Bản án 54/2026/DS-ST — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện của nguyên đơn, trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn bà Phạm Thị Bích P trình bày:

Ông Phạm Văn H, sinh năm 1929, chết năm 2021 và bà Lâm Thị L, sinh năm 1930, chết năm 1995 là vợ chồng hợp pháp. Ông H, bà L có tổng cộng các người con bao gồm: Bà Phạm Thị Nguyệt A, ông Phạm Uy D chết năm 2013, ông Phạm Quang T, ông Phạm Quang M chết năm 2004, ông Phạm Quang K chết năm 2021, bà Phạm Thị Bích V, ông Pham Quang Đ, bà Phạm Thị Bích Q chết năm 2017, bà Phạm Thị Bích N và bà Pham Thi Bích P.

Bà Phạm Thị Bích Q không có chồng, con. Khi còn sống, bà Q có nhận chuyển nhượng của gia đình ông Trương Văn T, ngụ tại số 4/74, đường R, Phường V một phần đất có diện tích 1680㎡, thuộc thửa đất 307, tờ bản đồ số 6, toạ lạc tại phường N, thị xã B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau), bà Q đã được Uỷ ban nhân dân thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu cấp Giấy chúng nhận quyền sử dụng đất ngày 21/11/1998, số vào sổ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 05892.

Năm 2003, bà Q cần xây dựng nhà trên phần đất này nhưng do đây là đất trồng màu nên không thể xây dựng nhà. Do đó, bà Q có nhờ người anh ruột tên là Phạm Quang M (là chồng của bà Ngô Thị Thanh Đ) giúp bà làm thủ tục tách thửa và xin chuyển mục đích sử dụng đất sang đất thổ cư để cho bà đủ điều kiện xây nhà. Do ông M có nhiều mối quan hệ bên ngoài nên đối với thủ tục tách thửa và chuyển đổi mục đích sử dụng đất thì ông M thực hiện sẽ nhanh hơn bà Q tự làm. Do đó, bà Q và ông M đã thống nhất với nhau là bà Q sẽ làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với phần đất có diện tích 300㎡ thuộc một phần thửa đất 307, tờ bản đồ số 6 sang cho ông M để ông M làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đtất sang đất thổ cư.

Đến ngày 21/4/2003, ông M đã được Uỷ ban nhân dân thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bac Liêu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất có diện tích 300㎡ thuộc thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, số vào số cấp QSDÐ số 00403. Ngày 25/4/2003, ông M có viết cho bà Q bản giấy tay với nội dung “Tôi Phạm Quang M - sinh nǎm 1956, ngụ 162/6 Thống Nhất, Khóm 1, Phường 5, thị xã Bạc Liêu. Có lập thủ tục đứng tên thửa đất số 1093, tờ bản đồ 06, Khóm 7 phường 5, diện tích 300㎡. Mục đích sử dụng trồng màu dùm cho người em ruột là Phạm Thị Bích Q ngụ tại Quốc lộ 1 Trà Kha Phường 8 tx Bạc Liêu. Vậy làm giấy này để làm bằng”.

Đến ngày 25 tháng 6 năm 2003, theo quyết dịnh số 174/QĐ-UB của UBND tinh Bạc Liêu ký ngày 06/06/2003, Ủy ban nhân dân đã cho phép chuyển mục đích sử dụng đất từ trồng màu sang đất ở đối với phần đất có diện tích 300㎡ (Ba trăm) mà ông M đứng tên. Đối với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà ông M đứng tên thì ông M không có giữ mà bà Q là người trực tiếp giữ. Bà Q còn xây dựng 03 căn nhà có cấu trúc cấp 4, vách tường, mái tole, cột xi măng, nền lót gạch trên phần đất này. Căn nhà hoàn thiện xong thì bà Q đã làm nơi để chứa thức ăn tôm. Nay thì 03 căn nhà trên do bà Quách Thị D ở và tạm thời quản lý (Bà D là chị dâu của bà Q, vợ ông Trần Quang Khải).

Ông Pham Quang M chết năm 2004, bà Phạm Thị Bích Q chết năm 2017, cả hai người khi chết đều không để lại dị chúc, vợ ông Phạm Quang M là bà Ngô Thị Thanh Đ và các con của ông bà cho rằng phần đất này do ông Phạm Quang M đứng tên quyền sử dụng đất, nên xem đây là di sản của ông M, không đồng ý làm thủ tục sang tên trả lại cho hàng thừa kế của bà Q cũng như không đồng ý để cho bà Quách Thị D tiếp tục ở.

Những vấn đề cụ thể nguyên đơn yêu cầu Toà án giải quyết bao gồm:

- Công nhận phần đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau) là di sản do bà Phạm Thị Bích Q chết để lại.

- Giao di sản là phần đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau) cho bà Phạm Thị Bích P quản lý theo quy định.

- Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số W686645, Ủy ban nhân dân thị xã Bạc Liêu cấp cho ông Phạm Quang M ngày 21/4/2003, đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau).

Theo đơn phản tố của bị đơn bà Ngô Thị Thanh Đ; Người đại diện theo ủy quyền của bà Ngô Thị Thanh Đ, ông Phạm Duy Phương, ông Phạm Duy Quang, ông Phạm Duy Bảo, bà Phạm Thị Hoàng Oanh trình bày:

Ông Phạm Quang M chết năm 2003 không để lại di chúc. Ông M có vợ là bà Ngô Thị Thanh Đ và các con gồm: Ông Phạm Duy Phương, sinh năm 1981; ông Phạm Duy Quang, sinh năm 1982; ông Phạm Duy Bảo, sinh năm 1983; bà Phạm Thị Hoàng Oanh, sinh năm 1985. Ngoài ra không còn người con nào khác.

Ông M có nhận chuyển nhượng từ em gái là bà Phạm Thị Bích Q từ năm 2003 phần đất có diện tích 300m2, đất ở, tại thửa số 1093, tờ bản đồ số 6, đất tại Khóm B, Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau), ông M đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nay ông M đã chết nên đây là di sản của ông M. Phần đất 300m2 này hiện bà Quách Kim D, bà Phạm Thị Diễm H, bà Phạm Thụy Diễm H, bà Phạm Thụy Huyền T, Phạm Quang Đ và bà Phạm Thị Bích P đang quản lý.

Cho nên, bà Ngô Thị Thanh Đ yêu cầu Tòa án tuyên buộc bà Quách Kim D, bà Phạm Thị Diễm H, bà Phạm Thụy Diễm H, bà Phạm Thụy Huyền T, Phạm Quang Đ và bà Phạm Thị Bích P trả lại quyền sử dụng đất có diện tích 300m2, đất ở, tại thửa số 1093, tờ bản đồ số 6, đất tại Khóm B, Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau) và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số W686645 cấp ngày 21/4/2003 cho hộ ông Phạm Quang M đối với phần đất nêu trên.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày:

Phần đất có diện tích 300㎡ thuộc thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Phạm Quang M, số vào số cấp QSDÐ số 00403 là thuộc quyền sử dụng của bà phạm Bích Q, bà Q nhờ ông Phạm Minh Minh đứng tên giùm để thuận tiện trong việc xin chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Ông M có viết giấy viết tay ngày 25/4/2003 thể hiện việc có đứng tên giùm này và qua kết quả giám định chữ viết, chữ ký cũng thể hiện trên giấy viết tay ngày 25/4/2003 là chữ viết, chữ ký của ông M. Mặt khác, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất 300m2 là do bà Q giữ; phần đất 300m2 vẫn do bà Q quản lý, sử dụng; ông M và vợ con ông M hoàn toàn không có sử dụng phần đất 300m2 này, vợ và các con ông M cũng không biết được chính xác vị trí của phần đất 300m2, nên khi Tòa án đến đo đạc đất tranh chấp đã xác định sai vị trí đất tranh chấp. Từ những nội dung trên, đề nghị chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn.

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 – Cà Mau phát biểu quan điểm:

Về thủ tục tố tụng: Tòa án thụ lý giải quyết vụ án này là đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Quá trình thụ lý giải quyết vụ án Tòa án đã tuân thủ trình tự tố tụng dân sự. Hội đồng xét xử tại phiên tòa hôm nay thực hiện đúng trình tự thủ tục tố tụng dân sự.

Về nội dung:

Áp dụng Điều 236 Luật Đất đai:

- Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Phạm Thị Bích P.

+ Công nhận phần đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau) thuộc quyền sử dụng của bà Phạm Thị Bích Q, là di sản của bà Phạm Thị Bích Q.

+ Giao di sản của bà Phạm Thị Bích Q là phần đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau), cho em ruột là bà Phạm Thị Bích P quản lý.

+ Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số W686645, Ủy ban nhân dân thị xã Bạc Liêu cấp cho hộ ông Phạm Quang M ngày 21/4/2003, đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau).

- Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Ngô Thị Thanh Đ đối với bà Quách Kim Dốn, bà Phạm Thị Diễm Hằng, bà Phạm Thụy Diễm Hiền, bà Phạm Thụy Huyền Trân, Phạm Quang Điện và bà Phạm Thị Bích P về việc yêu cầu trả lại quyền sử dụng đất có diện tích 300m2, đất ở, tại thửa số 1093, tờ bản đồ số 6, đất tại Khóm B, Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu.

Chi phí tố tụng và án phí giải quyết theo quy định pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa và kết quả tranh tụng, Hội đồng xét xử nhận định:

Hướng Đông giáp đường Lò Rèn có số đo 4,26m + 5,74m;

Hướng Tây giáp phần đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý), có số đo 1,22m + 8,78m;

Hướng Nam giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý) có số đo 30m;

Hướng Bắc giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý) có số đo là 1,6m + 9,41m; giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Quách Thị D đang quản lý) có số đo là 15,16m + 3,83m.

Bà Ngô Thị Thanh Đ là người cao tuổi, được miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào:

- Căn cứ khoản 6, 9 Điều 26; Điều 34; Điều 35; điểm c khoản 1 Điều 39; điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2025;

- Điều 236 Luật Đất đai năm 2024;

- Điều 616 Bộ luật Dân sự;

- Điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 14; Điều 15; Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Phạm Thị Bích P.

2. Công nhận phần đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau) thuộc quyền sử dụng của bà Phạm Thị Bích Q, là di sản của bà Phạm Thị Bích Q. Vị trí cụ thể:

Hướng Đông giáp đường Lò Rèn có số đo 4,26m + 5,74m;

Hướng Tây giáp phần đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý), có số đo 1,22m + 8,78m;

Hướng Nam giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý) có số đo 30m;

Hướng Bắc giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý) có số đo là 1,6m + 9,41m; giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Quách Thị D đang quản lý) có số đo là 15,16m + 3,83m.

- Giao di sản của bà Phạm Thị Bích Q là phần đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau), cho em ruột là bà Phạm Thị Bích P quản lý.

Quyền và nghĩa vụ của người quản lý di sản được thực hiện theo quy định tại Điều 617, Điều 618 của Bộ luật Dân sự.

- Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số W686645, Ủy ban nhân dân thị xã Bạc Liêu cấp cho hộ ông Phạm Quang M ngày 21/4/2003, đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau).

3. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Ngô Thị Thanh Đ đối với bà Quách Kim Dốn, bà Phạm Thị Diễm Hằng, bà Phạm Thụy Diễm Hiền, bà Phạm Thụy Huyền Trân, Phạm Quang Điện và bà Phạm Thị Bích P về việc yêu cầu trả lại quyền sử dụng đất có diện tích 300m2, đất ở, tại thửa số 1093, tờ bản đồ số 6, đất tại Khóm B, Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau) và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số W686645 cấp ngày 21/4/2003 cho hộ ông Phạm Quang M.

4. Chi phí tố tụng: Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và giám định chữ ký, chữ viết là 15.143.000 đồng, bà Phạm Thị Bích P đã nộp và chi xong, bà Ngô Thị Thanh Đ có trách nhiệm giao lại cho bà P số tiền 15.143.000 đồng.

Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật và có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án, cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự.

5. Về án phí: Bà Phạm Thị Bích P không phải chịu án phí. Bà P đã nộp số tiền tạm ứng án phí là 300.000 đồng theo lai thu số 0000054 ngày 11/02/2025 tại Chi cục thi hành án dân sự thành phố Bạc Liêu được hoàn lại Thi hành án dân sự tỉnh Cà Mau.

Bà Ngô Thị Thanh Đ được miễn nộp án phí.

6. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và Điều 9 của Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật Thi hành án dân sự.

7. Các đương sự có mặt có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án, đương sự vắng mặt có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc kể từ ngày bản án được tống đạt hợp lệ.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM

THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA