Bản án 384/2024/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘICHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Bà Huỳnh Thị Như Hà

Các Thẩm phán: Bà Lê Thị Anh Minh.

Bà Trần Thị Thủy.

- Thư ký phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Cẩm Nhung – Thư ký Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Bà Mai Thị Thanh Hoà - Kiểm sát viên.

Vào ngày 04 tháng 4 năm 2024 và ngày 03 tháng 5 năm 2024 tại trụ sở Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 151/2024/TLPT-DS ngày 23/01/2024 về việc “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản”.

Do Bản án dân sự sơ thẩm số 739/2023/DS-ST ngày 27 tháng 9 năm 2023 của Tòa án nhân dân quận D bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 682/2024/QĐPT-DS ngày 19 tháng 02 năm 2024, Quyết định hoãn phiên toà số 2796/2024/QĐ-PT ngày 12 tháng 3 năm 2024 và Quyết định tạm ngừng phiên toà số 4363/2024/QĐPT-DS ngày 04 tháng 4 năm 2024 giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Ông Tạ Vĩnh A, sinh năm 1994, (Xin vắng mặt);

Địa chỉ: 29 Lô Q B, phường C, quận D, Thành phố Hồ Chí Minh.

Bị đơn: Bà Đỗ Ngọc E, sinh năm 1992, (Có mặt).

Địa chỉ: Căn hộ 12A-02 Block AK1, Chung cư G, H, số 77 I, phường C, quận D, Thành phố Hồ Chí Minh. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Nguyễn Xuân L, sinh năm 1981, (Có mặt). Địa chỉ: Căn hộ 12A-02 Block AK1, Chung cư G, H, số 77 I, phường C, quận D, Thành phố Hồ Chí Minh.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn Ông Tạ Vĩnh A trình bày: Ông và Bà Đỗ Ngọc E là chị em bà con, do có quen biết nên Ông A có cho Bà E vay tiền nhiều lần. Để xác định rõ số tiền vay Bà E còn nợ, thời hạn thanh toán và lãi suất đối với số tiền còn nợ, ngày 30/6/2022 Ông A và Bà E có ký hợp đồng vay tiền tại Văn phòng công chứng K, với nội dung Ông A cho Bà E vay số tiền 650.000.000 đồng (sáu trăm năm mươi triệu đồng), thời hạn vay là 46 tháng (kể từ ngày 01/07/2022 đến ngày 25/05/2026) với lãi suất 20%/năm và giao kết là Bà E phải trả gốc và lãi cho Ông A hằng tháng ít nhất là 20.000.000 đồng chậm nhất là vào ngày 25 đến ngày 30 hàng tháng. Bà E có xác nhận đã nhận đủ số tiền 650.000.000 đồng (Sáu trăm năm mươi triệu đồng) tại khoảng trống cuối trang 2 của hợp đồng vay ngày 30/06/2022. Sau khi ký hợp đồng, Bà E đã trả cho Ông A nhiều lần với tổng cộng số tiền là 60.000.000 đồng (Sáu mươi triệu đồng), cụ thể:

- Ngày 01/7/2022, Bà E trả 10.000.000 đồng;

- Ngày 26/7/2022, Bà E trả 5.000.000 đồng;

- Ngày 31/7/2022, Bà E trả 5.000.000 đồng;

- Ngày 17/10/2022, Bà E trả 10.000.000 đồng;

- Ngày 18/10/2022, Bà E trả 10.000.000 đồng;

- Ngày 31/10/2022, Bà E trả 10.000.000 đồng;

- Ngày 30/11/2022, Bà E trả 10.000.000 đồng. Từ 30/11/2022 đến nay, Bà E không thực hiện trả nợ theo hợp đồng vay tiền ngày 30/6/2022. Mặc dù ông đã nhiều lần nhắc nhở nhưng Bà E vẫn không có thiện chí trả nợ. Căn cứ theo Điều 2 của hợp đồng vay tiền đã ký kết giữa hai bên: “Nếu đến hạn mà bên vay (bên B) không trả đủ số tiền đã vay cho bên cho vay (bên A) mà hai bên không có thỏa thuận gì khác thì bên cho A có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền yêu cầu xét xử buộc bên B phải trả cho bên A toàn bộ số tiền vay nêu trên cùng với lãi suất và các chi phí phát sinh khác (nếu có) theo các quy định pháp luật”.

