Bản án 396/2023/DS-PT — Tranh chấp đất đai

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn Lê Văn C có chị Đỗ Thị Ngọc O là người đại diện theo ủy quyền trình bày: Vào năm 1999, ông C có nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông C1 tổng diện tích 4.110m2, tại thửa đất 844, diện tích 3.880m2, mục đích sử dụng đất Lúa và thửa đất 845, diện tích 230m2, mục đích sử dụng đất Thổ, tờ bản đồ số 03, đất tọa lạc ấp T, xã T, huyện T, tỉnh Đồng Tháp và đã được Ủy ban nhân dân huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Lê Văn C vào ngày 16/9/1999. Khi đó không có ai khiếu nại hay tranh chấp. Đến tháng 4/2019 ông C yêu cầu địa chính xã T đến xác định ranh đất tại thửa đất 845, diện tích 230m2 thì gia đình ông H ngăn cản không cho đo đạc và cho rằng đất của ông H. Nay ông C yêu cầu buộc ông H trả lại diện tích đất là 230m2, tại thửa đất số 845, tờ bản đồ số 03, tọa lạc tại ấp T, xã T, huyện T, tỉnh Đồng Tháp.

Ngày 20/5/2021 ông C khởi kiện bổ sung yêu cầu buộc ông H di dời tất cả các cây trồng trên phần đất tranh chấp.

Qua sơ đồ đo đạc hiện trạng đất tranh chấp giữa ông C với ông H ngày 05/11/2021 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện T thì phần đất tranh chấp có diện tích là 213m2, thửa đất số 845, tờ bản đồ số 3, mục đích sử dụng: đất ở tại nông thôn, đất tọa lạc ấp T, xã T, huyện T.

Trong quá trình giải quyết vụ án ông C thay đổi yêu cầu buộc ông H, bà N1, anh T2, anh H3 trả lại quyền sử dụng đất diện tích 213m2, thửa đất số 845, tờ bản đồ số 3, mục đích sử dụng: đất ở tại nông thôn, đất tọa lạc ấp T, xã T, huyện T và di dời 02 cây bạch đàn, 01 cây táo, 01 bụi chuối ra khỏi phần đất trên.

Tại phiên tòa người đại diện theo ủy quyền của ông Lê Văn C là chị Đỗ Thị Ngọc O yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông H, bà N1, anh T2, anh H3 liên đới trả cho hộ ông Cường quyền sử dụng đất diện tích 213m2, thửa đất số 845, tờ bản đồ số 3, mục đích sử dụng: đất ở tại nông thôn, đất tọa lạc ấp T, xã T, huyện T (theo bản đồ địa chính chính quy phần đất tranh chấp thuộc một phần thửa 88, tờ bản đồ số 13) và di dời 02 cây bạch đàn; 01 cây táo; 01 bụi chuối ra khỏi phần đất trên.

Bị đơn Huỳnh Văn H trình bày: Qua yêu cầu của ông C, ông H không thống nhất vì ông H không có chuyển nhượng đất cho với ông C. Nguồn gốc đất tranh chấp của vợ chồng ông H, bà N1 nhận chuyển nhượng của ông T4 vào năm 1995 - 1996 không có giấy tờ. Vợ chồng ông H, bà N1 sử dụng từ đó cho đến nay. Năm 1997 cụ L3 (mẹ ông H) và ông H chỉ chuyển nhượng phần đất ruộng của ông H cho ông C1 diện tích 3.880m2, thửa đất số 844, tờ bản đồ 03 để trừ nợ của ông C1, còn quyền sử dụng đất diện tích 230m2, thửa đất số 845 thì ông H không có chuyển nhượng cho ông C1. Theo hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 17/12/1997, ông H thừa nhận ông H có ký tên vào hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên và các giấy tờ liên quan đến hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên nhưng ông H cho rằng không nghe đọc lại và cũng không có đọc lại mà thống nhất ký tên.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Phan Thị N1 trình bày: Nguồn gốc đất tranh chấp của vợ chồng bà N1 và ông H mua của ông T4 sau khi kết hôn vào năm 1996, đến năm 1999 mới được Ủy ban nhân dân huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích tổng cộng là 15.896m2, thuộc các thửa số 73, 131, 199, 844, 845, 846, tờ bản đồ số 03, tọa lạc tại xã T, huyện T. Sau đó vợ chồng bà N1, ông H dời nhà ra ở trên phần đất thổ tại thửa 845, 846. Năm 1997 cụ L3 mẹ chồng bà N1 và ông H chỉ chuyển nhượng phần đất ruộng cho ông C1 diện tích 3.880m2, thửa đất số 844, tờ bản đồ 03 để trừ nợ cho ông C1, còn quyền sử dụng đất diện tích 230m2, thửa đất số 845 thì ông H không có chuyển nhượng cho ông C1. Từ trước đến nay bà N1 không có chuyển nhượng đất cho ông C1 hay ông C gì cả, trong hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 17/12/1997 bà N1 cũng không có ký tên chuyển nhượng đất cho ông C1, nên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên không hợp pháp. Do đó, qua yêu cầu của ông C, bà N1 không đồng ý vì đất này của gia đình bà N1.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Huỳnh Khắc T2 trình bày: Qua yêu cầu của ông C, anh T2 không đồng ý vì nguồn gốc đất là của cha mẹ anh T2 là ông H, bà N1 tạo lập ra lúc anh T2 còn nhỏ, sau khi ông C khởi kiện tranh chấp thì anh T2 có tìm hiểu và biết được mẹ anh T2 là bà N1 không có ký bất cứ thủ tục chuyển nhượng nào cho ông C1 hay ông C. Do đó, anh T2 không đồng ý theo yêu cầu của ông Lê Văn C.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Huỳnh Quốc H3 trình bày: Qua yêu cầu của ông C, anh H3 không đồng ý vì nguồn gốc đất là của cha mẹ anh H3 là ông H, bà N1 tạo lập ra lúc anh H3 chưa sinh ra, sau khi ông C khởi kiện tranh chấp thì anh H3 có tìm hiểu và biết được mẹ anh H3 là bà N1 không có ký bất cứ thủ tục chuyển nhượng nào cho ông C1 hay ông C. Do đó, anh H3 không đồng ý theo yêu cầu của ông Lê Văn C.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Lê Thị L1 có chị Đỗ Thị Ngọc O là người đại diện theo ủy quyền trình bày: Bà L1 là thành viên trong hộ của ông C khi ông C được cấp đất, phần đất trên là của hộ gia đình, nay ông C khởi kiện yêu cầu gia đình ông H, bà N1, anh T2, anh H3 di dời các cây trồng trên đất để trả đất lại cho ông C thì bà L1 cũng thống nhất theo yêu cầu khởi kiện của ông C.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Lê Văn Bé T đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Lê Thị Bé H1, Lê Thị Bé B, Lê Thị Bé N, Lê Thị M, Nguyễn Thanh H2, Nguyễn Văn T1 trình bày: Anh Bé T và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Bé H1, Bé B, Bé N, Lê Thị M, H2, T1 là thành viên trong hộ của ông C khi ông C được cấp đất, phần đất trên là của hộ gia đình, nay ông C khởi kiện yêu cầu gia đình ông H, bà N1, anh T2, anh H3 di dời các cây trồng trên đất để trả đất lại cho ông C thì anh B1 T và những người được anh B1 T đại diện theo ủy quyền cũng thống nhất theo yêu cầu khởi kiện của ông C.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Lê Thanh C1 trình bày: Vào ngày 17/12/1997 ông C1 có nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông H, diện tích tổng cộng là 4.110m2, tại thửa đất số 844, diện tích 3.880m2, mục đích sử dụng: đất lúa và thửa đất số 845, diện tích 230 m2 mục đích sử dụng: đất thổ, tờ bản đồ số 03, đất tọa lạc ấp T, xã T với giá chuyển nhượng là 41 (Bốn mươi mốt) chỉ vàng 24 Kara 9 tuổi 8. Khi đó, ông C1 giao đủ vàng và nhận đất sử dụng không ai tranh chấp (kể cả bà Phan Thị N1 cũng không tranh chấp). Đến năm 1999, giữa ông C1 với ông H làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên, đến ngày 12/8/1999 thì ông C1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đến ngày 30/8/1999, ông C1 chuyển nhượng toàn bộ diện tích trên cho ông C với giá 30 chỉ vàng (giá hợp đồng chuyển nhượng là 2.000.000 đồng), khi ông C1 chuyển nhượng lại diện tích đất trên cho ông C thì cũng không ai tranh chấp. Trong vụ án này ông C1 không có yêu cầu hay tranh chấp gì.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Huỳnh Thị N2 trình bày: Thống nhất toàn bộ theo lời trình bày của ông C1 không trình bày gì thêm.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân huyện T: Không ý kiến.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số: 03/2023/DS-ST ngày 12 tháng 4 năm 2023 của Tòa án nhân dân huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp đã quyết định:

Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Lê Văn C.

Buộc ông H, bà N1, anh T2, anh H3 có nghĩa vụ liên đới trả cho hộ ông Lê Văn Cường q sử dụng đất diện tích là 213m2, thuộc thửa đất số 845, tờ bản đồ số 3 (theo bản đồ địa chính chính quy diện tích đất tranh chấp thuộc một phần thửa 88, tờ bản đồ số 13), mục đích sử dụng: đất ở tại nông thôn, đất tọa lạc tại ấp T, xã T, huyện T (H ông Lê Văn C được thực hiện các quyền theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 đối với phần diện tích 103m2) và buộc H, bà N1, anh T2, anh H3 có nghĩa vụ liên đới chặt đốn, di dời bằng mọi hình thức 02 cây bạch đàn; 01 cây táo và 01 bụi chuối ra khỏi phần đất trên.

Phần đất, có vị trí như sau:

Từ mốc M1 đến mốc M2 đến mốc M3 dài 22,36m

Từ mốc M3 đến mốc M4 dài 10m

Từ mốc M4 đến mốc M5 đến mốc M6 dài 20,79m

Từ mốc M6 đến mốc M1 dài 10 m

(Có biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 29-12-2020; Sơ đồ đo đạc ngày 15-3-2021; Công văn số: 998/CNVPĐKĐĐ ngày 06-12-2021; Sơ đồ đo đạc ngày 05-11-2021; Công văn số: 117/CNVPĐKĐĐHTH-KTĐC ngày 07-02-2023 kèm theo).

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về chi phí tố tụng, án phí dân sự sơ thẩm, quyền kháng cáo theo quy định.

Ngày 27/4/2023 ông Huỳnh Văn H, bà Phan Thị N1 kháng cáo yêu cầu hủy toàn bộ bản án sơ thẩm số: 03/2023/DS-ST ngày 12 tháng 4 năm 2023 của Tòa án nhân dân huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp. Lý do, diện tích 213m2 thửa 845 là tài sản chung hình thành trong thời kỳ hôn nhân giữa bà N1 và ông H, bà N1 không chuyển nhượng cho ông C1, đề nghị tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 17/12/1997 vô hiệu.

Tại phiên tòa phúc thẩm,

Ông Lê Văn C có chị Đỗ Thị Ngọc O là người đại diện theo ủy quyền trình bày: Ông C giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, không đồng ý yêu cầu kháng cáo của ông H, bà N1. Khi nhận chuyển nhượng đất của ông C1 thì ông C1 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông C1 có đến xác định vị trí đất và giao đất cho ông C, thời điểm này là đất trống không có người sử dụng, ông H, bà N1 có biết nhưng không tranh chấp nên ông C là người thứ ba ngay tình được pháp luật bảo vệ. Từ khi nhận chuyển nhượng, được cấp quyền sử dụng đất không ai tranh chấp với hộ ông C. Ông C trực tiếp quản lý đất, thường xuyên tới lui thăm đất, có nộp thuế sử dụng đất hàng năm, do chưa có nhu cầu sử dụng nên ông C để đất trống, hộ ông H, bà N1 không có sử dụng đất của ông C.

Ông Huỳnh Văn H có chị Phan Mỹ L là người đại diện theo ủy quyền trình bày: Hộ ông H năm 1997 gồm cụ L3, ông H và bà N1. Nguồn gốc đất tranh chấp là của ông H, bà N1 nhưng cụ L3 là người có quyền quyết định. Cụ L3 có nợ ông C1 vốn và lãi là 41 chỉ vàng nên cụ L3 và ông H có ký hợp đồng chuyển nhượng ngày 17/12/1997, không đọc lại nội dung, đã giao đất và trừ nợ xong nhưng chỉ thỏa thuận chuyển nhượng thửa 844, giá 07 chỉ vàng/công để nợ, không biết trừ được bao nhiêu nợ, còn nợ lại 17 chỉ vàng, đến năm 2000 ông H chuyển nhượng đất cho ông Trương Thanh L4 thửa 131 và đã trả xong 17 chỉ vàng cho ông C1, không thỏa thuận chuyển nhượng thửa 845, không biết và không nhận Quyết định thu hồi đất số 630 của Ủy ban nhân dân huyện T. Cụ L3 là người giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ, năm 2000 cụ L3 cho người khác (không biết họ và tên, địa chỉ) mượn quyền sử dụng đất thế chấp cho ngân hàng vay tiền và ông H là người đứng tên vay tiền của Ngân hàng và vợ chồng ông H, bà N1 ký tên trên hợp đồng, đến khi ông C yêu cầu xác định ranh đất mới biết đã chuyển nhượng diện tích 230m2 nhưng đất này từ trước đến nay gia đình ông H vẫn sử dụng đất làm chuồng bò, trồng cây, làm lối đi ra phía sau và có nộp thuế nên ông H giữ nguyên yêu cầu kháng cáo và bổ sung yêu cầu kháng cáo hủy bản án sơ thẩm do vi phạm tố tụng, yêu cầu định giá lại tài sản, yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông H, cụ L3 với ông C1, bà N2; giữa ông C1, bà N2 với ông C là vô hiệu; hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Lê Thanh C1, Lê Văn C tại thửa 845. Ông H và bà N1 không có nộp đơn khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với ông C1, bà N2 và ông C. Ông H có thực hiện thủ tục đăng ký tách thửa 73, cấp đổi thửa 199, tờ bản đồ số 3 theo quy định vào năm 2020, 2021, các nội dung còn lại đồng ý với lời trình bày của bà N1.

Bà Phan Thị N1 có bà Phan Mỹ L là người đại diện theo ủy quyền trình bày: Bà N1 và ông H sống chung từ năm 1986 đến năm 1994 mới tổ chức lễ cưới. Thửa 845 là tài sản chung của vợ chồng do nhận chuyển nhượng của ông T4 (chết) và bà N4 (chết) vào năm 1995. Sau khi hộ ông H được Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì cụ L3 (mẹ ông H) là người quản lý giấy, từ năm 2000 cụ L3 cho người khác mượn giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thế chấp vay tiền, ông H và bà N1 đồng ý và tự nguyện ký hồ sơ thế chấp quyền sử dụng đất. Bà N1 không biết và không nhận được Quyết định 630, không chuyển nhượng thửa 845 và không thấy ai đến đo đạc giao đất như lời trình bày của ông C. Ông H chuyển nhượng đất cho ông C1 và ký hợp đồng chuyển nhượng trong đó có thửa 845 không báo cho bà N1 biết. Thành viên hộ ông H có cụ L3, ông H, bà N1. Các nội dung khác bà N1 thống nhất với lời trình bày nêu trên của ông H.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông H, bà N1 trình bày bản luận cứ ngày 22/8/2023 và đề nghị: Ông H và bà N1 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa 845 theo quy định Luật đất đai năm 1993 và Điều 3 Nghị định 17/1999/NĐ-CP của Chính phủ thì không đủ điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất; điều kiện chủ thể đây là tài sản chung của vợ chồng mà bà N1 không ký tên, do ông H tự định đoạt là trái quy định; người sử dụng đất giáp ranh gồm Nguyễn Thị C2, Võ Bửu Q, Trần Văn S, Huỳnh Văn H không ký tên vào biên bản đo đạc xác định ranh đất; từ năm 1996 đến nay phần đất này do ông H, bà N1 quản lý sử dụng; ông C không xác định được ranh đất cho đến khi ông H xác định mới đo đạc được nên hợp đồng chuyển nhượng ngày 17/12/1997 bị vô hiệu. Đồng thời ông H, bà N1 không nhận được Quyết định số 630/QĐ-UB ngày 06/7/1999 của Ủy ban nhân dân huyện T, theo quy định của pháp luật đất đai năm 1993 tại Điều 26, 27 thì không thuộc đối tượng bị thu hồi đất, hồ sơ chuyển nhượng và cấp quyền sử dụng đất cho nhiều sai sót. Bản án sơ thẩm áp dụng pháp luật tranh chấp không đúng mà phải áp dụng Luật đất đai năm 1993 để giải quyết tranh chấp này. Đề nghị hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, bổ sung kháng cáo yêu cầu định giá lại diện tích đất tranh chấp, hủy hợp đồng chuyển nhượng đất giữa H, cụ L3 với ông C1, giữa C1 với C và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông C1, ông C.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Tháp giữ nguyên Quyết định kháng nghị.

Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Tháp phát biểu ý kiến về vụ án như sau:

- Về tố tụng: Từ khi thụ lý vụ án và tại phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, Hội đồng xét xử và Thư ký phiên tòa cũng như các đương sự đều thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan kháng cáo bản án sơ thẩm trong thời hạn luật định.

- Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của ông H, bà N1, giữ y quyết định của bản án sơ thẩm.

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ kết quả tranh tụng tại phiên tòa của các đương sự, ý kiến phát biểu của vị Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Về sự có mặt, vắng mặt của các đương sự: Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Lê Thị Bé H1, Lê Thị Bé N, Lê Thị M, Nguyễn Thanh H2, Nguyễn Văn T1 có anh Lê Văn Bé T là người đại diện theo ủy quyền, anh Lê Văn Bé T, Ủy ban nhân dân huyện T có đơn xin vắng mặt; anh Huỳnh Khắc T2, Huỳnh Quốc H3 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt không có lý do. Việc xét xử vắng mặt các đương sự phù hợp quy định tại Điều 296 của Bộ luật tố tụng dân sự nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự theo quy định.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Áp dụng khoản 1 Điều 308 của Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 26 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Không chấp nhận kháng cáo của ông Huỳnh Văn H, bà Phan Thị N1.

Giữ nguyên bản án sơ thẩm số: 03/2023/DS-ST ngày 12 tháng 4 năm 2023 của Tòa án nhân dân huyện Tân Hồng.

1. Căn cứ các Điều 164, 166, 288, 500, 501, 502, 503 của Bộ luật Dân sự năm 2015; các Điều 26, 66, 100, 106, 203 của Luật Đất đai năm 2013.

Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Lê Văn C.

Buộc ông Huỳnh Văn H, bà Phan Thị N1, anh Huỳnh Khắc T2, anh Huỳnh Quốc H3 có nghĩa vụ liên đới chặt đốn, di dời bằng mọi hình thức 02 cây bạch đàn; 01 cây táo và 01 bụi chuối trả cho hộ ông Lê Văn Cường q sử dụng diện tích đo đạc thực tế 213m2 (trong phạm vi các mốc M1 – M2 – M3 – M4 – M5 – M6 về mốc M1 theo Sơ đồ đo đạc ngày 05/11/2021 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện T) thuộc thửa đất số 845, tờ bản đồ số 3 (theo bản đồ địa chính chính quy diện tích đất tranh chấp thuộc một phần thửa 88, tờ bản đồ số 13), mục đích sử dụng: đất ở tại nông thôn, đất tọa lạc tại ấp T, xã T, huyện T, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho hộ ông Lê Văn C đứng tên.

Hộ ông Lê Văn C được đến cơ quan có thẩm quyền thực hiện đăng ký, điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quyết định của bản án và được thực hiện các quyền theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 đối với phần diện tích 103m2 (hành lang an toàn đường bộ).

(Kèm theo Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 29/12/2020, Sơ đồ đo đạc ngày 05/11/2021; Công văn số: 998/CNVPĐKĐĐ ngày 06/12/2021; Công văn số: 117/CNVPĐKĐĐHTH-KTĐC ngày 07/02/2023 kèm theo).

2. Về án phí phúc thẩm: Ông Huỳnh Văn H và bà Phan Thị N1 mỗi người phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm nhưng được khấu trừ vào số tiền 600.000 đồng đã nộp tạm ứng án phí theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0011240 ngày 28/4/2023 tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp. Ông H, bà N1 đã nộp xong tiền án phí phúc thẩm.

3. Các phần khác tại phần quyết định của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

5. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự; Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.