Bản án 52/2026/DS-ST — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện và lời khai trong quá trình giải quyết vụ án được bổ sung tại phiên tòa, ông Quách Văn T (nguyên đơn) trình bày:

Phần đất có diện tích 19.310m2 tọa lạc tại ấp Đường C, xã P, huyện P, tỉnh Cà Mau nay là ấp Đường C, xã P, tỉnh Cà Mau thuộc thửa số 856, tờ bản đồ 4B đã được Ủy ban nhân dân huyện Cái Nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 38924 cho ông đứng tên vào ngày 01/12/2003 được ông nhận chuyển nhượng từ ông Quách Văn Đ (em ruột của ông) vào năm 2003. Trước khi nhận chuyển nhượng, do ông Quách Văn Dân (Quách Văn Vân – anh ruột của ông) được Nhà nước tặng nhà tình nghĩa theo chế độ nhưng ông Dân không có đất cất nhà nên chính quyền địa phương vận động ông Đ cho ông Dân mượn phần đất nền nằm trong diện tích đất nêu trên để Nhà nước xây dựng nhà tình nghĩa, ông Đ đồng ý.

Việc cho mượn đất có làm giấy viết tay được lập vào năm 1999, kèm theo điều kiện khi nào nhà tình nghĩa hư, ông Dân chết thì trả lại nền đất trên đến năm 2000, Nhà nước cất nhà tình nghĩa cho ông Dân. Sau khi nhận chuyển nhượng, ông vẫn đồng ý cho vợ chồng ông Dân ở trên đất. Năm 2015, ông Dân chết đến ngày 16/5/2020, ông có mời công an ấp cùng một số bà con lân cận, ông Đ đến họp và ông đồng ý cho bà Phạm Thị He (vợ ông D) tiếp tục ở trong căn nhà trên đến hết đời. Tuy nhiên, trong quá trình ở trên đất ông T1 cùng bà He lấn chiếm của ông phần đất có diện tích 225m2 (chiều ngang 9m, dài 25m) nên ông khởi kiện đến Tòa án nhân dân huyện P để giải quyết. Trong thời gian giải quyết vụ án, bà He và ông có lập biên bản thỏa thuận vào ngày 05/11/2020 nên ông rút đơn yêu cầu khởi kiện. Đến năm 2024, bà He chết và phần đất trên, ông Quách Văn T1 (con ông Dân, bà He) cùng vợ là bà Lâm Thị B tiếp tục ở trên phần đất này, không chịu di dời trả lại đất nên ông khởi kiện yêu cầu ông T1 trả lại phần đất có diện tích 225m2 và tháo dỡ nhà, di dời các tài sản trên đất để trả lại đất cho ông.

Nay tại phiên tòa, ông xác định hiện trạng nhà đất tranh chấp cùng cây trồng trên đất giá trị không thay đổi so với bản vẽ hiện trạng, kết luận định giá nên không yêu cầu Tòa án đo đạc, thẩm định giá lại. Phần đất lấn chiếm theo đo đạc thực tế có diện tích là 262,2m2, căn nhà có diện tích 40,4m2 cùng mái che có diện tích 15,6m2 và trên đất có trồng 02 cây dừa đang cho trái, một cây nước (giếng khoan), một hàng đước trồng dọc mé sông nên ông yêu cầu vợ chồng ông T1, bà B tháo dỡ căn nhà cùng mái che có diện tích nêu trên và vật dụng sinh hoạt trong gia đình ra khỏi phần đất của ông, trả lại phần đất lấn chiếm có diện tích 262,2m2, ông sẽ hỗ trợ chi phí tháo dỡ, di dời nhà cùng các vật dụng sinh hoạt trong gia đình và hoàn trả giá trị giếng khoan, hai cây dừa theo giá trị đã định giá cùng hàng đước trồng dọc mé sông Đường C với tổng số tiền là 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) cho vợ chồng ông T1, không yêu cầu vợ chồng ông T1 trả lại chi phí đo đạc, thẩm định giá. Ngoài ra, ông T không yêu cầu thêm khoản nào khác.

Tại biên bản hòa giải ngày 02/7/2024 và ngày 06/8/2024, ông Quách Văn T1 (bị đơn) trình bày:

Ông Quách Văn Dân, bà Phạm Thị He là cha mẹ của ông. Ông Dân chết năm 2010, bà He chết năm 2024 nhưng không để lại di chúc. Cha mẹ ông chung sống với nhau có 04 người con gồm ông, ông Quách Văn T2, bà Quách Thị L và ông Quách Văn T3 (Tui). Ông Dân là thương binh nên được nhà nước tặng cho nhà tình nghĩa nhưng do không có đất nên có mượn của ông Quách Văn Đ phần đất có chiều ngang 9m, dài từ mé lộ đến mé sông với diện tích khoảng 225m2. Nay ông T yêu cầu trả lại đất, ông không đồng ý bởi đất này của ông Đ cho cha của ông ở vĩnh viễn và giấy ủy quyền cho mượn đất ở đến khi nào có chổ ở mới thì trả lại. Hiện gia đình không có đất để ở nên ông yêu cầu ông T chuyển nhượng toàn bộ phần đất này cho ông theo giá thị trường để ông có nơi ở và thờ cúng cha mẹ.

Tại văn bản ý kiến ngày 07/8/2024 và ngày 19/11/2025, ông Quách Văn T2 (người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan) trình bày:

Phần đất và nhà của Quách Văn T1 đang ở hiện nay là của ông bà nội của ông cho ông Quách Văn Dân (cha của ông) ở vĩnh viễn, không ai có quyền thế chấp hoặc sang bán cho ai nhưng mấy chú của ông là ông Quách Văn Đ và Quách Văn T sang bán như thế nào thì anh em của ông không hay biết gì cả. Hiện cha mẹ của ông đã chết, nên ông đồng ý để phần đất này là cho ông T1 (em của ông) ở để thờ cúng cha mẹ, ông không đồng ý bán cho ai hết.

Tại tờ tường thuật, ông Quách Văn Đ (người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan) trình bày:

Năm 1999, ông Quách Văn Dân có mượn của ông một phần đất để cất nhà ở, ông có cho mượn ở đến khi nào ông Dân chết thì trả lại cho ông chứ không cho ở vĩnh viễn cũng không chuyển nhượng cho ông Dân. Do ông đi làm ăn xa, ông có chuyển nhượng phần đất này lại cho ông Quách Văn T và có mời bà He (vợ ông Dân), ông Quách Văn T1 cùng một vài người lân cận với công an ấp chứng kiến để đòi phần đất lại, giờ phần đất thuộc quyền sở hữu của vợ chồng ông Quách Văn T không thuộc quyền sở hữu của ông nữa.

Tại biên bản ghi lời khai ngày 04/12/2024, bà Lâm Thị B (người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan) trình bày:

Bà và ông Quách Văn T1 là vợ chồng, vợ chồng sống trong căn nhà tình nghĩa này khoảng hơn 10 năm. Trên phần đất này, vợ chồng bà có trồng 01 hàng đước và 02 cây dừa lớn đang cho trái. Trường hợp có cơ sở buộc gia đình bà phải di dời nhà cửa, cây trồng trên đất thì bà có yêu cầu bồi thường cây trái, tài sản trên đất và thành quả lao động.

Tại văn bản ngày 05/5/2025 và ngày 24/11/2025, người đại diện Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan) trình bày:

Ông Quách Văn T đang thế chấp quyền sử dụng đất số Y 852889 với diện tích 19,310m2 để vay vốn với số tiền 435.000.000 đồng, nay tranh chấp giữa ông T với ông T1 không ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng tín dụng đã ký kết nên Ngân hàng không có yêu cầu khởi kiện trong vụ án này nên xin vắng mặt trong toàn bộ vụ án.

Đối với ông Quách Văn T1, ông Quách Văn Đ, ông Quách Văn T2, bà Quách Thị L, ông Quách Văn T3 (Tui) và bà Lâm Thị B đã được triệu tập hợp lệ tham gia phiên tòa xét xử đến lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do.

Kiểm sát viên phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng và nội dung giải quyết vụ án:

Việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án là đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Đối với việc giải quyết vụ án, Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn hỗ trợ chi phí tháo dỡ, di dời và hoàn trả giá trị giếng khoan, hai cây dừa theo giá trị đã định giá cùng hàng đước trồng dọc mé sông với tổng số tiền là 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) cho bị đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ các Điều 100, 166, 170 và Điều 203 Luật Đất đai năm 2013 (nay là Điều 26, 31, 137 và Điều 236 của Luật Đất đai năm 2024);

Căn cứ vào các Điều 144, 147, 157 và Điều 165 Bộ luật tố tụng dân sự;

Căn cứ Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu của ông Quách Văn T.

Buộc ông Quách Văn T, bà Lâm Thị B tháo dỡ căn nhà có diện tích 40,4m2 cùng mái che có diện tích 15,6m2, di dời các vật dụng sinh hoạt trong gia đình và trả lại phần đất có diện tích 262,2m2 (có tứ cận gồm M9M10 = 28,69m, M10M11= 9,00m, M11M12= 29,77m, M9M12= 9,00m) tọa lạc tại ấp Đường Cày, xã Phú Tân, tỉnh Cà Mau thuộc thửa đất số 1, 2 theo bản trích đo hiện trạng của Công ty cổ phần khảo sát và đo đạc Hà Đông chi nhánh Cà Mau đo vẽ, ký ngày 26/12/2024 cho ông Quách Văn T.

(Kèm theo bản trích đo hiện trạng của Công ty cổ phần khảo sát và đo đạc Hà Đông chi nhánh Cà Mau)

2. Ghi nhận sự tự nguyện của ông Quách Văn T về việc hỗ trợ chi phí tháo dỡ, di dời nhà cùng các vật dụng sinh hoạt trong gia đình và hoàn trả giá trị giếng khoan (cây nước), hai cây dừa cùng hàng đước trồng dọc mé sông Đường C với tổng số tiền là 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) cho ông Quách Văn T1, bà Lâm Thị B. Ông Quách Văn T được toàn quyền sở hữu giếng khoan (cây nước), hai cây dừa và hàng đước trồng dọc mé sông Đường C.

Kể từ ngày ông Tuấn, bà Bế có đơn yêu cầu thi hành án, ông T không tự nguyện thi hành xong khoản tiền nêu trên, thì phải trả thêm khoản lãi phát sinh theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự tương ứng với số tiền và thời gian chậm thi hành.

3. Án phí dân sự sơ thẩm:

Ông Quách Văn T1, bà Lâm Thị B phải nộp số tiền 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng – chưa nộp)

Ông Quách Văn T phải nộp số tiền 500.000 đồng. Ngày 11/7/2024, ông T đã nộp số tiền tạm ứng án phí là 300.000 đồng theo biên lai thu số 0003699 được đối trừ, chuyển thu ngân sách Nhà nước. Ông T còn phải nộp tiếp số tiền án phí còn lại là 200.000 đồng (hai trăm nghìn đồng – chưa nộp).

Các đương sự vắng mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận hoặc bản án được niêm yết theo quy định.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.