Bản án 58/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng:

[1.1] Kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Minh T, kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân huyện Dầu Tiếng là trong thời hạn luật định. Căn cứ Điều 293 cua Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm thụ lý và xét xử vụ án theo quy định.

[1.2] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Ngọc T4, bà Nguyễn Thị Ngọc N2 có đơn yêu cầu giải quyết xét xử vắng mặt nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự trên theo quy định tại khoản 1 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung và xác định quan hệ pháp luật tranh chấp: nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả lại diện tích đất lấn chiếm theo kết quả đo đạc có diện tích 22,5m2. Nguyên đơn cho rằng đất nguyên đơn theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có cạnh hướng Đông từ điểm 10 đến điểm 10’ giáp đất bị đơn Nguyễn Minh T qua đo thực tế là 06m, từ bức tường nhà xây tô giáp đường đất kéo đến điểm 10 giáp đất ông T là 4,15m, bức tường nhà xây chưa tô là ngang 7,14 mét cao khoảng 3,5m đến 4 mét. Khoảng đất trống đang tranh chấp này do chủ cũ là bà H1 chừa lại để xây dựng nhà tắm và trồng mì, sau đó bán lại nhà, đất cho ông V vào năm 2005 - 2006 thì ông V vẫn giữ nguyên hiện trạng này và từ xưa đến nay nguyên đơn khi xây bức tường nhà chưa tô vào năm 2012 cũng không chừa lối đi ra phần đất tranh chấp và ông T đã xây tường rào bằng gạch block trên là lưới B40 dài 4,15mét để bao chiếm luôn phần đất tranh chấp. Bị đơn ông Nguyễn Minh T không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, xác định ranh giới đất giữa nguyên đơn và bị đơn là bức tường nhà do chính nguyên đơn xây dựng kiên cố bằng gạch ống chưa tô cách đây gần 20 năm, bức tường này không chừa lối đi hoặc cửa thông ra phần đất tranh chấp 22,5m2 do bị đơn đã sử dụng hơn 20 năm nay. Như vậy, trong trường hợp này nguyên đơn tranh chấp ranh giới giữa các bất động sản liền kề với bị đơn theo quy định tại Điều 175 của Bộ luật Dân sự nên quan hệ pháp luật tranh chấp được xác định là “Tranh chấp quyền sử dụng đất (ranh đất)”.

[3] Qua xem xét trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nguyên đơn và bị đơn, thấy rằng:

[3.1] Theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nguyên đơn ông Trần Văn V do Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D cấp thì thửa đất không thể hiện tọa độ, ranh giới đất, không có xác nhận của các chủ sử dụng đất liền kề. Quyền sử dụng đất thửa đất 82, tờ bản đồ số 15 có nguồn gốc theo ông V khai nhận do mua lại nhà đất có sẵn của bà Lâm Thị H1 vào năm 2005 - 2006 để ở. Tại đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất do ông V kê khai và nộp tại Ủy ban nhân dân huyện D ngày 22/8/2006. Ngày 30/01/2007, ông V được Ủy ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ H 03160/QĐ-UB, diện tích 142,5m2; theo bản đồ khu đất thể hiện tại trang 3 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông V chỉ thể hiện khu đất ông V được cấp quyền sử dụng đất tứ cận: hướng Bắc giáp thửa đất số 63; hướng Nam giáp đường đất; hướng Đông giáp thửa 64 và hướng Tây giáp đường đất, không thể hiện số đo các cạnh của sơ đồ khu đất. Tại Văn bản số 933/CNVPĐKĐĐ-ĐK&GCN ngày 13/6/2024 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D (búc lụt 80) xác định Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ H 03160/QĐ-UB cấp ngày 30/01/2007 cho ông Trần Văn V và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 02504 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 27/6/2003 cho ông Nguyễn Minh T được cấp theo bản đồ địa chính chính quy năm 1995, không qua đo đạc thực địa nên có sự chênh lệch về diện tích theo thực tế.

[3.2] Theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận cho bị đơn Nguyễn Minh T thể hiện: ông Nguyễn Minh T đã được Ủy ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 02504 QSDĐ/QĐ-UB ngày 27/6/2003 đối với thửa đất số 64, tờ bản đồ số 15 trên cơ sở đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất của ông T gửi Ủy ban nhân dân xã T, huyện D ngày 12/6/2003, ông T đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 64 tờ bản đồ 15 diện tích 714m2, nguồn gốc đất do tự khai phá năm 1976. Ngày 27/6/2003, Ủy ban nhân dân huyện D đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 02504 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 27/6/2003 cho ông Nguyễn Minh T. Thửa đất số 64, tờ bản đồ số 15 tại xã T, huyện D đã cấp cho ông T, không thể hiện tọa độ, ranh giới đất, số đo cụ thể các cạnh của khu đất, không có xác nhận của các chủ sử dụng đất liền kề. Liền ranh với thửa đất số 64 của ông T ở cạnh hướng Tây là thửa đất số 82 do ông Trần Văn V đã được Ủy ban nhân dân huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ H 03160/QĐ-UB cấp ngày 30/01/2007. Tại Văn bản số 933/CNVPĐKĐĐ-ĐK&GCN, ngày 13/6/2024 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D (búc lụt 80) xác định Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ H 03160/QĐ-UB cấp ngày 30/01/2007 cho ông Trần Văn V và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 02504 QSDĐ/QĐ-UB cấp ngày 27/6/2003 cho ông Nguyễn Minh T được cấp theo bản đồ địa chính chính quy năm 1995, không qua đo đạc thực tế.

[3.3] Như vậy, căn cứ vào giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì giữa thửa đất số 64 với thửa đất số 82, tờ bản đồ 15 đang tranh chấp có ranh giới là một đường thẳng.

[3.4] Tại Mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 132-2023 ngày 05/01/2023 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D thể hiện diện tích đo đạc thực tế như sau: thửa đất số 82, diện tích 83,8m2 (chưa tính diện tích đất tranh chấp); thửa đất số 64, diện tích 655,3m2 (chưa tính diện tích đất tranh chấp); diện tích đất tranh chấp giữa nguyên đơn Trần Văn V với bị đơn Nguyễn Minh T là 22,5m2 (có 17,2m2 thuộc hành lang an toàn đường bộ) và xác định diện tích đất tranh chấp thuộc thửa đất số 82. Như vậy, so với diện tích được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì nguyên đơn ông Trần Văn V sử dụng thiếu 58,7m2; bị đơn Nguyễn Minh T sử dụng thửa đất số 64 thiếu 58,7m2. Như vậy, đất của nguyên đơn và bị đơn theo đo đạc thực tế đều thiếu so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo diễn giải của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D (bút lục 80) nguyên nhân các bên thiếu đất do khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nguyên đơn, bị đơn không đo đạc thực tế, chỉ căn cứ theo bản đồ địa chính chính quy năm 1995. Qua kết quả đối chiếu số liệu đo đạc thực tế và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất các đương sự được cấp thì xác định diện tích đất tranh chấp thuộc một phần diện tích của thửa đất số 82 tờ bản đồ 15. Do đó, trong trường hợp này Tòa án căn cứ vào hiện trạng đất thực tế của các bên đang sử dụng để xem xét, đánh giá toàn diện vụ án.

[4] Căn cứ vào lời khai của nguyên đơn, bị đơn và những người làm chứng đã xác định: bị đơn ông Nguyễn Minh T khai, nơi vị trí giáp ranh với đất nguyên đơn Trần Văn V, chính gia đình ông V đã xây tường rào ngăn cách giữa đất của ông T và gia đình ông V đã tồn tại gần 20 năm nay, hai bên gia đình đã sử dụng đất ổn định theo ranh giới này từ xưa đến nay và các bên không có ai tranh chấp, khiếu nại. Lời khai của bị đơn được ông Huỳnh Nhật Q là người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn thừa nhận: phía sau nhà ông V, ông V có xây bức tường rào ngăn cách với phần đất còn lại phía sau (đất tranh chấp diện tích 22,5m2), bức tường ngăn cách nhà của ông V với diện tích đất tranh chấp, không có lối đi qua lại, ông V muốn đi ra phần đất tranh chấp thì phải đi sang đất của người khác. Lời khai của nguyên đơn, bị đơn về vị trí hàng rào do chính nguyên đơn xây dựng là ranh giới phân định phần đất giữa hai bên đã tồn tại từ lâu không đúng như lời khai của những người làm chứng khai phần đất tranh chấp ông V sử dụng xây nhà tắm (đã hư) nên chỉ còn lại đất trống. Do đó lời khai làm chứng của bà Nguyễn Thị M, Nguyễn Thị Đ, Phạm Văn L, Trần Thị L1, Nguyễn Thị Đ1 và bà Huỳnh Lâm Như H không có căn cứ để xác định ông V là người đang trực tiếp quản lý, sử dụng diện tích đất tranh chấp 22,5m2 nói trên.

[5] Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 25/12/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương: tại vị trí điểm 02 đến điểm 11 trên sơ đồ mảnh trích lục địa chính có đo đạc chỉnh lý số 132-2023 ngày 05/01/2023 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện D thì tại vị trí từ điểm 11 (góc bức tường nhà ông V, đến điểm 10 là 4,15 mét và từ điểm 10 đến điểm 01 hết đất ông T 119 mét) có hàng rào gạch xây tô (gạch block), phía trên có lưới B40, hàng rào này được xây nối liền với hàng rào do bị đơn Nguyễn Minh T xây dựng năm 2015 không có tranh chấp. Tại vị trí 11 đến 11’ là bức tường gạch xây không tô (tường nhà tạm) cao 4,5 mét, có móng gạch ống nguyên đơn ông Trần Văn V xác định do nguyên đơn tự xây dựng từ năm 2011 nối liền với bức tường gạch xây tô của ông Nguyễn Hữu T3 xây dựng năm 2012. Bức tường nhà xây bằng gạch ống không tô của ông V không có lối thông ra phần đất trống tranh chấp phía sau và hoàn toàn ngăn cách hẳn với phần đất có tranh chấp 22,5m2. Trên phần đất tranh chấp 22,5m2 là đất trống không có tài sản gì trên đất. Bị đơn Nguyễn Minh T xác định ranh giới đất giữa nguyên đơn, bị đơn là bức tường nhà nói trên do chính nguyên đơn ông Trần Văn V đã xây dựng các đây gần 20 năm để xác định ranh giới giữa đất ông V và đất ông T. Từ khi xây bức tường nhà nói trên gia đình ông V cũng không chừa lối đi ra phần đất tranh chấp, ông V muốn đi ra phần đất tranh chấp 22,5m2 phải đi sang đất của bị đơn hoặc đất người khác. Theo ranh giới là bức tường nhà xây tô nói trên thì ranh giới giữa thửa đất số 82 và thửa đất số 64 là một đường thẳng, phù hợp với hình thể trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp cho nguyên đơn. Do đó, có căn cứ xác định nguyên đơn đã xác lập ranh giới bất động sản là bức tường nhà xây không tô kiên cố trên 20 năm theo sự thừa nhận của cả nguyên đơn và bị đơn trên cơ sở đúng ranh giới đất với bị đơn đã có từ trước, bị đơn không lấn chiếm quyền sử dụng đất của nguyên đơn.

[6] Từ những phân tích trên, xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có căn cứ, không phù hợp với quá trình sử dụng đất của các đương sự đang tranh chấp.

[7] Kháng cáo của bị đơn Nguyễn Minh T là có cơ sở chấp nhận.

[8] Kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân huyện Dầu Tiếng là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[9] Do tranh chấp giữa nguyên đơn và bị đơn là tranh chấp ranh giới giữa các bất động sản liền kề nên trong trường hợp này khi không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn cần xác định ranh giới, mốc giới giữa đất nguyên đơn và bị đơn theo quy định tại Điều 175, 176 của Bộ luật Dân sự.

[10] Ý kiến của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương tại phiên tòa là phù hợp với nhận định của Tòa án nên chấp nhận.

[11] Án phí dân sự sơ thẩm: do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không được chấp nhận nên phải nộp án phí sơ thẩm theo quy định pháp luật.

[12] Án phí dân sự phúc thẩm: do yêu cầu kháng cáo được chấp nhận nên bị đơn ông Nguyễn Minh T không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.