Bản án 43/2022/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

*Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Trần Văn M trình bày:

Cha mẹ ông Trần Văn C là ông Trần Văn Đ (đã chết năm 1988) và Nguyễn Thị M (đã chết năm 1998) sinh thời được 04 người con là Trần Thị C, Trần Thị Q, Trần Văn C và Trần Văn H (đã chết). Ông Đ, bà M có tạo lập được khối tài sản chung là di sản thừa kế bao gồm hai lô đất tại địa chỉ K355/11 và K355/15 D, phường B, quận H, thành phố Đ (trước đây thuộc phía đường Phan Châu Trinh).

Khối tài sản trên của cha mẹ tôi trước đây có xây dựng hai căn nhà nhưng đã tháo giỡ, hiện trạng trên thửa đất này có hai căn nhà kiên cố của gia đình bà Trần Thị Q và gia đình ông Trần Văn H xây dựng, ngoài ra có 01 nhà thờ (ký hiệu B) được xây dựng năm 2009 do ông H đứng ra xây dựng trong đó ông C đóng góp 30.000.000 đồng, bà Qđóng góp 20.000.000 đồng, bà C đóng góp 2.000.000 đồng. Ngôi nhà thờ hiện nay nằm giữa hai căn nhà của gia đình bà Qvà ông H là nhà thờ tổ tiên không ai là không biết và không công nhận công năng là nhà thờ và không có ai ăn ở, sinh hoạt trên căn nhà này cả, các con cháu chỉ sum họp về đây khi có việc giỗ chạp nên việc công nhận căn nhà trên là nhà thờ tự chung của các đồng thừa kế là cần thiết.

Hiện nay, gia đình bà Trần Thị Q đang ở trên diện tích đất và nhà tại địa chỉ K355/11 D, phường B, quận H, thành phố Đ (ký hiệu A). Gia đình của ông Trần Văn H đang ở trên diện tích đất và nhà tại địa chỉ K355/15 D, phường B, quận H, thành phố Đ. Sau khi ông H chết có Trần Văn V, Trần Văn Q và bà Dương Thị Bích T đang ở (ký hiệu C). Ký hiệu A, B, C là theo Sơ đồ vị trí thửa đất tại địa điểm: Tờ 3 phường B, quận H, thành phố Đ của Trung tâm kỹ thuật tài nguyên và môi trường Đ đo vẽ.

Hiện di sản của ông Trần Văn Đ và Nguyễn Thị M để lại chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Tuy nhiên, về nguồn gốc nhà và đất này là do ông Đ và bà M bỏ tiền mua lại của người khác. Năm 1977, cha tôi là ông Trần Văn Đ đã kê khai nhà cửa theo Bản kê khai nhà cửa của tỉnh Q cũ. Lúc này ông Trần Văn Đv ẫn đứng tên kê khai chứ không hề có việc tặng cho bà Q hay ông H.

Lý do bà Q ở như hiện nay là do trước đó bà Q không có nhà ở lại đang có con nhỏ nên ba mẹ mới đón về cho ở trong gia đình, còn ông H là con trai nên ở cùng cha mẹ.

Ông C buôn ba ra nước ngoài đã gởi tiền về cho cha mẹ phụng dưỡng và chăm sóc nhà cửa. Tương lai ông C sẽ hồi hương để được gần ông bà tổ tiên nên đã có ý họp mặt xin anh chị em về việc thỏa thuận phân chia di sản của cha mẹ để lại nhưng không được.

Do đó, ông Trần Văn C đã khởi kiện bà Trần Thị Q và các đồng thừa kế của ông Trần Văn H yêu cầu Tòa án nhân dân thành phố Đ giải quyết các vấn đề như sau: Chia thừa kế đối với 02 thửa đất tại địa chỉ K355/11 và K355/15 đường D, phường B, quận H, thành phố Đ của cha mẹ cho các đồng thừa kế. Công nhận thửa đất ở giữa hai ngôi nhà của bà Trần Thị Q và Trần Văn H là nhà thờ và công nhận diện tích tặng cho của bà Trần Thị C cho ông Trần Văn C.

* Ông Nguyễn Văn C đại diện theo ủy quyền của bị đơn bà Trần Thị Q trình bày:

Ngôi nhà K355/11 đường D nói trên hiện có diện tích 40m2 nằm trên diện tích đất 45m2, chiều ngang trước 5,10m, phía sau 4.8m, chiều dài 9.1m là do bà Q xây dựng từ năm 1960 trên phần đất trồng chuối mà ba mẹ là ông Trần Văn Đbà Diệp Thị M cho, và ngược lại ba mẹ tôi có nhận một khoản vàng tương ứng. Điều này ông Trần Văn C, bà Trần Thị C, ông Trần Văn H đều được biết. Gia đình chúng tôi sống tại đây và đã có hộ khẩu riêng từ năm 1976. Năm 2001, do nhà cửa xuống cấp nên mẹ chúng tôi có xin giấy phép sữa chữa, xây dựng lại ngôi nhà đã được Ủy ban nhân dân quận H cấp Giấy phép. Chúng tôi đã đóng thuế nhà đất từ trước đến nay, tất cả những chứng từ lịch sử rất lâu hơn 50 năm từ lúc ông bà còn sống. Điều đó thể hiện nguồn gốc nhà đất số K355/11 Đường D không liên quan đến việc khiếu kiện của ông Trần Văn C đòi chia di sản thừa kế do ông bà ngoại chúng tôi để lại nên đề nghị công nhận phần diện tích của bà Q đã được cha mẹ bà Q tặng cho khi ông bà còn sống. Phần di sản còn lại chia đều theo quy định pháp luật cho các đồng thừa kế.

Ông ngoại Trần Văn Đ (chết) sống với cậu Trần Văn H đến 81 tuổi thì bệnh ngồi và nằm một chỗ. Ông H chăm lo cho đến lúc chết là 86 tuổi. Bà Qvà ông Cchỉ phụ cấp tượng trưng. Bà ngoại Diệp Thị M (chết) sống với cậu Trần Văn H đến 84 tuổi thì bệnh ngồi và nằm một chỗ. Bà Q là người chăm lo cho đến lúc chết là 94 tuổi. Ông C lo chi phí ăn uống và thuốc men.

Ngôi nhà K355/15 đường D gồm có 02 gian: Gian nhà thờ hiện tại có lịch sử là nhà cấp 4 dùng để thờ và ở (chính giữa đề thờ, hai bên đặt hai giường ngủ, phía trước bên trái có một phòng lồi đặt giường ngủ); gian nhà ông Trần Văn H hai tầng, lịch sử là nhà bếp và để ở.

Năm 2009, nhà cửa xuống cấp, ông Trần Văn H đã tôn tạo lại thành nhà thờ hiện nay (có xin giấy phép xây dựng) và tổng chi phí khoảng 200.000.000 đồng. Ông Trần Văn C đóng góp 30.00.000 đồng, bà Trần Thị Q đóng góp 20.000.000 đồng, bà Trần Thị C đóng góp 2.000.000 đồng.

Còn gian nhà hai tầng ông H đang sử dụng hiện nay là có sự đóng góp 100.000.000 đồng của ông Trần Văn C để xây dựng (không có giấy phép xây dựng) và việc chăm lo mồ mã, cúng kính ông bà cha mẹ hoàn toàn do ông Trần Văn Hlà chính. Bà Trần Thị Q và ông Trần Văn C chỉ hỗ trợ thêm phần nhỏ. Ông Trần Văn C đã thoát ly khỏi gia đình từ năm 17 tuổi, và trốn ra nước ngoài nên không có công lao gìn giữ, quản lý, tôn tạo, … Bà Trần Thị C đã thoát ly khỏi gia đình từ năm 20 tuổi, và con riêng của bà ngoại nên cũng giống như ông Cảnh.

Nguyện vọng của chúng tôi: Chúng tôi được sinh ra từ những năm 1960, và lớn lên tại địa chỉ trên. Kính mong Quý tòa xác M và căn cứ vào tình hình thực tế và lịch sử hình thành để phân xử công bằng, hợp tình, hợp lý theo quy định của pháp luật.

Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và trưng cầu giám định, đo đạc; Chứng thư thẩm định giá theo giá thị trường thì tôi không có ý kiến gì. Tuy nhiên, trong Chứng thư thẩm định có xác định riêng phần nhà thờ là không đúng mà phải ghi là “Nhà trên” phù hợp với kết quả tại Sơ đồ vị trí thửa đất tại địa điểm: Tờ 3 phường B, quận H, thành phố Đ của Trung tâm kỹ thuật tài nguyên và môi trường Đ, không có phần diện tích nào là phần diện tích nhà thờ.

*Ông Trần Văn Đ, ông Trần Văn T, bà Trần Thị T thống nhất trình bày:

Chúng tôi sinh ra và lới lên tại ngôi nhà trên. Từ nhỏ chúng tôi ở cùng với ông bà cha mẹ tại địa chỉ hiện này là K355/15 đường D, phường B, quận H, thành phố Đ. Phần nhà dưới bên phải gia đình chúng tôi dùng để ở và lo việc nấu nướng cúng kính ông bà. Phần ở giữa trước đây ông nội Trần Văn Đ ở và thờ cúng. Phần bên trái ông bà nội đã cho cô Trần Thị Q 1 phần đất xây dựng nhà để ở địa chỉ hiên nay là K355/11 đường D, phường B, quận H, thành phố Đ. Còn bà Cô Trần Thị C đã có chổ ở riêng, không ở chung với ông bà nội từ nhỏ, ông chú Trần Văn C đã đi nước ngoài ở từ rất lâu.

Đề nghị Tòa án chia theo quy định pháp luật cho các đồng thừa kế đối với phần diện tích đất 318,8m2 (theo kết quả tại Sơ đồ vị trí thửa đất tại địa điểm: Tờ 3 phường B, quận H, thành phố Đ của Trung tâm kỹ thuật tài nguyên và môi trường Đ), trên đó gồm: 03 khối nhà trong đó có nhà của gia đình cô Q, nhà của ba tôi và phần nhà trên (Phần nhà trên này hiện có ông Trần Văn V, ông Trần Văn Q, bà Lê Thị Thu H (vợ ông Q), cháu Trần Văn Q, sinh năm 2012 (con ông Q đang sinh sống). Chúng tôi có mong muốn giữ nguyên hiện trang hiện nay để gia đình không bị xáo trộn gây mất đoàn kết, gìn giữ để gắn kết tình anh em bà con nội ngoại với nhau.

Trên Chứng thư thẩm định giá số: 5210331/CT- BTCVALUEĐN ngày 12 tháng 11 năm 2021 của Công ty Cổ phần Thẩm định giá V có ghi “nhà thờ” là không đúng, mà phải ghi là “nhà trên”, về kết quả định giá của chứng thư chúng tôi không có ý kiến về giá và đồng ý với kết quả đo đạc của Trung tâm kỹ thuật tài nguyên và môi trường Đ.

Bà Trần Thị C vắng mặt trong quá trình tố tụng nhưng có bản trình bày gửi Tòa án ghi ngày 14/6/2021 như sau:

Gia đình chúng tôi gồm 04 chị em tôi Trần Thị C và ba đứa em cùng mẹ khác cha với tôi là Trần Thị Q, Trần Văn Hvà Trần Văn C. Sau khi qua đời thì cha dượng của tôi là ông Trần Văn Đ và bà Diệp Thị M (mẹ ruột) có để lại di sản là đất tại K355/11 và K355/15 đường D, phường B, quận H, thành phố Đ. Trên diện tích đất này, cha mẹ đã cho em tôi là Trần Thị Q một phần và em tôi đã xây nhà ở từ năm 1968 là nhà K355/11 hiện nay. Trên diện tích đất còn lại có hai gian nhà cấp 4 cũ thì em tôi Trần Văn H đã xây dựng mới lại (là nhà K355/15 hiện nay). Và hai em tôi đã ở và gìn giữ đến ngày hôm nay. Còn tôi và ông Trần Văn C đã thoát ly khỏi gia đình từ hơn 50 năm nay rồi. Nay ông C yêu cầu chia di sản thừa kế nhà và đất của cha mẹ để lại thì tôi không có ý kiến gì.

Sau đó, ngày 16/01/2022 bà Trần Thị C và con trai là ông Lê Văn T gửi văn bản bổ sung ý kiến: Phần của mẹ tôi bà Trần Thị C được nhận từ di sản thừa kế, mẹ tôi muốn được tặng cho lại cậu Trần Văn C và không có bất cứ ý kiến nào khác.

* Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Đ phát biểu ý kiến như sau: Về việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán, Hội đồng xét xử; việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng dân sự kể từ thời điểm thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án là đã tuân thủ đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật tố tụng dân sự. Về nội dung vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ quy định của pháp luật để chấp nhận một phần yêu cầu của nguyên đơn, giao quyền sử dụng đất ở vị trí A cho bà Trần Thị Q, vị trí B cho ông Trần Văn C và vị trí C cho các đồng thừa kế của ông Trần văn Huề. Về án phí dân sự sơ thẩm: Do các đương sự là người cao tuổi nên được miễn án phí theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Tại bản trình bày ý kiến ngày 16/01/2022, bà Trần Thị C tặng cho phần di sản được hưởng từ bà M cho ông Trần Văn C nên ghi nhận.

Hiện nay, trên diện tích đất này có 03 căn nhà riêng biệt và 01 sân chung. Trung tâm kỹ thuật tài nguyên và môi trường Đ tiến hành đo đạt và xác định như sau (Có bản vẽ kèm theo):

Thửa A (có số nhà K355/11 do bà Trần Thị Q đang sử dụng) phía bắc giáp thửa B, phía nam giáp đường bê tông, phía đông giáp đường bê tông, phía tây giáp công trình xây dựng, diện tích đất 81.1m2 (lấy thẳng từ mặt nhà bà Q ra hết sân phía trước, đã trừ phần diện tích mua thêm 3.6m2) trên diện tích đất có căn nhà 03 tầng do bà Trần Thị Q tự bỏ tiền ra xây dựng theo Giấy phép xây dựng, sửa chữa công trình được UBND quận Hải Châu, thành phố Đ cấp ngày 16/10/2001. Theo hồ sơ thể hiện, bà Q quản lý sử dụng và thực hiện nghĩa vụ đóng thuế đất từ năm 1992 đến nay.

Thửa B (ở giữa nhà bà Q và nhà ông H) phía bắc giáp thửa C, phía nam giáp thửa A, phía đông giáp đường bê tông, phía tây giáp công trình xây dựng, diện tích đất 127.4m2 (lấy thẳng từ mặt nhà ra hết sân phía trước), trên đất là căn nhà được cải tạo lại vào năm 2009 từ ngôi nhà chính sau khi cụ M và cụ D mất theo Giấy phép xây dựng được UBND quận H, thành phố Đ cấp ngày 29/7/2009 do những người con của cụ góp tiền tu sửa. Hiện ngôi nhà do ông Trần Văn H quản lý và sau này là các con của ông H kế thừa bảo quản.

Thửa C (có số nhà K355/15 do các đồng thừa kế của ông Trần Văn H đang sử dụng) phía bắc giáp công trình xây dựng, phía nam giáp thửa B, phía đông giáp đường bê tông, phía tây giáp công trình xây dựng, diện tích đất 110.3m2 (lấy thẳng từ mặt nhà ông H ra hết sân phía trước), trên đất là ngôi nhà 02 tầng do ông Trần Văn H xây dựng từ căn nhà phụ của cha mẹ vào năm 2005. Theo Bản kê khai nhà cửa năm 1977, và lời khai của các đồng thừa kế thì ông Trần Văn H đã quản lý sử dụng và thực hiện nghĩa vụ đóng thuế đất từ trước đến nay.

Riêng những người nhận thừa kế chuyển tiếp từ ông Trần Văn H (Trừ bà Dương Thị Bích T vì là người cao tuổi có đơn xin giảm án phí) phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với kỷ phần được hưởng, Căn cứ danh mục án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 số tiền án phí phải chịu tính như sau:

110.3m2 x 35.181.151đ/1m2 = 3.880.480.845 đồng.

72.000.0000đ + 2% (3.880.480.845đ – 2.000.000.000đ) = 109.609.616đ (lấy tròn số 109.609.000 đồng), chia phần mỗi người là:

109.609.616đ : 8 người (7người con và 1 bà Thảo) = 13.701.125 đ/người.

