Bản án 536/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA PHÚC THẨM TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO

TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Ông Phạm Công Mười

Các Thẩm phán:

Ông Chung Văn Kết

Ông Hoàng Minh Thịnh

- Thư ký phiên tòa: Ông Trần Văn Nơi - Thư ký Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Bà Trần Thị H - Kiểm sát viên.

Ngày 09 tháng 6 năm 2026, tại trụ sở Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 39/2026/TLPT-DS ngày 15 tháng 01 năm 2026 về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”.

Do Bản án dân sự sơ thẩm số 50/2025/DS-ST ngày 25 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 1520/2026/QĐPT-DS ngày 06 tháng 4 năm 2026, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Đặng Thị Ú, sinh năm 1952. Địa chỉ: Ấp T, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là ấp T, xã L, tỉnh Cà Mau) – Vắng mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn: Ông Quách Văn N, sinh năm 1976. Địa chỉ: Ấp L, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là ấp L, xã G, tỉnh Cà Mau) – Có mặt.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Bà Võ Chúc P, Trợ giúp viên của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh C – Có mặt.

- Bị đơn: Bà Võ Thị P1, sinh năm 1948. Địa chỉ: Ấp H, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là ấp H, xã Đ, tỉnh Cà Mau) – Vắng mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn: Ông Nguyễn Văn T, sinh năm 1980. Địa chỉ: Ấp H, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là ấp H, xã Đ, tỉnh Cà Mau) – Có mặt.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà Mai Cẩm H1, sinh năm 1954 – Vắng mặt.

2. Ông Mai Bá T1 – Vắng mặt.

3. Bà Ngô Thị V, sinh năm 1949 – Vắng mặt.

4. Ông Mai Bá T2, sinh năm 1968 – Vắng mặt.

5. Ông Nguyễn Văn C, sinh năm 1968 – Vắng mặt.

6. Ông Nguyễn Văn Đ, sinh năm 1991– Vắng mặt.

7. Bà Nguyễn Thị Trúc L, sinh năm 1995 – Vắng mặt.

8. Bà Nguyễn Thị Tài L1, sinh năm 1997 – Vắng mặt.

Cùng địa chỉ: Ấp H, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là ấp H, xã Đ, tỉnh Cà Mau).

9. Bà Mai Thị Q, sinh năm 1966. Địa chỉ: Ấp B, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là ấp B, xã Đ, tỉnh Cà Mau) – Vắng mặt.

10. Ông Mai Bá C1, sinh năm 1975. Địa chỉ: Tổ D, ấp B, xã V, huyện V, tỉnh Kiên Giang (nay là ấp B, xã V, tỉnh An Giang) – Vắng mặt.

11. Ủy ban nhân dân xã Đ, tỉnh Cà Mau. Trụ sở: Ấp M, xã Đ, tỉnh Cà Mau (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của Ủy ban nhân dân huyện Đ; Ủy ban nhân dân xã L).

Người đại diện theo pháp luật: Ông Võ Văn B, chức vụ: Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đ, tỉnh Cà Mau – Có đơn xin xét xử vắng mặt.

- Người kháng cáo: nguyên đơn bà Đặng Thị Út .

NỘI DUNG:

Theo đơn khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn – ông Quách Văn N trình bày:

Nguồn gốc phần đất tranh chấp vào ngày 16/11/1996, bà có sang nhượng lại hai công đất trồng rẫy của ông Trần Văn C2 với số tiền 200 giạ lúa. Phần đất này có vị trí và ranh giới cụ thể: Mặt tiền giáp Kinh Xáng, ngang 11 tầm (33m), mặt hậu giáp đất ông Út Mười H2, ngang 12 tầm (36m), phía Bắc giáp đất bà Võ Thị P1 72m, phía Nam giáp đất ông Lý Văn Ú1 72m, tổng diện tích khoảng 2.484m2, tọa lạc tại ấp H, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là xã Đ, tỉnh Cà Mau). Việc sang nhượng hai bên có làm giấy tay và có xác nhận của Ủy ban nhân dân xã L (nay là L), thời điểm chuyển nhượng ông C2 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Khi chuyển nhượng xong thì bà có sử dụng cất nhà một phần đất, còn một phần đất thì để trống bà sử dụng ổn định từ trước đến nay không có tranh chấp. Khi sang đất thì phần đất của bà giáp ranh với phần đất bà P1 có trụ đá làm ranh nhưng khi nhà nước làm lộ có bơm bùn lên phần đất thì lắp luôn trụ ranh đất giữa hai bên. Khoảng năm 2021 bà Võ Thị P1 ngang nhiên kêu ông Nguyễn Văn C (là con rể) và con là Nguyễn Văn T cắm lại phần ranh đất và đã lấn chiếm vào phần đất với diện tích khoảng 252m² (mặt tiền 2m, mặt hậu 5m, dài 72m).

Trong quá trình giải quyết vụ án thì bà biết phần đất tranh chấp có diện tích đo đạt thực tế 212,2m2, trong đó diện tích 196,9m2 đã cấp giấy chứng nhận cho ông Mai Bá Đ1 và diện tích 12,2m2 chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tọa lạc tại ấp H, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là xã Đ, tỉnh Cà Mau). Nay, bà yêu cầu Toà án giải quyết buộc bà Võ Thị P1 trả lại phần đất tranh chấp và công nhận quyền sử dụng với phần đất cho bà (trong đó có 196,9m2 nằm trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông Mai Bá Đ1 đứng tên và 12,2m2 chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất). Đối với diện tích đất có 196,9m2 phần đất nằm trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Mai Bá Đ1 bà yêu cầu hủy một phần Giấy chứng nhận do ông Mai Bá Đ1 đứng tên để cấp lại cho bà.

Theo các lời khai trong quá trình tố tụng tại Tòa án bị đơn bà Võ Thị P1 trình bày:

Bà không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của bà Ú1, phần đất này bà đã sử dụng ổn định, quá trình sử dụng thì bà Ú1 cũng không có ngăn cản gì. Trước đây bà có sang đất cho bà Ngô Thị V thì ông Quách Văn T3 (con bà Ú1) có đứng ra xác định ranh đất giữa hai bên, nên hai bên đã thống nhất ranh từ thời gian đó cho đến nay.

Phần đất qua đo đạc thực tế diện tích 196,9m2 nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông Mai Bá Đ1 đứng tên, nhưng bà là người trực tiếp quản lý sử dụng, ông Đ1 từ trước đến nay không sử dụng đến phần đất này. Nay, bà yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông Mai Bá Đ1 đứng tên và công nhận phần đất diện tích nêu trên cho bà.

Theo các lời khai trong quá trình tố tụng tại Tòa án người đại diện ủy quyền bị đơn ông Nguyễn Văn T trình bày:

Nguồn gốc phần đất của cha chồng bà P1 là ông Mai Bá T4 cho ông Mai Bá Đ1 là anh chồng bà P1, do ông Đ1 không sử dụng nên cho lại em ruột là Mai Bá T5 chồng bà P1, diện tích mặt tiền là 20m, mặt hậu là 20m. Gia đình bà P1 sử dụng phần đất này hơn 30 năm nay không tranh chấp. Khi bà Ú1 sang đất của ông C2 thì gia đình bà P1 không hay biết cũng không có chứng kiến, không ký giáp ranh. Trước đây phần đất hai bên có ranh giới tự nhiên là hàng bông bụt. Nhưng anh Quách Văn T3 là con của bà Đặng Thị Út Ủ hầm nuôi tôm thì làm mất ranh đất giữa hai bên, sau đó bà P1 và anh T3 có cặm ranh lại với nhau. Vào năm 2005 bà P1 sang đất cho bà Ngô Thị V; địa chỉ: ấp H, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu diện tích ngang 19m (đo từ ranh cột điện qua đất bà P1), khi bà sang đất thì anh T3 có ký tên giáp ranh. Vì từ trước cho đến nay bà P1 chỉ thấy anh T3 cất nhà ở và sử dụng, quản lý đất đến nay hơn 20 năm, bà P1 không thấy bà Ú1 sử dụng đất. Do đó bà P1 không đồng ý tòan bộ yêu cầu khởi kiện của bà Ú1.

Theo lời khai trong quá trình tố tụng tại Tòa án người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Mai Cẩm H1 trình bày: (Bút lục-134)

Bà H1 là con của ông Mai Bá Đ1 (chết năm 2004), ông Đ1 có 02 người con là Mai Cẩm H1 và Mai Bá T1. Nguồn gốc của phần đất tranh chấp là của ông nội bà tên là Mai Bá T4, sau đó cho cha bà là ông Mai Bá Đ1, do cha bà không có sử dụng phần đất trên nên đã cho lại phần đất cho ông Mai Bá T5 là chồng của bà Võ Thị P1, sau khi ông T5 chết thì bà Võ Thị P1 quản lý sử dụng đến nay hơn 40 năm. Việc một phần đất tranh chấp có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông Mai Bá Đ1 đứng tên thì bà cũng không biết nhưng thực tế thì gia đình bà không sử dụng đất này mà do gia đình bà P1 sử dụng. Nay bà Ú1 khởi kiện yêu cầu bà P1 giao trả đất thì bà không có ý kiến gì do phần đất này không thuộc quyền sở hữu của ông Mai Bá Đ1. Bà đồng ý hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông Mai Bá Đ1 đứng tên để cấp lại cho bà P1.

