Bản án 482/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA PHÚC THẨM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Trần Văn Đạt

Các Thẩm phán:

Ông Dương Tuấn Vinh

Bà Nguyễn Thị Cúc

- Thư ký phiên tòa: Ông Thân Văn Nhường - Thư ký Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Ông Nguyễn Gia V - Kiểm sát viên.

Trong ngày 26 tháng 5 năm 2026, tại trụ sở Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 436/2025/TLPT-DS ngày 23 tháng 12 năm 2025, về “Tranh chấp quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”.

Do Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2025/DS-ST ngày 28 tháng 7 năm 2025 của Toà án nhân dân tỉnh Cà Mau, bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 1391/2026/QĐ-PT ngày 12 tháng 5 năm 2026, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Phan Thị K, sinh năm 1933;

Địa chỉ: Khóm B, Phường A, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu (nay là Khóm B, phường G, tỉnh Cà Mau).

Người đại diện theo ủy quyền của bà Phan Thị K:

+ Chị Lê Thị H, sinh năm 1974;

+ Anh Quách Gia H1, sinh năm 2001;

Cùng địa chỉ: ấp T, xã L, thành phố C, tỉnh Cà Mau (nay là ấp T, phường L, tỉnh Cà Mau).

Địa chỉ liên hệ của bà Lê Thị H: Số B T, phường C, thành phố Cần Thơ.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Luật sư Lê Huỳnh N - Đoàn Luật sư tỉnh C.

- Bị đơn:

1. Ông Nguyễn Xuân T, sinh năm 1963;

2. Bà Phùng Thị L, sinh năm 1966;

Cùng địa chỉ: ấp B, thị trấn G, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là Ấp B, xã G, tỉnh Cà Mau).

Người đại diện theo ủy quyền của ông Nguyễn Xuân T, bà Phùng Thị L: Ông Nguyễn Thành T1, sinh năm 1988;

Địa chỉ: ấp B, thị trấn G, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là Ấp B, xã G, tỉnh Cà Mau).

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ông Trương Văn C, sinh năm 1955;

2. Bà Lê Thị P, sinh năm 1960;

Cùng địa chỉ: Khóm B, Phường A, thị xã G, tỉnh Cà Mau (nay là Khóm B, phường G, tỉnh Cà Mau).

3. Ông Trần Văn P1. Địa chỉ: Khóm B, Phường A, thị xã G, tỉnh Cà Mau (nay là Khóm B, phường G, tỉnh Cà Mau).

4. Ủy ban nhân dân thị xã G, tỉnh Bạc Liêu. Địa chỉ: Khóm A, Phường A, thị xã G, tỉnh Cà Mau (nay là Ủy ban nhân dân phường G, tỉnh Cà Mau; địa chỉ: Khóm A, phường G, tỉnh Cà Mau).

- Người kháng cáo: Bà Phan Thị K.

(Tại phiên tòa phúc thẩm có mặt: Chị Lê Thị H, Luật sư Lê Huỳnh N, ông Nguyễn Thành T1; Các đương sự khác vắng mặt).

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện, các bản tự khai và quá trình tham gia tố tụng nguyên đơn và người đại diện trình bày:

Phần đất tranh chấp tọa lạc tại khóm B, Phường A, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu (nay là Khóm B, phường G, tỉnh Cà Mau) có nguồn gốc từ cha chồng bà K là cụ Lê Văn N1 cho vợ chồng bà K. Đến năm 1985, vợ chồng bà có chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông Trần Văn P1 phần đất có chiều ngang 20 mét, chiều dài 124 mét, việc chuyển nhượng chỉ thỏa thuận miệng.

Đến năm 2007, ông P1 chuyển nhượng lại quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Xuân T và bà Phùng Thị L, sau khi nhận chuyển nhượng, ông T, bà L đã lấn qua phần đất của bà chiều ngang 08 mét, ông T, bà L đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong 08 mét lấn chiếm, hiện con gái và con rể của bà K là ông Trương Văn C và bà Lê Thị P đang quản lý 01 mét ngang làm đường đi.

Nay bà K yêu cầu ông Nguyễn Xuân T và bà Phùng Thị L giao trả phần đất chiều ngang phía giáp Quốc lộ A có số đo 07 mét, phía sau hậu đất có chiều ngang 06 mét, chiều dài 124 mét và yêu cầu hủy các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông T, bà L đối với phần đất tranh chấp có chiều ngang 08 mét.

Bị đơn ông Nguyễn Xuân T, bà Phùng Thị L và người đại diện theo ủy quyền của bị đơn là ông Nguyễn Thành T1 trình bày:

Nguồn gốc phần đất tranh chấp chiều ngang 08 mét bà K đang yêu cầu là do ông Nguyễn Xuân T và bà Phùng Thị L nhận chuyển nhượng từ bà Trần Thị K1, là mẹ ruột ông Trần Văn P1. Khi chuyển nhượng, hai bên có làm giấy tay và ông T đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có chiều ngang 28 mét, chiều dài 129 mét (trong đó có 08 mét đất tranh chấp mà bà K yêu cầu).

Trong phần đất bà Phan Thị Kính yêu C1 có 01 mét chiều ngang, chiều dài từ Quốc lộ A đến hết phần đất tranh chấp, hiện gia đình bà K (ông Trương Văn C và bà Lê Thị P2) đang quản lý làm lối đi nên bà L có yêu cầu phản tố buộc bà Phan Thị K giao trả phần đất chiều ngang 01 mét, chiều dài từ Quốc lộ A đến hết phần đất tranh chấp.

Ông Nguyễn Xuân T và bà Phùng Thị L không đồng ý yêu cầu của nguyên đơn đòi đất và hủy các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bị đơn vì phần diện tích đất này thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông T, bà L.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Thành T1 trình bày:

Ông T1 là con của ông Nguyễn Xuân T và bà Phùng Thị L. Phần đất ông T nhận chuyển nhượng từ gia đình ông Trần Văn P1 có diện tích chiều ngang 28 mét, dài 129 mét, sau khi nhận chuyển nhượng ông T đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1996. Đến năm 2004, ông T chuyển tên cho ông (Nguyễn Thành T1) chiều ngang 10 mét và chuyển tên cho bà L (vợ ông T) chiều ngang 18 mét (trong 18 mét này có 08 mét ngang đang tranh chấp). Ông T1 không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn vì phần diện tích đất thuộc quyền sử dụng của gia đình ông.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trương Văn C và bà Lê Thị P trình bày:

Theo biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ đề ngày 14/11/2017 (BL 84-86) của Tòa án nhân dân thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (Nay là Tòa án nhân dân Khu vực 8 – Cà Mau) và biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ đề ngày 21/12/2022 (BL 282-285) của Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu (Nay là Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau) thể hiện trên phần đất tranh chấp giữa bà K với ông T, bà L có 01 mét ngang, chiều dài từ lộ vào hết đất tranh chấp dùng làm lối đi từ lộ vào phần nhà đất của ông C, bà P đang quản lý, sử dụng. Ông C và bà P có đỗ đal để sử dụng 01 mét ngang đất làm lối đi vào nhà nhưng phía ông T và bà L không có ý kiến, ông C, bà P sử dụng từ trước đến nay, trước khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông T.

Nay, bà K yêu cầu ông T, bà L trả lại phần đất cho bà K thì ông C, bà P không có ý kiến. Còn 01 mét ngang đất ông C, bà P làm lối đi vào nhà thì ông C, bà P xác định đó là đất của bà K, ông bà không đồng ý yêu cầu của ông T, bà L đòi phần đất này.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân thị xã G, tỉnh Bạc Liêu (Nay là Ủy ban nhân dân phường G, tỉnh Cà Mau) do đại diện theo ủy quyền trình bày:

- Đối với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Nguyễn Xuân T theo Quyết định số 486/QĐ-UB ngày 01/8/1996, diện tích 2.800m2 thửa 710, tờ bản đồ số 02:

+ Đối với trích lục bản đồ địa chính thể hiện cạnh ngang 24m là do sơ xuất trong quá trình ghi chép, còn đúng là ngang 28m. Vì: Theo hồ sơ cấp đất tổng diện tích là 2.800m2, ông T làm đơn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng là 2.800m2 và khi ông T chuyển nhượng lại cho bà L, anh T1 cũng là 2.800m2.

+ Ông T được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là do nhận chuyển nhượng từ người khác nhưng trong hồ sơ không có hợp đồng chuyển nhượng hoặc các giấy tờ có liên quan đến việc chuyển nhượng và đơn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không ghi nguồn gốc thửa đất là chưa đúng về trình tự, thủ tục tại thời điểm cấp.

- Phần đất tranh chấp có diện tích 751,5m2, trong đó có diện tích 606,5m2 thuộc thửa 710, tờ bản đồ số 02 do bà Phùng Thị L đứng tên, phần còn lại thuộc thửa số 4, tờ bản đồ số 36 (theo bản đồ chính quy dự án 378) không có ai đăng ký trong sổ mục kê.

- Phần đất tranh chấp diện tích 606,5m2 thuộc thửa 710, tờ bản đồ số 02 do bà Phùng Thị L đứng tên do nhận chuyển nhượng từ ông Nguyễn Xuân T và được cắt ra từ diện tích 2.800m2 thửa 710, tờ bản đồ số 02 do ông Nguyễn Xuân T đứng tên:

+ Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tranh chấp diện tích 606,5m2 thuộc thửa 710, tờ bản đồ số 02 cho bà Phùng Thị L từ việc nhận chuyển nhượng là đúng theo trình tự, thủ tục tại thời điểm cấp.

+ Trong phần diện tích 606,5m2 thuộc thửa 710, tờ bản đồ số 02 do bà Phùng Thị L đứng tên có phần đất là đường đi có diện tích 13m2 + 43,3m2 + 56,25m2 + 7,7m2.

+ Nếu các hộ dân đã sử dụng phần đất làm lối đi công cộng được địa phương xác định là đường đi công cộng trước khi cấp giấy chứng nhận cho ông T nhưng trong quá trình cấp giấy cho ông T lại trùm lên phần đường đi công cộng đã được địa phương xác định là đất công cộng là chưa đúng với quy định pháp luật. Ủy ban nhân dân thị xã G đề nghị Tòa án xem xét tuyên xử đúng theo quy định pháp luật.

Đến ngày 26/12/2023, UBND thị xã G tiếp tục có công văn số 1567/UBND (BL 348) trả lời công văn số 378/CV-TDS ngày 20/11/2023 của Tòa án tỉnh Bạc Liêu: Ủy ban xác định thông tin về quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Xuân T có sai sót, quyết định đúng là số 498 QĐ/UB ngày 01/8/1996, do Tòa án đang thụ lý vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất liên quan đến phần đất ông T được cấp giấy chứng nhận nên Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thị xã chưa đính chính thông tin theo quy định tại Điều 87 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2025/DS-ST ngày 28 tháng 7 năm 2025 của Toà án nhân dân tỉnh Cà Mau quyết định:

- Căn cứ khoản 9 Điều 26, Điều 34, điểm a khoản 1 Điều 37; Điều 91; khoản 2 Điều 92; các Điều 147, 157, 158, 165, 166; điểm b khoản 2 Điều 227; Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015;

- Căn cứ khoản 1 Điều 203 Luật Đất đai năm 2013;

-Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12; Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Phan Thị K đối với ông Nguyễn Xuân T và bà Phùng Thị L yêu cầu ông T, bà L giao trả phần đất chiều ngang 08m, chiều dài 124m, phía sau hậu đất có chiều ngang 06m; qua đo đạc thực tế có diện tích 605,5m2, thửa đất 710, tờ bản đồ số 02 thuộc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Phùng Thị L tại khóm B, phường A, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu (nay là Khóm B, phường G, tỉnh Cà Mau).

2. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của bà Phan Thị K đối với ông Nguyễn Xuân T và bà Phùng Thị L yêu cầu ông T, bà L giao trả phần đất qua đo đạc thực tế có diện tích 146m2.

3. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Phùng Thị L đối với bà Phan Thị K, ông Trương Văn C và bà Lê Thị P yêu cầu bà K, ông C và bà P giao trả phần đất làm đường đi có diện tích 13m2 + 43,64m2 + 56,4m2 + 7,7m2.

4. Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 38302 ngày 05/8/1996 cấp cho ông Nguyễn Xuân T và quyền sử dụng đất Y 684656 ngày 17/02/2024 cấp cho bà Phùng Thị L đối với diện tích 43,64m2 + 56,4m2 thuộc thửa đất 710, tờ bản đồ số 02, đất tọa lạc tại khóm B, phường A, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu (nay là Khóm B, phường G, tỉnh Cà Mau).

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí, trách nhiệm chậm thi hành án và quyền kháng cáo.

Ngày 06/8/2025, bà Phan Thị K kháng cáo bản án sơ thẩm theo hướng sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, cho rằng: Nguồn gốc đất tranh chấp có từ cụ N1 cho bà K, tuy nhiên không được lập thành văn bản. Thực tế có việc ông P1 mua đất từ cụ N1, giao tiền cho bà K, cụ N1 bán cho ông P1 đất 20m ngang, có xác nhận của Ủy ban nhân dân. Có các người dân hàng xóm xác nhận quyền sử dụng đất cho bà K nên có việc bà K bán đất là có căn cứ. Ông P1 xác nhận mua 20m đất ngang, bà K1 bán đất không thuộc quyền sử dụng của bà K1 (do quyền sử dụng đất là của ông P1). Con mương 7m ngang là đất công cộng nên Ủy ban nhân dân thị xã G cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà T là sai quy trình, đề nghị sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bà H đồng ý với lời trình bày của Luật sư.

Ông T1 không đồng ý, đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn

Kiểm sát viên tham gia phiên tòa, phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án:

- Về việc giải quyết vụ án: Phần đất tranh chấp đang nằm trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông T, các đương sự thừa nhận nguồn gốc đất tranh chấp có từ cụ N1, cụ N1 không có đăng ký kê khai, mua bán giấy tay. Bản án sơ thẩm xét xử là có căn cứ. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm.