Bản án 44/2023/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Ngày 26/5/2023, Tòa án nhân dân thành phố Quảng Ngãi xét xử vụ án nêu trên. Bị đơn là bà Lê Thị Thiên H vắng mặt không có lý do. Ngày 08/6/2023, bà H nhận được bản án sơ thẩm. Ngày 12 và ngày 15/6/2023, bà H có đơn kháng cáo là còn trong thời hạn theo quy định tại khoản 1 Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, được chấp nhận.

[3] Xét kháng cáo của bà Lê Thị Thiên H, Hội đồng xét xử nhận thấy:

[3.1] Bà Phạm Thị Thanh T khởi kiện yêu cầu bà Lê Thị Thiên H phải trả cho bà T số tiền 40.000.000 đồng, bà T không yêu cầu bà H trả tiền lãi; kèm theo đơn khởi kiện, bà Thủy cung cấp cho Tòa án tài liệu có nội dung: Ngày 26/10/2011 – H trả T 180.000.000đ (Một trăm tám mươi triệu đồng). Còn 40.000.000đ (Bốn mươi triệu đồng) H trả dần; phía dưới có chữ ký và chữ Thiên H. Bà T xác định chữ viết, chữ ký trong tài liệu nêu trên là của bà H để chứng minh cho yêu cầu của bà là có căn cứ.

[3.2] Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm đã tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng của Tòa án cho bà H. Theo biên bản giao nhận văn bản tố tụng của Tòa án thể hiện có lúc bà H nhận (bút lục 24, 35), có lúc con gái của bà H là chị Đỗ Như Q nhận (bút lục 38), có lúc con trai của bà H là anh Đỗ Anh T1 nhận (bút lục 56). Tại Biên bản làm việc ngày 22/8/2023, bà H và chị Q thừa nhận chữ ký trong các biên bản giao nhận nêu trên là của bà H, chị Q và anh T1, nhưng bà H không đến Tòa án làm việc, không có văn bản trình bày ý kiến đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và cũng không tham gia phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà H.

[3.3] Ngày 24/3/2023, Tòa án cấp sơ thẩm có Thông báo số 30/TB-TA yêu cầu bà H trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày nhận được Thông báo (bà H nhận ngày 27/3/2023, do con gái của bà H là chị Q nhận, bút lục 38), bà H phải có văn bản trình bày ý kiến đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, nhưng hết thời hạn được Thông báo, bà H cũng không có văn bản trình bày ý kiến; không cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án cấp sơ thẩm để phản đối yêu cầu khởi kiện; phản đối tài liệu mà nguyên đơn cung cấp cho Tòa án để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm đã áp dụng khoản 2, 4 Điều 91, khoản 2 Điều 92 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, buộc bà H phải trả cho bà T 40.000.000 đồng là phù hợp, đúng quy định của pháp luật.

[3.4] Sau khi thụ lý vụ án để xét xử phúc thẩm, Tòa án đã tiến hành làm việc với bà H. Tại Biên bản làm việc ngày 22/8/2023 và Biên bản đối chất ngày 29/8/2023, bà H trình bày bà là Giáo viên dạy tại Trường tiểu học S từ năm 1993 đến khi nghỉ hưu vào năm 2020; bà H xác định bà không vay mượn tiền của bà T, nên tài liệu mà bà T sử dụng để khởi kiện yêu cầu bà trả tiền, có nội dung: Ngày 26/10/2011 – H trả T 180.000.000đ (Một trăm tám mươi triệu đồng). Còn 40.000.000đ (Bốn mươi triệu đồng) H trả dần; phía dưới có chữ ký và chữ Thiên H không phải là chữ ký, chữ viết của bà.

[3.5] Cùng ngày 29/8/2023, bà T có đơn trưng cầu giám định chữ ký, chữ viết. Ngày 06/9/2023, Tòa án có Quyết định trưng cầu giám định số 07/2023/QĐ-TCGĐ. Tại Kết luận giám định số 864/KL-KTHS ngày 11/9/2023 của Phòng K Công an tỉnh Q đã kết luận chữ viết có nội dung: Ngày 26/10/2011 – H trả T 180.000.000đ (Một trăm tám mươi triệu đồng). Còn 40.000.000đ (Bốn mươi triệu đồng) H trả dần. Thiên Hương trên tài liệu cần giám định (ký hiệu A) với chữ viết của bà Lê Thị Thiên H trên các tài liệu mẫu so sánh (ký hiệu từ M1 đến M5) là do cùng một người viết ra. Riêng chữ ký trên tài liệu cần giám định (ký hiệu A) với chữ ký của bà Lê Thị Thiên H trên các tài liệu mẫu so sánh (ký hiệu từ M1 đến M5) là khác dạng, nên không kết luận truy nguyên đồng nhất được.

[3.6] Mặc dù, Phòng K Công an tỉnh Q không kết luận truy nguyên đồng nhất chữ ký trong tài liệu cần giám định (ký hiệu A), nhưng nội dung chữ viết và chữ Thiên H trong tài liệu cần giám định (ký hiệu A) đã xác định là chữ viết của bà Lê Thị Thiên H - bị đơn trong vụ án nên có căn cứ xác định bà H còn nợ bà T số tiền 40.000.000 đồng. Do đó, không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của bà H, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3.7] Ngày 14/9/2023, Tòa án nhận được đơn đề nghị xét xử vắng mặt của bà H về việc xin vắng mặt tại phiên tòa ngày 15/9/2023; bà H khẳng định không vay tiền của bà T vì bà là Giáo viên không có nhu cầu, mục đích vay tiền; quan hệ giữa bà với bà T không đủ tốt để bà T cho bà vay 220.000.000 đồng mà không lấy tiền lãi; tài liệu mà bà T sử dụng để khởi kiện bà không đầy đủ thông tin họ tên, địa chỉ, số chứng minh nhân dân,... . Xét lời trình bày của bà H, Hội đồng xét xử nhận thấy:

[3.7.2] Điều 463 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

[3.7.3] Tại phiên tòa, bà T cho rằng khi bà cho bà H vay tiền, hai bên có thỏa thuận bằng lời nói mức lãi suất là 3%/tháng, nhưng từ khi bà H vay của bà 220.000.000 đồng, đã trả 180.000.000 đồng tiền nợ gốc, hiện còn nợ lại 40.000.000 đồng thì bà H chưa trả tiền lãi cho bà. Trước đây, bà và bà H là bạn bè thân thiết, là Giáo viên dạy cùng Trường, hiện hoàn cảnh của bà H cũng khó khăn nên bà không yêu cầu bà H trả tiền lãi cho bà. Xét lời trình bày của bà T thì thấy rằng: Bà T cho bà H vay tiền là giao dịch dân sự trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện; nội dung, mục đích của giao dịch không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; bà T không yêu cầu bà H trả tiền lãi là sự tự nguyện của bà T; bà H đưa ra một số ý kiến để cho rằng bà không mượn tiền của bà T nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho ý kiến của mình là có căn cứ và không được bà T thừa nhận, nên không có cơ sở chấp nhận ý kiến của bà H tại đơn đề nghị xét xử vắng mặt đề ngày 13/9/2023.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do không được chấp nhận kháng cáo nên bà H phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm, nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 300.000 đồng theo Biên lai số 0006196 ngày 22/6/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi. Bà H đã nộp đủ án phí dân sự phúc thẩm.

[5] Về chi phí tố tụng khác: Chi phí giám định là 3.000.000 đồng. Bà H không thừa nhận chữ viết, chữ ký trong tài liệu cần giám định là của bà, nhưng theo Kết luận giám định đã kết luận chữ viết trong tài liệu cần giám định với chữ viết trong tài liệu mẫu so sánh là do cùng một người viết ra, tức là của bà H. Căn cứ khoản 2 Điều 161 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, bà H phải chịu chi phí giám định. Bà T đã nộp và chi phí xong, nên bà H có trách nhiệm hoàn trả cho bà T số tiền 3.000.000 đồng.

[6] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ngãi phù hợp với nhận định trên.