Bản án 414/2021/HS-PT — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Dương Tấn H là tiến viên hàng không - Tổng công ty hàng không Việt Nam (VA), vào ngày 14/11/2020, H được phân công phục vụ trên chuyến bay VN5301 đến Nhật Bản đưa công dân Việt Nam về nước. Sau khi về đến sân bay Tân Sơn Nhất ngày 15/11/2020, H thực hiện cách ly y tế tại cơ sở cách ly tập trung của VA khu vực phía Nam (địa chỉ số đường H, Phường 2, quận T, Thành phố Hồ Chí Minh) và được bố trí cách ly tại phòng 518 theo quy định. Khoảng 20 giờ ngày 17/11/2020, H ra khỏi phòng gặp Nguyễn Tăng H1 và Nguyễn Tuyết Nh đang được cách ly cùng tầng, sau đó cả ba vào phòng Dương Tấn H nói chuyện đến khoảng 21 giờ cùng ngày Nguyễn Tăng H1 và Nguyễn Tuyết Nh về phòng cách ly của mình. Ngày 18/11/2020, sau khi có kết quả xét nghiệm âm tính lần 02 với virus SARS-Covid-2 và đảm bảo đủ điều kiện cách ly tại nơi cư trú, Dương Tấn H được cho về cách ly tại nơi lưu trú (địa chỉ đường B, Phường 2, quận T) theo Quyết định số 723/QĐ- BCĐ ngày 17/11/2020 của Ban chỉ đạo Phòng chống dịch bệnh Covid-19 Phường 2, quận T. Trước khi về, H được nhân viên y tế yêu cầu viết và ký cam kết thực hiện cách ly tại nơi cư trú nhưng H không nhớ rõ đã viết từ khi nào. Trong quá trình cách ly tại nơi lưu trú, vào ngày 21/11/2020 Liễu Minh S đến gặp H và rủ nhau đi ăn tại quán C (đường L, Phường 14, quận P), đi uống cà phê tại quán cà phê C1 (đường H, Phường 2, quận T) cùng với Bùi Thị Mỹ H. Ngày 22/11/2020, Dương Tấn H đến trường Đại học H, quận B tham gia thi Tiếng Anh. Đến ngày 28/11/2020, Dương Tấn H được xét nghiệm lần 3 có kết quả dương tính với virus SARS-Covid-2 và được đưa đi điều trị cách ly tập trung tại Bệnh viện dã chiến Củ Chi đến ngày 28/12/2020 khỏi bệnh trở về địa phương. Sau nhiều lần tiếp xúc với Dương Tấn H trong khoảng thời gian trên, Liễu Minh S về nhà tại Quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh nhiều lần tiếp xúc với cháu Du Gia H (sinh năm 2019) và đi dạy ngoại ngữ tại Trung tâm Anh ngữ K (Quận 10) tiếp xúc với học viên Nguyễn Thị T. Qua điều tra dịch tễ, truy vết tiếp xúc, Trung tâm kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh tiến hành xét nghiệm xác định Liễu Minh S, Du Gia H và Nguyễn Thị T dương tính với virus SARS-Covid-2 và được đưa đi điều trị, cách ly theo quy định.

Ngày 07/01/2021 và 26/01/2021, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh có Công văn số 89 và 521/SYT-NVY xác định: Sau khi phát hiện Dương Tấn H dương tính virus SARS-Covid-2, vào ngày 28/11/2020, Sở Y tế đã tiến hành điều tra dịch tễ và phát hiện tổng số trường hợp tiếp xúc F1 với Dương Tấn H là 46 người, F2 là 815 người; Trong số các trường hợp F1 tiếp xúc với Dương Tấn H, ngoại trừ Liễu Minh S (bệnh nhân 1347), không có trường hợp F1 khác dương tính với virus SARS-Covid-2. Trong số các trường hợp F2, ngoại trừ Du Gia H (bệnh nhân 1348) và Nguyễn Thị T (bệnh nhân 1349) là 02 trường hợp tiếp xúc với F1 Liễu Minh S thì không có trường hợp F2 khác dương tính với virus SARS-Covid-2. Đến nay đã xác định được tổng thiệt hại vật chất là 4.475.107.479 đồng, ngoài ra, thiệt hại phi vật chất là việc ảnh hưởng đến cuộc sống của hơn hai nghìn người trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (gồm 861 người cách ly tại Cơ sở cách ly tập trung và 1.400 người cách ly tại nơi cư trú).

Kết luận giám định số 825/KLGĐ-TT ngày 29/01/2021 của Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an Thành phố Hồ Chí Minh, kết luận:

“1. Chữ viết họ tên “Dƣơng Tấn H” trên tài liệu cần giám định ký hiệu A1 (đã nêu ở mục II. 1) so với chữ viết họ tên của Dƣơng Tấn H trên các tài liệu mẫu so sánh ký hiệu từ M1 đến M6 (đã nêu ở mục II. 2) do cùng một ngƣời viết ra.

2. Không đủ cơ sở kết luận chữ ký đứng tên Dƣơng Tấn H trên tài liệu cần giám định ký hiệu A1 (đã nêu ở mục 11.1) so với chữ ký đứng tên Dƣơng Tấn H trên các tài liệu mẫu so sánh ký hiệu từ M1 đến M6 (đã nêu ở mục 11.2) có phải do cùng một ngƣời ký ra hay không.

3. Chữ viết họ tên „DƢƠNG TẤN H” ở mục “Họ tên ngƣời đƣợc chỉ định cách ly” trên tài liệu cần giám định ký hiệu A2 (đã nêu ở mục II. 1) so với chữ viết họ tên của Dƣơng Tấn H trên tài liệu mẫu so sánh ký hiệu M6 (đã nêu ở mục 11.2) do cùng một ngƣời viết ra.

4. Chữ ký dƣới mục “Ngƣời cam kết” trên tài liệu cần giám định ký hiệu A2 (đã nêu ở mục 11.1) so với chữ ký đứng tên Dƣơng Tấn H trên các tài liệu mẫu so sánh ký hiệu từ M1 đến M6 (đã nêu ở mục II. 2) do cùng một ngƣời ký ra.”

Ngày 01/4/2020, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 447/QĐ-TTg về việc công bố dịch Covid-19 trên phạm vi toàn quốc. Tại thời điếm phát hiện Dương Tấn H làm lây lan dịch bệnh Covid-19 ra cộng đồng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Bộ Y tế và Thủ tướng Chính phủ chưa công bố dịch bệnh tại địa phương.

Ban Quản lý cơ sở lưu trú và cách ly tập trung của VA khu vực phía Nam xác định: Ngày 18/11/2020, Dương Tấn H được lấy mẫu xét nghiệm virus SARS-Covid-2 lần 02 cho kết quả âm tính. Đối chiếu theo quy đinh tại văn bản số 2434 ngày 31/7/2020 của Trung tâm kiểm soát bệnh tật về việc giám sát tổ bay quốc tế có lưu trú tại Thành phố Hồ Chí Minh, Dương Tấn H đã được lấy mẫu 02 lần cách nhau 72 giờ và có kết quả âm tính, đồng thời toàn bộ hành khách và tổ bay trên chuyến bay VN5301 đều cho kết quả âm tính với virus SARS-Covid-2 nên H đủ điều kiện cách ly tại địa phương. Việc Dương Tấn H tiếp xúc với Nguyễn Tăng H1 và Nguyễn Tuyết Nh vào ngày 17/11/2020, Ban quản lý không nắm được do Ban Quản lý cơ sở cách ly chỉ làm nhiệm vụ kiêm nhiệm của Đoàn tiếp viên, không thường xuyên giám sát các camera tại khu cách ly vì camera chỉ sử dụng để điều tra truy vết khi có sự việc. Do đó, đến ngày 28/11/2020, sau khi H có kết quả xét nghiệm dương tính virus SARS-Covid-2, Ban Quản lý mới xem lại camera và phát hiện sự việc. Việc thực hiện cách ly tập trung đối với Dương Tấn H tại cơ sở cách ly tập trang của VA đã được thực hiện theo các quy định của Bộ Y tế, UBND Thành phố Hồ Chí Minh và Tổng công ty Hàng không Việt Nam. Đồng thời, trước khi tham gia tổ bay và khi đủ điều kiện về cách ly tại địa phương, Dương Tấn H đã được Ban quản lý phổ biến các quy định phòng dịch và cho ký cam kết tuân thủ các quy định phòng, chống dịch Covid-19. Do đó, việc Dương Tấn H vi phạm các quy định cách ly tập trung tại cơ sở cách ly tập trung là do sự chủ quan và thiếu ý thức của Dương Tấn H.

Ban quản lý cơ sở lưu trú và cách ly tập trung của VA được thành lập theo Quyết định số 348/QĐ-TCTHK-ĐTV ngày 26/5/2020 của Đoàn trưởng Đoàn tiếp viên VA trên cơ sở ý kiến chấp thuận của UBND Thành phố Hồ Chí Minh (văn bản số 2177 ngày 11/6/2020). Ban Quản lý có nhiệm vụ phối hợp Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh, quận, phường để giám sát đảm bảo cách ly các đối tượng tham gia cách ly. Trong các ngày 23/5/2020, 23/11/2020 và 26/11/2020, Đoàn công tác của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh đã kiểm tra việc thực hiện cách ly tại Ban quản lý, ghi nhận nhiều thiếu sót như: Trước khi tiếp viên lên nhận phòng, chưa được đo nhiệt độ tầm soát; còn bố trí máy nước nóng lạnh, bàn ăn trong khuôn viên chung, tổ bay còn tiếp xúc qua lại với nhau... và đề nghị: Không để cho tổ bay tự ý ra khỏi phòng lưu trú nhưng Ban quản lý không khắc phục, vẫn còn tình trạng thành viên tổ bay tiếp xúc với nhau. Ban quản lý đã không quản lý, giám sát chặt chẽ dẫn đến việc Dương Tấn H tiếp xúc trực tiếp Nguyễn Tăng H1 và Nguyễn Tuyết Nh vào ngày 17/11/2020. Tuy nhiên, việc tiếp xúc trên xuất phát từ sự tự phát, thiếu ý thức của các cá nhân. Bên cạnh đó, vai trò các thành viên trong Ban quản lý là kiêm nhiệm, không phải lực lượng chuyên trách phòng, chống dịch bệnh, nhân lực làm việc tại khu cách ly tập trung không đủ để giám sát, quản lý đối với từng cá nhân. Do đó, chưa đủ căn cứ xử lý trách nhiệm hình sự đối với các cá nhân có trách nhiệm trong Ban quản lý.

Đối với Đinh Thị Thu Th là Trạm trưởng Trạm y tế Phường 2, quận T: Khi Dương Tấn H được cho về cách ly tại nơi lưu trú từ ngày 18/11/2020 đến ngày 28/11/2020, Th đã nhận được thông báo từ VA nhưng không tiến hành các biện pháp cách ly y tế đối với H và cũng không thông báo cho ông Nguyễn Văn Th là chủ nhà trọ nơi H cách ly biết về việc này. Với vai trò là Trạm trưởng Trạm y tế Phường 2, quận T, Th có trách nhiệm trong việc quản lý các cá nhân cách ly tại địa phương nhưng vì chủ quan, Th đã bỏ sót trường hợp của Dương Tấn H dẫn đến việc H vi phạm quy định cách ly gây lây lan dịch Covid-19 ra cộng đồng. Xét thấy, Đinh Thị Thu Th có sai phạm trong việc tổ chức thực hiện cách ly y tế đối với Dương Tấn H, đã nhận thức được sai phạm, khai báo thành khẩn, cam kết sẽ chấn chỉnh sai phạm. Cơ quan điều tra, xác định hành vi của Th chưa đến mức xử lý trách nhiệm hình sự, đã đề nghị Công an quận T xử phạt vi phạm hành chính là phù hợp.

Đối với Nguyễn Tăng H1 và Nguyễn Tuyết Nh: H và Nh tiếp xúc với Dương Tấn H ngày 17/11/2020 là chưa đảm bảo theo quy định cách ly tại cơ sở cách ly tập trung của VA. Nguyễn Tăng H1 và Nguyễn Tuyết Nh khi tiếp xúc với Dương Tấn H không biết mình dương tính virus SARS - Covid-2. Đồng thời, nội quy cách ly tại cơ sở cách ly tập trung của VA quy định: Người được cách ly chỉ “hạn chế ra khỏi khu cách ly và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người khác trong khu cách ly”. Do đó, chưa đủ căn cứ xử lý trách nhiệm hình sự đối với Nguyễn Tăng H1 và Nguyễn Tuyết Nh.

Đối với Liễu Minh S: Biết H đang thực hiện việc cách ly tại nơi lưu trú nhưng S vẫn đến gặp Dương Tấn H và cùng H rời khỏi nơi cách ly đi ăn uống là không đảm bảo yêu cầu hạn chế tiếp xúc với người đang cách ly theo khuyến cáo của Bộ Y tế, không đảm bảo yêu cầu công tác phòng, chống dịch bệnh, dẫn đến hậu quả S trở thành trung gian lây bệnh ra ngoài cộng đồng. Tuy nhiên, S không biết H bị nhiễm virus SARS-Covid-2 khi tiếp xúc với H, nên chưa đủ căn cứ xử lý trách nhiệm hình sự đối với S về hành vi “Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người”. Ngoài ra, Nghị định số 117/2020/NĐ-CT ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chưa quy định việc xử lý đối với người có hành vi tiếp xúc với người đang cách ly y tế nên không có căn cứ để xử lý hành chính đối với Liễu Minh S.

Đối với Nguyễn Văn Th: Theo Quyết định số 879/QĐ-BYT ngày 12/3/2020 của Bộ Y tế, Th có trách nhiệm trong việc giám sát Dương Tấn H cách ly tại nơi ở. Tuy nhiên, Th không biết việc H về nhà trọ của mình để cách ly và không được cơ quan chức năng thông báo nên Cơ quan điều tra không xem xét xử lý là có căn cứ.

Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 99/2021/HSST ngày 30 tháng 3 năm 2021, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quyết định:

Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 240 của Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 65 của Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

Xử phạt bị cáo Dương Tấn H 02 (hai) năm tù nhưng cho hưởng án treo về tội “Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người”. Thời gian thử thách là 04 (bốn) năm tính từ ngày tuyên án sơ thẩm.

Giao bị cáo cho Ủy ban nhân dân xã X, huyện H, Thành phố Hồ Chí Minh giám sát giáo dục bị cáo trong thời gian thử thách.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo vụ án theo luật định.

Ngày 08/4/2021, bị cáo Dương Tấn H có đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo Dương Tấn H vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, đề nghị Hội đồng xét xử sửa bản án sơ thẩm theo hướng giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.

Các Luật sư bào chữa cho bị cáo đề nghị Hội đồng xét xử xem xét cho bị cáo đầy đủ các tình tiết giảm nhẹ, đặc biệt xem xét tình tiết quá trình công tác bị cáo có thành tích trong việc giải cứu công dân Việt Nam để giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo và giảm thời gian thử thách.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án nhƣ sau:

Tòa án cấp sơ thẩm xét xử bị cáo Dương Tấn H phạm tội “Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người” là đúng người, đúng tội. Khi quyết định hình phạt Tòa án cấp sơ thẩm đã xem xét đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và xử phạt bị cáo 02 năm tù, cho bị cáo được hưởng án treo là phù hợp. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị cáo; giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Bị cáo Dương Tấn H là tiếp viên hàng không của Tổng công ty hàng không Việt Nam. Sau khi trở về từ Nhật Bản (vùng có dịch bệnh Covid-19), bị cáo buộc phải thực hiện cách ly tại cơ sở tập trung của Tổng công ty hàng không Việt Nam. Quá trình cách ly tại đây bị cáo đã tiếp xúc với Nguyễn Tăng H1 và Nguyễn Tuyết Nh (là những người sau đó xét nghiệm cho thấy kết quả dương tính với virus SARS-Covid-2). Khi hết thời hạn cách ly tập trung tại cơ sở tập trung của Tổng công ty hàng không Việt Nam, bị cáo Dương Tấn H được chuyển về và tiếp tục cách ly tại nơi cư trú theo Quyết định số 723/QĐ- BCĐ ngày 17/11/2020 của Ban chỉ đạo Phòng chống dịch bệnh Covid-19 Phường 2, quận T. Tuy nhiên, quá trình cách ly tại nơi cư trú, bị cáo H không tuân thủ các quy định phòng dịch; đã nhiều lần tiếp xúc với anh Liễu Minh S và rời khỏi nơi cư trú đi ăn uống, học tập tại nhiều nơi trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Hậu quả bị cáo H truyền dịch bệnh Covid-19 trực tiếp cho anh Liễu Minh S và gián tiếp cho cháu Du Gia H, chị Nguyễn Thị T.

Tòa án cấp sơ thẩm xét xử bị cáo Dương Tấn H phạm tội “Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người” theo điểm c khoản 1 Điều 240 của Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 là có căn cứ, đúng người, đúng tội.

Bị cáo biết dịch bệnh Covid-19 là loại dịch bệnh mới, nguy hiểm, có tốc độ lây lan nhanh và hiện chưa có thuốc để đặc trị nhưng vẫn cố tình vi phạm các quy định về việc buộc cách ly dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Hành vi của bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, đã xâm phạm đến quy định về phòng chống dịch bệnh ở người, xâm phạm đến sự an toàn, tính mạng, sức khỏe của người khác, gây mất trật tự xã hội. Vì vậy, cần phải áp dụng mức hình phạt tương xứng để giáo dục bị cáo và phòng ngừa chung cho xã hội.

Tòa án cấp sơ thẩm đã xem xét bị cáo có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu, sau khi phạm tội đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, có nơi cư trú ổn định; từ đó xử phạt bị cáo 02 năm tù, cho bị cáo được hưởng án treo là phù hợp, tương xứng với hành vi phạm tội và hậu quả mà bị cáo gây ra. Hội đồng xét xử xét thấy không có cơ sở để giảm nhẹ thêm hình phạt cho bị cáo; cần giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 355, Điều 356 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Không chấp nhận kháng cáo của bị cáo Dương Tấn H.

Giữ nguyên Bản án hình sự sơ thẩm số 99/2021/HS-ST ngày 30 tháng 3 năm 2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Thành phố Hồ Chí Minh.

Tuyên bố bị cáo Dương Tấn H phạm tội “Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người”.

Áp dụng điểm c khoản 1 Điều 240; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 65 của Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

Xử phạt bị cáo Dương Tấn H 02 (hai) năm tù nhưng cho hưởng án treo Thời gian thử thách là 04 (bốn) năm tính từ ngày tuyên án sơ thẩm (30/3/2021).

Giao bị cáo cho Ủy ban nhân dân xã X, huyện H, Thành phố Hồ Chí Minh giám sát giáo dục bị cáo trong thời gian thử thách.

Trong trường hợp bị cáo Dương Tấn H thay đổi nơi cư trú thì thực hiện theo Điều 92 Luật Thi hành án Hình sự. Trong thời gian thử thách, nếu bị cáo Dương Tấn H cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên, thì Tòa án có thể quyết định buộc bị cáo phải chấp hành hình phạt tù đã tuyên đối với bị cáo trong bản án này.

Các phần quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết hạn kháng cáo, kháng nghị.

Án phí dân sự phúc thẩm: Bị cáo Dương Tấn H phải chịu 200.000 đồng.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Các Thẩm phán