Bản án 511/2025/DS-PT — Tranh chấp đất đai

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện ngày 21/10/2018, đơn khởi kiện bổ sung ngày 15/5/2019 và lời khai trong quá trình giải quyết vụ án của các nguyên đơn, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn trình bày:

Từ năm 2007 đến năm 2009, ông H và bà Q gửi tiền cho cháu là bà Võ Thị Cẩm H1 mua đất diện tích 1.200 m2 (trong đó có 150 m2 đất ở đô thị) tại khu đô thị Cồn Khương, phường Cái Khế, thành phố Cần Thơ và đứng tên dùm trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H01761/QSDĐ ngày 29/5/2009. Ngày 16/9/2010, ông bà về Việt Nam cùng với bà Cẩm H1 đến Văn phòng công chứng Việt Chương (nay là Văn phòng công chứng Cửu Long) lập văn bản cam kết đứng tên dùm, không được sang nhượng, mua bán, cầm cố, thế chấp cho cá nhân, tổ chức. Tuy nhiên, ngày 08/11/2016 bà Cẩm H1 cố tình làm trái quy định của pháp luật, đã chuyển nhượng phần đất trên cho vợ chồng ông Trương Minh Q, bà Đỗ Thị G nên ngày 21/02/2018, ông bà gửi đơn tố cáo bà Cẩm H1 đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Cần Thơ, nhưng được trả lời là không khởi tố vụ án hình sự.

Nay ông H, bà Q khởi kiện yêu cầu bà Cẩm H1 và Văn phòng công chứng Cửu Long liên đới trách nhiệm trả lại cho ông bà 120 lượng vàng SJC tương đương với số tiền 4.364.400.000 đồng và bồi thường thiệt hại 50% phần chênh lệch giá trị tài sản tranh chấp theo giá thị trường sau khi khấu trừ phần tiền vốn là 1.500.000.000 đồng. Tổng cộng 5.864.400.000 đồng.

Bị đơn bà Võ Thị Cẩm H1 và người đại diện hợp pháp trình bày:

Bà không có ký tên bất cứ văn bản thoả thuận nào có nội dung đứng tên đất dùm cho ông H, bà Q. Kết quả giám định chữ ký của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an thành phố Cần Thơ đối với chữ ký trên văn bản thoả thuận là không đủ cơ sở chứng minh đây là chữ ký của bà, nên bà không chấp nhận khởi kiện của nguyên đơn và vào ngày 14/02/2023 bà H1 có đơn phản tố yêu cầu Toà án tuyên bố vô hiệu Văn bản thoả thuận ngày 16/9/2010 lập tại Văn phòng công chứng Việt Chương (nay là Văn phòng công chứng Cửu Long).

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trương Minh Q và bà Đỗ Thị G cùng người đại diện hợp pháp trình bày:

Tháng 11/2016, bà nhận chuyển nhượng của bà Võ Thị Cẩm H1 Thửa đất số 18, Tờ bản đồ số 36, diện tích 1.200 m2 và căn nhà cấp 4 trên đất, diện tích xây dựng 82,92 m2 tại Khu vực III Sông Hậu, phường Cái Khế, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ. Việc chuyển nhượng nhà, đất trên đã được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, đã đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tại Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai quận Ninh Kiều cho bà Đỗ Thị G vào ngày 28/11/2016.

Ngày 25/8/2017, bà G đã chuyển nhượng nhà đất trên cho bà Phan Kim N và ông Đỗ Minh G1 nên ông Q, bà G không có ý kiến gì và xin vắng mặt tại Toà án.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Văn phòng công chứng Cửu Long trình bày:

Vào ngày 16/9/2010 nguyên đơn và bị đơn có đến Văn phòng công chứng Việt Chương yêu cầu thiết lập Văn bản thoả thuận đứng tên dùm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tại thời điểm ký kết, các bên đều xác nhận tự nguyện lập văn bản, các bên khi giao dịch có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, nội dung thoả thuận không trái pháp luật, đạo đức xã hội.

Việc các bên vi phạm vi phạm các điều khoản cam kết không thuộc trách nhiệm của Văn phòng công chứng nên đề nghị bác yêu cầu của nguyên đơn đòi Văn phòng công chứng liên đới trách nhiệm với bị đơn.

Ngày 21/02/2018, ông H, bà Q có đơn tố cáo bà Võ Thị Cẩm H1 đến Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Cần Thơ; Tại Kết luận giám định số 103/KLGĐ-PC54 ngày 08/6/2018 của Phòng Kỹ Thuật hình sự Công an thành phố Cần Thơ kết luận không đủ cơ sở kết luận chữ ký, chữ viết mang tên Võ Thị Cẩm H1 trên tài liệu cần giám định ký hiệu A1 (Văn bản thỏa thuận đứng tên dùm trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 16/9/2010); Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Cần Thơ ra Thông báo số 441 ngày 25/6/2018 không khởi tố vụ án hình sự;

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 26/2021/DS-ST ngày 02/7/2021 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ đã áp dụng pháp luật và quyết định: Buộc bà Võ Thị Cẩm H1 trả cho ông Võ Phú H, bà Hồ Thị Q số tiền 5.367.000.000 đồng; Bác khởi kiện của nguyên đơn yêu cầu Văn phòng công chứng Cửu Long liên đới bồi thường thiệt hại.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 304/2022/DS-PT ngày 11/5/2022 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đã áp dụng pháp luật và quyết định: Hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 26/2021/DS-ST ngày 02/7/2021 và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ giải quyết lại theo quy định của pháp luật;

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 25/2023/DS-ST ngày 08/9/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ đã quyết định:

Căn cứ Điều 26, Điều 37, Điều 91, Điều 92, Điều 93, Điều 97, Điều 98, Điều 147, khoản 2 Điều 184, khoản 1 Điều 217, Điều 273 của Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 370 của Bộ luật dân sự 2015; Điều 288, Điều 351, Điều 360 Bộ luật dân sự 2015; Điều 119, Điều 120, Điều 121 Luật đất đai 2003; Điều 689, Điều 697 Bộ luật dân sự 2005; Án lệ số 02 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Tuyên xử:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Võ Phú H, bà Hồ Thị Q về việc “Đòi lại tài sản và bồi thường thiệt hại” đối với bà Võ Thị Cẩm H1.

Bà Võ Thị Cẩm H1 có trách nhiệm trả cho ông Võ Phú H, bà Hồ Thị Q số tiền là 4.947.000.000 đồng khi án có hiệu lực pháp luật.

Bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu Văn phòng công chứng Việt Chương (nay là Văn phòng công chứng Cửu Long) liên đới bồi thường thiệt hại.

Đình chỉ yêu cầu phản tố của bị đơn về việc tuyên bố Văn bản công chứng vô hiệu.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí thẩm định tài sản; về án phí dân sự sơ thẩm; về nghĩa vụ thi hành án; về trách nhiệm do chậm thi hành án và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 20/10/2023, ông Nguyễn Trường T là người đại diện hợp pháp của nguyên đơn có đơn kháng cáo yêu cầu sửa Bản án sơ thẩm, buộc Văn phòng công chứng Cửu Long liên đới với bà Võ Thị Cẩm H1 hoàn trả cho nguyên đơn 4.947.000.000 đồng.

Ngày 20/9/2023, bị đơn bà Võ Thị Cẩm H1 có đơn kháng cáo yêu cầu sửa Bản án sơ thẩm, bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay:

Bà Trần Ngọc H2 là người đại diện hợp pháp của bị đơn thay đổi nội dung kháng cáo của bà Võ Thị Cẩm H1, đề nghị hủy Bản án sơ thẩm để xét xử lại vì Tòa án cấp sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, đã xét xử vượt quá yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn do nguyên đơn không có yêu cầu công nhận đất cho nguyên đơn; Đã chia tỷ lệ 70%-30% là không đúng theo Án lệ số 02/2016/AL; Theo Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh nhận định tại phiên tòa phúc thẩm ngày 12/12/2024 thì việc không đưa ông Lê B vào tham gia tố tụng là vi phạm; Trong diện tích 1.200 m2 thì có 150 m2 đất ở, còn lại là đất trồng cây lâu năm nhưng chỉ xác định một mức giá là không đúng; không thu thập chứng cứ để làm rõ việc công chứng của Văn phòng công chứng Việt Chương có đúng pháp luật hay không.

Ông Nguyễn Kỳ Việt C không đồng ý kháng cáo của nguyên đơn và không có ý kiến gì khác.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh có ý kiến người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự; Đơn kháng cáo hợp lệ về hình thức; Về nội dung đề nghị chấp nhận kháng cáo của bị đơn, hủy Bản án sơ thẩm để xét xử lại sơ thẩm vì không đưa ông Lê B vào tham gia tố tụng và cần phải định giá lại để xác định giá đất ở và giá đất trồng cây cho phù hợp.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa; Hội đồng xét xử nhận định:

Phiên tòa phúc thẩm được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn có đơn xin xét xử vắng mặt, người đại diện hợp pháp của bị đơn có mặt, còn các đương sự khác vắng mặt đều là người không có kháng cáo và sự vắng mặt của họ không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, nên theo quy định tại Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự thì Tòa án vẫn tiến hành xét xử phúc thẩm vụ án.

Sau khi đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, vào ngày 08/11/2016 bà Cẩm H1 ký Hợp đồng chuyển nhượng thửa đất trên cho bà Đỗ Thị G, ông Trương Minh Q và ngày 28/11/2016 bà G, ông Q đã được cập nhật biến động vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ngày 25/8/2017, bà G, ông Q ký Hợp đồng chuyển nhượng thửa đất trên lại cho bà Phan Kim N, ông Đỗ Minh G1 và vào ngày 01/9/2017 bà N, ông G1 đã được cập nhật biến động vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tại Biên bản đối chất ngày 15/6/2018 tại Văn phòng cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Cần Thơ, ông Võ Phú H đã khai: “Khi mua đất tọa lạc tại Cồn Khương nêu trên là tôi mua lại của ông Mai Văn S, là cha dượng của Võ Thị Cẩm H1, mua với giá bao nhiêu thì tôi không biết vì mọi giao dịch tôi giao hết cho Võ Thị Cẩm H1 đứng ra giao dịch mua đất”; bà Võ Thị Cẩm H1 đã khai: “Miếng đất được kêu bán với giá 850.000.000 đồng… Vào ngày 20/02/2006 ông Lê B có xuất tiền ra cho cậu H mượn trước 600.000.000 đồng đưa cho tôi, còn tôi đưa thêm 300.000.000 đồng để hùn vô trả đủ 850.000.000 đồng mua miếng đất trên. Số tiền chênh lệch 50.000.000 đồng là chi phí di dời nhà. Như vậy tôi có nhận của ông H 600.000.000 đồng thông qua ông Lê B”.

Biên bản họp định giá ngày 31/7/2020 của Hội đồng định giá (BL 173) xác định giá thị trường đất ở và đất vườn cùng mức giá là 5.675.000 đồng/m2.

Do việc thu thập chứng cứ chưa được thực hiện đầy đủ mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được, nên căn cứ vào khoản 1 Điều 310 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, chấp nhận kháng cáo của bị đơn, hủy Bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm theo đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh là phù hợp.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Áp dụng khoản 3 Điều 308 và khoản 1 Điều 310 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Chấp nhận kháng cáo của bà Võ Thị Cẩm H1; Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 25/2023/DS-ST ngày 08/9/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

2. Hoàn trả cho bà Võ Thị Cẩm H1 tiền tạm ứng án phí đã nộp 300.000 đồng (Ba trăm ngàn đồng) theo Biên lai thu tiền số 0000001 ngày 23/10/2023 của Cục Thi hành án dân sự thành phố Cần Thơ;

3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.