Bản án 60/2025/HNGĐ-PT — Tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn ông Nguyễn Văn T và bị đơn bà Huỳnh Thị P chung sống với nhau từ năm 1967 nhưng không đăng ký kết hôn. Trong thời gian chung sống, nguyên đơn và bị đơn có 06 người con chung. Năm 1999, nguyên đơn xuất gia đi tu đến năm 2020 thì hoàn tục trở về địa phương sinh sống. Nguyên đơn cho rằng trong thời gian chung sống với bị đơn, nguyên đơn và bị đơn đã tạo lập được tài sản chung là diện tích đất 12.387m2 gồm các thửa:

- Thửa đất số 223, tờ bản đồ số 29, diện tích 11.437m2, tọa lạc tại xã P, huyện N, tỉnh Đồng Nai, đã được Ủy ban nhân dân huyện N, tỉnh Đồng Nai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BD 442776, số vào sổ cấp GCN: CH 05009 cho bà Huỳnh Thị P ngày 20 tháng 12 năm 2010, có giá trị thành tiền là 8.005.900.000 đồng.

- Thửa đất số 224, tờ bản đồ số 29, diện tích 950m2, tọa lạc tại xã P, huyện N, tỉnh Đồng Nai, đã được Ủy ban nhân dân huyện N, tỉnh Đồng Nai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BD 442777, số vào sổ cấp GCN: CH 05010 cho bà Huỳnh Thị P ngày 20 tháng 12 năm 2010 có giá trị thành tiền là 665.000.000 đồng.

Tổng cộng giá trị của khối tài sản chung 02 thửa đất mà nguyên đơn yêu cầu chia thành tiền là 8.670.900.000 đồng (theo Chứng thư thẩm định giá số 4000/TĐG-CT ngày 18 tháng 12 năm 2020 của Công ty Cổ phần T1), cụ thể nguyên đơn yêu cầu được chia một nửa tài sản chung nêu trên, chia cho nguyên đơn diện tích đất 5718,5m2 thuộc một phần thửa đất số 223 và diện tích đất 475m2 một phần thửa đất số 224, một nửa tài sản còn lại chia giao cho bị đơn.

Tuy nhiên, bị đơn không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc chia tài sản chung là 02 thửa đất trên vì toàn bộ tài sản hiện có là tài sản riêng của bị đơn, do bị đơn tạo lập được.

Tại Bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 03/2025/HNGĐ-ST ngày 15 tháng 01 năm 2025 của Toà án nhân dân huyện N, tỉnh Đồng Nai (nay là Toà án nhân dân khu vực A - Đồng Nai) đã quyết định:

“1. Chấp nhận một phần đơn khởi kiện về việc “Tranh chấp yêu cầu chia tài sản chung vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân” của nguyên đơn ông Nguyễn Văn T đối với bị đơn bà Huỳnh Thị P;

Chia cho ông Nguyễn Văn T được hưởng quyền sử dụng đất diện tích 4000m2 thuộc một phần thửa 223 tờ bản đồ số 29 xã P, huyện N, tỉnh Đồng Nai. Vị trí đất được giới hạn bởi các mốc E,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,D,E theo Trích lục và đo hiện trạng khu đất bản đồ địa chính số 1651/2023 ngày 19 tháng 6 năm 2023 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ – Chi nhánh N.

Chia cho bà Huỳnh Thị P được hưởng quyền sử dụng đất diện tích 8.387m2 thuộc thửa 224 và một phần thửa 223 tờ bản đồ số 29 xã P, huyện N, tỉnh Đồng Nai. Vị trí đất được giới hạn bởi các mốc 1,A,2,F,3,E,D,C,14,B,15,16,17,18,1 theo Trích lục và đo hiện trạng khu đất bản đồ địa chính số 1651/2023 ngày 19 tháng 6 năm 2023 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ – Chi nhánh N...”

Ngoài ra, Bản án còn quyết định về án phí, chi phí tố tụng, biện pháp đảm bảo thi hành án và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 14 tháng 4 năm 2025, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Nguyễn Văn T là ông Lê Huy H kháng cáo bản án sơ thẩm, yêu cầu sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc chia tài sản chung là quyền sử dụng đất.

Ý kiến của Kiểm sát viên đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai tại phiên toà:

- Về việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán và Hội đồng xét xử, kể từ khi thụ lý vụ án và tại phiên toà, Thẩm phán và Hội đồng xét xử tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Về hướng giải quyết vụ án: Đề nghị không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Lê Huy H là người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Nguyễn Văn T; áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, giữ nguyên Bản án Hôn nhân gia đình sơ thẩm số 03/2025/HNGĐ-ST ngày 15 tháng 01 năm 2025 của Toà án nhân dân huyện N, tỉnh Đồng Nai (nay là Toà án nhân dân khu vực A - Đồng Nai).

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên toà, kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Nguyên đơn ông T và bị đơn bà P chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 1967, không đăng ký kết hôn và có 06 người con chung, con lớn nhất sinh năm 1968, con nhỏ nhất sinh năm 1979; quan hệ vợ chồng giữa ông nguyên đơn và bị đơn được xác lập trước ngày 03/01/1987, tuy không đăng ký kết hôn nhưng được pháp luật công nhận là hôn nhân thực tế, quan hệ vợ chồng được công nhận kể từ ngày nguyên đơn, bị đơn bắt đầu chung sống với nhau như vợ chồng theo quy định tại điểm a khoản 3 Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10 ngày 09 tháng 6 năm 2000 của Quốc hội về việc thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình và Thông tư liên tịch số 01/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 03 tháng 01 năm 2001 hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 35/2000/NQ-QH10.

Căn cứ vào hồ sơ đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bị đơn thể hiện thửa đất số 223 và 224 trước đây thuộc thửa đất số 182 tờ bản đồ địa chính số 14 xã P, có diện tích 12.419m2 đã được Ủy ban nhân dân huyện N cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số O.822318 ngày 10 tháng 12 năm 1999 cho bà Huỳnh Thị P. Năm 2009, bị đơn làm thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ngày 20 tháng 12 năm 2010 được Ủy ban nhân dân huyện N cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thành 02 thửa, gồm thửa số 223 có diện tích 11.437m2 và thửa số 224 có diện tích 950m2 đứng tên bà Huỳnh Thị P. Tại đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 09 tháng 3 năm 1998 và bảng kê khai đất đai (bút lục số 193, 194), bị đơn khai nguồn gốc thửa đất 182 tờ bản đồ địa chính 14 P do mua của ông 3 Đốc năm 1982, thời điểm này nguyên đơn và bị đơn vẫn còn trong thời kỳ hôn nhân. Năm 1999, nguyên đơn cắt hộ khẩu khỏi gia đình, không còn chung sống với bị đơn nhưng giữa nguyên đơn và bị đơn không có yêu cầu xin ly hôn và cũng không có thỏa thuận gì về tài sản. Vì vậy, có cơ sở để xác định các thửa đất trên là tài sản chung của nguyên đơn và bị đơn được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân theo quy định tại Điều 15 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 1959 và Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.

Tuy nhiên, việc nguyên đơn yêu cầu được chia đôi các tài sản nêu trên là không phù hợp với quy định tại Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, bởi nguyên đơn xác định năm 1999 vào chùa T2, không còn sống chung với bị đơn, đến năm 2020 nguyên đơn mới hoàn tục trở về địa phương sinh sống. Trong khoảng thời gian đi tu, nguyên đơn không chăm lo, chăm sóc cho gia đình, bị đơn phải chăm lo cho con gái chung bị bệnh tâm thần. Xét nguồn gốc hình thành, công sức đóng góp tạo dựng, duy trì và phát triển khối tài sản chung thì bị đơn có công sức đóng góp lớn hơn rất nhiều so với nguyên đơn nên Tòa án cấp sơ thẩm chia cho nguyên đơn 1/3 khối tài sản chung, giao cho nguyên đơn quyền sử dụng diện tích đất 4000m2 và chia cho bị đơn 2/3 khối tài sản chung, giao cho bị đơn quyền sử dụng diện tích đất 8.387m2 trong tổng diện tích 12.387m2 là có căn cứ nên yêu cầu kháng cáo của ông H không được chấp nhận, cần giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Tuy nhiên, xét thấy sai sót này không ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự; các đương sự có liên quan không kháng cáo nội dung này, Viện kiểm sát cũng không kháng nghị nên cấp phúc thẩm chỉ nêu ra để cấp sơ thẩm rút kinh nghiệm.

Vì các lẽ nêu trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Nguyễn Văn T;

Giữ nguyên Bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 03/2025/HNGĐ-ST ngày 15 tháng 01 năm 2025 của Tòa án nhân dân huyện N, tỉnh Đồng Nai (nay là Tòa án nhân dân khu vực A - tỉnh Đồng Nai).

2. Căn cứ Điều 15 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 1959; các điều 33, 59 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014; Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10 ngày 09/6/2000 của Quốc hội về việc thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình,

2.1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Văn T về việc tranh chấp yêu cầu chia tài sản chung vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân;

2.1.1. Giao cho ông Nguyễn Văn T được quyền quản lý, sử dụng diện tích 4000m2 thuộc một phần thửa đất số 223, tờ bản đồ số 29, tọa lạc tại xã P, huyện N, tỉnh Đồng Nai, nay là xã Đ, tỉnh Đồng Nai và sở hữu tài sản gắn liền trên đất. Đất đã được Ủy ban nhân dân huyện N, tỉnh Đồng Nai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BD 442776, số vào sổ cấp GCN: CH 05009 cho bà Huỳnh Thị P ngày 20 tháng 12 năm 2010. Vị trí đất được giới hạn bởi các mốc E,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,D,E theo Trích lục và đo hiện trạng khu đất bản đồ địa chính số 1651/2023 ngày 19 tháng 6 năm 2023 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ - Chi nhánh N.

2.1.2. Giao cho bà Huỳnh Thị P được quyền quản lý, sử dụng diện tích 8.387m2 thuộc thửa đất số 224 và một phần thửa đất 223, tờ bản đồ số 29, tọa lạc tại xã P, huyện N, tỉnh Đồng Nai, nay là xã Đ, tỉnh Đồng Nai và sở hữu tài sản gắn liền trên đất. Đất đã được Ủy ban nhân dân huyện N, tỉnh Đồng Nai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BD 442776, số vào sổ cấp GCN: CH 05009 và số BD 442777, số vào sổ cấp GCN: CH 05010 cho bà Huỳnh Thị P ngày 20 tháng 12 năm 2010. Vị trí đất được giới hạn bởi các mốc 1,A,2,F,3,E,D,C,14,B,15,16,17,18,1 theo Trích lục và đo hiện trạng khu đất bản đồ địa chính số 1651/2023 ngày 19 tháng 6 năm 2023 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ - Chi nhánh N.

(Kèm theo Trích lục và đo hiện trạng khu đất bản đồ địa chính số 1651/2023 ngày 19 tháng 6 năm 2023 của Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Đ - Chi nhánh N)

3. Các đương sự được quyền liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để thực hiện thủ tục cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

4. Về án phí:

4.1. Án phí dân sự sơ thẩm: Ông Nguyễn Văn T và bà Huỳnh Thị P được miễn.

4.2. Án phí hôn nhân gia đình phúc thẩm: Ông Nguyễn Văn T được miễn.

5. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

6. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7a, 7b và 9 của Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật Thi hành án dân sự.

7. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.