Theo lời khai trong quá trình tố tụng tại Tòa án người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Ngô Thị V, sinh năm 1949 trình bày: (Bút lục-132)

Vào năm 2005, bà V có sang nhượng phần đất ngang 19m, dài 50m của bà Võ Thị P1 bằng giấy tay. Trong giấy chuyển nhượng có anh Quách Văn T3 là con của bà Đặng Thị Ú ký tên giáp ranh. Sau khi nhận chuyển nhượng, bà để đất trống đến nay và chưa làm thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong suốt thời gian đó, bà chỉ thấy anh T3 là người trực tiếp quản lý, sử dụng phần đất giáp ranh, anh T3 có ủi hầm nuôi tôm công nghiệp và thống nhất ranh giới với bà nên anh T3 mới ký tên xác nhận.

Theo bà nguồn gốc đất do ông Mai Bá T4 cho vợ chồng bà Võ Thị P1 và ông Mai Bá T5 đến nay khoảng 50 năm và từ đó đến nay chỉ thấy gia đình bà P1 sử dụng. Việc bà Ú khởi kiện yêu cầu bà P1 giao trả đất, trong đó có phần đất bà đã nhận chuyển nhượng, thì bà không có ý kiến hay yêu cầu gì trong vụ án này. Nếu sau này bà Ú thắng kiện và ảnh hưởng đến quyền lợi của bà thì bà sẽ tự thỏa thuận và yêu cầu giải quyết riêng với bà P1, không yêu cầu Tòa án giải quyết trong vụ án này.

Theo lời khai trong quá trình tố tụng tại Tòa án người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Mai Thị Q, ông Mai Bá T2, ông Mai Bá C1 thống nhất trình bày:

Phần đất của gia đình tôi đang quản lý sử dụng có nguồn gốc là của ông Mai Bá T4 khai phá, sau đó cho ông Mai Bá Đ1 nhưng ông Đ1 không sử dụng nên cho lại ông Mai Bá T5 sử dụng. Đến năm 1974, ông T5 chết thì phần đất này bà Võ Thị P1 quản lý, sử dụng đến nay. Gia đình tôi chưa đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đang tranh chấp nên bà Đặng Thị Ú cố tình lấn chiếm đất, đề nghị Tòa án không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện bà Ú.

Người làm chứng ông Đặng Mười H3, sinh năm 1955 trình bày: (Bút lục-136A)

Nguồn gốc đất tranh chấp là của ông Mai Bá T4 được tập đoàn cấp vào năm 1985, ông Mai Bá T4 cho vợ chồng bà Võ Thị P1, ông Mai Bá T5 còn cho diện tích bao nhiêu thì ông không biết. Đối với phần đất bà Ú là sang nhượng của ông Nguyễn Văn C3 nhưng việc sang bán ông chỉ nghe nói chứ không chứng kiến, cũng không biết sang diện tích bao nhiêu. Phần đất ông C3 sang cho bà Ú là của ông Ba K (cha vợ của ông C3) cho ông C3. Đối với phần đất tranh chấp ông chỉ thấy gia đình bà P1 đang sử dụng.

Người làm chứng bà Mai Thị T6, sinh năm 1970 trình bày: (Bút lục-136)

Nguồn gốc phần đất tranh chấp là của ông nội bà là ông Mai Bá T4 cho bác sáu bà tên Mai Bá Đ1, sau đó ông Đ1 cho cha bà tên Mai Bá T5 sử dụng, cha bà chết đến nay khoảng 40 năm, sau khi cha bà chết thì để lại cho mẹ bà sử dụng đến nay, phần đất tranh chấp gia đình bà sử dụng đến nay hơn 40 năm. Gia đình bà hoàn toàn không biết việc bà Đặng Thị Ú sang đất của ông Trần Văn C2, khi bà Ú sang không cho gia đình bà hay cũng không ký tên giáp ranh. Phần đất của gia đình bà giáp ranh với đất của bà Ú hai bên có thỏa thuận ranh với nhau, anh Quách Văn T3 là con của bà Đặng Thị Ú có xác định ranh là ngay cột điện. Từ trước đến nay phần đất tranh chấp do gia đình bà sử dụng, ông Đ1 cũng không có sử dụng phần đất này.

Theo biên bản xác minh đại diện địa phương – ông Dương Quốc L2 là Trưởng ấp trình bày: (Bút lục-76).

Nguồn gốc phần đất đang tranh chấp là của ông Mai Bá T4 cho vợ chồng ông Mai Bá T5 và bà Võ Thị P1, diện tích cho bao nhiêu thì ông không biết. Phần đất của bà Đặng Thị Ú thì sang của ông Nguyễn Văn C3, nhưng từ trước đến nay do anh Quách Văn T3 là con của bà Ú sử dụng, ranh đất giữa bà P1 và anh T3 cũng thỏa thuận với nhau. Khi anh T3 sử dụng thì không thấy phát sinh tranh chấp gì. Bà P1 đã chuyển nhượng phần đất cho bà Ngô Thị V gần 20 năm, lúc sang có sự thống nhất ranh của anh Quách Văn T3.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Mai Bá T1, ông Nguyễn Văn C, ông Nguyễn Văn Đ, bà Nguyễn Thị Trúc L, bà Nguyễn Thị Tài L1 không đến toà án làm việc cũng không có văn bản trình bày ý kiến.

Tại bản án dân sự số 50/2025/DS-ST ngày 25 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau, quyết định:

“…1. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của bà Đặng Thị Ú đối với bà Võ Thị P1 yêu cầu bà Võ Thị P1 giao trả diện tích đất 3,1m2 thuộc phạm vi đường X - Cái Cùng tại ấp H, xã Đ, tỉnh Cà Mau.

2. Không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Đặng Thị Ú đối với bà Võ Thị P1 yêu cầu bà P1 giao trả diện tích đất 196,9m2 thuộc một phần thửa 534, tờ bản đồ 9 bản đồ chính quy 2006 (một phần thửa 232, tờ bản đồ 08, bản đồ 299) được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số G 793688 cho ông Mai Bá Đ1 và diện tích 12,2m2 thuộc một phần thửa 533, tờ bản đồ 9 bản đồ chính quy 2006 (một phần thửa 233, tờ bản đồ 08, bản đồ 299) chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ai.

3. Không chấp nhận yêu cầu của bà Đặng Thị Ú yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số G 793688 do UBND huyện G (sau này là huyện Đ) cấp theo Quyết định số 489/QĐ-UB, ngày 25/11/1995 cho ông Mai Bá Đ1 đối với diện tích đất 196,9m2 thuộc một phần thửa 534, tờ bản đồ 9 bản đồ chính quy 2006 (một phần thửa 232, tờ bản đồ 08, bản đồ 299) tại ấp H, xã L, huyện Đ, Bạc Liêu (nay là ấp H, xã Đ, tỉnh Cà Mau).

4. Chấp nhận yêu cầu của bà Võ Thị P1 yêu cầu hủy Giấy CNQSD đất do UBND huyện G (sau này là huyện Đ) cấp theo Quyết định số 489/QĐ-UB, ngày 25/11/1995 cho ông Mai Bá Đ1 đối với diện tích đất 196,9m2 thuộc một phần thửa 534, tờ bản đồ 9 bản đồ chính quy 2006 (một phần thửa 232, tờ bản đồ 08, bản đồ 299) tại ấp H, xã L, huyện Đ, Bạc Liêu (nay là ấp H, xã Đ, tỉnh Cà Mau). ..”

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí, nghĩa vụ thi hành án và quyền kháng cáo vụ án theo quy định của pháp luật.

* Sau khi xét xử sơ thẩm:

Ngày 09/10/2025, Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau nhận được đơn kháng cáo của bà Đặng Thị Ú là nguyên đơn, bà Ú kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 50/2025/DS-ST ngày 25/9/2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà.

* Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn có người đại diện theo ủy quyền có mặt tại phiên tòa vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến của Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa và Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, các đương sự tham gia tố tụng chấp hành đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Nội dung: Xét kháng cáo của nguyên đơn thấy rằng nguồn gốc tranh chấp là do ông Đ1 cho bà P1, lúc đó ông Đ1 có quyền sử dụng đất, nên Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, giữ y bản án sơ thẩm.