Nhận thấy việc Bà E không thực hiện đúng cam kết theo hợp đồng đã ký gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Vì vậy, Ông A khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc Bà E trả cho ông số tiền nợ gốc còn lại là 590.000.000 đồng; yêu cầu Bà E trả tiền lãi tính từ ngày 01/12/2022 cho đến ngày 27/9/2023 (làm tròn 09 tháng) trên số nợ 590.000.000 đồng với lãi suất đã thỏa thuận là 1,6%/tháng, số tiền lãi là: 84.960.000 đồng. Trả một lần ngay khi bản án của Tòa án có hiệu lực pháp luật.

Bị đơn - Bà Đỗ Ngọc E trình bày:

Năm 2018, bà có vay của Ông Tạ Vĩnh A tổng số tiền là 400.000.000 đồng với lãi suất là 10-12%/tháng tương đương 40-42 triệu/tháng. Đến năm 2021, bà có mượn thêm 200.000.000 đồng với lãi suất là 9%/tháng, tương đương 18 triệu/tháng. Tổng nợ là 600.000.000 đồng. Tháng 6 năm 2022, bà vỡ nợ nên có gọi đàm phán xin hoàn lại tiền gốc là 600.000.000 đồng, nhưng Ông A không đồng ý và có hành động tạt sơn làm nhà bà bán giá thấp. Đến khi bà mang thai được 08 tháng thì Ông A ép bà ra văn phòng công chứng ký giấy vay 650.000.000 đồng, bao gồm 50.000.000 đồng tiền lãi tháng 6 năm 2022. Sau khi ký hợp đồng vay và cam kết thanh toán 20.000.000 đồng bao gồm lãi và gốc. Do bà đang thai sản nên có nói trong 06 tháng thai sản sẽ thanh toán không đều 20.000.000 đồng do chưa đi làm, có thể sẽ thanh toán từ 5-20 triệu/tháng, sau thai sản sẽ thanh toán đều lại, Ông A đã đồng ý. Nhưng sau 04 tháng thai sản Ông A đã nhận đủ 60.000.000 đồng nhưng vẫn nói bà không thanh toán và bắt chồng và em gái bà hành hung. Bà E có trình báo cơ quan chức năng, yêu cầu Ông A công khai xin lỗi, bà sẽ tiếp tục thanh toán số nợ còn lại khi Ông A xin lỗi và bồi thường tiền thuốc cho người thân của bà. Nhưng bà không nhận được phản hồi từ Ông A. Bà E có ý kiến không đồng ý thanh toán tiếp số tiền còn nợ, vì số tiền lãi bà trả trong 04 năm bà vay của Ông A đã vượt số tiền vay.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – ông Nguyễn Xuân L trình bày: Ông là chồng của Bà Đỗ Ngọc E. Việc vay tiền giữa Ông A và Bà E từ rất lâu và ông không biết, chỉ đến khi Ông A ép vợ của ông viết giấy vay tiền tại văn phòng công chứng thì sau đó ông mới biết được. Theo ông được biết việc vay tiền của Bà E được thực hiện nhiền lần với số tiền lãi rất cao, Ông A đã nhiều lần uy hiếp vợ của ông là Bà E để ký hợp đồng vay tiền. Việc vay mượn tiền giữa Ông A và Bà E là việc vay mượn riêng của Bà E, không liên quan đến ông.

Bản án dân sự sơ thẩm số 739/2023/DS-ST ngày 27 tháng 9 năm 2023 của Tòa án nhân dân quận D, Thành phố Hồ Chí Minh đã tuyên:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ông Tạ Vĩnh A. Buộc Bà Đỗ Ngọc E phải trả cho Ông Tạ Vĩnh A tổng số tiền 674.960.000 đồng (sáu trăm bảy mươi bốn triệu chín trăm sáu mươi nghìn đồng), trong đó tiền nợ gốc là 590.000.000 đồng (năm trăm chín mươi triệu đồng), tiền lãi trên nợ gốc là 84.960.000 đồng (tám mươi bốn triệu chín trăm sáu mươi nghìn đồng) theo hợp đồng vay tiền công chứng số 004917 ngày 30/6/2022 tại Văn phòng công chứng K. Trả một lần ngay sau khi bản án có hiệu lực pháp luật. Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm (ngày 28/9/2023) cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Ngoài ra bản ra án sơ thẩm còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo của đương sự. Ngày 10/10/2023, bị đơn Bà Đỗ Ngọc E kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm: Nguyên đơn Ông A có đơn xin xét xử vắng mặt và trình bày: Đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm. Đối với các tờ sao kê do Bà E trình bày và cung cấp chuyển tiền từ tài khoản Bà E qua tài khoản Ngân hàng BIDV của ông. Ông xác định đây là các khoản tiền Bà E trả tiền vay của ông trước đó; lúc trước mượn thì không có gi giấy tờ gì, khi trả thì Bà E chuyển khoản trả cho ông. Sau đó Bà E vỡ nợ nên ngày 30/6/2022 hai bên mới xác nhận toàn bộ số tiền vay và ra công chứng ký hợp đồng. Do vậy ông không đồng ý với yêu cầu của bị đơn cho rằng các khoản tiền chuyển khoản là tiền lãi và trừ hết vào số tiền vay. Bị đơn, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn trình bày: Thực tế Bà E vay tiền của Ông A từ năm 2018, vay hai khoản tiền: Một lần 200 triệu đồng và một lần 400 triệu đồng. Tổng cộng là 600 triệu đồng. Căn cứ các bản sao kê tài khoản ngân hàng BIDV và Ngân hàng ACB thì bị đơn đã thanh toán cho nguyên đơn tổng số tiền là 2.216.512.750đ; Mặc dù giữa bên nguyên đơn và bị đơn có ký hợp đồng vay tài sản có công chứng số 004917 quyển số 06/2022/TP/CC-SCC/HĐGD ngày 30/6/2022 nhưng phía bên cho vay không giao số tiền 650 triệu đồng cho bên vay, hợp đồng vay trên là giao dịch giả cách nhằm che giấu giao dịch vay trước đó diễn ra từ năm 2018, 2021 nên giao dịch này bị vô hiệu. Đề nghị hội đồng xét xử sửa án sơ thẩm, bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên bố hợp đồng vay tài sản vô hiệu.

Về thủ tục tố tụng: Theo đơn khởi kiện, nguyên đơn yêu cầu tuyên hủy hợp đồng vay tiền số 004917, quyển số 06/2022/CC-SCC/HĐGD ngày 30/6/2022 do văn phòng công chứng K chứng nhận vì Bà E trả nợ gốc và lãi hàng tháng không theo giao kết trong hợp đồng;

Yêu cầu Bà E trả lại tiền gốc 650 triệu đồng;

Buộc Bà E trả tiền lãi các tháng 7, 8, 9, 10, 11 năm 2022.

Tòa cấp sơ thẩm đã thụ lý các yêu cầu trên theo thông áo thụ lý 435/TB-TLVA ngày 28/12/2022 nhưng bản án sơ thẩm không xem xét giải quyết yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc tuyên hủy hợp đồng vay tiền theo yêu cầu trên là thiếu sót, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của đương sự.

Do đó trong trường hợp không thể sửa chữa, bổ sung bản án sơ thẩm, đề nghị hội đồng xét xử hủy án sơ thẩm.

Việc cho vay tiền của nguyên đơn có dấu hiệu cho vay nặng lãi, có mức lãi suất từ 10- 12%/tháng, vượt quá 5 lần so với quy định; đề nghị hội đồng xét xử, Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xem xét chuyển cơ quan cảnh sát điều tra về tội cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự.

Về giải quyết hậu quả do giao dịch dân sự vô hiệu: Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận từ bị đơn, buộc nguyên đơn trả lại cho bị đơn số tiền 2.216.512.750đ-600.000.000đ=1.616.512.750đ.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

Ông Nguyễn Xuân L: Đề nghị Toà án không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Ông A vì trước đây Bà E chỉ có vay 600 triệu đồng nhưng đã chuyển khoản trả cho Ông A rất nhiều. Đồng ý với ý kiến và yêu cầu của Bà E.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tham dự phiên tòa phát biểu ý kiến như sau:

Về hình thức: Tòa án cấp phúc thẩm đã thực hiện đúng các quy định pháp luật tố tụng dân sự từ khi thụ lý đến khi xét xử. Tại phiên tòa phúc thẩm cho đến trước khi nghị án, Hội đồng xét xử phúc thẩm đã tiến hành phiên tòa đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự; các đương sự trong vụ án đã chấp hành đúng quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của mình.

Về thời hạn kháng cáo của các đương sự là còn trong hạn luật định.

Về nội dung kháng cáo của bị đơn: Cấp sơ thẩm đã xem xét đánh giá đầy đủ, đúng quy định các yêu cầu của đương sự; yêu cầu kháng cáo của bị đơn là không có cơ sở, đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm.