Bản án 48/2026/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo “Hợp đồng vay tiền” được ký vào ngày 05/7/2025. Xét nội dung “Hợp đồng vay tiền” thể hiện việc bị đơn có vay tiền của nguyên đơn nên về bản chất giữa nguyên đơn và bị đơn đã giao kết hợp đồng theo quy định tại Điều 385 và Điều 463 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Quá trình thực hiện hợp đồng do bị đơn vi phạm nghĩa vụ nên nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp. Do đó, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là tranh chấp hợp đồng vay tài sản theo quy định tại khoản 3 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về thẩm quyền giải quyết: Bị đơn có nơi cư trú tại phường V, thành phố Cần Thơ. Căn cứ vào quan hệ pháp luật tranh chấp và quy định tại khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết số: 81/2025/UBTVQH15 ngày 27 tháng 6 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; Nghị quyết số: 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27 tháng 6 năm 2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của các Tòa án nhân dân xác định vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 11 - Cần Thơ.

[4] Về pháp luật áp dụng: Hợp đồng vay tài sản (tiền) giữa các bên được xác lập vào ngày 05/7/2025 nên áp dụng Bộ luật Dân sự năm 2015 để giải quyết tranh chấp.

[5] Về hiệu lực của hợp đồng: Nguyên đơn anh Nguyễn Thành T yêu cầu bị đơn anh Nguyễn Ngọc L trả số tiền đã vay là 370.000.000 đồng và nợ lãi phát sinh. Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình là có căn cứ và hợp pháp, nguyên đơn đã cung cấp cho Tòa án bản gốc “Hợp đồng vay tiền” ngày 05/7/2025. Nội dung “Hợp đồng vay tiền” thể hiện: Bên A (bên cho vay) anh Nguyễn Thành T cho bên B (bên vay) anh Nguyễn Ngọc L vay số tiền 370.000.000 đồng; thời hạn vay 01 tháng kể từ ngày 05/7/2025 đến ngày 05/8/2025; mục đích vay: mua vật tư xây dựng xóa nhà tạm, nhà dột nát; lãi suất 01%/tháng; có chữ ký và chữ viết của bên cho vay Nguyễn Thành T và bên vay Nguyễn Ngọc L. Bị đơn anh L thừa nhận chữ ký và chữ viết tên Nguyễn Ngọc L trên “Hợp đồng vay tiền” ngày 05/7/2025 là của anh L. Do đó, căn cứ vào tài liệu, chứng cứ do nguyên đơn cung cấp và sự thừa nhận của bị đơn, có cơ sở xác định giữa nguyên đơn và bị đơn có xác lập hợp đồng vay tài sản vào ngày 05/7/2025 với nội dung thỏa thuận về tài sản nguyên đơn cho bị đơn vay là số tiền 370.000.000 đồng, lãi suất là 01%/tháng và thời hạn vay là 01 tháng. Bên cạnh đó, xét thấy hợp đồng vay tài sản giữa các bên đáp ứng đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 117 của Bộ luật Dân sự năm 2015 nên hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết.

[6] Về nợ gốc: Theo thỏa thuận trong hợp đồng và sự thừa nhận của anh L thì anh L vay của anh Tốt số tiền 370.000.000 đồng, tính đến ngày xét xử, anh L chưa trả đủ nợ gốc cho anh T. Tuy nhiên, anh L chỉ đồng ý trả nợ cho anh T với số tiền 250.000.000 đồng với lý do: Số tiền 370.000.000 đồng theo hợp đồng ký ngày 05/7/2025 là số tiền cộng dồn của các lần vay trước đó, bao gồm nợ gốc 150.000.000 đồng và nợ lãi với lãi suất 6%/tháng/số tiền vay anh T cộng dồn lại. Anh L cung cấp chứng cứ là 02 giấy ghi số tiền nợ và được anh T thừa nhận là chữ viết của anh T. Xét nội dung 02 giấy ghi số tiền nợ mà anh L cung cấp thể hiện:

[7] Như vậy, nội dung 02 giấy ghi nợ nêu trên và “Hợp đồng vay tiền” ngày 05/7/2025 không thể hiện có sự liên quan giữa các khoản nợ với nhau. Nội dung thỏa thuận trên “Hợp đồng vay tiền” ngày 05/7/2025 cũng không thể hiện số tiền 370.000.000 đồng là số tiền cộng dồn nợ gốc và lãi của các lần vay trước đó. Bên cạnh đó, thỏa thuận về lãi suất (01%/tháng), thời hạn vay (01 tháng) và mục đích vay (mua vật tư xây dựng xóa nhà tạm, nhà dột nát) trên “Hợp đồng vay tiền” ngày 05/7/2025 cũng hoàn toàn khác so với nội dung 02 giấy ghi nợ nêu trên. Mặt khác, nếu cộng dồn nợ gốc và lãi với lãi suất 6%/tháng/số tiền vay theo như lời trình bày của anh L thì số tiền nợ gốc và lãi tính đến ngày 05/7/2025 là: (265.731.000 đồng x (thời gian từ ngày 01/5/2025 đến ngày 05/7/2025 là 02 tháng 04 ngày) x lãi suất 6%/tháng) = 34.013.568 đồng tiền lãi + nợ gốc 265.731.000 đồng = 299.744.568 đồng. Số tiền này cũng không khớp với số tiền 370.000.000 đồng theo “Hợp đồng vay tiền” ngày 05/7/2025. Anh L cho rằng số tiền 370.000.000 đồng là cộng dồn nợ gốc và lãi nhưng anh T chỉ thừa nhận số tiền 370.000.000 đồng là cộng dồn nợ gốc, không tính nợ lãi. Tại phiên tòa anh L cung cấp chứng cứ là các chứng từ chuyển tiền qua tài khoản ngân hàng nhưng xét thấy các chứng từ này không ghi rõ nội dung, mục đích chuyển tiền nên không thể xác định được từng lần chuyển tiền là thanh toán cho giao dịch nào giữa hai bên. Từ những lập luận trên, ý kiến của anh L cho rằng số tiền 370.000.000 đồng theo hợp đồng ký ngày 05/7/2025 là số tiền cộng dồn nợ gốc và nợ lãi của các lần vay trước đó là không có cơ sở để chấp nhận. Tại khoản 1 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”. Vì vậy, có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn trả nợ gốc với số tiền 370.000.000 đồng.

[8] Về nợ lãi: Theo quy định tại khoản 2 Điều 5, điểm a khoản 3 Điều 6 của Nghị quyết số: 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao và khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; lãi trên nợ lãi tương ứng với thời gian chậm trả tiền lãi trên nợ gốc và lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

[9] Lãi trên nợ gốc: Tại điểm a khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau: a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này”. Nguyên đơn yêu cầu bị đơn trả nợ lãi với lãi suất theo thỏa thuận trên “Hợp đồng vay tiền” ngày 05/7/2025 là 01%/tháng tính từ ngày vay đến ngày xét xử sơ thẩm. Bị đơn thừa nhận từ ngày vay đến ngày xét xử sơ thẩm chưa trả nợ lãi cho nguyên đơn nhưng không đồng ý trả nợ lãi cho nguyên đơn với lý do như đã nêu tại mục [].Tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất. Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.”. Theo thỏa thuận trên hợp đồng, lãi suất vay do các bên thỏa thuận là 01%/tháng tương đương 12%/năm. Như vậy, lãi suất theo thỏa thuận giữa các bên không vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay nên mức lãi suất theo thỏa thuận có hiệu lực. Do đó, nguyên đơn yêu cầu bị đơn trả tiền lãi với lãi suất 01%/tháng của khoản tiền vay là phù hợp với quy định của pháp luật nên Hội đồng xét xử chấp nhận. Thời gian tính nợ lãi trên nợ gốc tương ứng với thời hạn vay trên hợp đồng là 01 tháng. Tiền lãi trên nợ gốc = (nợ gốc 370.000.000 đồng) x (01%/tháng) x (01 tháng) = 3.700.000 đồng.

[10] Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả: Tại điểm b khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau: b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”. Nguyên đơn chỉ yêu cầu bị đơn trả lãi với lãi suất 01%/tháng tính từ ngày vay đến ngày xét xử sơ thẩm là phù hợp với quy định của pháp luật và có lợi cho bị đơn nên Hội đồng xét xử chấp nhận. Tiền lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả = (nợ gốc 370.000.000 đồng) x (01%/tháng) x (thời gian chậm trả từ ngày 06/8/2025 đến ngày xét xử sơ thẩm 04/02/2026 = 05 tháng 09 ngày) = 22.076.667 đồng.

[11] Lãi trên nợ lãi: Nguyên đơn không yêu cầu nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[12] Tổng nợ gốc và nợ lãi, buộc bị đơn phải trả cho nguyên đơn số tiền là 370.000.000 đồng + 3.700.000 đồng + 22.076.667 đồng = 395.776.667 đồng.

[13] Về án phí: Bị đơn phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm do toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn đối với bị đơn được Tòa án chấp nhận theo quy định tại khoản 2 Điều 26 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

[14] Về quyền kháng cáo: Đương sự được quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

[15] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 - Cần Thơ tại phiên tòa là có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật cũng như nhận định của Hội đồng xét xử nên Hội đồng xét xử chấp nhận.