng!ở!20/2!tổ!9,!khu!phố!S,!phường!LĐ,!quận!T.!Trong!giấy!

khai!sinh!của!bà!L1!ghi!tên!cha!là!Đặng!Văn!N!do!hộ!khẩu!cũ!của!ông!N!ghi!tên!

Nêu,!bà!đã!có!yêu!cầu!cải!chính!hộ!tịch!tên!cha!là!Đặng!Văn!N.!

Người"có"quyền"lợi,"nghĩa"vụ"liên"quan"ông"Đặng"Hoàng"T,"bà"Đặng"Thị"

Thu"T,"bà"Huỳnh"Thị"Hồng"H"đồng"thời"là"người"đại"diện"theo"pháp"luật"của"

Đặng"Thị"Thu"Th,"bà"Đặng"Thị"Thu"H1"đồng"thời"là"người"đại"diện"theo"pháp"

luật"của"Lê"Hoàng"Tuấn"A"trình"bày:!!

!

6!

Thống!nhất!với!ý!kiến!và!lời!khai!của!ông!Đặng!Văn!H,!do!bận!công!việc!

nên!bà!H,!bà!H1,!anh!T,!chị!T,!chị!Th!xin!được!vắng!mặt!tại!tất!cả!các!buổi!làm! việc,!hòa!giải,!xét!xử!của!Tòa!án.!!

Người"có"quyền"lợi,"nghĩa"vụ"liên"quan"Ủy"ban"nhân"dân"quận"T"có"văn"

bản"trình"bày:!

Về!nguồn!gốc!nhà!đất!số!13/33/11A!đường!số!B,!khu!phố!B,!phường!LX,!

quận!T:!Đất!do!ông!Đặng!Văn!N!sử!dụng!từ!trước!năm!1975.!Năm!2002,!ông!N! cho!con!là!ông!Đặng!Văn!H!sử!dụng!(không!có!giấy!tờ).!Cùng!năm!2002,!ông!H! xây!dựng!nhà!(không!phép)!và!tiếp!tục!sử!dụng.!Năm!2010,!Ủy!ban!nhân!dân! quận!T!cấp!Giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất!quyền!sở!hữu!nhà!ở!và!tài!sản! khác!gắn!liền!với!đất!số!BC!473032!(số!vào!sổ!cấp!Giấy!chứng!nhận!CH00344)! ngày!30/7/2010!cho!ông!Đặng!Văn!H,!bà!Huỳnh!Thị!Hồng!H,!công!nhận!diện! tích!đất!200m2,!diện!tích!xây!dựng!130,3m2.!Căn!cứ!khoản!6!Điều!50!Luật!Đất! đai! năm! 2003,! việc! Ủy! ban! nhân! dân! quận! T! cấp! Giấy! chứng! nhận! quyền! sử! dụng! đất! quyền! sở!hữu! nhà! ở! và!tài! sản!khác! gắn! liền! với!đất! số! BC! 473032! ngày!30/7/2010!cho!ông!Đặng!Văn!H,!bà!Huỳnh!Thị!Hồng!H!là!đúng!trình!tự! thủ!tục!pháp!luật!quy!định.!

Người"làm"chứng"ông"Đặng"Minh"H"khai:!!

Ngày!28/7/2008,!ông!H!có!chứng!kiến!việc!ông!Đặng!Văn!N!có!lập!tờ!di!

chúc!cho!con!là!ông!Đặng!Văn!H!đúng!như!nội!dung!ông!đã!xác!nhận!mặt!sau!tờ! di! chúc.!Lúc! đó! ông!N! còn! minh! mẫn! nói! chuyện! bình! thường!và! ngồi! được.! Ông!H!không!biết!chữ!viết!trên!tờ!di!chúc!là!của!ai,!ông!chỉ!làm!chứng!sự!việc! ông!N!có!lập!di!chúc!ngày!28/7/2008.!

Người"làm"chứng"ông"Mai"Ngọc"D"khai:"

Ngày!28/7/2008,!ông!D!có!chứng!kiến!việc!ông!Đặng!Văn!N!có!lập!tờ!di!

chúc!cho!con!là!ông!Đặng!Văn!H!và!có!ký!xác!nhận!ở!mặt!sau!tờ!di!chúc.!Ông!N! lúc!lập!di!chúc!ngày!28/7/2008!thì!còn!minh!mẫn,!nói!chuyện!bình!thường,!ngồi! được.!Ông!D!không!biết!chữ!viết!trên!nội!dung!tờ!di!chúc!là!của!ai.!Lúc!đó!ông! D!là!Trưởng!ban!điều!hành!khu!phố,!ông!N!nhờ!ông!D!làm!chứng!lập!di!chúc!thì! ông!D!làm!chứng!sự!việc!chứ!không!rõ!ai!viết!tờ!di!chúc."

Tại!Bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!số!462/2020/DS-ST!ngày!10/12/2020!của!Tòa!

án!nhân!dân!quận!T!đã!quyết!định:!

1.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!của!nguyên!đơn!bà!Đặng!Thị!V!về!việc!yêu!

cầu!chia!di!sản!thừa!kế!của!ông!Đặng!Văn!N!tại!thửa!107-1!diện!tích!891,3m2! (bao!gồm!cả!thửa!335,!336!tổng!diện!tích!263m2,!tờ!bản!đồ!số!2,!tài!liệu!02/CT-UB,!được!cấp!Giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất!số!R!970320!ngày!21/5/2001! cho! ông! Đặng! Văn!N,!cập! nhật!biến!động!ngày! 09/01/2002),!thửa!115-1! diện! tích!141,9m2;!thửa!640-1!diện!tích!197,3m2,!tờ!bản!đồ!số!71,!tài!liệu!năm!2004,! phường!LX,!quận!T,!Thành!phố!H,!tổng!cộng!là!1.230,5m2.!

2.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!của!nguyên!đơn!bà!Đặng!Thị!V!về!việc!hủy!

Giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất,!quyền!sở!hữu!nhà!ở!và!tài!sản!khác!gắn!

!

7!

liền!với!đất!số!BC!473032!vào!sổ!số!CH00344!ngày!30/7/2010!do!Ủy!ban!nhân!

dân!quận!T!cấp!cho!ông!Đặng!Văn!H,!bà!Huỳnh!Thị!Hồng!H.!

3.!Không!chấp!nhận!yêu!cầu!của!nguyên!đơn!bà!Đặng!Thị!V!về!việc!buộc!

ông!Đặng!Văn!H!phải!tháo!dỡ!phần!xây!dựng!trên!phần!đất!được!chia!thừa!kế!

cho!bà!Đặng!Thị!V,!bà!Đặng!Thị!L,!bà!Đặng!Thị!L1.!

Ngoài!ra!còn!tuyên!về!án!phí!và!quyền!kháng!cáo!của!các!đương!sự.!

Ngày!23/12/2020,!bà!Đặng!Thị!V,!bà!Đặng!Thị!L!và!bà!Đặng!Thị!L1!có!

đơn!kháng!cáo!toàn!bộ!Bản!án!sơ!thẩm!số!462/2020/DS-ST!ngày!10/12/2020!với!

lý!do!việc!thu!thập!chứng!cứ!và!chứng!minh!ở!Tòa!sơ!thẩm!không!theo!đúng!quy!

định!của!Bộ!luật!Tố!tụng!dân!sự,!việc!đánh!giá!chứng!cứ!thiếu!khách!quan!nên!

đã!quyết!định!không!đúng!pháp!luật,!cụ!thể:!Không!làm!rõ!nghĩa!vụ!chứng!minh!

của!bị!đơn!về!di!chúc!hợp!pháp!dẫn!đến!việc!Tòa!áp!dụng!pháp!luật!không!đúng!

thể! hiện! khi! Tòa! nhận! định! cho! rằng;“…ông" H" xây" nhà" không" phép" từ" năm"

2002,"khi"ông"N"còn"sống,"ông"N"cũng"không"có"ý"kiến"gì"cho"đến"khi"ông"N"chết"

vào"năm"2009"và"ông"H"được"cấp"giấy"chứng"nhận"vào"năm"2010”."

Mặt"khác,"tại"di"chúc"ông"N"cũng"xác"định"cho"toàn"bộ"tài"sản"của"ông"

cho"ông"H.”."

Từ!nhận!định!chủ!quan!này!Tòa!cấp!sơ!thẩm!đã!không!chấp!nhận!yêu!cầu!

của!nguyên!đơn!về!việc!hủy!giấy!chứng!nhận!do!Ủy!ban!nhân!dân!quận!T!cấp!

cho!ông!H.!Việc!này!đã!gây!ảnh!hưởng!đến!quyền!và!lợi!ích!hợp!pháp!của!các!

bà,!bởi!Tòa!chưa!làm!rõ!số!tiền!xây!nhà!là!của!ai,!có!chứng!cứ!gì!chứng!minh!tại!

thời!điểm!xây!nhà!năm!2002!ông!N!cho!ông!H!đất,!ngoài!lời!khai!của!ông!H!thì!

không!có!chứng!cứ!nào!khác,!Tòa!căn!cứ!vào!bản!di!chúc!nhưng!bản!di!chúc!này!

hoàn!toàn!không!hợp!pháp.!Phòng!Tài!nguyên!và!Môi!trường!xác!nhận!nguồn!

gốc!đất!theo!lời!khai!của!ông!H!được!ông!N!tặng!cho!và!căn!cứ!khoản!6!Điều!50!

Luật!Đất!đai!năm!2003!để!cho!rằng!ông!H!đã!sử!dụng!đất!trước!ngày!01/7/2004!

làm!cơ!sở!cấp!Giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất!và!quyền!sở!hữu!nhà!ở!cho!

ông!H!là!vi!phạm!pháp!luật!cho!tặng,!thừa!kế!quyền!sử!dụng!đất!vì!không!có!

giấy!tờ!tặng!cho!hoặc!văn!bản!khai!nhận!di!sản!thừa!kế!và!tại!thời!điểm!năm!

2002!Luật!Đất!đai!không!cho!phép!người!sử!dụng!đất!cho!tặng!hoặc!để!thừa!kế!

quyền!sử!dụng!đất!nên!di!chúc!lập!ngày!13/8/2003!có!nội!dung!trái!pháp!luật.!

Năm!2004!ông!H!tự!đăng!ký!kê!khai!mình!là!chủ!sử!dụng!các!lô!đất!thuộc!thửa!

115!có!diện!tích!342,1m2!đất!khi!lập!bản!đồ!địa!chính!năm!2004!theo!Thông!tư!

số!29/2004/TT-BTNMT!ngày!01/11/2004!hướng!dẫn!lập!hồ!sơ!địa!chính!trên!cả!

nước.! Như! vậy,! chứng! minh! ông! H! đăng! ký! sử! dụng! đất! sau! ngày! Thông! tư!

29/TT!có!hiệu!lực,!tức!là!ông!H!sử!dụng!đất!sau!ngày!Luật!Đất!đai!năm!2003!có!

hiệu!lực.!

Về! tính! hợp! pháp! của! di! chúc! năm! 2008,! Tòa! dẫn! chiếu! Điều! 20! Hiến!

pháp!năm!1980!để!cho!rằng!ông!N!có!quyền!sử!dụng!toàn!bộ!các!thửa!đất!trên!vì!

là!đất!do!gia!tộc!ông!N!để!lại,!ông!N!có!quyền!sử!dụng!riêng!là!không!đúng.!Vì!

căn!cứ!Điều!19!Hiến!pháp!năm!1980!quy!định!đất!đai!thuộc!sở!hữu!toàn!dân!

Nhà!nước!chưa!xác!lập,!công!nhận!hoặc!trao!quyền!sử!dụng!đất!cho!bất!cứ!tổ!

chức!cá!nhân!nào,!tại!điều!73!Luật!Đất!đai!năm!1993!chỉ!quy!định!người!có!sử!

!

8!

dụng!đất!có!quyền!góp!đất!làm!ăn!chứ!chưa!có!chế!định!để!thừa!kế.!Chỉ!đến!khi! có!Luật!Đất!đai!năm!2003!nhà!nước!mới!thừa!nhận!quyền!của!người!sử!dụng!đất! trong!đó!có!quyền!để!thừa!kế!nhưng!phải!có!giấy!chứng!nhận!(điểm!a!khoản!1! Điều!106).!

Ông!N!và!bà!K!xác!lập!quan!hệ!hôn!nhân!từ!năm!1964!nên!thuộc!phạm!vi!

điều!chỉnh!của!Luật!Hôn!nhân!và!Gia!đình!năm!1959.!

Điều!15!luật!này!quy!định:!“Vợ,!chồng!đều!có!quyền!sở!hữu,!hưởng!thụ!

và!sử!dụng!ngang!nhau!đối!với!tài!sản!có!trước!và!sau!khi!cưới”,!căn!cứ!vào! Điều! 16! và! Điều! 29! luật! này! thì! khi! bà! K! chết! đất! đai! thuộc! quyền! sử! dụng! chung!của!ông!N!và!các!con,!nên!việc!ông!N!lập!di!chúc!định!đoạt!toàn!bộ!tài! sản!là!đất!đai!của!vợ!chồng!ông!N!và!bà!K!là!trái!quy!định!của!pháp!luật.!

Tòa!căn!cứ!vào!Điều!146!Luật!Đất!đai!năm!2003!và!Điều!66!Nghị!định!

184/2007/NĐ-CP!để!xác!định!ông!N!thuộc!trường!hợp!được!thực!hiện!quyền!để! thừa!kế!đối!với!đất!chưa!có!giấy!chứng!nhận!quyền!sử!dụng!đất!là!trái!với!quy! định!tại!điểm!a!khoản!1!Điều!106!Luật!Đất!đai!năm!2003.!

Về!hình!thức!của!di!chúc!không!tuân!thủ!quy!định!tại!các!điều!652,!653,!

656!Bộ!luật!Dân!sự!năm!2005!vì!có!đủ!chứng!cứ!xác!định!ông!N!không!biết!chữ! chính!là!các!nguyên!đơn!và!bị!đơn!đều!là!con!ruột!của!ông!N!thừa!nhận!việc!này,! nên!di!chúc!do!ông!N!nhờ!người!khác!viết!hộ!chỉ!được!coi!là!hợp!pháp!khi!được! công!chứng!hoặc!chứng!thực!theo!quy!định!tại!khoản!3!Điều!652.!Ngày!tháng! năm!lập!di!chúc!xác!nhận!của!người!làm!chứng!không!cùng!ngày!thể!hiện!ngày! lập!di!chúc!13/8/2003!nhưng!cuối!trang!lại!ghi!ngày!28/7/2008,!người!làm!chứng! không! ký! vào! cuối! trang,! tại! thời! điểm! ký! làm! chứng! không! đủ! ít! nhất! là! 02! người!làm!chứng!theo!quy!định!của!pháp!luật!thể!hiện!chính!bị!đơn!ông!H!khai! trước!phiên!tòa!“người"làm"chứng"ký"tên"Đặng"Ngọc"D"ký"tên"vào"di"chúc"tại" nhà"ông"N,"còn"nhân"chứng"Đặng"Minh"H"03"ngày"sau"mới""ký"tại"trụ"sở"ban" dân"phố”.!Như!vậy,!cho!thấy!thời!điểm!lập!di!chúc!và!ký!tên!làm!chứng!ở!nhiều! thời!điểm!khác!nhau!không!đúng!quy!định!tại!Điều!656.!Nội!dung!xác!nhận!của! người!làm!chứng!không!thể!hiện!việc!xác!nhận!chữ!ký!hay!điểm!chỉ!của!người! lập!di!chúc.!

Về!nội!dung!ghi!không!đúng!về!quan!hệ!nhân!thân!thể!hiện!bà!L1!là!con!của!

ông!N!và!bà!K!trong!khi!bà!L1!là!con!riêng!của!ông!N!với!bà!M,!còn!bà!L!là!con! chung!của!ông!N!với!bà!K!không!được!ghi!vào!trong!bản!di!chúc!này.!Điều!đó!thể! hiện!bản!di!chúc!này!không!phải!do!ông!N!viết!ra!và!nội!dung!đã!thể!hiện!tại!thời! điểm!lập!di!chúc!ông!N!không!minh!mẫn,!sáng!suốt.!

Từ!những!lý!do!trên!nên!bà!V,!bà!L!và!bà!L1!kháng!cáo!yêu!cầu!Tòa!phúc!

thẩm!sửa!án!sơ!thẩm!cụ!thể!xác!định:!

Di!sản!của!ông!N!để!lại!là!diện!tích!đất!1.230,5m2!!tại!số!13/33/13!đường!

số!B,!khu!phố!B,!phường!LX,!quận!T!theo!bản!vẽ!hiện!trạng!do!Trung!tâm!Đo! đạc! bản! đồ! thuộc! Sở! Tài! nguyên! và! Môi! trường! Thành! phố! H! lập! ngày! 18/12/2017.!

!

9!

Xác!định!hàng!thừa!kế!của!ông!N!theo!pháp!luật!gồm:!Ông!Đặng!Văn!H,!

bà!Đặng!Thị!V,!bà!Đặng!Thị!L,!bà!Đặng!Thị!L1.!

Yêu! cầu! Tòa!phúc! thẩm! chia!thừa! kế!cho!04! người!nêu!trên!mỗi! người!

được!¼!di!sản!của!ông!N!để!lại!là!quyền!sử!dụng!đất!nêu!trên!1.230,5m2:!4!=!

307,6m2,!buộc!ông!H!phải!tháo!dỡ!phần!diện!tích!nhà!và!vật!kiến!trúc!do!ông!H!

tự!xây!dựng!trái!phép!trên!phần!diện!tích!đất!mà!các!đồng!thừa!kế!khác!được!

chia.!!

Yêu!cầu!Tòa!hủy!Giấy!chứng!nhận!quyền!sở!hữu!nhà!và!quyền!sử!dụng!

đất!số!CH00344!ngày!30/7/2010!của!căn!nhà!số!13/33/11A!do!ông!H!và!bà!H!

đứng!tên!chủ!sở!hữu.!

Ngày! 08/01/2021,! Viện!kiểm! sát!nhân! dân! Thành!phố! H! có!Quyết! định!

kháng! nghị! số! 1294/QĐKNPT-VKS! -! DS! đối! với! Bản! án! sơ! thẩm! số!

462/2020/DS-ST!ngày!10/12/2020!của!Tòa!án!nhân!dân!quận!T!với!các!lý!do:!

Về!tố!tụng:!Tòa!chưa!xác!minh!làm!rõ!ai!là!người!ghi!hộ!di!chúc!cho!ông!

N!để!đưa!vào!tham!gia!tố!tụng!với!tư!cách!là!người!có!quyền,!nghĩa!vụ!liên!quan!

là!vi!phạm!khoản!4!Điều!68!Bộ!luật!Tố!tụng!dân!sự.!Tòa!sơ!thẩm!xác!định!ông!

Đặng!Minh!H!và!ông!Mai!Ngọc!D!là!nhân!chứng!của!vụ!án!là!chưa!đúng.!Ông!

H,!ông!D!phải!là!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!đến!vụ!án!vì!việc!làm!

chứng!của!hai!ông!trong!di!chúc!của!ông!N!đã!làm!ảnh!hưởng!đến!quyền!lợi!của!

các!đương!sự!trong!vụ!án.!

Về! nội! dung:Tòa! xác! định! di! chúc! lập! ngày! 28/7/2008! thay! thế! cho! di!

chúc!lập!ngày!13/8/2003!và!di!chúc!này!có!hiệu!lực!pháp!luật!là!không!đúng.!

Căn!cứ!Điều!659!Bộ!luật!Dân!sự!năm!1995!thì!di!chúc!do!người!khác!viết!hộ!

phải!có!ít!nhất!hai!người!làm!chứng!nhưng!trong!Bản!di!chúc!ngày!13/8/2003!chỉ!

có!điểm!chỉ!của!ông!N!không!có!người!làm!chứng!nên!bản!di!chúc!này!không!có!

giá!trị!pháp!lý.!

Đối!với!bản!di!chúc!mà!Tòa!cho!rằng!lập!ngày!28/7/2008!là!không!chính!

xác!vì!phần!tiêu!đề!của!di!chúc!ghi:!“Hôm!nay!ngày!13/8/2003…”!chỉ!có!cuối!di!

chúc!mới!ghi!ngày!28/7/2008.!Như!vậy,!di!chúc!ngày!28/7/2008!không!xác!định!

được!ngày!lập!di!chúc!nên!không!có!giá!trị!pháp!lý.!Việc!Tòa!sơ!thẩm!chỉ!căn!cứ!

vào!lời!khai!của!hai!người!làm!chứng!và!dấu!vân!tay!để!xác!định!di!chúc!có!hiệu!

lực!là!chưa!đánh!giá!khách!quan,!toàn!diện!các!tình!tiết!của!vụ!án!để!làm!rõ!tính!

hợp!pháp!của!di!chúc,!di!chúc!được!viết!chính!xác!vào!thời!điểm!nào,!ai!là!người!

viết! di! chúc,! hai! người! làm! chứng! có! chứng! kiến! việc! điểm! chỉ! tại! thời! điểm!

ngay!khi!lập!di!chúc!hay!không?!!

Về!hiện!trạng!vị!trí!đất!theo!nội!dung!di!chúc!không!có!thửa!640!nhưng!

trong!Bản!vẽ!hiện!trạng!vị!trí!ngày!27/11/2019!thì!ngoài!thửa!107,!111!còn!có!

thửa!số!640!về!việc!này!chưa!được!cấp!sơ!thẩm!làm!rõ.!

Tại!phiên!tòa!phúc!thẩm,!

Nguyên!đơn!không!rút!đơn!khởi!kiện,!không!rút!đơn!kháng!cáo.!

!

10!

Luật!sư!bảo!vệ!quyền!và!lợi!ích!hợp!pháp!của!nguyên!đơn!xác!định!các!bản!

di!chúc!nêu!trên!không!hợp!pháp!như!đã!được!phân!tích!trong!nội!dung!đơn!kháng! cáo!của!nguyên!đơn!và!trong!đơn!kháng!cáo!của!người!liên!quan!là!bà!L!và!bà!L1! nên!vẫn!giữ!nguyên!yêu!cầu!kháng!cáo,!đề!nghị!Tòa!cấp!phúc!thẩm!sửa!án!sơ!thẩm! theo!hướng!chấp!nhận!yêu!cầu!khởi!kiện!chia!thừa!kế!của!nguyên!đơn.!

Bị!đơn!và!luật!sư!bảo!vệ!quyền!và!lợi!ích!hợp!pháp!của!bị!đơn!cho!rằng!

Bản!di!chúc!do!ông!N!lập!là!hợp!pháp!vì!thỏa!mãn!theo!quy!định!tại!các!Điều! 652,! 653,! 654,! 655! Bộ! luật! Dân! sự! năm! 2005! nên! đề! nghị! Hội! đồng! xét! xử! không!chấp!nhận!kháng!cáo!của!bà!V,!bà!L,!bà!L1!và!kháng!nghị!của!Viện!kiểm! sát!nhân!dân!Thành!phố!H.!Đề!nghị!Tòa!giữ!nguyên!bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!nêu! trên;!Trường!hợp!Tòa!chấp!nhận!yêu!cầu!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật!thì!phía!bị! đơn!yêu!cầu!tòa!phải!xem!xét!tính!công!sức!quản!lý,!gìn!giữ!tôn!tạo!khối!tài!sản! là!di!sản!nêu!trên!và!công!sức!phụng!dưỡng!ông!N!cho!bị!đơn!và!cho!người!liên! quan!là!bà!H!vợ!ông!H.!!

Người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!bà!Đặng!Thị!L,!bà!Đặng!Thị!L1!

giữ!nguyên!yêu!cầu!kháng!cáo.!

Đại!diện!Viện!kiểm!sát!nhân!dân!Thành!phố!H!phát!biểu!ý!kiến!về!việc!

tuân!theo!pháp!luật!của!chủ!tọa,!thư!ký,!Hội!đồng!xét!xử,!việc!chấp!hành!pháp! luật!của!các!đương!sự!và!về!nội!dung!như!sau:!

+!Về!tố!tụng:!Trong!giai!đoạn!phúc!thẩm,!Thẩm!phán,!thư!ký!và!Hội!đồng!

xét!xử!đã!tuân!thủ!đúng!các!quy!định!của!Bộ!luật!Tố!tụng!dân!sự!năm!2015.!Các! bên!đương!sự!đã!thực!hiện!các!quyền!và!nghĩa!vụ!của!mình!đúng!quy!định!của! Bộ!luật!Tố!tụng!dân!sự!năm!2015.!

+!Về!nội!dung:!!

Phía!Viện!kiểm!sát!vẫn!giữ!nguyên!quyết!định!kháng!nghị!nêu!trên!và!cho!

rằng!02!bản!di!chúc!nêu!trên!có!nhiều!sự! mâu!thuẫn!về!thời!gian!lập!di!chúc! chưa!có!bằng!chứng!xác!định!chính!xác!ông!N!lập!di!chúc!kết!thúc!chính!xác! vào!thời!điểm!nào!và!ông!H,!ông!D!có!thực!sự!là!người!chứng!kiến!việc!ông!N! lập!di!chúc!hay!không,!vì!chính!ông!H!và!ông!D!đều!khai!không!biết!chữ!viết! trong!bản!di!chúc!là!của!ai,!điều!đó!đã!chứng!minh!tại!thời!điểm!người!viết!di! chúc!hộ!ông!N!là!người!khác!và!ông!H,!ông!D!không!chứng!kiến!việc!ông!N!đọc! cho!người!khác!viết!di!chúc!hộ!mình.Và!có!việc!ông!H!vay!tiền!của!Ngân!hàng! hay!không,!nếu!có!thì!đã!trả!hay!chưa,!nếu!chưa!thì!phải!đưa!Ngân!hàng!vào! tham!gia!tố!tụng,!về!việc!này!chưa!được!cấp!sơ!thẩm!làm!rõ!nên!đề!nghị!Hội! đồng!xét!xử!phúc!thẩm!hủy!bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!nêu!trên;!

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau!khi!nghiên!cứu!các!tài!liệu!có!trong!hồ!sơ!vụ!án!được!thẩm!tra!tại!phiên!

tòa!và!căn!cứ!vào!kết!quả!tranh!luận!tại!phiên!tòa,!Hội!đồng!xét!xử!nhận!định:!!

[1].!Về!tố!tụng:!

!

11!

[1.1].!Về!thời!hạn!kháng!cáo!của!nguyên!đơn,!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!

vụ!liên!quan!và!kháng!nghị!của!Viện!kiểm!sát!nhân!dân!Thành!phố!H!đều!còn!

trong!thời!hạn!luật!định.!!!

[1.2].!Tại!phiên!tòa!phúc!thẩm!phía!nguyên!đơn,!đại!diện!bị!đơn,!người!có!

quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!bà!L!và!các!luật!sư!bảo!vệ!quyền!và!lợi!ích!hợp!

pháp!cho!nguyên!đơn!và!bị!đơn!có!mặt,!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!bà!

L1!có!đơn!đề!nghị!Tòa!án!xét!xử!vắng!mặt,!còn!những!người!liên!quan!khác!vắng!

mặt!nhưng!đều!đã!được!tòa!án!triệu!tập!hợp!lệ,!nên!căn!cứ!vào!Điều!227,!Điều!

228!của!Bộ!luật!Tố!tụng!dân!sự!Tòa!án!vẫn!tiến!hành!xét!xử!vắng!mặt!họ.!

[2].!Về!nội!dung:!

[2.1]!Xét!nội!dung!kháng!cáo!của!bà!V,!bà!L1!và!bà!L:!

Tại!mục![2]!trong!phần!nhận!định!của!Bản!án!sơ!thẩm!đã!xác!định!hàng!

thừa!kế!hợp!pháp!của!ông!N!là!bà Đặng!Thị!V,!ông!Đặng!Văn!H,!bà!Đặng!Thị!L,!

bà!Đặng!Thị!L!và!xác!định!toàn!bộ!phần!đất!tranh!chấp!thừa!kế!là!di!sản!của!ông!

Đặng! Văn! N! có! nguồn! gốc! ông! N! được! thừa! kế! từ! cha! là! ông! Đặng! Văn! V.!

Thấy,!nhận!định!này!của!cấp!sơ!thẩm!là!chính!xác!có!căn!cứ,!nhưng!chưa!làm!rõ!

nhà!đất!nêu!trên!ông!N!được!thừa!kế!từ!thời!điểm!nào,!trước!hay!sau!thời!điểm!

bà!K!vợ!ông!chết!để!xác!định!đất!này!thuộc!quyền!sử!dụng!riêng!của!ông!N!hay!

là!tài!sản!chung!của!ông!N!và!bà!K!trong!thời!kỳ!hôn!nhân,!từ!đó!có!cơ!sở!xác!

định!ông!N!có!được!toàn!quyền!định!đoạt!toàn!bộ!khối!tài!sản!và!xác!định!di!

chúc!có!hợp!pháp!hay!không?!

Khi!đánh!giải!quyết!vụ!án,!cấp!sơ!thẩm!chỉ!chủ!yếu!căn!cứ!vào!02!Bản!di!

chúc!để!đánh!giá!mà!không!thu!thập!các!chứng!cứ!khác!dẫn!đến!việc!đánh!giá!

thu!thập!chứng!cứ!không!khách!quan!toàn!diện!tất!cả!các!yêu!cầu!khởi!kiện!của!

nguyên!đơn!vì!nguyên!đơn!yêu!cầu!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật!không!thừa!nhận!

bản!di!chúc!do!bị!đơn!cung!cấp!là!di!chúc!hợp!pháp.!Trong!trường!hợp!này,!để!

đảm!bảo!quyền!và!lợi!ích!hợp!pháp!của!nguyên!đơn!thì!ngoài!việc!đánh!giá!tính!

hợp!pháp!của!bản!di!chúc!nêu!trên,!Tòa!án!vẫn!phải!tiến!hành!thu!thập!các!chứng!

cứ!khác!nếu!trong!truờng!hợp!yêu!cầu!của!nguyên!đơn!được!chấp!nhận!chia!thừa!

kế!theo!pháp!luật;!thể!hiện!trong!quá!trình!giải!quyết!hòa!giải!nguyên!đơn!yêu!

cầu!chia!thừa!kế!bằng!hiện!vật,!cụ!thể!là!yêu!cầu!được!hưởng!¼!trên!phần!đất!có!

diện!tích!1.230,5m2,!Tòa!cấp!sơ!thẩm!đã!cho!cơ!quan!tiến!hành!đo!vẽ!toàn!bộ!

hiện!trạng!vị!trí!phần!đất!tranh!chấp!nhưng!lại!không!làm!rõ!phần!diện!tích!mà!

nguyên!đơn!yêu!cầu!chia!thừa!kế!thuộc!vị!trí!nào!và!có!ảnh!gì!đến!công!trình!

trên!đất!hay!không,!nếu!chấp!nhận!chia!đất!thì!phải!mở!lối!đi!chung!cho!các!bên!

với!diện!tích!bao!nhiêu!là!phù!hợp,!về!nội!dung!này!trong!các!biên!bản!hòa!giải!

và!công!khai!chứng!cứ!Tòa!cấp!sơ!thẩm!mới!chỉ!ghi!nhận!ý!kiến!của!nguyên!đơn!

mà!không!thấy!có!nội!dung!nào!thể!hiện!tòa!phân!tích!hòa!giải!để!các!đương!sự!

thỏa!thuận!với!nhau!về!việc!này,!trong!trường!hợp!không!thỏa!thuận!được!thì!

cũng!không!thấy!có!văn!bản!nào!thể!hiện!việc!Tòa!yêu!cầu!cơ!quan!chuyên!môn!

có!thẩm!quyền!xác!định!về!diện!tích!tối!thiểu!mở!lối!đi!chung!cụ!thể!như!thế!

nào,!nếu!chỉ!căn!cứ!vào!bản!vẽ!hiện!trạng!vị!trí!xác!định!ranh!do!Trung!tâm!Đo!

!

12!

đạc!bản!đồ!lập!ngày!27/11/2019!thì!không!đảm!bảo!tính!khả!thi!trong!quá!trình! thi!hành!án.!

Tòa!cấp!sơ!thẩm!chưa!làm!rõ!xác!định!có!hay!không!việc!ông!N!cho!ông!

H!đất!năm!2005!và!nếu!có!thì!diện!tích!cụ!thể!là!bao!nhiêu?!để!làm!căn!cứ!xác! định!di!sản!thừa!kế!thực!tế!còn!lại!của!ông!N!là!bao!nhiêu!sau!khi!trừ!đi!các!phần! diện!tích!đất!thuộc!quyền!sử!dụng!riêng!của!ông!H,!bà!H,!các!phần!công!sức! đóng!góp,!quản!lý,!xây!dựng!nhà!và!các!công!trình!khác!trên!đất!và!công!sức! chăm!sóc,!phụng!dưỡng!ông!N.!

Thấy,!mặc!dù!trong!quá!trình!giải!quyết!vụ!án!do!phía!bị!đơn!ông!H!cho!

rằng!Bản!di!chúc!là!hợp!pháp!và!ông!H!là!người!được!thừa!kế!toàn!bộ!di!sản!do! ông!N!để!lại!nên!không!đồng!ý!chia!thừa!kế,!mặc!dù!Tòa!có!lập!biên!bản!giải! thích!pháp!lý!cho!ông!H,!bà!H!(Bụt!lục!số!399)!phải!có!đơn!yêu!cầu!phản!tố! hoặc!yêu!cầu!độc!lập!nhưng!họ!vẫn!không!có!đơn!yêu!cầu.!Trong!trường!hợp! này!cần!phải!xác!định!mặc!dù!ông!H,!bà!H!không!có!yêu!cầu!xem!xét!về!công! sức!đóng!góp!trong!việc!việc!quản!lý!tôn!tạo!di!sản!thừa!kế!nhưng!Tòa!vẫn!phải! xem!xét!về!công!sức!đóng!góp!của!họ!vì!yêu!cầu!không!chia!thừa!kế!đối!với!di! sản!thừa!kế!lớn!hơn!yêu!cầu!xem!xét!về!công!sức!nhưng!Tòa!cấp!sơ!thẩm!lại! chưa! thu! thập! chứng! cứ! về! phần! này! thể! hiện! trong! Biên! bản! định! giá! ngày! 29/5/2020!(Bút!lục!số!340,!341)!chỉ!thể!hiện!định!giá!giá!trị!quyền!sử!dụng!đất! mà!không!định!giá!giá!trị!xây!dựng!và!tài!sản!trên!đất!là!vi!phạm!trong!việc!thu! thập!chứng!cứ,!dẫn!đến!việc!nếu!trong!trường!hợp!chấp!nhận!yêu!cầu!khởi!kiện! chia!thừa!kế!theo!pháp!luật!mà!không!xem!xét!công!sức!cho!ông!H,!bà!H!là!chưa! giải!quyết!triệt!để!yêu!cầu!của!đương!sự!(theo!Án!lệ!số!05/2016/AL!được!Hội! đồng!Thẩm!phán!Tòa!án!nhân!dân!Tối!cao!thông!qua!ngày!06/4/2016).!

Khi!đánh!giá!tính!hợp!pháp!của!các!bản!di!chúc!Tòa!cấp!sơ!chỉ!căn!cứ!vào!

Kết!luận!giám!định!dấu!vân!tay!(BL!412)!và!căn!cứ!vào!bản!di!chúc!có!02!người! làm!chứng!và!đưa!ra!nhận!định!cho!rằng!“việc"ông"N"không"biết"chữ"chỉ"là"suy" đoán"mà"không"có"căn"cứ;”.!Trong!khi!tất!cả!những!người!thừa!kế!hợp!pháp!là! con!ruột!của!ông!N!trong!đó!có!ông!H!là!bị!đơn!đều!thừa!nhận!ông!N!là!người! không!biết!chữ!Quốc!ngữ.!Việc!Tòa!sơ!thẩm!nhận!như!trên!nhưng!lại!không!đưa! ra!được!chứng!cứ!gì!chứng!minh!ông!N!là!người!biết!chữ.!Trong!trường!hợp!này! lẽ!ra!Tòa!cấp!sơ!thẩm!phải!căn!cứ!điểm!a!khoản!1!và!khoản!2!Điều!92!Bộ!luật!Tố! tụng!dân!sự!để!xác!định!ông!N!là!người!không!biết!chữ.!Tòa!cấp!sơ!thẩm!không! triệu!tập!người!viết!hộ!bản!di!chúc!của!ông!N!vào!tham!gia!tố!tụng!với!tư!cách!là! người!làm!chứng!để!làm!rõ!thời!điểm!ông!N!lập!di!chúc!và!kết!thúc!việc!lập!di! chúc!cũng!như!ông!H!và!ông!D!có!thực!sự!là!người!chứng!kiến!việc!ông!N!lập! bản!di!chúc!ngày!28/7/2008!hay!không.!!

Mặt!khác,!vẫn!còn!rất!nhiều!vấn!đề!cần!phải!đánh!giá!tính!hợp!pháp!của!

bản!di!chúc!năm!2008!chưa!được!Tòa!cấp!sơ!thẩm!xem!xét!đánh!giá.!Đó!là!Bản! di!chúc!được!lập!chính!xác!vào!thời!điểm!nào,!Bản!di!chúc!được!lập!thành!04! bản!hay!chỉ!có!01!bản!duy!nhất,!tại!sao!Bản!di!chúc!ông!H!nộp!ngày!28/02/2019! chỉ!thể!hiện!năm!2008!mà!không!ghi!ngày!tháng!nào!(Bút!lục!số!285),!còn!bản!di! chúc!ông!H!nộp!để!giám!định!lại!thể!hiện!ngày!28/7/2008!(Bút!lục!số!304)!đã!

!

13!

cho!thấy!bản!chính!bản!di!chúc!này!không!được!lập!vào!ngày!27/8/2008.!Ngoài!

ra,!ông!H!và!ông!H!còn!xác!nhận!03!ngày!sau!ông!H!mới!xác!nhận!vào!bản!di!

chúc!nhưng!ông!H!vẫn!ghi!là!ngày!28/7/2008!là!không!đúng!với!quy!định!tại!

điểm!a,!khoản!1!Điều!653!Bộ!luật!Dân!sự!năm!2005“Di"chúc"phải"ghi"rõ:"ngày,"

tháng,"năm"lập"di"chúc”.!

Thấy,! Tòa! cấp! sơ! thẩm! nhận! định:! “việc" phần" đầu" di" chúc" ghi" ngày"

13/8/2003"nhưng"phần"cuối"ghi"ngày"28/7/2008"không"làm"mất"đi"tính"hiệu"lực"

của"di"chúc,"bởi"lẽ"người"làm"chứng"trên"phần"ghi"của"mình"cũng"đã"xác"nhận"

ghi"ngày"28/7/2008"vào"ngày"lập"di"chúc,"nên"ngày"lập"di"chúc"được"xác"định"là"

ngày"28/7/2008.!Đây!là!sự!suy!đoán!chủ!quan!không!có!căn!cứ.!

Nhận!thấy,!Tòa!cấp!sơ!thẩm!không!xem!xét!đánh!giá!khách!quan!nội!dung!

của!di!chúc!để!xác!định!tại!thời!điểm!ông!N!lập!di!chúc!có!còn!minh!mẫn!sáng!

suốt!hay!không!hay!việc!người!viết!di!chúc!hộ!ông!N!có!đọc!lại!bản!di!chúc!cho!

ông!N!nghe!và!xác!nhận!đúng!nội!dung!mà!di!chúc!là!đúng!di!nguyện!của!ông!N!

hay!không,!bằng!chứng!là!trong!phần!xác!nhận!quan!hệ!nhân!thân!ông!N!có!hai!

người!vợ!nhưng!trong!bản!di!chúc!chỉ!thể!hiện!có!01!một!người!là!bà!Hà!Thị!K,!

về!con!chung!có!tất!cả!06!người!con!với!02!người!vợ!nhưng!chỉ!xác!định!có!04!

người!con,!trong!khi!bà!L1!là!con!chung!của!ông!N!với!bà!M!thì!lại!xác!nhận!bà!

L1!là!con!chung!của!ông!N!với!bà!K,!còn!bà!L!là!con!chung!của!bà!K!và!ông!N!

thì!không!được!thể!hiện!trong!bản!di!chúc!này,!như!vậy!đã!chứng!minh!tại!thời!

điểm!ông!N!lập!di!chúc!chưa!thỏa!mãn!quy!định!tại!điểm!a!khoản!1!và!khoản!3!

Điều!652!Bộ!luật!Dân!sự!năm!2005.!

Từ!những!căn!cứ!phân!tích!viện!dẫn!nêu!trên,!có!đủ!cơ!sở!để!xác!định!bản!

di!chúc!ngày!28/7/2008!mà!Tòa!án!cấp!sơ!thẩm!nhận!định!là!hợp!pháp!để!từ!đó!

không!chấp!nhận!toàn!bộ!yêu!cầu!khởi!kiện!của!nguyên!đơn!là!không!có!căn!cứ.!

Tại!phiên!tòa!phía!đại!diện!bị!đơn!có!đưa!ra!yêu!cầu!đề!nghị!Tòa!trong!

trường!hợp!chấp!nhận!kháng!cáo!của!nguyên!đơn!sửa!án!sơ!thẩm!theo!hướng!

chia!thừa!kế!theo!pháp!luật!thì!đề!nghị!Tòa!xem!xét!tính!công!sức!quản!lý!tôn!

tạo!xây!dựng!nhà!và!các!công!trình!tài!sản!trên!đất!và!công!sức!phụng!dưỡng!

ông!N!cho!bị!đơn!ông!H!và!người!liên!quan!là!bà!H!vợ!của!ông!H.!

Xét!thấy,!đây!là!tình!tiết!mới!phát!sinh!tại!phiên!tòa.!Tại!cấp!sơ!thẩm!phía!

ông!H,!bà!H!không!yêu!cầu!vì!vậy!cấp!phúc!thẩm!không!thể!xem!xét!yêu!cầu!

này!của!đại!diện!bị!đơn!vì!không!đảm!bảo!hai!cấp!xét!xử.!!

[2.1].!Xét!nội!dung!kháng!nghị!của!Viện!kiểm!sát:!

Thấy,!trong!quá!trình!giải!quyết!vụ!án!tất!cả!các!con!của!ông!N!đồng!thời!là!

nguyên!đơn!và!bị!đơn!trong!vụ!án!này!đều!xác!định!ông!N!không!biết!chữ,!chính!

ông!H!là!người!đang!giữ!các!bản!di!chúc!nêu!trên!cũng!xác!nhận!việc!này!và!tại!

phiên!tòa!sơ!thẩm!ông!H!trình!bày!chữ!viết!trong!cả!hai!bản!di!chúc!nêu!trên!đều!

do! ông! Mười! Tr! viết.! Thấy,! việc! Viện! kiểm! sát! kháng! nghị! yêu! cầu! phải! đưa!

người!viết!hộ!bản!di!chúc!vào!tham!gia!tố!tụng!trong!vụ!án!này!để!làm!rõ!lý!do!cụ!

Nên!nhờ!người!khác!viết!hộ!là!có!căn!cứ!chấp!nhận.!Trong!trường!hợp!này!thì!ông!

Mười!Tr!sẽ!tham!gia!tố!tụng!với!tư!cách!là!người!làm!chứng.!

!

14!

Xét,! việc! kháng!nghị! đưa!ông! D! và!ông!H! vào! tham! gia! tố! tụng! với!tư!

cách!là!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!mới!đúng.!Thấy!căn!cứ!Điều!77! Bộ!luật!Tố!tụng!quy!định!Người!làm!chứng:!“Là"người"biết"các"tình"tiết"có"liên" quan"đến"nội"dung"vụ"án"được"đương"sự"đề"nghị,"Tòa"án"triệu"tập"tham"gia"tố" tụng"với"tư"cách"là"người"làm"chứng.”"

Căn!cứ!vào!Điều!78!quy!định!về!quyền!và!nghĩa!vụ!của!người!làm!chứng:!

Phải!khai!báo!đầy!đủ!toàn!bộ!thông!tin,!tài!liệu…!có!liên!quan!đến!vụ!án,!khai! báo!trung!thực….!Phải!bồi!thường!thiệt!hại!và!chịu!trách!nhiệm!trước!pháp!luật! do!khai!báo!sai!sự!thật!gây!thiệt!hại!cho!đương!sự.!!

Căn!cứ!vào!các!điều!luật!này!đã!quy!định!rất!rõ!ràng!quyền!và!nghĩa!vụ!

của!người!làm!chứng,!họ!phải!chịu!trách!nhiệm!bồi!thường!thiệt!hại!nếu!lời!khai! của!họ!không!trung!thực.!Thấy,!Tòa!cấp!sơ!thẩm!xác!định!ông!H!và!ông!D!là! người!làm!chứng!là!chính!xác.!Do!đó,!không!chấp!nhận!lý!do!kháng!nghị!của! Viện!kiểm!sát!cho!rằng!phải!đưa!ông!H!và!ông!D!vào!tham!gia!tham!gia!tố!tụng! với!tư!cách!là!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan.!!

Về! nội! dung!kháng!nghị! cho! rằng! Tòa! sơ! thẩm! chưa!làm! rõ! nguồn!gốc!

thửa!đất!640!là!không!chính!xác!vì!trong!phần!nhận!định!của!Bản!án!sơ!thẩm!đã! nêu!rất!rõ:“Xem"xét"Giấy"chứng"nhận"quyền"sử"dụng"đất"quyền"sở"hữu"nhà"ở"và" tài" sản" khác" gắn" liền" với" đất" số" BC" 473032" vào" sổ" số" CH00344" cấp" ngày" 30/7/2020"cho"ông"H,"bà"H"đối"với"thửa"đất"số"640,"tờ"bản"đồ"số"71"có"diện"tích" 200m2."Phần"ghi"chú"ghi"nhận:"“Thửa"cũ:"mpt"115;"Diện"tích"đất"142,1m2"thuộc" hành"lang"bảo"vệ"mương"và"nằm"ngoài"ranh"công"nhận,"không"được"công"nhận.! Như" vậy," thửa" 640" theo" giấy" chứng" nhận" được" cấp" cho" ông" H" có" diện" tích" 200m2,"diện"tích"đo"vẽ"lại"197,3m2"chính"là"một"phần"của"thửa"115"và"diện"tích" 142,1m2" thuộc" hành" lang" bảo" vệ" mương" đo" vẽ" lại" 141,9m2" cũng" là" một" phần" thửa"115"được"ghi"nhận"là"thửa"115-1.”!

Xét,!ý!kiến!của!Kiểm!sát!viên!đại!diện!Viện!kiểm!sát!nhân!dân!Thành!phố!

H!tại!phiên!tòa!phúc!thẩm!đề!nghị!hủy!án!sơ!thẩm!vì!cho!rằng!cấp!sơ!thẩm!còn! có!những!vi!phạm!tố!tụng!trong!quá!trình!thu!thập!và!đánh!giá!chứng!cứ!như!đã! nêu!trên!là!có!căn!cứ.!

Xét,!việc!nguyên!đơn!và!người!có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!bà!L1,!bà!

L!kháng!cáo!yêu!sửa!án!sơ!thẩm!theo!hướng!chấp!nhận!toàn!bộ!yêu!cầu!khởi! kiện!của!nguyên!đơn!là!có!căn!cứ.!Tuy!nhiên,!như!đã!nhận!định!nêu!trên!cấp!sơ! thẩm!đã!vi!phạm!nghiêm!trọng!thủ!tục!tố!tụng!trong!quá!trình!thu!thập!đánh!giá! chứng!cứ!mà!cấp!phúc!thẩm!không!thể!khắc!phục!được,!do!đó!để!đảm!bảo!hai! cấp!xét!xử!khi!giải!quyết!việc!tranh!chấp!chia!thừa!kế!theo!pháp!luật,!Hội!đồng! xét!xử!phúc!thẩm!xét!cần!phải!hủy!Bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!số!462/2020/DS-ST! ngày!10!tháng!12!năm!2020!của!Tòa!án!nhân!dân!quận!T!nay!là!thành!phố!T,! Thành!phố!H,!chuyển!hồ!sơ!vụ!án!cho!Tòa!án!nhân!dân!thành!phố!T,!Thành!phố! H!giải!quyết!lại!vụ!án!theo!thủ!tục!sơ!thẩm.!!

[5]! .Về! án! phí! dân! sự! phúc! thẩm:! Do! hủy! án! sơ! thẩm! nên! các! đương! sự!

kháng!cáo!không!phải!chịu!án!phí!phúc!thẩm!theo!quy!định!của!pháp!luật.!Hoàn!lại! tiền!tạm!ứng!án!phí!phúc!thẩm!cho!các!đương!sự!theo!quy!định!của!pháp!luật.!!

!

15!

Vì!các!lẽ!trên,!

QUYẾT ĐỊNH:

!

Căn!cứ!điểm!b!khoản!1!Điều!38,!khoản!3!Điều!148,!khoản!3!Điều!308!của!

Bộ!luật!Tố!tụng!dân!sự!năm!2015;!

Căn!cứ!Điều!27!Nghị!quyết!326/2016/UBTVQH14!ngày!30/12/2016!của!Ủy!

ban!thường!vụ!Quốc!hội!qui!định!về!mức!thu,!miễn,!giảm,!thu!nộp,!quản!lý!và!sử!

dụng!án!phí,!lệ!phí!Tòa!án;!

1/! Chấp! nhận! một! phần! kháng!nghị! của!Viện!kiểm! sát! nhân!dân! Thành!

phố!H.!

2/!Chấp!nhận!yêu!cầu!kháng!cáo!của!nguyên!đơn!bà!Đặng!Thị!V!và!người!

có!quyền!lợi,!nghĩa!vụ!liên!quan!bà!Đặng!Thị!L,!bà!Đặng!Thị!L1.!!

3/!Hủy!Bản!án!dân!sự!sơ!thẩm!số!462/2020/DS-ST!ngày!10!tháng!12!năm!

2020!của!Tòa!án!nhân!dân!quận!T!nay!là!thành!phố!T,!Thành!phố!H.!Chuyển!hồ!

sơ!vụ!án!cho!Tòa!án!nhân!dân!thành!phố!T,!Thành!phố!H!giải!quyết!lại!vụ!án!

theo!thủ!tục!sơ!thẩm.!!

4/!Án!phí!dân!sự!phúc!thẩm:!Bà!Đặng!Thị!V,!bà!Đặng!Thị!L,!bà!Đặng!Thị!

L1!không!phải!chịu!án!phí!phúc!thẩm.!!

Hoàn!lại!bà!Đặng!Thị!V!300.000!đồng!tiền!tạm!ứng!án!phí!phúc!thẩm!theo!

biên!lai!thu!số!AA/2019/0058544!ngày!30/12/2020!do!Chi!cục!Thi!hành!án!dân!

sự!quận!T!nay!là!!thành!phố!T!lập.!

Hoàn!lại!bà!Đặng!Thị!L1!300.000!đồng!tiền!tạm!ứng!án!phí!phúc!thẩm!

theo!biên!lai!thu!số!AA/2019/0058546!ngày!30/12/2020!do!Chi!cục!thi!hành!án!

dân!sự!quận!T!nay!là!thành!phố!T!lập.!

Hoàn!lại!bà!Đặng!Thị!L!300.000!đồng!tiền!tạm!ứng!án!phí!phúc!thẩm!theo!

biên!lai!thu!số!AA/2019/0058545!ngày!30/12/2020!do!Chi!cục!thi!hành!án!dân!

sự!quận!T!nay!là!thành!phố!T!lập.!

Bản!án!phúc!thẩm!có!hiệu!lực!pháp!luật!kể!từ!ngày!tuyên!án.!