Bản án 42/2019/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH SƠN LA

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Tòng Thị Hiền.

Các Thẩm phán:

Ông Cầm Văn Thanh.

Ông Hoàng Trung Thành.

- Thư ký phiên tòa: Ông Nguyễn Minh Đức - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Sơn La.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Sơn La tham gia phiên tòa: Bà Hoàng Thị Hoa - Kiểm sát viên.

Từ ngày 19 đến ngày 21 tháng 11 năm 2019, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Sơn La xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 49/2019/TLPT-TC ngày 25 tháng 10 năm 2019 về việc Tranh chấp quyền sử dụng đất.

Do bản án dân sự sơ thẩm số 01/2019/DS-ST ngày 18 tháng 9 năm 2019 của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sơn La bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 52/2019/QĐ-PT ngày 01 tháng 11 năm 2019, giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: Ông Lò Văn T. Địa chỉ: Bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La. Vắng mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn (văn bản ủy quyền ngày 30 tháng 10 năm 2018): Chị Lò Thị T1. Địa chỉ: Tổ 2, thị trấn C, huyện C, tỉnh Sơn La. Có mặt.

2. Bị đơn: Ông Lò Văn T2; ông Lò Văn T3; ông Lò Văn T4. Cùng địa chỉ: Bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La. Có mặt.

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Bà Lò Thị T5. Địa chỉ: Bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La. Có mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của bà T5 (văn bản ủy quyền ngày 11 tháng 7 năm 2019): Chị Lò Thị T1 (đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn). Có mặt.

- Bà Lò Thị T6; chị Lò Thị T7; anh Lò Văn T8; anh Lò Văn T9; chị Cà Thị T10; chị Quàng Thị T11. Cùng địa chỉ: Bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La. Bà T6, chị Hay, anh T8, anh T9, chị T11 vắng mặt; chị T10 có mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của bà T6, chị Hay, anh T8, anh T9, chị T10, chị T11 (văn bản ủy quyền ngày 17/6/2019 và 09/9/2019): Ông Lò Văn T3 (là bị đơn). Có mặt.

- Anh Lò Văn T13. Địa chỉ: Bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La. Có mặt.

- Bà Lò Thị T14; anh Lò Văn T12; Chị Lò Thị T15. Cùng địa chỉ: Bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La. Vắng mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của bà T14, anh T12, chị T15 (văn bản ủy quyền ngày 16 tháng 6 năm 2019): Ông Lò Văn T4 (là bị đơn). Có mặt.

- Bà Lò Thị T16. Địa chỉ: Bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La. Vắng mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của bà An (văn bản ủy quyền ngày 16 tháng 6 năm 2019): Ông Lò Văn T2 (là bị đơn).

4. Người kháng cáo: Ông Lò Văn T2, ông Lò Văn T3, ông Lò Văn T4 là bị đơn.

NỘI T10 VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm thì nội T10 vụ án được tóm tắt như sau:

Trong đơn khởi kiện, các bản tự khai và quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn ông Lò Văn T trình bày:

Ông và bà Lò Thị T5 xây dựng gia đình với nhau từ năm 1976. Khi mới cưới, để thuận T8 công việc và do các em vợ còn nhỏ, cần có người chăm sóc nên vợ chồng ông sống cùng gia đình vợ tại bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La từ năm 1976. Đến tháng 10/1983 thì vợ chồng ông cất nhà và chuyển ra ở riêng cũng tại bản A, xã B. Năm 1987, do điều kiện công tác nên gia đình ông chuyển đến sống tại thị trấn C. Đến năm 1992, ông được nghỉ hưu sớm do sức khỏe yếu. Năm 1993, gia đình ông chuyển về ở tại bản A, xã B. Khi mới về, do không có nơi ăn chốn ở nên em vợ ông là ông Lò Văn T3 có cho gia đình ông ở chung trong căn nhà ba gian của ông T3. Bố mẹ vợ ông thấy ông không có đất canh tác nên đã bảo vợ chồng ông khai hoang phần đất phía dưới đường để trồng hoa màu. Từ năm 1992 đến năm 1999, hàng năm gia đình ông đều trồng hoa màu, cây ăn quả trên đất và đã rào kín xung quanh bằng tre gai. Năm 1999, Nhà nước có chủ trương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chính quyền địa phương Z hành đo đạc đất, yêu cầu các chủ sử dụng đất kê khai đăng ký đất. Ông đã kê khai phần đất gia đình ông khai hoang, đến năm 2000 thì gia đình ông được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên Lò Văn T trong đó có thửa đất số 33, Tờ bản đồ số A-2/DS, diện tích 735m2, vị trí đất tại bản A, xã B là thửa đất mà gia đình ông đã khai phá.

Năm 2007, ông Lò Văn T3 có đến hỏi mượn ông một phần thửa đất số 33 để làm kho chứa ngô nhưng ông không đồng ý. Tuy nhiên, ông T3 vẫn tự ý chặt 20 cây nhãn và đổ đất cất nhà trên thửa đất của gia đình ông, ông có đến ngăn cản thì bị ông T3 hăm dọa. Ông T3 đã chiếm của ông 238,0m2 đất (có vị trí 5 theo sơ đồ hình thể đất do Tòa án lập) và cho con trai là Lò Văn T13 cất 01 căn nhà 04 gian trên phần đất đã chiếm của gia đình ông.

Ngoài ra, ông T3 còn lấn chiếm một phần khác của thửa đất số 33 của gia đình ông có diện tích 93,8m2 đất (có vị trí 8 theo sơ đồ hình thể đất do Tòa án lập). Đến năm 2017, khi Tòa án đang giải quyết tranh chấp thì ông T3 cho con trai là Lò Văn T9 cất 01 căn nhà gỗ 03 gian trên thửa đất này.

Năm 2014, ông Lò Văn T4 đến chiếm một phần thửa đất số 33 của gia đình ông có diện tích 123,9m2 (có vị trí số 6 theo sơ đồ hình thể đất do Tòa án lập). Sau khi lấn chiếm ông T4 đã xây dựng 01 chuồng trâu có diện tích 123,1m2 trên đất.

Năm 2017, ông Lò Văn T2 đến lấn chiếm một phần thửa đất số 33 của gia đình ông có diện tích 98,0m2 (có vị trí số 7 theo sơ đồ hình thể đất do Tòa án lập). Sau khi lấn chiếm thì ông T2 không canh tác gì mà để đất hoang.

Do đó, ông khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: Buộc ông Lò Văn T3 phải trả lại cho gia đình ông tổng cộng 331,8m2 đất (vị trí 5 và 8); buộc ông Lò Văn T4 phải trả lại cho gia đình ông 123,9m2 đất (vị trí 6); buộc ông Lò Văn T2 phải trả lại cho gia đình ông 98,0m2 đất (vị trí 7) thuộc thửa đất số 33, Tờ bản đồ A-2/SD, diện tích 735m2, vị trí đất tại bản A, xã B, đất có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ông Lò Văn T do Ủy ban nhân dân huyện C cấp ngày 19/3/2000.

Ngày 31/7/2019, ông có đơn khởi kiện bổ sung, yêu cầu Tòa án buộc ông Lò Văn T4; anh Lò Văn T13 và vợ là chị Cà Thị T10; anh Lò Văn T9 và vợ là chị Quàng Thị T11 phải tháo dỡ, di dời các tài sản trên đất để trả lại nguyên trạng thửa đất cho gia đình ông và rút yêu cầu ông Lò Văn T3 và Lò Văn T4 phải bồi thường thiệt hại đối với số cây nhãn và số cọc sắt bị hư hỏng.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lò Thị T5 tham gia tố tụng với nguyên đơn, nhất trí với nội T10 trình bày của nguyên đơn và đề nghị Tòa án chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bị đơn ông Lò Văn T3 trình bày:

Năm 1987, Hợp tác xã có chủ trương chia đất cho các hộ gia đình theo

từng nhân khẩu, mỗi khẩu được nhận 03 sài bề rộng và 20 sài bề dài. Thời Đ đó, gia đình ông sống cùng với bố mẹ và gia đình em trai là Lò Văn T4, tổng cộng có 11 nhân khẩu, trong đó gia đình ông có 05 khẩu, gia đình T4 có 04 khẩu và bố mẹ ông. Diện tích đất mà gia đình ông được chia gồm có 02 phần, phần trên đường và phần dưới đường là phần đất đang có tranh chấp. Năm 1990, gia đình ông cất nhà và chăn nuôi trên phần đất dưới đường. Đến năm 1994, gia đình ông T chuyển về ở cùng với gia đình ông trong một căn nhà. Do quá chật chội nên gia đình ông đã chuyển về ở cùng với bố mẹ. Khi đó, ông có cho ông T mượn căn nhà của gia đình để ở và cho ông T sử dụng thêm một phần đất để tăng gia sản xuất. Phần còn lại của thửa đất vẫn do gia đình ông sử dụng. Đến năm 1999, Nhà nước có chủ trương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, ông T không bàn bạc gì với gia đình ông mà tự ý đi kê khai để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích đất của gia đình ông là không đúng. Hiện nay, phần đất này ông đã cho hai con trai là anh Lò Văn T13 và anh Lò Văn T9 cất nhà ở nên ông không đồng ý với các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm bà Lò Thị T6, chị Lò Thị T7, anh Lò Văn T8, anh Lò Văn T9, chị Cà Thị T10, chị Quàng Thị T11 và anh Lò Văn T13 tham gia tố tụng với bị đơn ông Lò Văn T3, nhất trí với nội T10 trình bày của ông T3 và đề nghị Tòa án không chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bị đơn ông Lò Văn T4 trình bày:

Năm 1991, gia đình ông chuyển ra ở riêng nên được bố mẹ và anh trai là Lò Văn T3 cho một phần đất thuộc bản A, xã B, huyện C để cất nhà sinh sống. Năm 1994, gia đình ông T chuyển từ bản Pàn xuống bản A sinh sống. Năm 1998, bà Lò Thị T5 là vợ ông T đến mượn ông một phần đất để trồng hoa màu. Vì là chị em trong gia đình nên ông đã cho vợ chồng ông T mượn phần đất mà bố mẹ và anh trai ông cho từ năm 1991. Năm 1999, Nhà nước có chủ trương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình đang sử dụng đất, ông T đã không hỏi ý kiến của ông mà tự ý đi đăng ký kê khai để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích đất mượn của gia đình ông là không đúng nên ông không đồng ý với các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm bà Lò Thị T14, anh Lò Văn T12 và chị Lò Thị T15 tham gia tố tụng với bị đơn ông Lò Văn T4, nhất trí với nội T10 trình bày của ông Nguyên và đề nghị Tòa án không chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bị đơn ông Lò Văn T2 trình bày:

Nguồn gốc thửa đất đang tranh chấp là do Hợp tác xã cấp cho gia đình ông. Năm 1994, ông T và bà T5 đến mượn đất để canh tác, đến năm 1997 ông T và bà T5 trả lại đất cho ông T3 và ông T4. Năm 1999, Nhà nước có chủ trương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, khi đó ông T không hỏi ý kiến của ông T3 và ông T4 mà tự ý đi đăng ký kê khai để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không đúng. Do đó, ông không đồng ý với các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lò Thị T16 tham gia tố tụng với bị đơn ông Lò Văn T2, nhất trí với nội T10 trình bày của ông Inh và đề nghị Tòa án không chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 01/2019/DS-ST ngày 18/9/2019, Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sơn La đã quyết định:

Áp dụng khoản 9 Điều 26, các Điều 35, 39, 147, 266, 271, 273 Bộ luật tố tụng dân sự; khoản 1 Điều 100, Điều 166, khoản 1 Điều 203 Luật Đất đai; Điều 166, Điều 579 Bộ luật dân sự; Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tuyên xử:

1. Buộc ông Lò Văn T3 phải trả lại cho ông Lò Văn T:

- Phần đất diện tích 238,0m2. Đất có tứ cận như sau: Phía Đông giáp đường B - P; phía Tây giáp suối B; phía Nam giáp đường xuống suối B; phía Bắc giáp phần đất đang tranh chấp giữa ông T và ông Lò Văn T4 (phần đất này được ký hiệu “vị trí 5” trên sơ đồ hình thể thửa đất do Tòa án nhân dân huyện C lập).

