Bản án 42/2021/HS-PT — Hình sự

[1] Quyết định kháng nghị, kháng nghị bổ sung của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc và đơn kháng cáo của bị cáo Nguyễn Văn Q trong thời hạn, đúng quy định được Hội đồng xét xử xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm bị cáo Nguyễn Văn Q đã khai nhận như sau:

[2.1] Chiều ngày 21/02/2020 bị cáo điều khiển xe ô tô biển kiểm soát 88C – 144.21 trên đường Tỉnh lộ 310B theo hướng Quốc lộ 2A đi thị trấn B, đường có dải phân cách cứng ở giữa. Trên xe ô tô còn có chị Nguyễn Thị C là chủ xe và là mợ ruột của bị cáo ngồi ở ghế phụ. Khi xe ô tô đến gần ngã tư giao nhau giữa đường tỉnh lộ 310B và đường liên xã thị trấn H đi xã S thì Q phát hiện biển báo hiệu đường bộ cảnh báo nguy hiểm nhưng bị cáo không giảm tốc độ. Đồng thời Q quan sát phía trước thì thấy phía bên kia đường, tại ngã tư giao nhau không có dải phân cách cứng ở giữa, xe ô tô đầu kéo do bị cáo Nguyễn Đình D điều khiển đi theo hướng ngược lại với chiều đi của Q và xe mô tô do anh Nguyễn Văn C điều khiển đang sang đường có va chạm nhau làm xe mô tô bị đổ và anhC bị ngã văng sang phần đường theo hướng Quốc lộ 2A đi thị trấn B. Do không tuân thủ Luật Giao thông đường bộ nên bị cáo không giảm tốc độ mặc dù trước đó bị cáo đã quan sát thấy người điều khiển xe mô tô đã bị ngã văng ra đường, khoảng cách từ vị trí bị cáo nhìn thấy đến chỗ người lái xe mô tô nằm khoảng từ 10 đến 15m. Bị cáo đã đạp phanh nhưng do tốc độ xe chạy quá nhanh không dừng được thì bị cáo đã đánh lái sang phải để tránh anhC nhưng do phía trước có chướng ngại vật là bức tường chắn bao xung quanh lề đường nên bị cáo phải đánh lái sang trái để tránh bức tường này thì bánh sau xe ô tô đã chèn qua người anhC làm anhC bị tử vong.

[2.2] Xe ô tô biển kiểm soát 88C – 144.21 mà bị cáo điều khiển gây ra vụ tai nạn giao thông dẫn đến hậu quả anhC bị tử vong có trọng tải là 6.300 kg thuộc sở hữu của vợ chồng anh Nguyễn Văn T, chị Nguyễn Thị C (là cậu, mợ ruột của bị cáo) và trên xe ô tô có lắp camera giám sát hành trình. Sau khi tai nạn xảy ra bị cáo đã điều khiển xe ô tô về giao cho chủ xe. Bị cáo thừa nhận bản ảnh chụp giám sát hành trình vào hồi 13h40’ đến 14h của xe ô tô biển kiểm soát 88C – 144.21 do bị cáo điều khiển ngày 21/02/2020 mà anh Nguyễn Văn T cung cấp cho Cơ quan điều tra là đúng, không có sự sữa chữa, thay đổi và bị cáo đồng ý với tốc độ xe thể hiện trong bản ảnh nên không đề nghị phải giám định đối với bản ảnh giám sát hành trình này. Quá trình điều tra, xét xử sơ thẩm cũng như tại phiên tòa phúc thẩm bị cáo không có ý kiến thắc mắc hay khiếu nại gì đối với chứng cứ là bản ảnh chụp camera giám sát hành trình.

[2.3] Bị cáo khai trước lúc xảy ra vụ tai nạn bị cáo điều khiển xe với tốc độ khoảng từ 50 đến 60 km/h là do tự áng chừng chứ không có căn cứ chắc chắn để khẳng định vì bị cáo không quan sát vào bảng điều khiển tốc độ của xe ô tô. Vì áng chừng nên bị cáo mới có các lời khai khác nhau về tốc độ xe trong quá trình điều tra, xét xử tại giai đoạn sơ thẩm. Bị cáo khẳng định tốc độ xe thể hiện tại bản ảnh chụp giám sát hành trình do chủ xe cung cấp cho Cơ quan điều tra mới đúng với tốc độ thực tế của xe mà bị cáo đã điều khiển.

[2.4] Bị cáo thừa nhận nguyên nhân dẫn đến hậu quả anhC bị tử vong là có một phần lỗi của mình. Bị cáo cho rằng mình bị điều tra, truy tố và xét xử về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” theo quy định tại điểm a, c khoản 2 Điều 260 Bộ luật Hình sự là đúng người, đúng tội, không oan sai. Tuy nhiên mức hình phạt 03 năm tù mà Tòa án cấp sơ thẩm tuyên đối với bị cáo là quá nghiêm khắc. Bị cáo xin được hưởng án treo.

[3] Tại phiên tòa phúc thẩm bị cáo Nguyên Đình D khai nhận: Khoảng 13h50’ ngày 21/02/2020 bị cáo điều khiển xe ô tô đầu kéo biển kiểm soát 15C - 334.28, kéo theo rơ mooc biển kiểm soát 15R - 052.18 khi đến đoạn đường giao nhau giữa đường tỉnh lộ 310B hướng thị trấn B đi Quốc lộ 2A, do không giảm tốc độ nên đầu xe ô tô bên trái do bị cáo điều khiển đã đâm vào phía sau bên trái xe mô tô biển kiểm soát 22F1 – 120.25 do anh Nguyễn Văn C điều khiển khi sang đường. Hậu quả xe mô tô và anhC bị ngã văng sang phần đường ngược chiều không có dải phân cách ở giữa nên anhC bị xe ô tô ngược chiều biển kiểm soát 88C – 144.21 do bị cáo Nguyễn Văn Q điều khiển chèn qua người dẫn đến hậu quả tử vong. Bị cáo D xin rút lại lời khai trước đó tại cấp sơ thẩm là nhìn thấy từ vị trí anhC nằm ở đường (sau khi bị văng ra) cách vị trí xe ô tô do Q điều khiển khoảng 2m và xe ô tô do bị cáo Q điều khiển có trọng tải là 3,5 tấn. Lời khai này là không đúng vì bị cáo chỉ ước chừng là như vậy chứ không có căn cứ để khẳng định. Đến nay bị cáo cũng không thể khẳng định được vị trí anhC bị ngã cách đầu xe ô tô của Q điều khiển là khoảng bao nhiêu mét vì lúc xảy ra tai nạn bị cáo không quan sát kỹ.

[4] Thấy rằng lời khai của bị cáo Nguyễn Văn Q tại phiên tòa phúc thẩm là phù hợp với các tài liệu có trong hồ sơ như các lời khai của bị cáo trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử ở cấp sơ thẩm; phù hợp biên bản khám nghiệm hiện trường, biên bản khám nghiệm tử thi, bản ảnh chụp giám sát hành trình; phù hợp với lời khai của chị Nguyễn Thị C là người ngồi trên xe ô tô với bị cáo đã chứng kiến sự việc (bút lục 245-247) và phù hợp với lời khai của bị cáo Nguyễn Đình D. Lời khai nhận tội của bị cáo Q là có căn cứ, phù hợp với các tình tiết khách quan khác của vụ án, được sử dụng làm chứng cứ để chứng minh vụ án. Từ đó có đủ cơ sở để kết luận khoảng 13 giờ 50 phút ngày 21 tháng 02 năm 2020, tại ngã tư giao nhau giữa đường tỉnh lộ 310B với đường liên xã thị trấn Hương Canh đi xã Sơn Lôi thuộc địa phận xã Sơn Lôi, huyện B1, tỉnh Vĩnh Phúc, Nguyễn Đình D có giấy phép lái xe ô tô theo quy định (hạng FC), điều khiển xe ô tô đầu kéo biển kiểm soát 15C - 334.28, kéo theo rơ mooc biển kiểm soát 15R

[5] Hành vi điều khiển xe ô tô không chấp hành quy tắc chung, không chấp hành hệ thống biển báo hiệu đường bộ và không đảm bảo tốc độ khi tham gia giao thông của các bị cáo Nguyễn Văn Q và Nguyễn Đình D đã vi phạm vào Điều 9, Điều 10 Luật Giao thông đường bộ và khoản 3 Điều 5 Thông tư số 31/2019/TT-BGTVT ngày 29/8/2019 của Bộ Giao thông vận tải quy định về các trường hợp phải giảm tốc độ khi tham gia giao thông đường bộ dẫn đến hậu quả làm chết một người nên đã phạm vào tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”. Nguyễn Văn Q không có giấy phép lái xe theo quy định là vi phạm Điều 8 Luật giao thông đường bộ và sau khi gây tai nạn đã bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm nên bị xét xử theo các tình tiết định khung quy định tại điểm a, c khoản 2 Điều 260 Bộ luật Hình sự.

[6] Hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội của Nguyễn Văn Q là do bị cáo không chấp hành quy định về biển báo hiệu giao thông đường bộ theo quy định của Luật giao thông đường bộ. Trong vụ án này bị cáo đã nhìn thấy người bị hại bị ngã văng ra đường trước đó nhưng do bị cáo không giảm tốc độ khi đi qua đường giao nhau nên đã dẫn đến hậu quả bánh sau xe ô tô do bị cáo điều khiển đã chèn qua người anhC làm anhC bị tử vong. Điều 5 Thông tư số 31/2019/TT-BGTVT ngày 29/8/2019 của Bộ Giao thông vận tải quy định về các trường hợp phải giảm tốc độ khi tham gia giao thông đường bộ có quy định: “Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải giảm tốc độ để có thể dừng lại một cách an toàn trong các trường hợp sau: 3. Qua nơi đường bộ giao nhau cùng mức...”. Vì vậy hành vi gây tai nạn của bị cáo không thuộc trường hợp được loại trừ trách nhiệm hình sự là “Sự kiện bất ngờ” theo quy định tại Điều 20 Bộ luật Hình sự. Vì vậy, cấp sơ thẩm xét xử và kết án bị cáo Nguyễn Văn Q về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” theo điểm a, c khoản 2 Điều 260 là đúng người, đúng tội, không oan sai.

[7] Xét kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc, Hội đồng xét xử thấy rằng: Các nội dung kháng nghị thể hiện trong quyết định kháng nghị số 1620/QĐ-VKS-P7 ngày 29/10/2020 đã được làm rõ tại phiên tòa phúc thẩm thông qua lời khai của các bị cáo. Căn cứ vào lời khai của các bị cáo và các tài liệu có trong hồ sơ được thẩm vấn tại phiên tòa đã có đủ cơ sở để kết tội các bị cáo như phân T1, lập luận của Hội đồng xét xử ở phần trên. Tuy cấp sơ thẩm có vi phạm, thiếu sót trong việc thu thập, đánh giá chứng cứ nhưng những vi phạm này không làm ảnh hưởng đến việc xác định tội danh của vụ án, không kết án oan người không phạm tội. Cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm đối với những thiếu sót này. Viện kiểm sát cho rằng cần phải tiến hành điều tra, xác minh, thu thập thêm tài liệu chứng cứ mới có đủ cơ sở kết luận về hành vi phạm tội của bị cáo Q là không cần thiết. Vì vậy Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng nghị hủy bản án sơ thẩm của Viện kiểm sát.

[8] Ngoài các nội dung mà Viện kiểm sát đã kháng nghị, qua nghiên cứu hồ sơ Hội đồng xét xử thấy rằng quá trình điều tra, giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, các cơ quan tiến hành tố tụng đã vi phạm trong việc xác định tư cách của đương sự, việc vi phạm này đã xâm phạm nghiêm trọng đến quyền lợi của họ, cụ thể:

[8.1] Tại giấy ủy quyền ngày 25/02/2020 có chứng thực của Ủy ban nhân dân xã Yên Nguyên, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang (Bút lục 199) thì chị Đinh Thị Loanh là vợ của bị hại Nguyễn Văn C có ủy quyền cho hai người là anh NguyễnC C (em trai bị hại) và anh Nguyễn Văn T1 (cháu bị hại) thay mặt chị Loanh để giải quyết vụ việc. Tuy nhiên, đến ngày 28/02/2020 tại Biên bản họp gia đình gia đình bị hại thì những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bị hại ủy quyền cho anh C (Bút lục 198) tham gia tố tụng giải quyết nội dung liên quan đến phần trách nhiệm dân sự trong vụ án. Biên bản họp gia đình không hủy bỏ tư cách đại diện theo ủy quyền của anh T1. Tuy nhiên trong giấy ủy quyền ngày 25/02/2020 (Bút lục 199) thể hiện tại “mục 2. Người nhận ủy quyền” là anh Nguyễn Văn T1 ở phần họ và tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ, chứng minh nhân dân và mối quan hệ với người ủy quyền đã bị gạch bằng bút mực nhưng các cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm chưa làm rõ ai là người đã gạch phần nội dung này mà đã xác định anh T1 chỉ tham gia vụ án với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (vì xe máy mà bị hại sử dụng là tài sản của anh của anh T1) là chưa chính xác. Vì tại Đơn đề nghị xét xử vắng ngày 25/9/2020 anh T1 vẫn tiếp tục khẳng định mình tham gia vụ án với tư cách là người đại diện hợp pháp của bị hại; trong khi đó tại phần đầu của bản án, Tòa án cấp sơ thẩm xác định đại diện hợp pháp của bị hại chỉ có anh Nguyễn Công C. Tuy nhiên tại phần quyết định của bản án lại xác nhận anh Nguyễn Văn T1 là đại diện hợp pháp của bị hại đã nhận đủ số tiền mà các bị cáo đã bồi thường. Anh T1 không yêu cầu các bị cáo phải bồi thường gì thêm về phần dân sự. Việc xác định tư cách tham gia tố tụng của anh T1 không đúng, trong khi các tài liệu có trong hồ sơ còn mâu thuẫn sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của các đương sự trong vụ án. Cụ thể người nhận tiền bồi thường của các bị cáo là chị Loanh chứ không phải anh T1, việc tòa tuyên anh T1 đã nhận tổng số tiền 140 triệu đồng là sai bản chất vụ việc và làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của anh T1. Việc xác nhận anh T1 là người đại diện hợp pháp của bị hại trong phần quyết định của bản án và tuyên đại diện hợp pháp của bị hại có quyền kháng cáo là mâu thuẫn với phần đầu của bản án và vi phạm đến quyền kháng cáo của đương sự.

[8.2] Việc Viện kiểm sát và Tòa án cấp sơ thẩm xác định anh Nguyễn Công C là đại diện hợp pháp của bị hại là không đúng. Vì vụ án này bị hại là anh Nguyễn Văn C đã chết nên hàng thừa kế thứ nhất của anhC (gồm vợ, con, bố, mẹ) sẽ là người đại diện hợp pháp của bị hại. Anh C được hàng thừa kế thứ nhất của anhC ủy quyền nên chỉ tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền của người đại diện hợp pháp của bị hại chứ không phải là người đại diện hợp pháp của bị hại. Việc các cơ quan tiến hành tố tụng xác định sai tư cách của anh C đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của những người đại diện hợp pháp của bị hại đã chết, đã làm mất quyền kháng cáo của họ. Theo biên bản họp gia đình ngày 28/02/2020 thì toàn bộ người đại diện hợp pháp của bị hại chỉ ủy quyền cho anh C (không phải hàng thừa kế thứ nhất) tham gia tố tụng để giải quyết phần trách nhiệm dân sự tuy nhiên cơ quan tiến hành tố tụng chưa kiểm tra, làm rõ phạm vi ủy quyền mà đã xác định anh C tham gia với tư cách được ủy quyền toàn bộ vụ án là không đúng với nội dung ủy quyền.

[9] Xét kháng cáo xin hưởng án treo của bị cáo Nguyễn Văn Q, thấy rằng: Do Bản án hình sự sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng cần phải hủy để điều tra, xét xử lại theo tục chung nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không xem xét kháng cáo của bị cáo.

[10] Về án phí: Do cấp sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án và bản án hủy để điều tra, xét xử lại nên các bị cáo không phải chịu án phí.