Bản án 539/2026/DS-PT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

- Theo đơn khởi kiện ngày 29/6/2020 (đã thay đổi, bổ sung ngày 20/10/2023) và trình bày của bà Huỳnh Thị Thu N trong quá trình giải quyết vụ án:

Ông bà ngoại của bà Huỳnh Thị Thu N là ông Lý Chiêu T1, bà Trần Thị B (ông T1 chết năm 1943, bà B chết năm 1969). Ông bà ngoại của bà N có 05 người con gồm:

1. Lý Hên (chết tháng 10/2002)

2. Lý Keo (chết trước năm 2002)

3. Lý Sện (chết năm 1998)

4. Lý Tỷ (chết năm 2022)

5. Lý Cuối N1 (Lý Ngọc L), là mẹ của bà chết năm 2014.

Vào ngày 26/4/2002, tại nhà số E đường N, thị trấn V, huyện V, tỉnh Sóc Trăng (nay là số E đường N, phường V, thành phố Cần Thơ) trong thân tộc của mẹ bà tên là Lý Ngọc L (Lý Cuối N1) gồm 5 anh chị em ruột (là các con của ông T1 và bà B) lập tờ thỏa thuận phân chia di sản thừa kế của cha mẹ (là của ông bà ngoại của bà N) để lại như sau:

+ Phần đất có chiều ngang 4 mét, chiều dài 22 mét, diện tích 88m² chia cho bà Lý Ngọc L (Lý Cuối N1) do con gái là bà Huỳnh Thị Thu N nhận.

+ Phần đất có chiều ngang 4 mét, chiều dài 22 mét, diện tích 88m² chia cho Lý K, do con là Lý Bé B1 nhận.

+ Phần đất chia cho ông Lý H do con là Lý Thanh H1 nhận.

+ Phần đất chia cho ông Lý T2 do con là Lý Mười H2 nhận.

+ Phần đất chia cho ông Lý S do con là Lý Thanh Q2 nhận.

Sau khi lập tờ thỏa thuận trên thì ông Lý Thanh H1, ông Lý Mười H2 và Lý Thanh Q2 đã nhận đủ phần đất của mình. Riêng 03 phần đất chia cho bà Lý Ngọc L, Lý T2 và ông Lý K thì bà Huỳnh Thị Thu N (con bà Lý Ngọc L) và bà Lý Bé B1 (đại diện cho ông Lý K), ông Lý T2 chưa nhận. Vào năm 2011, khi bà và bà Lý B2 Bảy định đổ đất xây nhà thì bà Từ Ngọc P không giao đất cho bà N và bà B1.

Qua kết quả đo đạc thẩm định tại chỗ, phần đất tranh chấp có diện tích 101,2m2, thuộc thửa 1121, tờ bản đồ số 5 (thửa 811 cũ, tờ bản đồ số 05 cũ; thuộc thửa 122, tờ bản đồ số 72 chính quy), tọa lạc tại đường C, khóm A, phường A, thị xã V, tỉnh Sóc Trăng (nay là đường C, khóm A, phường V, thành phố Cần Thơ).

Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc bà Từ Ngọc P trả lại phần diện tích đất đã được phân chia di sản thừa kế của cụ Lý Chiêu T1 và Trần Thị B theo Biên bản lập ngày 26/4/2002, chia cho bà Lý Ngọc L (Lý Cuối N1) phần đất có chiều ngang 04 mét, chiều dài 22 mét; diện tích 88m² thuộc thửa đất số 1121, tờ bản đồ số 05. Qua đo đạc thực tế phần đất bà N yêu cầu bà P trả lại có diện tích 101,2m2, tọa lạc tại đường C, khóm A, Phường A, thị xã V, tỉnh Sóc Trăng (nay là đường C, khóm A, phường V, thành phố Cần Thơ).

Đối với tờ giấy biên bản việc phân chia quyền sử dụng đất thừa kế ngày 26/4/2002 hiện nay bà P đang quản lý. Do đó, bà N đề nghị bà P giao nộp cho Tòa án để Tòa án xem xét giải quyết theo quy định.

- Theo trình bày của bà Từ Ngọc P trong quá trình giải quyết vụ án:

Nguồn gốc phần đất tranh chấp là của cha mẹ của ông Lý H là ông Lý Chiêu T1, bà Trần Thị B để lại cho ông Lý H trước năm 1975 (ông H là cha của ông Lý Thanh H1). Từ năm 1975, ông Lý H để lại cho ông H1 (chồng của bà Từ Ngọc P) tiếp tục quản lý, sử dụng đến năm 2018 thì ông H1 chết và sau đó bà P tiếp tục quản lý, sử dụng cho đến nay.

Theo lời trình bày của bà N cho rằng các anh em của ông Lý H thỏa thuận phân chia tài sản theo như lời của bà N là không đúng. Theo như bà P biết, thời điểm ông Lý H còn sống thì không có việc lập biên bản thỏa thuận phân chia đất đai như bà N trình bày. Trước đây Ủy ban nhân huyện V có giải quyết tranh chấp giữa bà Lý Ngọc L (là mẹ của bà N) với ông Lý Thanh H1 nhưng cụ thể vào năm mấy thì bà không nhớ rõ do lâu quá. Thời điểm đó, Ủy ban nhân dân thị xã V đã bác đơn khiếu nại của bà L. Vị trí tranh chấp của bà L với ông H1 trước đây cũng đúng như vị trí đất tranh chấp mà bà N khởi kiện hiện nay.

Biên bản phân chia quyền sử dụng đất thừa kế mà Tòa án có đưa cho bà xem là không có. Phần đất tranh chấp trên trước đây là một trong những phần đất hương quả mà ông Lý H không có chia lại cho ai mà để cho con cháu sau này làm nơi thờ phụng hàng năm. Trường hợp nếu bà N cho rằng có việc thỏa nêu trên thì bà P yêu cầu bà N cung cấp bản gốc. Phần đất tranh chấp trên ngoài bà P quản lý, sử dụng ra thì có cả con của B3 là Lý Thanh P1 và Lý Ngọc Diễm T cùng quản lý.

Đối với tờ giấy biên bản việc phân chia quyền sử dụng đất thừa kế ngày 26/4/2002 theo lời trình bày của bà N cho rằng bà đang giữ là không có. Trường hợp nếu có phân chia 04 người thì phải lập thành 04 bản chứ không phải có 01 bản duy nhất. Cho nên việc khởi kiện của bà N yêu cầu bà trả lại phần diện tích đất nêu trên thì bà không đồng ý. Vì phần đất trên trước đây ông Lý H đã giao lại và cho ông Lý Thanh H1 từ năm 1975 cho đến nay để cúng kiến mồ mã ông bà.

- Trong quá trình giải quyết và tại phiên tòa, anh Lý Thanh P1 thống nhất với lời trình bày của mẹ là bà Từ Ngọc P.

- Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, ông Lý Hữu Q1 trình bày:

Giữa ông Lý Hữu Q1 với bà Huỳnh Thị Thu N có bà con cô cậu ruột. Vì ông Lý S (cha của ông Q1) là anh ruột của mẹ bà N là bà Lý Cuối N1 (Lý Ngọc L). Còn đối với bà P thì ông Q1 gọi bằng chị dâu. Vì cha chồng của bà P tên Lý H là anh ruột của cha ông tên Lý S. Tuy nhiên, giữa ông Q1 với bà N và bà P không có mâu thuẫn gì với nhau.

Vào ngày 26/4/2002, ông Q1 có cùng với người bác, người cô và người chú cùng thỏa thuận phân chia phần đất của ông bà nội để lại. Tuy nhiên, hiện nay ông Q1 vẫn chưa nhận phần tài sản được chia. Theo ông Q1 được biết đối với phần đất của ông bà nội để lại hiện nay gia đình ông Lý Thanh H1 đã bán cho người khác. Trong đó, có vợ của ông H1 là bà Phụng H3 cho Nhà nước. Việc bán và hiến cho Nhà nước theo ông Q1 là không đúng. Vì đất trên của ông bà nội để lại chưa có chia cho ai. Việc gia đình ông H1 bán và hiến cho người khác và cho Nhà nước thì phải có con cháu trong gia đình đồng ý. Đối với chữ ký tên Lý Hữu Q1 chỗ phần người ghi biên bản trong tờ giấy biên bản phân chia quyền sử dụng đất thừa kế ngày 26/4/2002 đó là chữ ký của ông Q1 và trong biên bản có ghi cụ thể kích thước phân chia cho từng người.

Đối với phần diện tích đất của bà Lý Cuối N1 đã được phân chia trước đây thì ông Q1 yêu cầu bà P trả lại cho bà N.

Còn đối với phần đất có quyền lợi của ông Q1 đã được phân chia theo biên bản ngày 26/4/2002, trước đây ông Lý S được chia 362m2, ông Q1 đã nhận được 100m2 và 100m2 đất này có chiều ngang 4m, dài 25m ông Q1 đã đồng ý giao cho ông Lý Thanh Q2 cất nhà ở vào năm 2004. Phần còn lại 262m2 ông Q1 yêu cầu bà Từ Ngọc P trả lại. Tuy nhiên, ông Q1 chưa biết vị trí đất yêu cầu bà P trả lại là ở vị trí nào. Do đó, ông Q1 sẽ khởi kiện bà P thành một vụ án khác mà không yêu cầu xem xét trong vụ án này.

- Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 132/2025/DS-ST ngày 30/9/2025, Tòa án nhân dân khu vực 8 - Cần Thơ đã cho rằng Biên bản ngày 26/4/2002 không có mặt cụ Lý H, ông Lý Thanh H1 và cụ H không ký tên nên văn bản này chưa có giá trị pháp lý. Đồng thời, thực tế gia đình bà Từ Ngọc P đã quản lý, sử dụng đất ổn định từ trước năm 2002 đến nay; từ đó xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Huỳnh Thị Thu N về việc buộc bà P trả lại diện tích đất 101,2m², thuộc thửa 1121, tờ bản đồ số 05, tọa lạc tại phường V, thành phố Cần Thơ. Ngoài ra, án sơ thẩm còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng và thông báo quyền kháng cáo của đương sự theo quy định pháp luật.

