Bản án 46/2024/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng thuê khoán tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện, đơn sửa đổi bổ sung đơn khởi kiện, quá trình tham gia tố tụng và tại phiên tòa người đại diện theo ủy quyền của Công ty TNHH MTV Sản xuất kinh doanh tổng hợp K (gọi tắt là Công ty) trình bày:

Căn cứ Quyết định số 406/QĐ-UB ngày 08 tháng 06 năm 1993 của UBND tỉnh Đắk Lắk về việc thành lập Công ty SXKD tổng hợp K. Căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 1036 ngày 01 tháng 06 năm 2000, Quyết định 2631 ngày 05 tháng 09 năm 2001 và Quyết định số 1520/QĐ-UBND của Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk ký ngày 10/07/2014 “Về việc cho Công ty TNHH MTV SXKD tổng hợp K thuê lại 6.323.015,2m2” (Sáu trăm ba mươi hai ngàn không trăm mười lăm phẩy hai mét vuông) đất tại xã B, huyện K.

Căn cứ theo Hợp đồng kinh tế hai bên đã ký giữa Công ty TNHH MTV SXKD tổng hợp K (sau đây gọi tắt là Công ty) và các hộ nhận liên kết, giao khoán sản xuất cà phê tại đất do Công ty quản lý nói trên.

Năm 2012, theo Nghị định số 135/2005/NĐ-CP ngày 08/11/2005 của Chính phủ về việc giao khoán đất nông nghiệp, đất rừng sản xuất và đất trồng sản xuất và đất mặt nước nuôi trồng thuỷ sản trong các nông trường quốc doanh, lâm trường quốc doanh. Công ty tổ chức ký lại Hợp đồng giao khoán với các hộ đồng thời Công ty có chủ trương hạ mức thu sản phầm hàng năm từ 200kg/ha xuống còn 150kg đến 160kg/1ha tuỳ theo vùng đất. Cho khoanh nợ cũ các năm trước chưa nộp như nợ sản phẩm, nợ các loại vốn bằng tiền, được phân kì trả dần nhiều năm, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ thực hiện nghĩa vụ theo Hợp đồng với Công ty. Hầu hết các hộ nhất trí hưởng ứng thực hiện song vẫn còn có một số hộ cố tình chây ì trong việc giao nộp sản phẩm theo hợp đồng và không hợp tác khi Công ty cử cán bộ đến đối chiếu công nợ hàng năm. Cụ thể:

Đối với hộ bà Nguyễn Thị X, vào ngày 14/7/2009 giữa Công ty và hộ bà X thoả thuận ký kết hợp đồng liên kết sản xuất cà phê theo đó Công ty giao cho bà X diện tích 1,5ha cà phê kinh doanh năm 1995 tại vùng Đội 2 khu vực sản xuất cà phê của Công ty; thời hạn hợp đồng là 37 năm với mức sản phẩm giao nộp hàng năm 200kg/1ha. Năm 2012 theo chủ trương của Công ty tiến hành ký lại hợp đồng giao khoán đồng thời hỗ trợ hạ mức thu sản phẩm và phân kỳ nợ cũ xuống đối với các hộ ký lại hợp đồng giao khoán, tuy nhiên bà Nguyễn Thị X không ký lại Hợp đồng giao khoán mà vẫn giữ nguyên hợp đồng liên kết cũ nên mức thu sản phẩm của hộ bà X vẫn giữ ở mức sản phẩm giao nộp hàng năm là 200kg/1ha không giảm. Việc ký kết Hợp đồng liên kết giữa Công ty với bà X được lập Hợp đồng với các điều khoản quy định quyền và nghĩa vụ của hai bên rõ ràng, được các bên ký kết theo quy định. Công ty cũng đã giao đất, làm đường, đầu tư vật tư, phân bón, dầu tưới, gạo, tiền, bảo đảm an ninh trật tự… tạo điều kiện tốt nhất cho hộ nhận khoán bà X được nhận đất và chăm sóc cà phê, được thu hoạch cà phê, tạo thu nhập ổn định cho hộ nhận khoán.

Thế nhưng, hộ nhận khoán bà X không thực hiện nghĩa vụ nộp sản phẩm khoán như cam kết trong Hợp đồng “Hộ nhận khoán có nghĩa vụ phải nộp sản lượng đầy đủ, thanh toán sản lượng nợ cho Công ty”, vi phạm nghĩa vụ của bên nhận khoán, tình trạng nợ kéo dài nhiều năm đã ảnh hưởng đến tình hình kinh doanh của Công ty.

Ngày 14/6/2022, giữa Công ty và bà Nguyễn Thị X đã tiến hành đối chiếu công nợ, bà X còn nợ 3.021kg cà phê nhân xô và thoả thuận thời hạn thanh toán chậm nhất ngày 30/6/2022 và đến ngày 04/7/2023 hai bên tiếp tục ký đối chiếu công nợ bà X còn nợ Công ty 3.321kg cà phê nhân xô. Nhưng đến nay bà X vẫn không thực hiện việc đóng sản phẩm cho Công ty theo cam kết trong hợp đồng là vi phạm nghĩa vụ của bên nhận khoán. Nay Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà Nguyễn Thị X phải trả cho Công ty 3.321kg cà phê nhân xô.

Đối với ý kiến của bà X cho rằng Công ty phải có trách nhiệm hàng năm đầu tư dịch vụ gồm các loại vật tư, nhiên liệu và kỹ thuật như xăng dầu, phân bón, thuốc trừ sâu… theo hợp đồng thì việc đầu tư sẽ căn cứ vào khả năng của hai bên và việc đầu tư dịch vụ được xác định bằng hợp đồng hàng năm trên cơ sở thoả thuận và bên B (hộ nhận khoán) sẽ phải trả bằng sản phẩm cà phê. Tuy nhiên, Công ty không có khả năng đầu tư nên Công ty cũng không thu đối với các khoản đầu tư dịch vụ nói trên, đây không phải là nghĩa vụ của Công ty. Bà X đề nghị Công ty giảm sản lượng cho bà tương đương 1.660,5kg thì phía Công ty không đồng ý giảm.

Tại bản tự khai, quá trình tham gia tố tụng và tại phiên tòa, bị đơn Nguyễn Thị X trình bày:

Ngày 14/7/2009, bà X có ký hợp đồng liên kết sản xuất cà phê với Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K với diện tích 1,5 ha; cà phê trồng năm 1995; thời hạn hợp đồng là 37 năm; tại địa chỉ Đội 2, khu vực sản xuất cà phê của Công ty với mức sản phẩm giao nộp hàng năm 200kg/1ha. Quá trình thực hiện hợp đồng ngày 14/6/2022 Công ty yêu cầu bà ký biên bản đối chiếu công nợ số sản phẩm còn nợ công ty là 3.021kg cà phê nhân xô và thoả thuận thời hạn thanh toán chậm nhất ngày 30/6/2022. Đến ngày 04/7/2023 hai bên tiếp tục ký đối chiếu công nợ thì bà X còn nợ Công ty 3.321kg cà phê nhân xô, vì Công ty yêu cầu ký xác nhận nên bà cũng đồng ý ký vào biên bản đối chiếu công nợ với Công ty nhưng không kiểm tra về số liệu Công ty đưa ra. Về lý do bà X chưa đóng sản phẩm cho Công ty xuất phát từ nguyên nhân những năm gần đây do cà phê đã già cỗi, sản lượng thu hàng năm giảm nên bà không có sản phẩm thu để đóng cho Công ty. Mặt khác, do Công ty không đầu tư hỗ trợ cho người dân về các dịch vụ cũng như về cơ sở hạ tầng nên bà không đồng ý đóng sản lượng cho Công ty theo hợp đồng liên kết đã ký kết.

Nay Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà phải trả cho Công ty sản lượng cà phê niên vụ 2022 còn nợ là 3.321kg cà phê nhân xô thì ý kiến của bà X là hiện nay cà phê đã già cỗi, mới nhổ đi trồng lại cà phê mới nên chưa có sản phẩm để thu hoạch nộp cho Công ty. Do đó, bà đề nghị Công ty giảm cho bà một nửa sản lượng (tương đương 1.660,5kg) thì bà sẽ đóng hết cho Công ty.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 17/2023/DS-ST ngày 06/9/2023 của Tòa án nhân dân huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk đã quyết định:

Căn cứ vào: khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 147; Điều 266; Điều 271; Điều 273 của Bộ luật Tố tụng Dân sự;

Căn cứ Điều 483; Điều 484; Điều 485 và Điều 488 của Bộ luật dân sự năm 2015;

Căn cứ khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Tuyên xử:

[1] Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K.

Buộc bà Nguyễn Thị X phải trả cho Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K số sản lượng 3.321kg (Ba ngàn ba trăm hai mươi mốt kilogam) cà phê nhân xô.

Ngoài ra Bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo cho các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 19/9/2023, bị đơn bà Nguyễn Thị X có đơn kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa Bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa, nguyên đơn vẫn giữ nguyên nội dung đơn khởi kiện, bị đơn vẫn giữ nguyên nội dung đơn kháng cáo.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk phát biểu ý kiến:

Về tố tụng: Việc tuân theo pháp luật của Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án cũng như các đương sự trong vụ án đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về nội dung vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận đơn kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị X; Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự - Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 17/2023/DS-ST ngày 06/9/2023 của Tòa án nhân dân huyện Krông Ana.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Ngày 14/7/2009 Công ty TNHH MTV sản xuất kinh doanh tổng hợp K (sau đây gọi tắt là Công ty) và bà Nguyễn Thị X đã ký Hợp đồng liên kết sản xuất cà phê theo đó, Công ty giao cho bà X được trồng và liên kết sản xuất cà phê với diện tích 1,5ha, cà phê kinh doanh trồng 1995 tại Đội 2 khu vực sản xuất cà phê của Công ty thuộc xã B, huyện K. Thời hạn hợp đồng 37 năm tính từ năm 1995; với mức đóng sản phẩm giao nộp hàng năm là 200kg cà phê nhân xô/1ha/1 năm. Ngày 14/6/2022 hai bên đã tiến hành đối chiếu, xác nhận công nợ, theo đó bà X còn nợ Công ty là 3.021kg cà phê nhân xô và thoả thuận thời hạn thanh toán chậm nhất ngày 30/6/2022 (Bút lục 18). Đến ngày 04/7/2023, hai bên tiếp tục ký đối chiếu công nợ thì bà X còn nợ Công ty 3.321kg cà phê nhân xô (Bút lục 58), tại các biên bản đối chiếu, xác nhận công nợ có chữ ký xác nhận của bà Nguyễn Thị X. Do đó, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà X phải trả số sản lượng cà phê nhân xô còn nợ.

“Điều 10. Thoả thuận trọng tài vô hiệu

Thỏa thuận trọng tài vô hiệu trong những trường hợp sau đây:

1. Tranh chấp phát sinh không thuộc hoạt động thương mại được quy định tại khoản 3 Điều 2 của Pháp lệnh này;

……

4. Thoả thuận trọng tài không quy định hoặc quy định không rõ đối tượng tranh chấp, tổ chức trọng tài có thẩm quyền giải quyết vụ tranh chấp mà sau đó các bên không có thoả thuận bổ sung;”

Việc giữa Công ty với bà X ký kết thỏa thuận trọng tài kinh tế giải quyết tranh chấp thuộc trường hợp vô hiệu. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý giải quyết vụ án dân sự là có căn cứ đúng quy định của pháp luật.

Ghi chú 2009

0

300

200

2010

100

300

0

Giảm 100kg/ha theo chủ trương của 2011

400

150

150

Công ty 2012

400

240

138

Giảm 155kg/ha theo chủ trương 2013

502

240

118.5

2014 623.5

240

122.5

2015

741

240

0

2016

981

240

0

2017 1221

240

0

2018 1461

240

0

2019 1701

240

0

2020 1941

240

0

2021 2181

240

0

2022 2421

240

0

Cộng 2661

3390

729

Từ các phân tích nhận định nêu trên, cần chấp nhận một phần kháng cáo của bà Nguyễn Thị X sửa một phần Bản án sơ thẩm. Buộc bà Nguyễn Thị X phải trả cho Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K số sản lượng 2.661kg (Hai nghìn sáu trăm sáu mươi mốt kilogam) cà phê nhân xô. Không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty về việc buộc bà X phải trả cho Công ty số sản lượng 660kg cà phê nhân xô.

- Bà Nguyễn Thị X phải chịu án phí dân sự sơ thẩm số tiền 2.661kg x 66.000 đồng/kg x 5% = 8.781.000 đồng (đã làm tròn). Bà X không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

- Công ty phải chịu án phí đối với sản lượng không được chấp nhận: 660kg x 66.000 đồng/kg x 5% = 2.178.000 đồng, được khấu trừ số tiền tạm ứng án phí 3.362.513 đồng Công ty đã nộp tại Chi cục thi hành án dân sự huyện K, tỉnh Đắk Lắk theo biên lai số 0015309 ngày 27/12/2022. Như vậy, Công ty được nhận lại 1.184.513 đồng.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308, khoản 1 Điều 309 của Bộ luật tố tụng dân sự;

Chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị X, sửa Bản án dân sự sơ thẩm số: 17/2023/DS-ST ngày 06/9/2023 của Tòa án nhân dân huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk.

[1] Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K.

Buộc bà Nguyễn Thị X phải trả cho Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K số sản lượng 2.661kg (Hai nghìn sáu trăm sáu mưới mốt kilogam) cà phê nhân xô.

[2] Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K về việc: Buộc bà Nguyễn Thị X phải trả cho Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K số sản lượng 660kg (Sáu trăm sáu mươi kilogam) cà phê nhân xô.

[3] Về án phí:

[3.1] Về án phí sơ thẩm:

- Bị đơn bà Nguyễn Thị X phải chịu 8.781.000 đồng (Tám triệu bảy trăm tám mươi mốt nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

- Công ty TNHH MTV sản xuất và kinh doanh tổng hợp K phải chịu 2.178.000 đồng (Hai triệu một trăm bảy mươi tám nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm, được khấu trừ số tiền tạm ứng án phí 3.362.513 đồng (Ba triệu ba trăm sáu mươi hai nghìn năm trăm mười ba đồng) đã nộp tại Chi cục thi hành án dân sự huyện K, tỉnh Đắk Lắk theo biên lai số 0015309 ngày 27/12/2022. Công ty còn được nhận lại 1.184.513 đồng (Một triệu một trăm tám mươi tư nghìn năm trăm mười ba đồng).

[3.2] Về án phí phúc thẩm: Bà Nguyễn Thị X không phải chịu tiền án phí dân sự phúc thẩm. Trả lại cho bà X số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nôp theo biên lai thu tiền số 0015590 ngày 02/10/2023 của Chi cục thi hành án dân sự huyện K, tỉnh Đắk Lắk.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.