Bản án 53/2022/KDTM-PT — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Với Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Thúy Hạnh Các thẩm phán:

: Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh

: Bà Ngô Tuyết Băng

Thư ký ghi biên bản phiên tòa : Ông Lê Hồng Hòa - Thư ký Tòa án Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội tham gia phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Kim Thanh - Kiểm sát viên.

Trong ngày 20/4/2022, tại trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử công khai vụ án kinh doanh thương mại phúc thẩm thụ lý số 167/2021/TLPT-KDTM ngày 08/11/2021 về việc “Tranh chấp hợp đồng tín dụng”, do Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 37/2021/KDTM-ST ngày 28/5/2021 của Tòa án nhân dân quận Đống Đa, thành phố Hà Nội bị kháng cáo. Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 636/2021/QĐXXPT-KDTM ngày 06/12/2021, Quyết định hoãn phiên tòa số 705/2021/QĐ-HPT ngày 20/12/2021 và Quyết định hoãn phiên tòa số 83/2022/QĐHPT ngày 16/02/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, giữa: Nguyên đơn: Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam Trụ sở chính: Tầng 1 (tầng trệt), tầng 2, Tòa nhà Sailing Towe, số 111A Pasteur, phường Bến Nghé, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh Trụ sở: Tầng 1,6,7, Tòa nhà Corne Stone, số 16, phố Phan Chu Trinh, phường Phan Chu Trinh, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Người đại diện theo ủy quyền: Ông Đỗ Ngọc Tuyên, ông Lê Vũ - Chuyên viên Ngân hàng Bị đơn: Công ty TNHH Sao Đô Thành Trụ sở: Số 90, phố Đặng Tiến Đông, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội Người đại diện theo pháp luật: Bà Nguyễn Thu Hồng - Chức vụ: Giám đốc Công ty. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Người thừa kế quyền và nghĩa vụ của cụ Nguyễn Thị Hậu (Chết ngày 13/3/2019): Bà Nguyễn Thị Kim Thư - Địa chỉ: Số 21, phố Tô HiếnThành, phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội; Bà Nguyễn Kim Nga - Địa chỉ: P 320-E1, tập thể Bộ Công nghiệp, phường Phương Mai, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội; Bà Nguyễn Thu Hồng - Địa chỉ: Số 90, phố Đặng Tiến Đông, phường Trung Liệt, thành phố Hà Nội Các luật sư: Bùi Văn Đoàn, Vũ Hồng Thanh - Văn phòng luật sư Thanh Vũ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Thư. Ông Ngô Ngọc Hùng, bà Lê Thị Hiền Địa chỉ: Số 35, nghách 68, ngõ Lương Sử C, phường Văn Chương, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội Luật sư Giang Hồng Thanh - Văn phòng luật sư Giang Thanh bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Hiền. Chị Ngô Thị Bích Hiếu, cháu Tạ Hiếu Anh sinh tháng 9/2004, Tạ Việt Thắng sinh tháng 10/2007 (Chị Hiếu là người đại diện theo pháp luật của cháu Anh và Thắng) Địa chỉ: Số 35, nghách 68, ngõ Lương Sử C, phường Văn Chương, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội Anh Ngô Ngọc Hoàn, cháu Ngô Ngọc Minh Phương sinh tháng 3/2011, cháu Ngô Khôi Nguyên sinh tháng 3/2017 (Anh Hoàn là người đại diện theo pháp luật của cháu Phương và cháu Khôi) Địa chỉ: Số 35, nghách 68, ngõ Lương Sử C, phường Văn Chương, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Bị đơn, bà Hiền, bà Thư và luật sư Vũ Hồng Thanh có mặt; Nguyên đơn, ông Hùng, bà Nga, anh Hoàn, chị Hiếu, luật sư Giang Hồng Thanh và luật sư Vũ

Văn Đoàn vắng mặt tại phiên tòa)

NỘI DUNG VỤ ÁN NHƯ SAU

Ngày 16/11/2011, Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (Gọi tắt là Ngân hàng) có ký kết 01 Hợp đồng tín dụng mang số 10.11.11.210 với Công ty TNHH Sao Đô Thành (Công ty Sao Đô Thành). Nội dung hợp đồng thể hiện việc Ngân hàng cung cấp cho Công ty một hạn mức tín dụng ngắn hạn là 6.000.000.000đ; Thời hạn của mỗi khế ước tối đa không quá 04 tháng; Hiệu lực của hợp đồng là 12 tháng kể từ ngày ký; Lãi suất cho vay được thả nổi, điều chỉnh 3 tháng/lần bằng lãi suất điều chuyển vốn kinh doanh VND kỳ hạn 3 tháng của VIB + 3,5%/năm và chịu sự điều chỉnh theo chính sách lãi suất của VIB tại mỗi thời kỳ. Mục đích vay là để thanh toán tiền cho Công ty Cổ phần Dịch vụ Viễn thông Thành An.

Tài sản bảo đảm cho hợp đồng tín dụng nêu trên bao gồm:

- Giá trị quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở tại số 16, ngõ 87, Long Biên, phường Phúc Tân, Hoàn Kiếm, Hà Nội

- Giá trị quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở tại căn hộ 20C-E1-TT Bộ Công nghiệp, phường Phương Mai, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội thuộc quyền sở hữu của cụ Nguyễn Thị Hậu.

- Giá trị quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở tại số 35, nghách 68, ngõ Lương Sử C, phường Văn Chương, quận Đống Đa, Hà Nội thuộc quyền sử dụng đất mang tên ông Ngô Ngọc Hùng và bà Lê Thị Hiền.

- Giá trị quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở tại số 21, phố Tô Hiến Thành, phường Bùi Thị Xuân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội thuộc quyền sở hữu của bà Nguyễn Thị Kim Thư. Thực hiện hợp đồng, Ngân hàng đã giải ngân cho Công ty Sao Đô Thành vay số tiền 3.038.000.000đ theo 06 khế ước nhận nợ.

Đơn vị tính: VND TT

Khế ước/

Ngày vay

Số tiền vay

Lãi suất (năm) 1

10.11.11.210.20

11/04/2012

772.000.000

20% 2

10.11.11.210.21

16/04/2012

1.000.000.000

20,5% 3

10.11.11.210.22

20/04/2012

210.000.000

20,5% 4

10.11.11.210.23

25/04/2012

100.000.000

20,5% 5

10.11.11.210.24

04/05/2012

656.000.000

20,5% 6

10.11.11.210.25

17/05/2012

300.000.000

20,5%

Tổng cộng

3.038.000.000

Tuy nhiên, Công ty mới thanh toán được một phần nợ gốc là 248.000.000đ, hiện còn nợ lại 2.790.000.000đ gốc và 136.943.404đ lãi trong hạn cùng 5.48.047.251đ lãi quá hạn. Ngân hàng yêu cầu Công ty phải thanh toán trả toàn bộ số nợ gốc và lãi nêu trên. Trường hợp Công ty không trả được nợ thì đề nghị cho xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu của ông Ngô Ngọc Hùng và bà Lê Thị Hiền, tài sản của bà Nguyễn Thị Kim Thư, tài sản của cụ Nguyễn Thị Hậu. Riêng tài sản tại số 16, ngõ 87, Long Biên, phường Phúc Tân, Hoàn Kiếm, Hà Nội đã được giải chấp nên Ngân hàn không yêu cầu.

Bị đơn: Công ty TNHH Sao Đô Thành thừa nhận đã ký kết hợp đồng và được giải ngân vay vốn đúng như Ngân hàng trình bày. Do kinh doanh khó khăn nên các khoản gốc, lãi trong hạn, lãi quá hạn của Công ty do Ngân hàng liệt kê 8.674.990.404đ là đúng. Công ty xin được trả số nợ gốc và xin được miễn toàn bộ lãi vì Công ty đã không còn hoạt động kinh doanh từ lâu rồi.

Cụ Nguyễn Thị Hậu (Khi còn sống) trình bày: Cụ đã tự nguyên ký kết hợp đồng thế chấp tài sản thuộc sở hữu của cụ là căn hộ 20C (phòng 320) - E1, tập thể Bộ Công nghiệp, phường Phương Mai, quận Đống Đa, Hà Nội cho Ngân hàng Quốc tế để bảo đảm cho khoản vay của Công ty Sao Đô Thành. Hợp đồng thế chấp đã được Văn phòng công chứng Đống Đa chứng thực và tài sản đã được đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định. Cụ đề nghị Công ty Sao Đô Thành phải có trách nhiệm trả nợ cho Ngân hàng.

Ngày 13/3/2019 của Hậu chết, người thừa kế quyền và nghĩa vụ của cụ Hậu gồm các con đẻ là: bà Nguyễn Thị Kim Thư, Nguyễn Kim Nga và Nguyễn Thu Hồng. Bà Nga xác nhận có biết việc cụ Hậu thế chấp căn hộ cho Ngân hàng để bảo đảm cho nghĩa vụ trả nợ của Công ty Sao Đô Thành. Bà Nga còn trình bày căn hộ này trước đây thuộc sở hữu của bà, năm 2002 bà làm các thủ tục sang tên cho cụ Hậu. Từ khi thế chấp đến nay căn hộ vẫn nguyên trạng, bà và anh Vũ Thế Duy (Con trai bà) không sửa chữa hay cải tạo. Bà Nga và anh Duy đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Bà Nguyễn Thị Kim Thư trình bày: Bà đã tự nguyện thế chấp nhà đất thuộc sở hữu của bà tại số 21, Tô Hiến Thành, phường Bùi Thị Xuân, Hà Nội để bảo đảm cho khoản vay của Công ty Sao Đô Thành. Việc thế chấp đã được chứng thực và đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định. Nay Công ty Sao Đô Thành không trả được nợ nhưng bà cũng không đồng ý giao nhà để Ngân hàng trả nợ thay vì bà chỉ có nơi ở duy nhất là tài sản này.

Ông Ngô Ngọc Hùng và bà Lê Thị Hiền thừa nhận có ký kết hợp đồng thế chấp tài sản của mình là quyền sử dụng đất và sở hữu nhà tại số 35, ngách 68, ngõ Lương Sử C, phường Văn Chương cho Ngân hàng để bảo đảm cho khoản vay của Công ty Sao Đô Thành. Tuy nhiên ông bà không chấp nhận yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm của mình trong trường hợp Công ty Sao Đô Thành không trả được nợ vì trách nhiệm trả nợ là của Công ty.

Anh Ngô Ngọc Hoàn và chi Ngô Thị Bích Hiếu (Những người đang sinh sống tại số 35, ngách 68, ngõ Lương Sử C, phường Văn Chương) không chấp hành triệu tập của Tòa án, không đến Tòa, không khai báo. Bà Lê Thị Hiền cho rằng hai người này chỉ ở nhờ trên đất, không liên quan đến việc thế chấp tài sản của bà và ông Hùng.

Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 37/2021/KDTM-ST ngày 28/5/2021 của Tòa án nhân dân quận Đống Đa, thành phố Hà Nội đã quyết định:

“1. Chấp nhận đơn khởi kiện của nguyên đơn là Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) với bị đơn là Công ty TNHH Sao Đô Thành về việc tranh chấp hợp đồng tín dụng.

Buộc Công ty TNHH Sao Đô Thành thanh toán cho Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam số tiền 8.674.990.655đ (Tám tỷ, sáu trăn bảy mươi tư triệu, chín trăm chín mươi nghìn, sáu trăm năm mươi lăm đồng). Trong đó bao gồm: Nợ gốc 2.790.000.000đ, nợ lãi trong hạn là 136.934.404đ và nợ lãi quá hạn là 5.748.047.251đ…

Kể từ ngày án có hiệu lực pháp luật, Công ty TNHH Sao Đô Thành không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ, Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam được quyền yêu cầu Cơ quan thi hành án có thẩm quyền xử lý tài sản bảo đảm đã thế chấp để thu hồi nợ, bao gồm:

- Quyền sở hữu nhà ở tại địa chỉ: Căn hộ 20C (Nay là P320)-E1- tập thể Bộ Công nghiệp, phường Phương Mai, quận Đống Đa, Hà Nội…do UBND thành phố Hà Nội cấp cho ông Vũ Đình Hiển và bà Nguyễn Kim Nga được đăng ký sang tên cho cụ Nguyễn Thị Hậu ngày 04/01/2002.

- Quyền sở hữu nhà thuộc thửa đất số 13324/1F, tờ bản đồ số U.9 - lập 1956, tại địa chỉ: Số 21, phố Tô Hiến Thành, phường Bùi Thị Xuân (nay là phường Nguyễn Du), quận Hai Bà Trưng, Hà Nội…do UBND thành phố Hà Nội cấp cho bà Nguyễn Thị Kim Thư

- Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thửa số 351, tờ bản đồ số 7H-III-20, địa chỉ: số 35, nghách 68, ngõ Lương Sử C, phường Văn Chương, quận Đống Đa, Hà Nội …do UBND quận Đống Đa cấp ngày 29/12/2006 cho ông Ngô Ngọc Hùng và bà Lê Thị Hiền…”

Ngoài ra bản án còn tuyên về quyền kháng cáo, quyền thỏa thuận thi hành án và nghĩa vụ chịu án phí của các đương sự.

Không đồng ý với quyết định của bản án sơ thẩm, ngày 2/6/2021 Công ty Sao Đô Thành có đơn kháng cáo, ngày 09/6/2021 bà Thư có đơn kháng cáo. Theo đó, Công ty Sao Đô Thành và bà Thư đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa án sơ thẩm bác yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm.

Ngày 09/6/2021 ông Ngô Ngọc Hùng, bà Lê Thị Hiền, chị Ngô Thị Bích Hiếu và anh Ngô Ngọc Hoàn có đơn kháng cáo bản án đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng. Do anh Hoàn và chị Hiếu không nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên Tòa án cấp sơ thẩm đã ban hành thông báo trả lại đơn kháng cáo cho anh Hoàn và chị Hiếu.

Tại cấp phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm: Ngân hàng vắng mặt, không xuất trình các quyết định điều chỉnh lãi suất. Công ty Sao Đô Thành, bà Nguyễn Thị Kim Thư và bà Lê Thị Hiền vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Ông Ngô Ngọc Hùng vắng mặt lần thứ hai tại phiên tòa.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Nguyễn Thị Kim Thư trình bày luận cứ có nội dung chính:

Cấp sơ thẩm có thiếu xót khi đưa người thừa kế quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ Hậu là Nguyễn Ngọc Thanh, Nguyễn Song Ngân, Nguyễn Song Hà, Nguyễn Ánh Xuyên, Nguyễn Quốc Hưng tham gia tố tụng. Ngân hàng thực hiện thẩm định tài sản bảo đảm không đúng quy trình, không xem xét, định giá tài sản. Bà Nguyễn Kim Nga có đủ tài liệu chứng minh là người tâm thần, mất năng lực hành vi dân sự nhưng không được Tòa án xem xét, giải quyết tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự. Đề nghị hủy án sơ thẩm.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội phát biểu quan điểm và đề xuất hướng giải quyết vụ án có nội dung chính:

Về việc tuân theo pháp luật tố tụng của thẩm phán: Từ khi thụ lý hồ sơ và trong quá trình giải quyết vụ án, thẩm phán được phân công đã chấp hành đúng qui định của pháp luật.Tại phiên tòa HĐXX đã thực hiện đúng qui định và yêu cầu chung của phiên tòa phúc thẩm.Thư ký phiên tòa đã thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn theo qui định tại Điều 51 BLTTDS. Các đương sự đã chấp hành đúng theo qui định tại Điều 70, Điều 71 và Điều 72 BLTTDS.

Căn cứ tài liệu trong hồ sơ thì cụ Hậu là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã chết ngày 13/3/2019. Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm thì cụ Hậu có tham gia tố tụng trước khi chết. Tòa án cấp sơ thẩm đã thực hiện đúng quy định pháp luật để xác định hàng thừa kế của cụ Hậu để đưa vào tham gia tố tụng.

Về nội dung: Ngân hàng đã giải ngân cho Công ty Sao Đô Thành số tiền 3.038.000.000 đồng. Công ty Sao Đô Thành đã vi phạm hợp đồng tín dụng về nghĩa vụ thanh toán. Do đó Ngân hàng khởi kiện và được Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu thanh toán nợ gốc là có căn cứ. Đối với yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng đề nghị Công ty Sao Đô Thành thanh toán tiền lãi. Do Ngân hàng không xuất trình đầy đủ các quyết định điều chỉnh lãi suất nên đề nghị tách phần lãi suất giải quyết bằng vụ kiện khác khi có đủ tài liệu khởi kiện.

Các Hợp đồng thế chấp đều được ký kết trên cơ sở tự nguyện, đúng quy định pháp luật. Tài sản thế chấp đã được đăng ký giao dịch bảo đảm nên có căn cứ chấp nhận yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm của ngân hàng. Không có căn cứ cho rằng chủ tài sản bị lừa dối, ép buộc ký Hợp đồng thế chấp. Không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của người kháng cáo.

Đề nghị sửa án sơ thẩm theo hướng buộc Bị đơn phải trả cho Nguyên đơn nợ gốc, tách phần lãi suất bằng vụ kiện khác. Trường hợp Bị đơn không trả nợ thì Ngân hàng có quyền xử lý tài sản bảo đảm theo từng phạm vi bảo đảm.