- Sau khi xét xử sơ thẩm:

+ Ngày 10/10/2025, bà Huỳnh Thị Thu N nộp đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện, công nhận văn bản phân chia đất ngày 26/4/2002.

+ Ngày 14/10/2025, ông Lý Hữu Q1 nộp đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại bản án sơ thẩm đối với phần diện tích 262m² mà ông Q1 cho rằng mình có quyền lợi.

- Tại phiên tòa phúc thẩm:

+ Bà N và ông Q1 không rút lại đơn khởi kiện và vẫn giữ nguyên nội dung kháng cáo. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

+ Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày: Tờ thỏa thuận phân chia di sản thừa kế ngày 26/4/2002 có ông Lý Hữu Q1 là người lập biên bản. Tại biên bản xác minh ngày 05/4/2023, bà Lý Bé B1 cũng trình bày trước đây ông Lý Thanh H1 có xuống Cà Mau để nhờ ký tên vào văn bản này. Do đó, tờ “Biên bản việc phân chia quyền sử dụng đất thừa thừa kế” ngày 26/4/2002 đã có hiệu lực pháp luật. Sau khi phân chia xong, ông Lý S đã nhận phần đất của mình và cho người con là ông Lý Thanh Q2 cất nhà ở. Phần còn lại của ông Lý K, L, Lý Cuối N1 (Lý Ngọc L - mẹ của bà N) chưa nhận. Đến năm 2011, bà N định đỗ đất để cất nhà thì ông Lý Thanh H1 ngăn cản nên phát sinh tranh chấp. Phần đất này hiện nay gia đình bà Từ Ngọc P là trực tiếp quản lý. Từ đó, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

+ Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về tính có căn cứ và hợp pháp của kháng cáo, về việc tuân thủ và chấp hành pháp luật tố tụng của những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm. Đồng thời, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị đơn; áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự để giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 148, khoản 1 Điều 308 và khoản 6 Điều 313 Bộ luật Tố tụng dân sự; điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 6 Điều 15, khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn bà Huỳnh Thị Thu N và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lý Hữu Q1.

2. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 132/2025/DS-ST ngày 30/9/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 8 - thành phố Cần Thơ như sau:

2.1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Huỳnh Thị Thu N về việc yêu cầu bị đơn bà Từ Ngọc P giao trả lại cho bà phần diện tích đất đo đạc thực tế 101,2m2, thuộc thửa số 1121, tờ bản đồ số 05 (thửa 811 cũ, tờ bản đồ số 05 cũ; thuộc thửa 122, tờ bản đồ số 72 chính quy), tọa lạc tại đường C, khóm A, Phường A, thị xã V, tỉnh Sóc Trăng (nay là đường C, khóm A, phường V, thành phố Cần Thơ).

* Qua kết quả đo đạc thực tế, phần diện tích đất tranh chấp có tứ cận như sau:

- H, giáp phần đất của bà Từ Ngọc P đang quản lý sử dụng, có số đo 4,0m;

- H, giáp đường C, có số đo 0,55m + 3,45m;

- Hướng Nam, giáp phần đất của bà Từ Ngọc P đang quản lý sử dụng, có số đo 3,04m + 22,17m;

- Hướng B4, giáp đất ông Lý Thanh Q2 đang sử dụng, có số đo 3,05m + 22,36m.

Diện tích 101,2m2, thuộc thửa số 1121, tờ bản đồ số 05 (thửa 811 cũ, tờ bản đồ số 05 cũ; thuộc thửa 122, tờ bản đồ số 72 chính quy), tọa lạc tại đường C, khóm A, phường A, thị xã V, tỉnh Sóc Trăng (nay là đường C, khóm A, phường V, thành phố Cần Thơ).

(Kèm theo sơ đồ vị trí tranh chấp)

2.2. Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá: Nguyên đơn bà Huỳnh Thị Thu N phải chịu là 4.782.000 đồng, tuy nhiên, số tiền này bà N đã nộp xong.

2.3. Về án phí dân sự sơ thẩm:

- Nguyên đơn bà Huỳnh Thị Thu N được miễn nộp tiền án phí dân sự sơ thẩm do thuộc trường hợp người cao tuổi (có đơn yêu cầu).

- Bà Huỳnh Thị Thu N được nhận lại số tiền tạm ứng án phí mà bà đã nộp 300.000 đồng theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0006484 ngày 21/12/2020 của Chi cục thi hành án dân sự thị xã Vĩnh Châu (nay là Phòng thi hành án dân sự Khu vực 8 - Cần Thơ).

- Bị đơn bà Từ Ngọc P không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

3. Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Huỳnh Thị Thu N và ông Lý Hữu Q1 được miễn nộp.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 của Luật Thi hành án dân sự (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014) thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a và 9 của Luật Thi hành án dân sự (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014); thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật Thi hành án dân sự (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014).