Vì các lẽ trên quyết định

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 623, Điều 651, khoản 2 Điều 660 của Bộ luật dân sự năm 2015

Điểm a khoản 1 Điều 92, Điều 104, Điều 147, Điều 157, Điều 165 của Bộ luật tố tụng dân sự

Khoản 7 Điều 27, điểm đ Điều 12 Nghị quyết 326/2016 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Án lệ số 26/2018/AL được Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân Tối cao thông qua ngày 17/10/2018.

Chấp nhận một yêu cầu khởi kiện của ông Trần Văn C về yêu cầu chia di sản thừa kế.

Tuyên xử:

1. Giao phần đất tại thửa A (có số nhà K355/11 do bà Trần Thị Q đang sử dụng) phía nam giáp đường bê tông, phía bắc giáp thửa B, phía tây giáp công trình xây dựng, phía đông giáp đường bê tông, diện tích đất 81.1m2 (lấy thẳng từ mặt nhà bà Q ra hết sân phía trước, đã trừ phần diện tích mua thêm 3.6m2) trên diện tích đất có căn nhà 03 tầng giao cho bà Trần Thị Q sở hữu.

2. Giao phần đất tại thửa B (ở giữa nhà bà Q và nhà ông H) phía nam giáp thửa A, phía bắc giáp thửa C, phía tây giáp công trình xây dựng, phía đông giáp đường bê tông diện tích đất 127.4m2 (lấy thẳng từ mặt nhà ra hết sân phía trước), trên đất là căn nhà cấp 4 giao cho ông Trần Văn C sở hữu. Do ông C có Giấy xác nhận là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài nên giao cho ông Trần Văn M, sinh năm: 1971; địa chỉ: B9/1H Ấp 2, huyện B, thành phố H- là con ông Trần Văn C quản lý.

3. Giao phần đất tại thửa C (có số nhà K355/15 do các đồng thừa kế của ông Trần Văn H đang sử dụng) phía nam giáp thửa A, phía bắc giáp công trình xây dựng, phía tây giáp công trình xây dựng, phía đông giáp đường bê tông, diện tích đất 110.3m2 (lấy thẳng từ mặt nhà ông H ra hết sân phía trước), trên đất là ngôi nhà 02 tầng giao cho các đồng thừa kế của ông Trần Văn H là: Bà Dương Thị Bích T, bà Trần Thị T, Trần Văn Đ, Trần Văn T, Trần Thị Bích T, Trần Thị Bích H, Trần Văn V, Trần Văn Q sở hữu.

(Kèm theo sơ đồ vị trí thửa đất, được trích từ Sơ đồ vị trí thửa đất, địa điểm: Tờ 3 phường B, quận H, thành phố Đ của Trung tâm kỹ thuật tài nguyên và môi trường Đ đo vẽ ngày 29/10/2021).

Các bên tự liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu.

4. Về án phí, chi phí dân sự sơ thẩm:

- Các ông bà Trần Thị T, Trần Văn Đ, Trần Văn T, Trần Thị Bích T, Trần Thị Bích H, Trần Văn V, Trần Văn Q mỗi người phải chịu án phí dân sự sơ thẩm số tiền là 13.701.125 đồng/người

- Ông Trần Văn C, bà Trần Thị Q, bà Dương Thị Bích T được miễn nộp án phí

- Về phí thẩm định giá là 30.000.000đ và phí xem xét thẩm định tại chổ là: 2.000.000đ, chi phí đo đạt 13.000.000đ tổng cộng là 45.000.000đ các bên cùng chi trả. Tuy nhiên, ông Trần Văn C đã thanh toán xong các chi phí này nên bà Trần Thị Q phải thối trả lại cho ông C số tiền 11.250.000 đồng. Các đồng thừa kế của ông H là bà Dương Thị Bích T, bà Trần Thị T, Trần Văn Đ, Trần Văn T, Trần Thị Bích T, Trần Thị Bích H, Trần Văn V, Trần Văn Q phải thối trả lại cho ông C số tiền 11.250.000 đồng, chia phần mỗi người là 1.406.250 đồng.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại Điều 6,7,9 Luật thi hành án dân sự; Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Đương sự có mặt có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Đương sự vắng mặt có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tống đạt hợp lệ bản án. N¬i nhËn: