Bản án 43/2018/DS-PT — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

[1] Nguyên đơn ông Lâm C khởi kiện yêu cầu gia đình bị đơn bà Đào Thị Lài S1 trả lại phần đất diện tích 140m2, thuộc thửa số 335, tờ bản đồ số 9, tọa lạc tại ấp B, xã T, huyện M, tỉnh S, vì cho rằng phần đất trên là của nguyên đơn nhận chuyển nhượng của ông Đào R (cha của bị đơn S1) vào năm 1978 và nguyên đơn đã được UBND huyện M cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 09-7-1993. Còn bị đơn Đào Thị Lài S1 thì không đồng ý giao trả đất tranh chấp vì cho rằng phần đất trên là do cha của nguyên đơn là ông Đào R (đã chết năm 2008) cho tặng bị đơn và bị đơn đã cất nhà ở từ năm 2002 đến nay.

[2] Xét thấy:

[3] Tại Công văn số 72/CV.PTNMT, ngày 17-8-2016, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện M (được UBND huyện M ủy quyền trả lời cho Tòa án) trình bày với nội dung tóm tắt như sau: Năm 1992, ấp B, xã T, huyện M được đo đạc xây dựng bản đồ giải thửa tỷ lệ 1/5000 để phục vụ công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nhân dân. Việc xây dựng bản đồ giải thửa bằng phương pháp thủ công, điều vẽ lại từ bản đồ 299 xây dựng từ năm 1984. Theo bản đồ giải thửa thì phần đất đang tranh chấp thuộc thửa số 336, tờ bản đồ số 9 do bà Phan Thị N đứng tên và chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thửa số 335 do ông Lâm C đứng tên và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được vẽ trong khuôn viên đất của bà Phan Thị N. Tuy nhiên, kết quả xác minh tại thực địa, xác định phần đất bà Đào Thị Lài S1, ông Lý Minh T và bà Lý Thị Thanh D đang sử dụng thuộc phần đất gốc của ông Đào R (cha bà S1). Tháng 9-2013 bà S1 tranh chấp đất với bà N và đã được UBND huyện M ban hành Quyết định số 16/QĐKN-CTUBND, ngày 17-9-2013 công nhận hòa giải xác định ranh đất giữa gia đình ông Đào R (bà S1, bà S2) có ranh giới giáp nhau từ đường Tỉnh số 938 đến kinh hậu chứ không phải như bản đồ giải thửa lập năm 1992 thể hiện. Khi xây dựng bản đồ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Lâm C, cán bộ đo đạc đối soát tại thực địa không chính xác nên vẽ sai ranh đất trên bản đồ và xác định sai loại đất; thửa số 335, tờ bản đồ số 9, diện tích 200m2, loại đất 2L do ông Lâm C đứng tên và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được vẽ trong khuôn viên đất của bà Phan Thị N. Như vậy, xác định vị trí đất của ông C được cấp giấy không đúng với vị trí đất ông C đang sử dụng. Thửa số 335 và thửa số 337 khi ông C và bà L đăng ký quyền sử dụng đất không đo đạc thực địa lập biên bản xác minh ranh giới, mốc giới thửa đất nên không có số đo từng cạnh của thửa đất. Tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cách tính diện tích thửa đất được thực hiện bằng phương pháp thủ công (dùng lưới ô vuông) để tính diện tích nên sai số lớn, do đó có sự chênh lệch diện tích giữa thực địa và diện tích ghi trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (bút lục số 191-192).

[4] Trước đây, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện M (được UBND huyện M ủy quyền trả lời cho Tòa án) đã ban hành Công văn số 195/CV.TN-MT, ngày 22-10-2014 (bút lục số 138) và Công văn số 124/CV.TN-MT, ngày 30-12-2014 (bút lục số 141), đều có nội dung: Phần đất của bà Đào Thị Lài S1 đang sử dụng thuộc thửa số 576, tờ bản đồ số 09 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, ngày 07-9-2015 UBND huyện M đã ban hành Quyết định số 197/QĐ-UBND về việc thu hồi, hủy bỏ Công văn số 95/CV,TN-MT, ngày 22-10-2014 và Công văn số 124/CV,TN-MT, ngày 30-12-2014 của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện M, với lý do: Các công văn nêu trên của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện M trả lời cho Tòa án là phần đất bà Đào Thị Lài S1 đang sử dụng thuộc thửa số 576, tờ bản đồ số 09 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không đúng (bút lục số 203).

[5] Như vậy, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là UBND huyện M xác định phần đất tranh chấp nêu trên giữa ông Lâm C và gia đình bà Đào Thị Lài S1 không nằm trong thửa số 335, tờ bản đồ số 9 như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện M đã cấp cho ông C vào ngày 09-7-1993. Ông C dựa vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp nêu trên để đòi gia đình bà S1 giao trả lại phần đất tranh chấp là không có căn cứ để chấp nhận.

[6] Mặt khác, nguyên đơn ông Lâm C cho rằng phần đất tranh chấp diện tích 140m2, thuộc thửa số 335, tờ bản đồ số 9 nêu trên là do ông C nhận chuyển nhượng của ông Đào R vào năm 1978 và ông đã tiến hành đăng ký và đã được UBND huyện M cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 1993, nhưng Đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất của ông Lâm C ngày 21-12-1992 có trong hồ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (bút lục số 195) lại thể hiện thửa đất số 335 (và các thửa đất khác), tờ bản đồ số 9 có nguồn gốc là “Đất cha mẹ cho”. Do đó, lời trình bày của ông C về việc phần đất tranh chấp có nguồn gốc do ông C nhận chuyển nhượng của ông Đào R (cha của bà S1) là không có căn cứ để chấp nhận. Hơn nữa, vào năm 2002, ông C đã khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân huyện M, tỉnh S giải quyết buộc bà S1 giao trả lại phần đất tranh chấp, nhưng sau đó ông C đã rút lại đơn khởi kiện và Tòa án nhân dân huyện M, tỉnh S đã ra Quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án số 05/ĐC ngày 14-8-2003. Từ đó, gia đình bà S1 đã sinh sống ổn định trên phần đất nêu trên từ năm 2003 đến năm 2013. Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp cho nguyên đơn và bị đơn đều thừa nhận sự việc Tòa án đình chỉ việc giải quyết vụ án nêu trên, nhưng người đại diện hợp pháp cho nguyên đơn cho rằng lúc đó Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa số 335 đang thế chấp cho Ngân hàng để vay tiền, không thể cung cấp cho Tòa án, nên ông Lâm C mới rút đơn khởi kiện.

[7] Nguyên đơn và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn cho rằng tại Biên bản hòa giải ngày 22-3-2002 do Ban Nhân dân ấp B lập ông Đào R đã thừa nhận chuyển nhượng phần đất tranh chấp cho bà Lâm Thị H2 (mẹ của nguyên đơn C), nhưng tại Biên bản hòa giải nêu trên ông Đào R trình bày ý kiến là: “Vào năm 1985 tôi có sang cho bà Lâm Thị H2 bề ngang 5m cho bà H2 là mẹ của Lâm C để cất nhà, riêng phần còn lại rồi bà H2 có hỏi mướn phần đất còn lại có cho 1 giạ gạo” (bút lục số 109). Như vậy, ông R chỉ thừa nhận chuyển nhượng cho bà H2 phần đất bề ngang 5m (không rõ diện tích là bao nhiêu, vị trí đất ở đâu), phần còn lại thì cho bà H2 thuê, chứ ông R không thừa nhận chuyển nhượng phần đất tranh chấp cho bà H2.

[8] Ngoài ra, nguyên đơn ông C không cung cấp được tài liệu, chứng cứ nào khác để chứng minh toàn bộ phần đất tranh chấp là do nguyên đơn nhận chuyển nhượng của ông Đào R vào năm 1978.

[9] Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm đã xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lâm C về việc yêu cầu bị đơn Đào Thị Lài S1 và những người khác trong gia đình của bị đơn S1 giao trả phần đất tranh chấp là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

[10] Nguyên đơn ông C kháng cáo không đồng ý với bản án sơ thẩm, yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xem xét chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, nhưng cũng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ nào khác để chứng minh phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng hợp pháp của nguyên đơn. Vì vậy, kháng cáo của nguyên đơn ông C không được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[11] Trong quá trình giải quyết vụ án, do người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Lý Thị Thanh D đã đi định cư tại nước ngoài (Đài Loan - Trung Quốc), nên Tòa án cấp sơ thẩm không tiếp tục triệu tập chị D tham gia tố tụng trong vụ án nữa, là có căn cứ, đúng pháp luật, không vi phạm thủ tục tố tụng.

[12] Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án, theo yêu cầu của nguyên đơn ông Lâm C, ngày 06-10-2016 Tòa án cấp sơ thẩm đã ban hành Quyết định số 01/2016/QĐ-BPKCTT về việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời là cấm bà Đào Thị Lài S1, anh Lý Minh T và bà Đào Thị Lài S2 thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp và Quyết định trên đã được Chi cục Thi hành án dân sự huyện M, tỉnh S thi hành, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không buộc người yêu cầu là ông Lâm C phải thực hiện biện pháp bảo đảm theo quy định tại Điều 136 của Bộ luật tố tụng dân sự, là có thiếu sót, cần rút kinh nghiệm. Tòa án cấp phúc thẩm sẽ quyết định hủy bỏ Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nêu trên theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 138 của Bộ luật tố tụng dân sự. Thiếu sót nêu trên của Tòa án cấp sơ thẩm không phải là lý do để hủy bản án sơ thẩm như người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn đề nghị.

[13] Do đó, đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn về việc hủy bản án sơ thẩm để chuyển hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm do Tòa án cấp sơ thẩm vi phạm nghiêm trong thủ tục tố tụng, là không có căn cứ, không được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[14] Các phần khác của bản án sơ thẩm do không bị kháng cáo, kháng nghị nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét lại và đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[15] Về án phí phúc thẩm: Do ông Lâm C là người cao tuổi (65 tuổi) nên Hội đồng xét xử chấp nhận cho ông C được miễn nộp tiền án phí phúc thẩm theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Ông C được nhận lại số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện M, tỉnh S theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0007264, ngày 09-10-2017.