Bản án 52/2026/HS-ST — Hình sự

[1] Về hành vi, quyết định của những người tiến hành tố tụng trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đúng về thẩm quyền, trình tự và thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Trong quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa bị cáo, những người tham gia tố tụng không có ý kiến hoặc khiếu nại về hành vi, quyết định của những người tiến hành tố tụng. Do đó các hành vi, quyết định của những người tiến hành tố tụng trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đều hợp pháp.

[2] Việc vắng mặt người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân xã H, tỉnh Lạng Sơn, Hội đồng xét xử nhận thấy người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án đã có đơn xin xét xử vắng mặt, trong hồ sơ đã có đầy đủ lời khai. Xét thấy sự vắng mặt của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân xã H, tỉnh Lạng Sơn không ảnh hưởng đến việc xét xử vụ án. Căn cứ Điều 292 Bộ luật Tố tụng hình sự, Hội đồng xét xử tiếp tục xét xử vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

[3] Về hành vi phạm tội: Căn cứ lời khai của bị cáo, các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, kết quả tranh luận tại phiên tòa có đủ cơ sở xác định: Từ năm 2019 đến tháng 9/2025, tại thôn *, xã H, tỉnh Lạng Sơn, bị cáo Liễu Văn T có hành vi khai thác tài nguyên nước trái phép bán cho 18 hộ dân trên địa bàn xã H, với tổng khối lượng nước là 58.420m3 thu lợi bất chính tổng số tiền 757.374.400 đồng. Như vậy hành vi của bị cáo Liễu Văn T đã đủ yếu tố cấu thành tội Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên, quy định tại điểm a khoản 2 Điều 227 Bộ luật Hình sự. Do đó Cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn truy tố bị cáo Liễu Văn T về tội Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên, theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 227 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2025 là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

[4] Về hành vi phạm tội của bị cáo là nghiêm trọng, bị cáo là người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự, nhận thức được hành vi của mình là vi phạm pháp luật nhưng bị cáo vẫn thực hiện với lỗi cố ý. Hành vi phạm tội của bị cáo Liễu Văn T đã xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước trong hoạt động quản lý, khai thác tài nguyên, ảnh hưởng đến tình hình trị an xã hội vì vậy, cần xử lý nghiêm để giáo dục riêng, đồng thời phòng ngừa chung. Tuy nhiên khi quyết định hình phạt ngoài việc xem xét tính chất, mức độ hành vi của việc phạm tội còn phải xem xét đến nhân thân, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự để quyết định hình phạt tương xứng với hành vi mà bị cáo gây ra.

[5] Về nhân thân: Bị cáo chưa có tiền án, tiền sự. Tuy nhiên, ngày 23/4/2013 Công an tỉnh Lạng Sơn quyết định xử phạt vi phạm hành chính số tiền 1.500.000 đồng về hành vi chống người thi hành công vụ. Bị cáo đã chấp hành xong ngày 23/4/2013, đã được xóa và không coi là tiền sự. Bị cáo có trình độ học vấn thấp, 01/12, vì vậy, bị cáo có phần hạn chế về nhận thức, bị cáo nghĩ đơn thuần là khoan giếng để lấy nước sinh hoạt cho gia đình và nếu các hộ gia đình gần đó có nhu cầu lấy nước thì bị cáo lắp đặt ống nước từ bể chứa nước đến các hộ gia đình và bán nước cho các hộ gia đình xung quanh. Bị cáo không biết được việc khoan giếng để lấy nước bán cho các hộ dân mà chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép là vi phạm pháp luật. Từ nhận thức đó đã dẫn đến bị cáo phạm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước trong hoạt động quản lý, khai thác tài nguyên.

[6] Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Ngoài tình tiết định khung bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự nào khác.

[7] Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Trong quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa, bị cáo đã thành khẩn khai báo về hành vi phạm tội, bị cáo đã tác động gia đình khắc phục hậu quả số tiền thu lợi bất chính tổng cộng 757.374.400 đồng, trình độ học vấn lớp 01/12 phổ thông. Vì vậy, bị cáo được hưởng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định tại điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

[8] Từ những đánh giá nêu trên, xét thấy bị cáo được hưởng nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Ngoài ra bị cáo chấp hành đúng chính sách pháp luật và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của công dân ở nơi cư trú, có nơi thường trú cụ thể, rõ ràng. Bị cáo có khả năng tự cải tạo và nếu không bắt đi chấp hành hình phạt tù thì không gây nguy hiểm cho xã hội, không ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, không ảnh hưởng xấu đến cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm. Bị cáo có đủ điều kiện được hưởng án treo theo quy định của Bộ luật Hình sự. Do đó xử phạt bị cáo mức án tù nhưng cho hưởng án treo cũng là phù hợp, đủ sức răn đe, phòng ngừa chung trong xã hội, đồng thời thể hiện sự khoan hồng của pháp luật.

[9] Về hình phạt bổ sung: Theo biên bản xác minh ngày 25/11/2025 tại Ủy ban nhân dân xã H, tỉnh Lạng Sơn, bị cáo không có tài sản, nên Hội đồng xét xử không áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền đối với bị cáo.

[10] Về xử lý vật chứng: Căn cứ Điều 47 Bộ luật Hình sự; Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự: Tịch thu tiêu hủy 20 đoạn ống nước bằng nhựa, đường kính 04cm, tổng chiều dài 63,22m; Tịch hóa giá nộp ngân sách Nhà nước 01 máy bơm nước bên ngoài vỏ in chữ DONGYIN đã qua sử dụng, chiều dài 207cm; 18 đồng hồ đo nước; 01 điện thoại di động nhãn hiệu OPPO Reno8T, màu đen, đã qua sử dụng; IMEI 1: 389056 (sáu số cuối); IMEI 2: 589049 (sáu số cuối); gắn sim điện thoại số 0337149238 (những vật chứng trên liên quan đến việc phạm tội); trả cho bị cáo 01 điện thoại di động nhãn hiệu OPPO F5, màu vàng, đã qua sử dụng; IMEI 1: 126692 (sáu số cuối); IMEI 2: 126684 (sáu số cuối) gắn sim điện thoại số 0982554999.

[11] Tịch thu nộp ngân sách Nhà nước số tiền thu lợi bất chính do bị cáo bán nước có được tổng cộng là 757.374.400 đồng. Xác nhận bị cáo đã khắc phục hậu quả đầy đủ số tiền nêu trên tại Thi hành án dân sự tỉnh Lạng Sơn.

[12] Trích xuất lưu hồ sơ vụ án những vật chứng liên quan đến phạm tội gồm: 01 túi nhựa niêm phong bên trong chứa 01 quyển sổ da màu nâu, đỏ đã qua sử dụng, 01 phiếu kiểm nghiệm nước số 622/PKN-TTKSBT, 01 01 kết quả thử nghiệm nước số 43/PTN.

[13] Về trách nhiệm dân sự 18 hộ dân không yêu cầu giải quyết nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[14] Đại diện Ủy ban nhân dân xã H bà Lý Thị Thu T, phó trưởng phòng Kinh tế trình bày: Đối với việc khoan giếng quy mô hộ gia đình của bị cáo Liễu Văn T không áp dụng thuế phí tài nguyên và các khoản chi phí khác. Đối với hành vi vi phạm của bị cáo Liễu Văn T, yêu cầu bị cáo nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp có được sung ngân sách Nhà nước theo quy định của pháp luật và thực hiện „„Trám lấp giếng‟‟ theo quy định. Hội đồng xét xử thấy phần nào đề nghị có căn cứ thì được chấp nhận, phần nào đề nghị không đúng thẩm quyền thì được chấp nhận.

[15] Đối với số tiền thu lợi bất chính do hành vi khoan giếng, khai thác nước dưới đất và bán nước cho các hộ dân của bị cáo đều thực hiện trái phép, không được cơ quan có thẩm quyền cấp phép theo quy định. Do đó, khoản chi phí ban đầu bị cáo đã chi trả như: Tiền khoan giếng, xây bể chữa, lắp đặt máy bơm, đường ống dẫn nước, đồng hồ đo nước, tiền điện duy trì...là các khoản phát sinh trực tiếp từ hành vi vi phạm pháp luật nhằm mục đích thực hiện hành vi phạm tội nên không được coi là chi phí hợp pháp để xem xét giảm trừ khi xác định số tiền thu lợi bất chính. Vì vậy, xác định toàn bộ số tiền bị cáo đã thu là tiền thu lợi bất chính, không khấu trừ các khoản các khoản chi phí đã bỏ ra.

[16] Đối với 18 người mua nước với bị cáo Liễu Văn T, những người này không biết bị cáo Liễu Văn T khai thác nước trái phép nên không không liên quan đến việc phạm tội.

[17] Đối với bà Hoàng Thị X là vợ của bị cáo Liễu Văn T, không có hành vi giúp sức và tham gia khai thác nước trái phép nên không liên quan đến việc phạm tội.

[18] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát về việc giải quyết toàn bộ nội dung vụ án phần nào phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử thì được chấp nhận, phần nào không phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử thì không được chấp nhận.

[19] Đề nghị của người bào chữa cho bị cáo phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[20] Về án phí: Bị cáo bị kết án nên phải chịu án phí theo quy định tại khoản 2 Điều 135, khoản 2 Điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự; điểm a khoản 1 Điều 23 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

[21] Về quyền kháng cáo: Bị cáo, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền kháng cáo bản án theo quy định tại các Điều 331, Điều 333 Bộ luật Tố tụng hình sự.