Bản án 41/2018/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp: bà Vi Bích L khởi kiện yêu cầu bà Bùi Thị Hường trả nợ số tiền đã vay theo giấy vay tiền ngày 01/12/2013 và ngày 10/4/2014. Do vậy quan hệ pháp luật tranh chấp xác định là: Tranh chấp về hợp đồng dân sự (hợp đồng vay tài sản) theo quy định tại khoản 3, Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về thẩm quyền giải quyết của Tòa án: bị đơn hiện đang cư trú tại xã Kh, huyện Sơn Dương. Vì vậy, thẩm quyền giải quyết vụ án là Tòa án nhân dân huyện Sơn Dương theo quy định tại các điều 35 và 39 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[4] Tại phiên tòa bà L thay đổi yêu cầu khởi kiện, bà đề nghị Tòa án buộc bà H trả số tiền gốc đã vay là 64.000.000đ và lãi suất theo quy định của pháp luật. Xét nội dung thay đổi yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không vượt quá phạm vi khởi kiện ban đầu nên HĐXX chấp nhận.

[5] Về nội dung yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, HĐXX nhận định: Theo hợp đồng cho vay tiền bản gốc ngày 01/12/2013 do bà L cung cấp, phần nội dung hợp đồng có ghi: “Bên A là ông (bà) Vi Thị L cho bên B là ông (bà) Bùi Thị H vay số tiền (Việt Nam đồng) là 44.000.000đ. Số tiền bằng chữ: bốn mươi bốn triệu đồng chẵn. Thời hạn vay: 01/12/2013 đến 01/12/2014. Lãi xuất vay là 3% trên tháng. Trả theo tháng”. Theo hợp đồng cho vay tiền bản gốc ngày 10/4/2014 do bà L cung cấp, phần nội dung hợp đồng có ghi: Bên A là bà Vi Bích L cho bên B là ông (bà) Bùi Thị H vay số tiền (Việt Nam đồng) là 20.000.000đ. Số tiền bằng chữ: hai mươi triệu đồng chẵn. Thời hạn cho vay: 1 năm. Lãi xuất vay là 3%”. Cả hai hợp đồng trên, các đương sự đều thừa nhận là có thật, chữ ký, chữ viết trong hợp đồng là của bị đơn. Do vậy đây là chứng cứ không phải chứng minh theo quy định tại điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự. Bà H cho rằng bà vay tiền bà L nhiều lần nhưng sau đó đã trả, chỉ còn nợ lại bà Liên 02 khoản vay tổng cộng là 30.000.000đ (ba mươi triệu đồng) nhưng không xuất trình được chứng cứ chứng minh cho lời khai của mình nên không có căn cứ xem xét. Bà L giao nộp chứng cứ là 03 hợp đồng cho vay tiền, trong đó khoản vay 44.000.000đ bà L cho bà H vay từ ngày 01/12/2013, trước ngày 10/4/2014 (ngày vay khoản tiền 20.000.000đ) 04 tháng 09 ngày, do vậy việc bà H cho rằng trong khoản vay 44.000.000đ đã chốt cả khoản vay 20.000.000đ là không có căn cứ chấp nhận (vì không thể chốt ngược thời gian). Vì vậy yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, cần được chấp nhận.

[6] Về lãi suất của khoản tiền vay: bà H trình bày bà vay của bà L với lãi suất 3.000đ/1 triệu/1 ngày, tương đương 2.700.000đ/1 tháng và đã trả lãi cho nguyên đơn được gần 1 năm. Ngoài ra trong số tiền bị đơn khởi kiện đã cộng cả 14.000.000đ tiền lãi do hai bên đã chốt, nhưng bà H không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh, nguyên đơn không thừa nhận, hợp đồng cho vay tiền không ghi khoản vay là tiền lãi nên HĐXX không có căn cứ xem xét. Bà L thừa nhận lãi suất hai bên thỏa thuận của cả hai khoản vay là 3%/ 1 tháng. Khoản vay 44.000.000đ ngày 01/12/2013 bà đã nhận lãi hết ngày 31/7/2015 là 20 tháng x 1.300.000đ/ tháng = 26.000.000đ (hai mươi sáu triệu đồng). Khoản vay 20.000.000đ ngày 10/4/2014, bà L đã nhận lãi hết ngày 09/8/2015 là 16 tháng x 600.000đ/ tháng = 9.600.000đ (chín triệu sáu trăm nghìn đồng). Số tiền lãi bà H trả làm nhiều lần, nhiều thời điểm khác nhau nên bà L không xác định được mốc thời gian cụ thể. Tuy nhiên bà L đề nghị HĐXX tính lại lãi suất theo quy định của pháp luật kể từ thời điểm cho bà Hường vay tiền, nếu số tiền lãi đã trả vượt quá quy định của pháp luật thì khấu trừ vào khoản tiền gốc mà bà H đã vay. Xét đề nghị của nguyên đơn, HĐXX nhận định, lãi suất 3% do các bên thỏa thuận vượt quá mức lãi suất quy định tại khoản 1, Điều 476 Bộ luật Dân sự 2005, khoản 1 điều này quy định: “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng”. Căn cứ quyết định 2868/QĐ-NHNN ngày 29/11/2010 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cơ bản tại thời điểm các bên thiết lập hợp đồng cho vay tiền bằng đồng Việt Nam là 9,0%/ năm (tức 0,75%/ tháng). Như vậy mức lãi suất bà H phải thanh toán cho bà L tại thời điểm vay nợ sẽ là (9% : 12 tháng x 150% = 1,125%). Bà H vi phạm nghĩa vụ trả nợ từ tháng 8/2015. Ngày 02/6/2017 bà L khởi kiện sau đó rút đơn khởi kiện, Tòa án ra quyết định đình chỉ vụ án số 50/2017/QĐST- DS ngày 30/9/2017. Như vậy, tính đến thời điểm khởi kiện, yêu cầu khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay tài sản còn thời hiệu khởi kiện nên bị đơn phải tiếp tục chịu lãi suất của khoản tiền chậm trả. Nguyên đơn đề nghị tính chung một mức lãi suất theo quy định của pháp luật tại thời điểm cho vay. Xét các đề nghị của nguyên đơn có lợi cho bị đơn nên được xem xét chấp nhận, lãi suất được tính lại và khấu trừ như sau:

[6.1] Đối với khoản vay 44.000.000đ vay ngày 01/12/2013 đến thời điểm trả lãi cuối cùng là ngày 31/7/2015, tổng tiền lãi đã trả được 26.000.000đ. Từ 01/12/2013 đến 31/7/2015 = 20 tháng, lãi được tính lại là: 44.000.000đ x 1.125%/ tháng x 20 tháng = 9.900.000đ (chín triệu chín trăm nghìn đồng). Đã trả 26.000.000đ – 9.900.000đ lãi = 16.100.000đ tiền lãi vượt quá, được trừ vào số tiền gốc đã vay: 44.000.000đ – 16.100.000đ = 27.900.000đ. Tính lãi tiếp của số tiền 27.900.000đ từ ngày 01/8/2015 đến ngày xét xử sơ thẩm (ngày 20/7/2018) là 35 tháng 20 ngày là: 27.900.000đ x 1.125% x 35 tháng + (27.900.000đ x 1.125% : 30 ngày x 20 ngày) = 11.194.875đ (mười một triệu một trăm chín mươi tư nghìn tám trăm bảy mươi lăm đồng).

[6.2] Đối với khoản vay 20.000.000đ vay ngày 10/4/2014 đến thời điểm trả lãi cuối cùng là ngày 09/8/2015, tổng tiền lãi đã trả được 9.600.000đ. Từ 10/4/2014 đến 09/8/2015 = 16 tháng, lãi được tính lại là: 20.000.000đ x 1.125%/ tháng x 16 tháng = 3.600.000đ (ba triệu sáu trăm nghìn đồng). Đã trả 9.600.000đ – 3.600.000đ lãi = 6.000.000đ tiền lãi vượt quá, được trừ vào số tiền gốc đã vay: 20.000.000đ – 6.000.000đ = 14.000.000đ. Tính lãi tiếp của số tiền 14.000.000đ từ ngày 10/8/2015 đến ngày xét xử sơ thẩm (ngày 20/7/2018) là 35 tháng 10 ngày là: 14.000.000đ x 1.125% x 35 tháng + (14.000.000đ x 1.125% : 30 ngày x 20 ngày) = 5.565.000đ (năm triệu năm trăm sáu mươi lăm nghìn đồng).

[7] Bị đơn đề nghị do hoàn cảnh khó khăn nên xin được trả nợ dần cho nguyên đơn nhưng không được nguyên đơn chấp nhận nên cần buộc bị đơn phải trả cho nguyên đơn toàn bộ số tiền nợ một lần ngay sau khi bản án có hiệu lực pháp luật.

[8] Trong hợp đồng ngày 01/12/2013 ghi bên A là Vi Thị L, chứng minh thư của bà L mục họ tên ghi Vi Bích L, tức Vi Thị Bích L, căn cứ đơn xác nhận của Ủy ban nhân dân xã K xác định Vi Thị Liên ghi trong hợp đồng cho vay tiền và Vi Bích Liên, tức Vi Thị Bích Liên ghi trong giấy chứng minh nhân dân là một người. Nội dung này cũng được bị đơn thừa nhận trong quá trình giải quyết vụ án nên HĐXX xác định bà Vi Bích L (tức Vi Thị Bích L) là người có tên Vi Thị L thể hiện trên hợp đồng vay tiền ngày 01/12/2013.

[9] Về án phí dân sự sơ thẩm: yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên nguyên đơn không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm và được nhận lại số tiền tạm ứng án phí đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Sơn Dương. Bị đơn Bùi Thị H phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự và Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí và lệ phí Tòa án, cụ thể bà H phải chịu án phí là: 58.659.875đ x 5% = 2.932.993đ (hai triệu chín trăm ba mươi hai nghìn chín trăm chín mươi ba đồng).

[10] Về quyền kháng cáo: các đương sự có quyền kháng cáo bản án theo quy định tại các điều 271, 273 Bộ luật Tố tụng dân sự.