Bản án 46/2021/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG ÒA XÃ Ộ C Ủ NG ĨA V Ệ NAM

ÒA N N N N ỈN N N

UẬN

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Hàng Lâm Viên

Các Thẩm phán:

Bà Phạm hị Anh rang

Bà rần hị ịu

- Thư ký phiên tòa: Bà Võ Mai Như Trang – Thư ký Tòa án Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Thuận.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Thuận:

Ông Ngô Văn Nghị – Kiểm sát viên tham gia phiên toà.

Ngày 16 tháng 9 năm 2021, tại Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Thuận mở phiên tòa xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 92/2020/TLPT-DS ngày 07 tháng 12 năm 2020 về việc “Tranh chấp chia tài sản thừa kế theo di chúc và theo pháp luật”.

Do bản án dân sự sơ thẩm số 16/2020/DS-ST ngày 29 tháng 9 năm 2020 của Toà án nhân dân huyện N, tỉnh Ninh Thuận bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 44/2021/QĐ-PT ngày 08 tháng 7 năm 2021, Quyết định hoãn phiên tòa phúc thẩm số 26/2021/QĐ-PT ngày 26 tháng 8 năm 2021 giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị Hoàng O, sinh năm 1970 (có mặt);

Địa chỉ: Thôn G, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận.

2. Bị đơn: Ông Nguyễn Ngọc V, sinh năm 1966 (có mặt);

Địa chỉ: Thôn L, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận.

3. Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

3.1. Bà Nguyễn Thị K, sinh năm 1953 (vắng mặt);

3.2. Ông Nguyễn Văn Đ, sinh năm 1955 (có mặt);

3.3. Bà Nguyễn Thị Thanh V1, sinh năm 1958 (vắng mặt);

3.4. Bà Nguyễn Ngọc L1, sinh năm 1960 (vắng mặt);

3.5. Bà Nguyễn Thị Xuân L2, sinh năm 1961 (có mặt);

3.6. Bà Nguyễn Thị Mỹ P, sinh năm 1963 (vắng mặt);

Cùng địa chỉ: Thôn L, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận.

3.7. Bà Nguyễn Thị Thanh H, sinh năm 1968 (có mặt);

Địa chỉ: Thôn Hộ Diêm, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận.

3.8. Bà Nguyễn Thị Hương T1, sinh năm 1972 (có mặt);

Địa chỉ: Thôn Đá Bắn, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận.

3.9. Bà Nguyễn Thị Thanh T2, sinh năm 1974 (có mặt);

3.10. Bà Nguyễn Thị Thu T3, sinh năm 1976 (có mặt);

Cùng địa chỉ: Thôn L, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận.

4. Người kháng cáo: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị Hoàng O.

5. Viện kiểm sát kháng nghị: Viện kiểm sát nhân dân huyện N.

NỘ UNG VỤ N:

Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, nguyên đơn bà Nguyễn hị oàng O trình bày:

Cha mẹ bà là ông Nguyễn Văn C (chết năm 2008) và bà Phan Thị D (chết năm 2000) sinh được 12 người con là: Nguyễn Thị K, Nguyễn Văn Đ, Nguyễn Thị Thanh V1, Nguyễn Ngọc L1, Nguyễn Thị Xuân L2, Nguyễn Thị Mỹ P, Nguyễn Thị Thanh H, Nguyễn Thị Hoàng O, Nguyễn Thị Hương T1, Nguyễn Thị Thanh T2, Nguyễn Thị Thu T3 và Nguyễn Ngọc V. Cha mẹ bà chết có để lại tài sản là 6.000m2 đất nhận khoán, 3.000m2 đất nhận chuyển nhượng và 870m2 đất (nay đo đạc lại là 863m2), trên đất có căn nhà cấp 4.

Tại biên bản lấy lời khai ngày 13/7/2018 (BL 181), biên bản hòa giải ngày 19/12/2019 (BL220, 221) bà O thay đổi yêu cầu khởi kiện như sau: Yêu cầu Tòa án chia thừa kế thửa đất số 151 diện tích 870m2 (theo đo đạc lại là 863m2), tờ bản đồ số 13d xã H, tọa lạc tại thôn L, xã H, huyện N. Đối với 6.000m2 đất nhận khoán, 3.000m2 đất nhận chuyển nhượng bà đang thu thập chứng cứ để khởi kiện sau.

Nguồn gốc thửa đất số 151 có diện tích 870m2 (theo đo đạc lại là 863m2), tờ bản đồ số 13d xã H, tọa lạc tại thôn L, xã H, huyện N là do cha mẹ bà tạo lập. Khi cha bà còn sống đã lập di chúc phân chia đối với thửa đất này cho cho ông Nguyễn Văn Đ 01 lô diện tích 127m2, chia cho bà Nguyễn Ngọc L1 01 lô diện tích 161m2 (hiện nay ông Đ và bà L1 đã xây nhà ở); sân xi măng để làm lối đi chung và sân phơi lúa không được bán hay chia. Phần đất còn lại (trừ phần chia cho ông Đ, bà L1 và sân phơi lúa) và toàn bộ tài sản (gồm 01 căn nhà cấp 4 và các vật dụng trong nhà, 02 cây me lớn) thì chia cho ông Nguyễn Ngọc V. Mẹ bà chết không để lại di chúc. Bà thấy việc cha bà tự ý quyết định chia toàn bộ tài sản trên là không đúng. Ngoài ra khi cha mẹ bà còn sống đã cho bà Nguyễn Thị K 01 lô (chỉ nói miệng, không có giấy tờ) và bà K đã cất nhà ở từ khi cha mẹ bà còn sống đến nay mà cha bà không đề cập đến trong di chúc. Vì vậy bà yêu cầu Tòa án giải quyết đối với diện tích đất 863m2 như sau: Đối với diện tích đất cha bà cho ông Đ 127m2, bà L1 161m2, đất và căn nhà của bà K, căn nhà cha mẹ bà để lại cho ông V bà không yêu cầu Tòa án chia. Bà yêu cầu chia toàn bộ diện tích đất còn lại cho 12 người con theo quy định của pháp luật. Bà yêu cầu nhận phần của bà bằng hiện vật là đất. Việc cho bà K đất để làm nhà thì cha mẹ bà chỉ nói miệng, không lập văn bản nhưng bà K đã làm nhà đất và ở trên đất từ khi được cho (khoảng năm 1985, bà không nhớ chính xác), cho đến khoảng năm 2012 (sau khi cha bà chết) thì bà K được các con đón đi Sài Gòn giữ cháu cho đến nay. Bản thân bà và các anh chị em gồm: K, O, T3, H, T2, P, L, V1, T1 đều có nhà riêng và ở ngoài. Bà K, bà L1, ông Đ có nhà nằm trên diện tích đất 863m2. Ông V đang sử dụng căn nhà cha mẹ bà để lại.

rong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, bị đơn ông Nguyễn Ngọc V trình bày:

Ông thống nhất về quan hệ gia đình, các anh chị em, nguồn gốc thửa đất số 151, tờ bản đồ số 13d diện tích 870m2 (nay đo đạc lại còn 863m2) tại L, H như bà O trình bày là đúng. Mẹ ông chết năm 2000 không để lại di chúc. Cha ông chết năm 2008. Khi cha ông còn sống đã lập dị chúc ngày 20/01/2008 phân chia đối với thửa đất này cụ thể là: cho ông Nguyễn Văn Đ 01 lô diện tích 127m2, chia cho bà Nguyễn Ngọc L1 01 lộ diện tích 161m2, hiện nay ông Đ, bà L1 đã xây nhà ở; sân xi măng để làm lối đi chung và sân phơi lúa không được bán hay chia; Phần đất còn lại (trừ phần chia cho ông Đ, bà L1 và sân phơi lúa) và toàn bộ tài sản (gồm 01 căn nhà cấp 4 và các vật dụng trong nhà, 02 cây me lớn) thì chia cho ông.

Đối với căn nhà đất của bà K là do cha mẹ ông thấy bà K khổ nên cho dựng lên để buôn bán chứ chưa cho. Việc bà O yêu cầu chia thừa kế như trên ông không đồng ý vì diện tích 863m2 đất này cha ông đã lập di chúc để phân chia thì cứ theo di chúc mà thực hiện. Về việc bà O cho rằng di chúc của cha ông không đúng vì có phần tài sản của mẹ ông nếu Tòa án chấp nhận thì giải quyết chia thừa kế theo pháp luật đối với tài sản của mẹ ông, nếu ông được nhận kỷ phần thì ông yêu cầu được nhận bằng hiện vật là đất. Hiện nay ngoài căn nhà cấp 4 ông đang ở trên đất tranh chấp ông không có chỗ ở nào khác.

Quá trình giải quyết vụ án, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn hị K trình bày:

Bà đồng ý về quan hệ gia đình và nguồn gốc tài sản đang tranh chấp. Khi cha mẹ bà còn sống đã cho bà (nói miệng) diện tích đất sát mặt đường quốc lộ và bà đã dựng căn nhà đất từ năm 1990, bà buôn bán tại căn nhà này cho đến năm 2012 thì đi Sài Gòn trông cháu cho đến nay. Đất của ông Đ cũng được cho khi cha mẹ bà còn sống, riêng bà L1 thì bà không biết cha mẹ cho khi nào. Hiện nay bà cũng có 01 căn nhà đã xây dựng ở L, H để ở. Nếu di chúc của cha bà trừ phần đất đã cho bà ra mới chia thì bà đồng ý chia phần sân xi măng và sân phơi lúa theo quy định của pháp luật. Khi Tòa án phân chia di sản thừa kế bà yêu cầu nhận hiện vật là phần đất có căn nhà đất của bà.

Quá trình giải quyết vụ án, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn hị hanh V1 trình bày:

Bà đồng ý về quan hệ gia đình và nguồn gốc tài sản đang tranh chấp. Việc tranh chấp thừa kế do bà O khởi kiện bà yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật. Nếu bà được nhận kỷ phần thì bà yêu cầu nhận hiện vật là đất và tặng cho bà Nguyễn Ngọc L1.

Quá trình giải quyết vụ án, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Văn Đ trình bày:

Ông đồng ý về quan hệ gia đỉnh và nguồn gốc tài sẵn đang tranh chấp. Khi cha mẹ còn sống đã cho ông (nói miệng) diện tích đất sát mặt đường trong thôn và ông đã dựng căn nhà cấp 4 và sinh sống tại đây cho đến nay. Nếu Tòa án phân chia di sản thừa kế ông yêu cầu nhận hiện vật là phần đất trên có căn nhà của ông.

Quá trình giải quyết vụ án, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Ngọc L1 trình bày:

Bà đồng ý về quan hệ gia đình và nguồn gốc tài sản đang tranh chấp. Về việc bà O cho rằng di chúc của cha bà không đúng vì còn có phần tài sản của mẹ bà nếu Tòa án chấp nhận thì bà đề nghị chia thừa kế theo di chúc phần di sản của cha bà cho ông V và chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản của mẹ bà cho các anh chị em, bà yêu cầu được nhận bằng hiện vật là đất có căn nhà cấp 4 bà đã xây dựng vì bà không có chỗ ở nào khác.

Quá trình giải quyết vụ án, những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan các bà Nguyễn hị Xuân L2, Nguyễn hị Mỹ P, Nguyễn hị ương T1, Nguyễn hị hanh 2 trình bày:

Các bà đồng ý với di chúc ngày 20.01.2008 của cha các bà là ông Nguyễn Văn C. Đề nghị Tòa án chia theo di chúc cho ông Nguyễn Ngọc V. Hiện nay các bà cũng đều có nhà riêng do tự xây dựng. Đối với phần di sản của mẹ các bà đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật. Nếu các bà được nhận thì yêu cầu được nhận bằng hiện vật là đất và tặng cho bà Nguyễn Ngọc L1.

Quá trình giải quyết vụ án, những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan các bà Nguyễn hị hanh , Nguyễn hị hu 3 trình bày:

Các bà đồng ý với ý kiến của bà Nguyễn Thị Hoàng O. Hiện nay các bà cũng đều có nhà riêng do tự xây dựng. Nếu Tòa án chia thừa kế thì các bà yêu cầu được nhận bằng hiện vật là đất.

ại bản án dân sự sơ th m s 16/2020/DS-ST ngày 29 tháng 9 năm 2020 của oà án nhân dân huyện N, tỉnh Ninh huận quyết định:

Căn cứ vào: Các điều 634, 635, 650, 657, 674, 675, 676, 685 Bộ luật dân sự 2005; Các điều 100, 203 Luật đất đai 2013; Điều 26, 35, 147, 227 Bộ luật tố tụng dân sự; Các điều 12, 27, 48 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

uyên b :

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, bị đơn và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan về việc chia thừa kế theo di chúc, chia thừa kế theo pháp luật đối với diện tích 863m2 thuộc thửa đất số 151, tờ bản đồ số 13d xã H, tọa lạc tại thôn L, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận.

Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với 6.000m2 đất nhận khoán, 3.000m2 đất nhận chuyển nhượng. Các đương sự có quyền khởi kiện lại trong vụ án khác.

uyên xử:

1. Giao cho bà Nguyễn Ngọc L1 quản lý, sử dụng 174m2 đất trong đó gồm: 75 m2 đất ở nông thôn và 99 m2 đất nông nghiệp (trong đó có 10 m2 thuộc hành lang đường bộ) thuộc thửa đất số 328 tờ BĐ ĐC số 13d xã H tọa lạc tại thôn L, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận tương ứng là các điểm CDEFJKPONMQ trong trích lục bản đồ địa chính ngày 14/10/2019 của Văn phòng đăng ký đất đai Ninh Thuận, Chi nhánh N.

2. Giao cho ông Nguyễn Văn Đ quản lý, sử dụng 141m2 đất trong đó gồm: 50 m2 đất ở nông thôn và 91m2 đất nông nghiệp (trong đó có 13,5 m2 thuộc hành lang đường bộ) thuộc thửa đất số 330 tờ BĐ ĐC số 13d xã H tọa lạc tại thôn L, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận tương ứng là các điểm KLMNOP trong trích lục bản đồ địa chính ngày 14/10/2019 của Văn phòng đăng ký đất đai Ninh Thuận, Chi nhánh N.

3. Giao cho các bà Nguyễn Thị K, Nguyễn Thị Thanh H, Nguyễn Thị Hoàng O, Nguyễn Thị Thu T3 quản lý, sử dụng 159 m2 đất nông nghiệp (trong đó có 147 m2 thuộc hành lang đường bộ) thuộc thửa đất số 329 tờ BĐ ĐC số 13d xã H tọa lạc tại thôn L, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận tương ứng là các điểm FGHIJ trong trích lục bản đồ địa chính ngày 14/10/2019 của Văn phòng đăng ký đất đai Ninh Thuận, Chi nhánh N.

4. Giao ông V sở hữu, quản lý, sử dụng 01 căn nhà cấp 4c gắn liền với 389 m2 đất trong đó: gồm 175 m2 đất ở nông thôn và 214 m2 đất nông nghiệp (trong đó 164 m2 thuộc hành lang đường bộ) thuộc thửa đất số 327 tờ BĐ ĐC số 13d xã H tọa lạc tại thôn L, xã H, huyện N, tỉnh Ninh Thuận tương ứng là các điểm ABCDEFGH trong trích lục bản đồ địa chính ngày 14/10/2019 của Văn phòng đăng ký đất đai Ninh Thuận, Chi nhánh N. Ông Nguyễn Ngọc V được sở hữu các tài sản của ông V xây dựng trên đất: chuồng bò, nhà bếp, nhà vệ sinh.

5. Buộc bà Nguyễn Thị K phải tháo dỡ căn nhà đất mái tôn trên phần đất được giao cho ông Nguyễn Ngọc V.

6. Ông Nguyễn Ngọc V phải hoàn trả cho bà Nguyễn Ngọc L1 9.470.400 đồng (Chín triệu bốn trăm bảy mươi ngàn bốn trăm đồng); hoàn trả cho bà Nguyễn Thị Thanh H số tiền 6.616.600 đồng (Sáu triệu sáu trăm mười sáu ngàn sáu trăm đồng).

7. Ông Nguyễn Văn Đ phải hoàn trả cho các bà Nguyễn Thị Hoàng O, Nguyễn Thị Thu T3, Nguyễn Thị K mỗi người là 7.860.100 đồng (Bảy triệu tám trăm sáu mươi ngàn một trăm đồng); hoàn cho bà Nguyễn Thị Thanh H số tiền 1.243.500 đồng (Một triệu hai trăm bốn mươi ba ngàn năm trăm đồng).

Các đương sự liên hệ với cơ quan quản lý đất đai để làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất.

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn tuyên nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm và quyền kháng cáo của đương sự.

Tại Quyết định sửa chữa, bổ sung bản án sơ thẩm số 01/2020/QĐ-SCBSBA ngày 15/10/2020 của Tòa án nhân dân huyện N sửa chữa bổ sung phần án phí.

Ngày 12/10/2020, nguyên đơn bà Nguyễn Thị Hoàng O có đơn kháng cáo bản án dân sự sơ thẩm số 16/2020/DS-ST ngày 29 tháng 9 năm 2020 của Toà án nhân dân huyện N, tỉnh Ninh Thuận, yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án dân sự sơ thẩm và chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà O.

Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 236/QĐKNPT-VKS-DS ngày 14/10/2020 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện N kháng nghị bản án dân sự sơ thẩm số 16/2020/DS-ST ngày 29 tháng 9 năm 2020 của Toà án nhân dân huyện N, nội dung kháng nghị: Đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Thuận hủy bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

ại phiên tòa phúc th m, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh huận phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án:

- Thẩm phán, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm chấp hành đúng pháp luật tố tụng. Thời hạn kháng cáo cũng như kháng nghị trong thời hạn nên được Cấp phúc thẩm xem xét, giải quyết.

- Đối với yêu cầu kháng cáo và nội dung kháng nghị:

+ Tòa án cấp sơ thẩm xác định không chính xác di sản, đưa phần đất của bà Nguyễn Ngọc L1, ông Nguyễn Văn Đ vào để chia thừa kế xâm phạm đến quyền lợi của họ vì các phần đất này khi còn sống vợ chồng ông Nguyễn Văn C, bà Phan Thị D đã phân chia cho ông Đ, bà L1.

+ Tòa án cấp sơ thẩm chưa xác định diện tích sân và sân phơi lúa để cho các đồng thừa kế dùng chung theo di chúc ông C lập dẫn đến xâm phạm quyền lợi của các đương sự trong vụ án.

+ Giai đoạn xét xử phúc thẩm, Tòa án đã thẩm định, xác định phần đất của ông Đ, bà L1, phần đất sân và sân phơi lúa nên VKS đề nghị chấp nhận một phần kháng cáo của bà Nguyễn Thị Hoàng O; Chấp nhận kháng nghị của VKSND huyện N theo hướng sửa bản án sơ thẩm: Xác định di sản thừa kế là căn nhà cấp 4c cộng diện tích đất sau khi trừ phần đất đã cho ông Đ, cho bà L1 là tài sản chung của ông C, bà D. Chia thừa kế di sản của bà D theo pháp luật cho ông C và 12 người con. Di sản của ông C được trừ đi phần sân; phần đất, nhà còn lại chia cho ông V theo di chúc.