- Phần đất diện tích 93,8m2. Đất có tứ cận như sau: Phía Đông giáp đường B - P; phía Tây giáp suối B; phía Nam giáp phần đất đang tranh chấp giữa ông T và ông Lò Văn T2; phía Bắc giáp với phần đất của ông Lường Văn Đ (phần đất này được ký hiệu “vị trí 8” trên sơ đồ hình thể thửa đất do Tòa án nhân dân huyện C lập).

2. Buộc ông Lò Văn T4 phải trả lại cho ông Lò Văn T phần đất diện tích 123,9m2. Đát có tứ cận như sau: Phía Đông giáp đường B - P; phía Tây giáp suối B; phía Nam giáp phần đất đang tranh chấp giữa ông T và ông Lò Văn T3 (phần đất có diện tích 238,0m2); phía bắc giáp với phần đất đang tranh chấp giữa ông T và ông Lò Văn T2 (phần đất này được ký hiệu “vị trí 6” trên sơ đồ hình thể thửa đất do Tòa án nhân dân huyện C lập). Buộc ông Lò Văn T4 phải tháo dỡ, di dời tài sản là chuồng trâu có diện tích 23,1m2, kết cấu: Cột gỗ, mái lợp Proximang trên phần đất đang tranh chấp trên.

3. Buộc ông Lò Văn T2 phải trả lại cho ông Lò Văn T phần đất diện tích 98,0m2. Đất có tứ cận như sau: Phía Đông giáp đường B - P; phía Tây giáp suối B; phía Nam giáp phần đất tranh chấp giữa ông T và ông Lò Văn T4 (phần đất có diện tích 238,0m2); phía Bắc giáp với phần đất tranh chấp giữa ông T và ông Lò Văn T3 (phần đất có diện tích 93,8m2; phần đất này được ký hiệu “vị trí 7” trên sơ đồ hình thể thửa đất do Tòa án nhân dân huyện C lập).

* Các phần đất nêu trên là loại đất vườn, thuộc một phần thửa đất số 33, Tờ bản đồ số A-2/SD, vị trí đất thuộc bản A, xã B, huyện C, tỉnh Sơn La.

4. Buộc anh Lò Văn T13 và chị Cà Thị T10 phải tháo dỡ, di dời tài sản là căn nhà có diện tích 70,0m2, kết cấu: Nhà gỗ, mái lợp Proximang để trả lại nguyên trạng thửa đất số 33 cho ông Lò Văn T.

5. Buộc anh Lò Văn T9 và chị Quàng Thị T11 phải tháo dỡ, di dời tài sản là căn nhà có diện tích 55,10m2, kết cấu: Nhà gỗ, mái lợp Proximang, tường ván gỗ để trả lại nguyên trạng thửa đất số 33 cho ông Lò Văn T.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn đình chỉ giải quyết yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của ông Lò Văn T, xử lý chi phí tố tụng, quyết định án phí, tuyên quyền kháng cáo và trách nhiệm thi hành án dân sự của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 27/9/2019, ông Lò Văn T3, Lò Văn T4 và ông Lò Văn T2 đều có đơn kháng cáo đối với bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sơn La với lý do bản án sơ thẩm chưa xem xét, đánh giá đúng về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất của nguyên đơn dẫn đến việc giải quyết vụ án không đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Tranh tụng tại phiên tòa phúc thẩm:

Các bị đơn là những người kháng cáo giữ nguyên nội T10 đơn kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét, giải quyết vụ án một cách công tâm, khách quan để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người kháng cáo và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án tham gia tố tụng cùng các bị đơn nhất trí với ý kiến của các bị đơn, đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của các bị đơn.

Nguyên đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng cùng nguyên đơn cho rằng kháng cáo của các bị đơn là không có căn cứ. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của các bị đơn và giữ nguyên bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sơn La.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sơn La phát biểu ý kiến về việc Y theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời Đ Hội đồng xét xử nghị án được thực hiện đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

Về việc giải quyết vụ án, Kiểm sát viên đề nghị: Xét kháng cáo của các bị đơn làm trong thời hạn quy định, cần chấp nhận về hình thức và không chấp nhận về nội T10. Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 01/2019/DS-ST ngày 18/9/2019 của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sơn La.