Bản án 43/2022/DS-ST — Tranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

[1] Nguyên đơn khởi kiện đòi lại đất bị lấn chiếm và yêu cầu hủy GCNQSDĐ của UBND huyện L cấp cho bị đơn, căn cứ Điều 34 của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình. Tại phiên tòa UBND huyện L, và UBND xã H là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án có đơn đề nghị xử vắng mặt; căn cứ khoản 1 Điều 227 của Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vụ án theo quy định.

[2] Ngày 07 tháng 11 năm 1992, nguyên đơn được UBND huyện L cấp GCNQSDĐ số với diện tích 720m2 (trong đó 200m2 đất ở, 200m2 đất kinh tế gia đình và 310m2 đất vườn còn lại), tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H, huyện L. Nguồn gốc diện tích đất này là do bố mẹ nguyên đơn khai hoang, sử dụng từ trước năm 1985, năm 1989 nguyên đơn được bố mẹ chuyển giao và làm nhà ở ổn định.

[3] Ngày 02 tháng 01 năm 1997, bị đơn được UBND huyện L cấp GCNQSDĐ số I 906472 ngày 02/01/1997 với diện tích 720m2 tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H, huyện L. Diện tích đất này ông Bùi Công Đ được giao đất, theo Quyết định số 02/QĐ – UB ngày 02/01/1997 của UBND huyện L.

[4] Theo yêu cầu của nguyên đơn ngày 22/7/2022 Hội đồng thẩm định đã xác định tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H, huyện L có diện tích 720m2 đất; nay được đổi thành thửa đất số 28, tờ bản đồ số 18 xã Hưng Thủy có diện tích 1.010m2 đất; nhưng thực tế sử dụng 1.173m2 đất. Theo thị trường thì thửa đất có trị giá 37.038.000 đồng/m2. Trên thửa đất có 01 nhà cấp 4 rộng 158m2 của bị đơn xây dựng năm 2020 và 01 nhà xây đã củ rộng 30,9m2 lợp Brôximăng do ông Đ xây dựng từ năm 1998, diện tích đất còn lại là đất trống.

[5] Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa thì nguyên đơn được UBND huyện L giao 720m2 đất, tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H, huyện L theo Quyết định số 164/QĐ – UB ngày 07/12/1994 và bị đơn cũng được UBND huyện L giao 720m2 đất, tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H, huyện L theo Quyết định số 02/QĐ – UB ngày 02/01/1997. Như vậy, cùng một diện tích đất, cùng số thửa đất và cùng tờ bản đồ nhưng từ năm 1997 cho đến nay tồn tại hai chủ thể cùng được cấp GCNQSDĐ. Nguyên đơn cùng gia đình sử dụng đất từ năm 1985 đến 1994 thì không còn sử dụng đất và đi làm thuê tại các tỉnh Tây nguyên, còn bị đơn sử dụng đất liên tục từ năm 1997 cho đến nay.

[6] UBND huyện L là cơ quan quản lý đất đai đã ban hành hai quyết định giao đất và cấp GCNQSDĐ cho nguyên đơn và bị đơn trong vụ án này; tại Công văn số 1690/UBND – TNMT ngày 01/8/2022 của UBND huyện L đã trả lời công văn của Tòa án với nội dung: hiện nay UBND huyện L và các cơ quan liên quan không còn lưu giữ tài liệu liên quan đến việc cấp GCNQSDĐ cho nguyên đơn và bị đơn (bút lục số 94); UBND xã H, huyện L có lưu giữ Quyết định số 164/QĐ – UB ngày 07/12/1994 của UBND huyện L cấp GCNQSDĐ cho các hộ gia đình trong đó có nguyên đơn với diện tích 720m2 đất, tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H, huyện L; Quyết định số 02/QĐ – UB ngày 02/01/1997 của UBND huyện L cấp GCNQSDĐ cho các hộ gia đình trong đó có bị đơn tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H (bút lúc số 09 đến 19); Tòa án đã có văn bản thu thập tài liệu tại các cơ quan liên quan lưu giữ tài liệu thấy, tại Trung tâm công nghệ thông tin Tài nguyên & Môi trường có lưu giữ tờ bản đồ số 18 xã H được lập năm 2016; sổ mục kê đất đai lập năm 2020 thể hiện thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 (nay là thửa đất số 28, tờ bản đồ số 18) xã H thuộc quyền quản lý, sử dụng của bị đơn. Nguyên đơn hiện tại đang sử dụng 1.968,9m2 đất tại thửa đất số 11, tờ bản đồ số 16 xã H, huyện L nhưng chưa được cấp GCNQSDĐ (ở một vị trí khác so với diện tích đất được cấp GCNQSDĐ năm 1992); ngày 24/8/2022 Tòa án tiến hành lấy lời khai ông Nguyễn Đình Ng và ông Võ Đức B nguyên cán bộ địa chính UBND xã H trong thời gian cấp GCNQSDĐ cho nguyên đơn và bị đơn, hai ông này thừa nhận thời điểm cấp GCNQSDĐ cho bị đơn và sau này không hề có quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền đối với diện tích đất của nguyên đơn (bút lục số108 và 109); Tòa án tiến hành xác minh tại UBND xã H thì được biết hiện tại cơ quan này không lưu tài liệu nào liên quan đến việc thu hồi GCNQSDĐ đã cấp cho nguyên đơn năm 1992 (bút lục số 110). Như vậy, hiện tại không có cơ quan, tổ chức, cá nhân nào lưu trữ các loại giấy tờ, tài liệu liên quan đến để chứng minh việc đã thu hồi đất 720m2 đất của nguyên đơn tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 (nay là thửa đất số 28, tờ bản đồ số 18) xã H, huyện L.

[7] Từ phân tích tại các mục [2], [3], [4], [5] và [6] thấy, việc UBND huyện L chưa ban hành quyết định thu hồi đất 720m2 đã được GCNQSDĐ của nguyên đơn tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 (nay là thửa đất số 28, tờ bản đồ số 18) xã H, huyện L, nhưng đã giao toàn bộ diện tích đất này và cấp GCNQSDĐ cho bị đơn là trái quy định. Tuy nhiên, trong vụ việc này nguyên đơn cũng có một phần lổi không nhỏ, vì từ năm 1995 cho đến nay không sử dụng đất; nguyên đơn biết bị đơn sử dụng diện tích đất của mình từ năm 1997 đến nay và bị đơn đã hai lần xây dựng nhà ở trên diện tích đất này nhưng không có tranh chấp.

[8] Tại phiên tòa nguyên đơn chấp nhận diện tích bị đơn đã làm nhà nguyên đơn không yêu cầu bị đơn trả lại, nguyên đơn yêu cầu bị đơn trả lại một phần diện tích đất trống phía Tây thửa đất để làm nhà ở nhưng bị đơn không chấp nhận. Như phân tích tại mục [7] thì các bên đương sự đều có lỗi dẫn đến vụ việc tranh chấp này, mặt khác thửa đất này khi giao cho nguyên đơn và bị đơn có diện tích 720m2 nhưng hiện nay theo tờ bản đồ địa chính số 18 xã H thì thửa đất này có diện tích 1.010,4m2 nên cần chấp nhận một phần khởi kiện của nguyên đơn để buộc bị đơn trả lại khoảng 250m2 đất cho nguyên đơn tại khu vực phía Tây thửa đất đang còn trống.

[9] Quá trình thu thật chứng cứ và tại phiên tòa nguyên đơn, bị đơn đều thừa nhận thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 (nay là thửa đất số 28, tờ bản đồ số 18) xã H trước đây là một quả đồi cao không bằng phẳng, sau khi được cấp GCNQSDĐ bị đơn đã thuê máy và nhân công san lấp mặt bằng hai đợt với số tiền chi phí lớn, vì vậy cần buộc nguyên đơn giao lại cho bị đơn khoảng 20.000.000 đồng chi phí đã san lấp diện tích đất trả lại cho nguyên đơn.

[10] Việc nguyên đơn yêu cầu hủy GCNQSDĐ của UBND huyện L cấp cho bị đơn tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 (nay là thửa đất số 28, tờ bản đồ số 18) xã H thấy: Như phân tích tại các mục trên thì việc UBND huyện L cấp GCNQSDĐ số I 906472 ngày 02/01/1997 với diện tích 720m2 tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H khi chưa ban hành quyết định thu hồi GCNQSDĐ đã cấp cho nguyên đơn là trái quy định, do đó cần chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn để hủy GCNQSDĐ số I 906472 ngày 02/01/1997 của UBND huyện L đã cấp cho bị đơn tại thửa đất số 33, tờ bản đồ số 14 xã H. Nguyên đơn, bị đơn có nghĩa vụ đến cơ quan quản lý đất đai có thẩm quyền để đăng ký việc sử dụng đất đúng quy định.

[11] Tại phiên tòa bị đơn trình bày và giao nộp bản phô tô giấy nhận tiền đặt cọc mua đất của ông Nguyễn Đình T, bà Đinh Thị L ở tỉnh B nhận chuyển nhượng diện tích đất của bị đơn (rộng 9 mét, dài 39 mét và không nêu rõ ranh giới) vào ngày 03/02/2019 hai bên ký có sự chứng kiến của ông Đinh Xuân N, nhưng các bên đến nay chưa lập hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất theo quy định cũng như chưa đăng ký tại cấp có thẩm quyền nên không có căn cứ xem xét.

[12] Theo yêu cầu của nguyên đơn, Tòa án đã tiến hành thẩm định, định giá thửa đất tranh chấp và thu thập chứng cứ, chi phí thẩm định hết 9.700.000 đồng. Tại phiên tòa các bên đương sự không thỏa thuận được với nhau về nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng; căn cứ khoản 1 Điều 157 và khoản 1 Điều 165 buộc nguyên đơn và bị đơn mỗi bên phải chịu 1/2 chi phí tố tụng, do nguyên đơn đã nộp toàn bộ chi phí tố tụng nên buộc bị đơn trả lại số tiền bị đơn phải chịu cho nguyên đơn.

[13] Nguyên đơn khởi kiện được Tòa án chấp nhận nên không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm; bị đơn phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm.