Bản án 50/2024/DS-ST — Các tranh chấp dân sự trong trường hợp chưa có điều luật áp dụng

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Trong đơn khởi kiện lập ngày 11/7/2023 của nguyên đơn, các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn ông Phạm Quốc Đ trình bày:

Vào ngày 24/6/2021, ông Phạm Quốc Đ có mua lại phần đất của ông Nguyễn Văn Q thuộc thửa đất số 1047, tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại Ấp T, xã P, huyện P, tỉnh Sóc Trăng với diện tích theo đo đạc thực tế thì phần đất có diện tích 140,7 m2. Đồng thời, nguyên đơn xác định tại thời điểm xem xét thẩm định thì việc xác định ranh để tiến hành đo đạc là do nguyên đơn tự nguyện và tại phiên tòa nguyên đơn thống nhất với kết quả xem xét thẩm định, đo đạc ngày 30/11/2023 và chứng thư định giá tài sản ngày 26/02/2024, không yêu cầu định giá lại. Ông Đ đã trả đủ số tiền trên cho ông Q, giữa ông Đ và ông Q có làm “hợp đồng sang nhượng đất ngày 24/6/2021” có bàn cận, kế cận ký công nhận và ông Đ đã giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Q.

Sau đó, ông Q bệnh và qua đời, con của ông Q là ông Nguyễn Ngọc T yêu cầu lấy lại phần đất trên với mục đích là bán kèm với phần đất còn lại của ông Q nhưng ông Đ không đồng ý. Ông Đ có gửi đơn đến Ủy ban nhân dân xã Song Phụng, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng nhờ giải quyết, sau nhiều lần thỏa thuận không thành công, do ông Nguyễn Ngọc T muốn lấy lại phần đất trên.

Tại phiên tòa, nguyên đơn ông Phạm Quốc Đ thay đổi yêu cầu khởi kiện. Ông Đ yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Đ và ông Q là vô hiệu buộc ông Nguyễn Ngọc T phải có trách nhiệm trả lại cho ông Đ và bà M số tiền chuyển nhượng đất đã giao cho ông Q là 120.000.000 đồng trong phạm vi di sản của ông Q chết để lại và ông Đ, bà M sẽ trả lại diện tích đất chuyển nhượng theo đo đạc thực tế có diện tích 140,7 m2 cho ông T. Ông Đ không yêu cầu Tòa xem xét bồi thường thiệt hại.

- Tại biên bản lấy lời khai ngày 24/10/2023, bị đơn ông Nguyễn Ngọc T trình bày: Cha ông tên Nguyễn Văn Q chết vào ngày 31/3/2023, có để lại di sản là phần đất thuộc thửa đất số 1047, tờ bản đồ số 04, có diện tích 507 m2, mục đích sử dụng đất là đất trồng cây lâu năm, tọa lạc tại Ấp T, xã P, huyện P, tỉnh Sóc Trăng được Ủy ban nhân dân huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng cấp vào ngày 28/11/2014 cho ông Nguyễn Văn Q. Trước khi ông Q chết Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông Phạm Quốc Đ giữ bản chính sau khi ông Q chết ông T qua lấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì ông Đ nói ông Q đã chuyển nhượng một phần đất cho ông Đ với giá 120.000.000 đồng nên khi nào trả tiền thì mới trả lại giấy chứng nhận cho ông T. Ông T và ông Đ đã được Ủy ban nhân dân xã Song Phụng hòa giải nhưng không thành và Ủy ban đã đưa giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông T để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ tên ông Q sang tên ông T. Hiện nay ông T đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trước yêu cầu của ông Đ thì ông T không đồng ý vì việc chuyển nhượng giữa ông Q và ông Đ thì ông T không biết.

- Tại biên bản về kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ ngày 26/06/2024 và tại phiên tòa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Cỏ M trình bày: Bà thống nhất với ý kiến của nguyên đơn ông Phạm Quốc Đ. Ngoài ra, bà cũng thống nhất với kết quả đo đạc, thẩm định và định giá tài sản và không yêu cầu thẩm định, định giá lại.

- Tại tờ khai quan hệ thừa kế theo pháp luật ngày 05/7/2023 thể hiện ông Nguyễn Văn Q, sinh năm 1958 đã chết vào ngày 31/3/2023 và bà Nguyễn Thị Thu, sinh năm 1953 đã chết vào ngày 02/6/1999 và hàng thừa kế theo pháp luật của ông Q, bà Thu là ông Nguyễn Ngọc T nên căn cứ Điều 74 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 614, Điều 615, Điều 651 của Bộ luật Dân sự cần buộc người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Văn Q là ông Nguyễn Ngọc T có nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng chuyển nhượng mà ông Q đã giao kết với ông Đ, bà M trong phạm vi di sản của ông Q chết để lại.

- Tại văn bản khai nhận di sản thừa kế được ủy ban nhân dân xã Song Phụng, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng chứng thực ngày 05/7/2023 thể hiện ông Nguyễn Văn Q chết để lại di sản sau: Phần đất thuộc thửa đất số 1047, tờ bản đồ số 04, có diện tích 507 m2, mục đích sử dụng đất là đất trồng cây lâu năm, tọa lạc tại Ấp T, xã P, huyện P, tỉnh Sóc Trăng được Ủy ban nhân dân huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BX 590419 vào ngày 28/11/2014 cho ông Nguyễn Văn Q.

- Tại phiên toà, vị đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Long Phú tham gia phiên tòa trình bày ý kiến: Việc xác định quan hệ pháp luật tranh chấp và xác định tư cách của người tham gia tố tụng trong vụ án là đúng quy định của pháp luật; Việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Thư ký, Hội đồng xét xử và những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý vụ án đến trước thời điểm Hội đồng xét xử vào nghị án đã chấp hành đúng các quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, đối với bị đơn ông Nguyễn Ngọc T chưa chấp hành đúng quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, qua thẩm tra các chứng cứ và kết quả tranh luận tại phiên tòa đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Phạm Quốc Đ và tuyên bố vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được xác lập ngày 24/6/2021 giữa ông Đ, bà M và ông Q, buộc bị đơn ông Nguyễn Ngọc T trả lại cho ông Đ và bà M số tiền 120.000.000 đồng trong phạm vi di sản của ông Q chết để lạị và ông Đ, bà M trả lại cho ông T phần đất theo đo đạc thực tế có diện tích 140,7 m2 thuộc thửa số 1047, tờ bản đồ số 04, tọa lạc tại Ấp T, xã P, huyện P, tỉnh Sóc Trăng và toàn bộ cây trồng trên đất.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Căn cứ vào Điều 92, Điều 94 và Điều 95 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên Hội đồng xét xử khẳng định ông Phạm Quốc Đ và bà Trần Thị Cỏ M với ông Nguyễn Văn Q có ký hợp đồng chuyển nhượng đất vào ngày 24/6/2021. Phần đất chuyển nhượng có diện tích đo đạc thực tế là 140,7 m2, thửa đất số 1047, tờ bản đồ số 04, đất tọa lạc tại: Ấp T, xã P, huyện P, tỉnh Sóc Trăng với số tiền 120.000.000 đồng. Ông Đ và bà M đã đưa đủ số tiền 120.000.000 đồng cho ông Q và ông Đ, bà M đang quản lý phần đất theo đo đạc thực tế nêu trên là sự thật.

Như vậy, tại thời điểm chuyển nhượng quyền sử dụng đất, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đang đứng tên ông Nguyễn Văn Q đứng tên nên ông Q được chuyển nhượng lại cho ông Đ và bà M. Hợp đồng được xác lập trên cơ sở tự nguyện giữa các bên tại thời điểm chuyển nhượng, ông Đ, bà M và ông Q là người có đầy đủ năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự để thực hiện giao dịch dân sự. Hai bên đã thực hiện thỏa thuận về giá và phương thức thanh toàn là tự nguyện không ai ép buộc. Tuy nhiên, “hợp đồng chuyển nhượng đất lập ngày 24/6/2021” không được công chứng, chứng thực nên chưa đảm bảo về mặt hình thức theo quy định nêu trên.

[6.2]. Căn cứ vào khoản 2 Điều 29 Nghị định số 43/2014/NĐ – CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định “Không được công chứng, chứng thực, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không được làm thủ tục thực hiện các quyền của người sử dụng đất đối với trường hợp tự chia tách thửa đất đã đăng ký, đã được cấp Giấy chứng nhận thành hai hoặc nhiều thửa đất mà trong đó có ít nhất một thửa đất có diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh” và Quyết định số 36/2020/QĐ-UBND ngày 18/12/2020 của Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng tại điểm b khoản 2 Điều 6 quy định “Đất trồng cây hàng năm khác, đất nuôi trồng thủy sản và đất trồng cây lâu năm, đất làm muối, đất nông nghiệp khác: Diện tích tối thiểu được tách thửa đất là 500 m2” nên vào thời điểm này Việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông Đ, bà M và ông Q có loại đất là đất trồng cây lâu năm và có diện tích đất theo đo đạc thực tế là 140,7 m2 là nhỏ hơn diện tích tối thiểu theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tại thời điểm giao dịch nên giao dịch này có nội dung vi phạm điều cấm của Luật.

Từ những nhận định và cơ sở nêu trên, xét thấy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất lập ngày 24/6/2021, giữa ông Đ và bà M với ông Q là vô hiệu theo quy định tại các Điều 117, Điều 122, Điều 129 Bộ luật Dân sự. Do đó, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Phạm Quốc Đ là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

Căn cứ vào quy định nêu trên thì ông Đ và bà M (người quản lý, sử dụng đất) phải có nghĩa vụ giao trả lại quyền sử dụng đất có diện tích đo đạc thực tế là 140,7 m2, thửa đất số 1047, tờ bản đồ số 04, đất tọa lạc tại: Ấp T, xã P, huyện P, tỉnh Sóc Trăng và toàn bộ cây trồng trên đất cho Nguyễn Ngọc T là người thừa kế quyền, nghĩa vụ của ông Nguyễn Văn Q. Ông Nguyễn Ngọc T có nghĩa vụ trả cho ông Đ và Mai số tiền 120.000.000 đồng trong phạm vi di sản của ông Q để lại.

Bị đơn Nguyễn Ngọc T phải chịu 300.000 đồng tiền án phí không giá ngạch đối với việc Tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và 6.000.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm đối với giá trị tài sản phải thực hiện nghĩa vụ.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 92, Điều 94, Điều 95, khoản 1 Điều 244, khoản 1 Điều 147, Điều 157,Điều 158, Điều 165, Điều 166; điểm b khoản 2 Điều 227, Điều 228, khoản 2 Điều 229 và khoản 3 Điều 235, Điều 271, khoản 1 Điều 273 và khoản 1 Điều 280 của Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 117, Điều 122, Điều 129, Điều 131, Điều 500, Điều 502 của Bộ luật dân sự; Điều 6, khoản 4 Điều 12, Điều 167 của Luật đất đai năm 2013; Điều 26 Luật thi hành án dân sự; điểm b khoản 3 Điều 27 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; khoản 2 Điều 29 Nghị định số 43/2014/NĐ – CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ.

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Phạm Quốc Đ. Tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được lập tại Hợp chuyển nhượng quyền sử dụng đất ruộng ngày 24/06/2021, giữa ông Phạm Quốc Đ, bà Trần Thị Cỏ M với ông Nguyễn Văn Q là vô hiệu.

2. Buộc ông Phạm Quốc Đ và bà Trần Thị Cỏ M giao trả toàn bộ quyền sử dụng đất diện tích là 140,7 m2, thửa đất số 1047, tờ bản đồ số 04, đất tọa lạc tại: Ấp T, xã P, huyện P, tỉnh Sóc Trăng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BG778749 do Uỷ ban nhân dân huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng cấp ngày 25/8/2011 cho ông Nguyễn Văn Q (cấp biến động theo thừa kế cho ông Nguyễn Ngọc T ngày 24/7/2023) cùng toàn bộ cây trồng trên đất cho ông Nguyễn Ngọc T, theo vị trí số đo tứ cận tại thời điểm xem xét, thẩm định và đo đạc thực tế như sau:

Hướng Đông giáp phần đất của ông Phạm Quốc Đ có số đo 8 m.

Hướng Tây giáp với Nguyễn Văn T có số đo 8 m.

Hướng Bắc giáp phần đất không tranh chấp (ông Nguyễn Ngọc T được cấp chứng nhận quyền sử dụng đất) có số đo 17,6 m.

Hướng Nam giáp lối đi có số đo 17,6 m và giáp đất ông Trần Hoàng V có số đo 12,8 m.

(Đính kèm Phiếu kết quả đo đạc Sơ đồ thửa đất ngày 10-01-2024 của Văn phòng Đăng ký Đất đai huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng)

3. Buộc ông Nguyễn Ngọc T trả cho ông Phạm Quốc Đ và bà Trần Thị Cỏ M số tiền chuyển nhượng là 120.000.000 đồng (một trăm hai mươi triệu đồng).

Kể từ khi có đơn yêu cầu thi hành án của ông Đ và bà M cho đến khi thi hành án xong, nếu ông Nguyễn Ngọc T không thanh toán đủ số tiền nêu trên cho ông Đ và bà M thì hàng tháng còn phải trả cho ông Đ và bà M số tiền lãi đối với số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự.

Người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Văn Q là ông Nguyễn Văn Tiền chỉ phải trả khoản nợ này trong phạm vi di sản mà ông Nguyễn Văn Q chết để lại.

4. Về chi phí tố tụng: Ông Nguyễn Ngọc T phải chịu chi phí tố tụng gồm chi phí thẩm định và định giá tài sản là 10.304.000 đồng (mười triệu, ba trăm lẻ bốn nghìn đồng) và số tiền này ông Phạm Quốc Đ đã nộp xong nên ông T có nghĩa vụ trả lại cho ông Đ.

5. Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông Phạm Quốc Đ và bà Trần Thị Cỏ M không phải chịu tiền án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn trả cho ông Phạm Quốc Đ số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0010065 ngày 16/10/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng.

Ông Nguyễn Ngọc T phải chịu 6.300.000 đồng (sáu triệu, ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

6. Về quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo bản án này trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày kể từ ngày tuyên án. Đối với bị đơn vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn kháng cáo được tính kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày tống Đ hợp lệ bản án theo quy định pháp luật.

7. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 của Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, 7a và 9 của Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.