Bản án 38/2020/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Tại đơn khởi kiện, quá trình tham gia tố tụng và tại phiên tòa, nguyên đơn ông Trần Xuân H và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Bà Trần Thị Lan H , đại diện theo ủy quyền của chị L và anh T thống nhất trình bày:

Về nguồn gốc thửa đất số 4, tờ bản đồ số 65 tại tổ 6, Đ, phường L, thành phố N là đất của cụ Trần Xuân B và cụ Nguyễn Thị T. Cụ B mất năm 1960. Khoảng năm 1977 cụ T bán mảnh đất vườn trồng gai diện tích 275m2 (có địa chính phường xuống chứng kiến nhưng không đo đạc, cắm mốc) cho bà Lê Thị H1, bà Lê Thị H1 bán cho ông Nguyễn Văn T1, năm 1982 ông Nguyễn Văn T1 bán cho ông Phạm Đình Q . Sau này Cụ T có chia cho vợ chồng ông 1 cái ao diện tích là 998m2 bên cạnh phần đất bán cho nhà ông Q . Đến năm 1995, ông H cho anh trai là ông Trần Xuân D 340m2. Quá trình sử dụng từ khi được mẹ chia đất, hàng năm gia đình ông vẫn nộp thuế cho Nhà nước. Phần đất này chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Năm 2000 gia đình ông đã san lấp thấp hơn vườn nhà ông Q . Khoảng năm 2005 ông Q xây tường bao phía trước nhà ông Q, khi xây gia đình ông không biết, đến khi tường bị đổ thì gia đình ông mới biết và đã yêu cầu ông Q không được xây lấn sang đất nhà ông, nhưng ông Q nói đã mua một sào thì xây đúng như vậy, nếu sau này thừa thì trả lại và tiếp tục đổ bê tông làm móng sang phần đất nhà ông để xây hoàn thiện tường bao, vì vậy đã lấn sang phần đất nhà ông, diện tích khoảng 10m2-12m2, vị trí phía Nam đất nhà ông Q, giáp nhà nhà ông N,theo hai cạnh vuông góc của thửa đất số 18 diện tích 109,5 m2. Nay ông yêu cầu ông Q trả lại cho ông diện tích đất trên;

Đồng thời, phần đất sau nhà ông Q (anh Q ), hiện nay là thửa số 155, tờ bản đồ số 54 tại tổ 6, Đ, phường L, thành phố N đứng tên Chị Phạm Thị Thanh Q diện tích 76,5m2 hiện vẫn là thùng trũng và phần đất này cũng thuộc phần đất ông đã được bố mẹ ông để lại cho. Ông xác định trước đây mẹ ông có bán cho nhà ông Q 01 mảnh vườn trồng gai, mặc dù khi bán không xác định mốc giới, nhưng theo bản đồ năm 1977 chỉ có diện tích là 275 m2, nên không bán phần đất thùng trũng này. Trong quá trình sử dụng gia đình anh Q (con ông Q), đã chia tách cho Chị Phạm Thị Thanh Q chính vì vậy, hiện nay tổng diện tích đất nhà ông Q là 408 m2. Phần đất dôi dư so với diện tích 275m2 thể hiện tại bản đồ năm 1977 là đất lấn chiếm của gia đình ông, nên ông yêu cầu trả lại. Đối với phần công trình phụ phía đông nhà anh Q đã xây lấn chéo sang đất nhà ông một cạnh khoảng 50 cm, một cạnh khoảng 70 cm nên ông yêu cầu dỡ bỏ trả lại phần đất này.

* Tại bản tự khai và quá trình tố tụng bị đơn là Anh Phạm Đình Q đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của bà C , người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Chị Phạm Thị Thúy Q1 và anh Đặng Hồng S đại diện theo ủy quyền của chị Q, chị Q2 cùng thống nhất trình bày: Năm 1982, bố anh (ông Q) mua của ông Nguyễn Văn T1 một mảnh đất 14 thước, các anh chị được biết trước đây ông T mua lại của bà H1, bà H1 mua của bà T (mẹ ông H) là mảnh đất vườn trồng gai xung quanh có dậu tre hóp, tại địa chỉ tổ 6, Đ, phường L, thành phố N. Khi mua hai bên có viết giấy nhượng đất và nhà ở đã được Ủy ban nhân dân phường L xác nhận, tuy nhiên khi mua bán hai bên không xác định rõ ranh giới, mốc giới và diện tích đất cụ thể bao nhiêu. Trước đây có một ngõ đi chung phía Đông Nam phần đất của gia đình giáp nhà ông D. Năm 1994 do lối đi trước nhỏ và khó đi nên bố anh đã mua thêm đất của ông X dài 12 m, rộng 1,5 m (nay là thửa đất số 154, tờ bản đồ số 54) làm lối đi riêng như hiện nay, có xác nhận của chính quyền địa phương. Đến năm 2004 Ban giải phóng mặt bằng xây dựng khu tái định cư Đtiến hành khảo sát đo đạc toàn bộ diện tích đất và kiểm kê tài sản trên đất, đã có biên bản xác định ranh giới, mốc giới thửa đất (các bên liên quan đều đã ký giáp ranh) vì vậy năm 2005 đã có hồ sơ kỹ thuật thửa đất, từ đó gia đình mới biết diện tích đất thực tế đang sử dụng có tổng diện tích là 408,5m2. Hàng năm gia đình vẫn nộp thuế sử dụng đất đầy đủ. Khoảng năm 2004, gia đình có xây dựng tường bao phía Nam mảnh đất, trong đó có 01 phần phía Tây Nam giáp với đất vườn (thửa 18) nhà ông H. Khi xây dựng có sự thống nhất của hai bên, trong đó bà H (vợ ông H) đã trực tiếp đến tận nơi để xác định ranh giới, gia đình anh đã xây theo hàng cọc đúng như vị trí bà H chỉ. Từ đó đến nay, gia đình các anh chị sử dụng ổn định và không ai có ý kiến, tranh chấp hay khiếu kiện gì.

Về thửa đất số 155 tờ bản đồ số 54. Vào năm 2004 khi có qui hoạch khu đô thị bố anh đã làm thủ tục tách thửa cho con gái là chị Phạm Thị Thanh Q, phần đất này từ trước đến nay vẫn thuộc đất vườn gai và do bố anh mua lại từ ông Nguyễn Văn T1 chứ không liên quan gì đến gia đình ông H. Từ năm 1983 gia đình đã đào đất đóng gạch để xây nhà hiện tại nên hiện trạng có một phần đất trũng hơn so với chỗ khác. Hiện nay thửa đất vẫn giữ nguyên hiện trạng như lúc mua và theo bản đồ năm 1977 là cả vườn trồng gai. Xung quanh thửa đất có đoạn tường bao giáp nhà ông H do chính gia đình ông H xây, đoạn tường bao giáp nhà bà V do chính gia đình nhà bà V xây, đoạn tường bao giáp nhà anh T do chính gia đình anh T xây. Các anh chị khẳng định gia đình các anh chị không lấn đất của bất cứ ai, mà vẫn sử dụng ổn định từ năm 1982 đến nay không có tranh chấp gì. Việc dôi dư là do việc đo đạc thủ công ngày xưa không chính xác như hiện nay. Việc ông H cho rằng diện tích đất của gia đình các anh chị dôi dư là do lấn chiếm đất nhà ông H là không thể chấp nhận được.

* Tại biên bản lấy lời khai bà Trần Thị T (vợ ông X ) là người làm chứng trình bày: Năm 1994, vợ chồng ông bà có bán một phần đất của 02 vợ chồng (nay là thửa đất số 154, tờ bản đồ số 54) cho gia đình ông Q diện tích 18m2 làm ngõ đi (rộng 1,5m, dài 12m kéo từ đường chính của làng đến đất nhà ông Q). Về nguồn gốc phần đất hai bên đang tranh chấp, theo bà được biết, thời điểm năm 1982 ông Q có mua một thửa đất, mua của ai thì bà không rõ, diện tích thửa đất khoảng 01 sào bắc bộ. Về tường bao phía trước nhà ông Q xây, thời gian xây khoảng năm 2005, xây trên đất nhà ông Q chứ không phải xây trên ao nhà ông H. Ông H, bà H cũng biết việc xây này.

* Trong quá trình giải quyết vụ án, ông Trần Xuân H và Bà Trần Thị Lan H có đơn đề nghị giám định chữ ký của ông bà trong 02 biên bản xác định ranh giới mốc giới, thửa đất ngày 15-10-2004 và 25-10-2004. Tòa án nhân dân thành phố Nam Định đã tiến hành trưng cầu giám định chữ ký tại Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Nam Định và Viện Khoa học hình sự Bộ Công An. Trong quá trình giám định, ông H và bà H có đơn xin rút yêu cầu giám định chữ ký, chữ viết nhưng đề nghị xác minh ông Trần Hữu Đ và ông Trần Xuân H không thuộc thành phần tham gia đo đạc ghi trong các biên bản nói trên nên các biên bản này không có giá trị.

* Tại biên bản xác minh các ngày 05-3-2019 và ngày 06-10-2019, Ủy ban nhân dân phường L cung cấp: Giữa gia đình ông H và gia đình anh Q , địa phương đã làm việc và hòa giải nhiều lần nhưng không thành. Đối với hộ nhà ông Q, năm 2004, ông Q đã làm thủ tục tách thửa cho 4 người con và có kê khai nộp thuế cho đến nay, tuy nhiên trên thực tế đến tháng 10 năm 2004 mới chỉ tách thửa cho chị Q (thửa số 155). Năm 1994, ông Q có mua của ông X một phần đất diện tích 18m2 làm ngõ đi. Đối với hộ nhà ông H, năm 2004, gia đình ông H làm thủ tục tách thửa cho chị L (thửa 152) nhưng đến năm 2006 mới hoàn thiện thủ tục tặng cho. Ông H cho rằng thửa đất số 155 hiện nay đứng tên chị Q là của gia đình ông là không đúng. Năm 2004, đoàn khảo sát đo đạc về đo đất; giữa gia đình ông H và ông Q chưa xảy ra tranh chấp gì. Thời điểm đó, gia đình nào có đất thì sẽ được đoàn khảo sát yêu cầu các hộ chỉ mốc giới, để đo xác định mốc giới và diện tích. Nếu không có tranh chấp gì thì các hộ gia đình sẽ ký vào biên bản giáp ranh. Kết quả đo đạc sau đó được thông báo đến các hộ gia đình, nếu không ai có ý kiến gì thì sẽ được công nhận số liệu đo đạc. Đối với đất nhà ông Q do bà Lê Thị H1 mua của cụ T rồi bán lại cho ông Nguyễn Văn T1, ông T bán lại cho ông Q đều không phải là người địa phương và địa phương cũng không nắm được địa chỉ của những người này. Hiện nay địa phương chỉ lưu giữ thủ tục mua bán giữa bà Lê Thị H1 và ông Nguyễn Văn T1 năm 1979 và thủ tục mua bán giữa ông Nguyễn Văn T1 với ông Phạm Đình Q năm 1982 có ghi là 14 thước bắc bộ có xác nhận của địa phương.

* Tại biên bản xác minh ngày 16-10-2019, tổ trưởng tổ 6, Đ là ông Trần Văn T cung cấp: Nguồn gốc mảnh đất của gia đình ông Q là mảnh đất vườn trồng gai của gia đình bà Nguyễn Thị T bán lại cho bà Lê Thị H1, bà Lê Thị H1 bán cho ông Nguyễn Văn T. Năm 1982 ông Nguyễn Văn T1 bán cho ông Phạm Đình Q. Mảnh đất này được gia đình ông Q sử dụng ổn định từ đó đến nay, không có tranh chấp gì. Đối với mảnh đất đứng tên Chị Phạm Thị Thanh Q (thửa 155) là đất của ông Q cắt ra cho con gái và cũng sử dụng ổn định, không có ai tranh chấp gì. Thửa đất này hiện nay đang trồng chuối, có một phần trũng hơn. Đối với việc ông Q xây tường xung quanh đất của mình vào khoảng năm 2004 hoặc 2005. Khi xây tường có xảy ra tranh chấp giáp ranh giữa hai nhà. Tuy nhiên, sau đó hai bên đã giải quyết được, ông Q tiếp tục xây tường bao và không có ai tranh chấp gì nữa. Đối với phần tường bao phía đông nhà ông Q giáp nhà ông H là do gia đình ông H xây, sau đó ông Q xây công trình phụ giáp với tường bao này. Phần đất ngõ đi của nhà ông Q là do ông Q mua của nhà ông X. Đối với việc diện tích thực tế các thửa đất của các hộ dân có sự dôi dư là do việc trước đây thường mua bán theo mảnh, theo vườn và xung quanh thường là dậu bài bị hoặc tre hóp, sau này phá bỏ dậu bằng cây xây tường bao nên có sự dôi dư là thường tình, hơn nữa trước đây không có việc đo đạc cắm mốc nên dễ có sự chênh lệch về diện tích. Tuy nhiên, đến năm 2004, đoàn khảo sát đo đạc đã về đo đạc, cắm mốc toàn bộ các thửa đất tại địa phương, kết quả đo đạc đã được thông báo tới các hộ, các hộ cũng đã ký xác nhận vào biên bản giáp ranh, đều có hồ sơ lưu ở cơ quan chuyên môn. Quan điểm của ông T, thửa đất của gia đình anh Q (thửa số 4) và chị Q (thửa số 155 là đất của thửa số 4 tách ra) sử dụng ổn định từ khi mua đến nay, không có tranh chấp gì.

* Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thành phố N cung cấp: Đối với biên bản xác định ranh giới mốc giới thửa đất số 4 và thửa số 155 được cung cấp như sau. Về việc biên bản khi đó có đúng cán bộ địa chính và tổ trưởng ký hay không đến nay địa phương và Chi nhánh không nắm được. Về bản đồ địa chính đo vẽ năm 2004 đã được Sở tài nguyên môi trường tỉnh N phê duyệt năm 2005. Theo tài liệu lưu trữ tại Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thành phố thì số liệu của Hồ sơ kỹ thuật thửa đất số 4 và thửa số 155 trùng khớp với bản đồ địa chính phường L lập năm 2004.

* Phòng Tài nguyên và môi trường thành phố N cung cấp: Đối với nguồn gốc thửa đất số 4 và thửa số 155 theo bản đồ năm 1977 thuộc tờ bản đồ số 02 thửa 530 diện tích 275m2 mang tên cụ B. Sau đó năm 1977, Cụ T (vợ cụ B) có bán lại thửa đất này cho bà Lê Thị H1, năm 1979 bà H bán lại cho ông Nguyễn Văn T1, đến năm 1982 ông Q mua lại của ông T. Đến năm 1994, ông Q mua thêm 18m2 ngõ đi của ông X. Năm 2003 ông Q làm giấy phân chia quyền thừa kế đất cho các con là chị Q diện tích 88m2, chị Q2 diện tích 77,5m2, Chị Q1 diện tích 90m2 còn vợ chồng ông Q cùng anh Q sử dụng 104m2, tổng diện tích là 359,5m2. Theo kết quả đo đạc năm 2004, thửa đất số 4 mang tên ông Q có diện tích 332m2 và thửa đất số 155 mang tên chị Q có diện tích 76,5m2.

Đối với nguồn gốc thửa đất số 15, 17 đứng tên Anh Trần Xuân T , thửa đất số 16 đứng tên Chị Trần Thị Mai L , thửa đất số 18 đứng tên ông Trần Xuân H theo bản đồ năm 2004: Thửa đất số 15 có diện tích 109,1m2; thửa đất số 17 có diện tích 122,6m2, thửa đất số 16 có diện tích 111,5m2 và thửa đất số 18 có diện tích 109,5m2. Các thửa đất này đều thuộc thửa đất số 529 tờ bản đồ số 2 theo bản đồ năm 1977, diện tích 686m2 đứng tên cụ B. Năm 2006, ông H cho con trai là anh T 02 thửa đất có diện tích 109m2 và 122,6m2; cho con gái là chị L 01 thửa đất có diện tích 111,5m2. Tổng diện tích các thửa số 15,16,17,18 là 452,7m2. Ngoài ra cùng chung gốc đất với thửa 529 tờ bản đồ số 02 bản đồ năm 1977 còn có thửa đất số 22, thửa đất số 21, thửa đất số 20 và thửa đất số 19 theo bản đồ năm 2004 có tổng diện tích 338,1m2. Như vậy theo kết quả đo đạc năm 2004, diện tích ao của Cụ B là 791m2 (theo bản đồ năm 1977 là 686m2).

Đối với nguồn gốc thửa số 152 có diện tích 170,6m2 đứng tên chị L và thửa đất số 153 diện tích 77,5m2 đứng tên Phạm Đức Đ đều có tên trên bản đồ năm 1977 thuộc thửa đất số 533, tờ bản đồ số 02 diện tích là 1060m2 mang tên cụ B. Năm 1987, ông H (con Cụ T và cụ B) được thừa kế bán cho bà N73,5m2. Năm 1990 bà N bán cho bà N1 60m2 được Ủy ban nhân dân phường L xác nhận. Năm 1991, bà N bán cho ông Đ 60m2 được Ủy bán nhân dân phường L xác nhận. Năm 2005, bà T nhận di sản thừa kế được Ủy ban nhân dân phường L xác nhận.

* Tại biên bản ghi lời khai ông Y , ông D, ông H’ và bà O (đều là con của cụ B, cụ T và là anh em với nguyên đơn) xác nhận trước đây mẹ của các ông bà đã bán toàn bộ mảnh vườn trồng gai, còn về diện tích, mốc giới như thế nào thì các ông bà không nắm được, chỉ biết từ khi gia đình ông Q mua lại và sử dụng ổn định đến nay thì không có ai tranh chấp gì. Năm 2006 mẹ các ông bà đã phân chia toàn bộ diện tích còn lại cho 4 anh em trai, cụ thể: Ông Y 238m2, ông D 575m2, ông H' 530m2 và ông H 575m2 tổng cộng là 2021m2, có xác nhận của chính quyền địa phương. Sau đó các ông đã kê khai làm thủ tục tách thửa cấp giấy chứng nhận, hiện các ông đang sử dụng ổn định không có tranh chấp gì. Các ông, bà đều khẳng định đất của bố mẹ còn lại đã phân chia hết toàn bộ cho các con, đến nay không còn. Việc ông H kiện đòi đất ông Q các ông bà xác định không có liên quan gì, nên đều từ chối tham gia tố tụng.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 28/2019/DS-ST ngày 18 tháng 11 năm 2019 của Tòa án nhân dân thành phố Nam Đinh, tỉnh Nam Định. Căn cứ Điều 175, Điều 176 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 166, Điều 170, Điều 203 Luật Đất đai; khoản 9 Điều 26, khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39; Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Nghị quyết số 326/2016 UBTVQH14 ngày 30-12-2016 về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Trần Xuân H.

Ngoài ra, án sơ thẩm còn tuyên án phí, quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 29-11-2019 ông Trần Xuân H là nguyên đơn và Bà Trần Thị Lan H là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án có đơn kháng cáo với nội dung: Tòa án sơ thẩm xét xử vụ án không tuân thủ pháp luật, đã bỏ qua pháp luật về đất đai năm 2013, nghị định 43 năm 2014 và các văn bản chứng cứ đã được các cơ quan công quyền công nhận, các chứng cứ gia đình ông H, bà H cung cấp đã bác đơn khởi kiện của gia đình ông H. Tòa án cấp sơ thẩm viện dẫn không sát đáng, vô lý, trái quy định pháp luật. Ông H và bà H kháng cáo toàn bộ bản án của Tòa án cấp sơ thẩm. Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét chấp nhận đơn kháng cáo của ông H và bà H .

Ngày 29 tháng 6 năm 2020 Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định nhận được đơn xin giám định tự dạng của Bà Trần Thị Lan H .

Tại phiên toà phúc thẩm: Nguyên đơn ông H giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, ông H và bà H vẫn giữ nguyên quan điểm như đã trình bày tại cấp sơ và yêu cầu kháng cáo. Anh Q , Chị Q1 , chị Q, chị Q2 không chấp nhận yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo của ông H, bà H , đề nghị cấp phúc thẩm giải quyết giữ nguyên như bản án sơ thẩm, các đương sự không thoả thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

* Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nam Định tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến:

Về tố tụng: Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, Hội đồng xét xử và thư ký phiên tòa đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa phúc thẩm, những người tham gia tố tụng chấp hành đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự, quyền lợi của các đương sự được bảo đảm.

Về nội dung kháng cáo: Căn cứ khoản 1 Điều 308 BLTTDS đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm, xác định ông Trần Xuân H khởi kiện anh Phạm Đình Q, Bà Bùi Thị C , Chị Phạm Thị Thanh Q trả lại phần đất đã lấn chiếm của gia đình ông H tại Tổ 6, phường L, thành phố N, tỉnh N theo quy định của pháp luật là không có cơ sở để chấp nhận yêu cầu khởi kiện tranh chấp quyền sử dụng đất của ông H. Kháng cáo của ông H, bà H là không có cơ sở chấp nhận. Về án phí đề nghị giải quyết theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên toà, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử xét kháng cáo của ông Trần Xuân H, Bà Trần Thị Lan H thì thấy:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015. Giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Căn cứ Điều 175, Điều 176 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 166, Điều 170, Điều 203 Luật Đất đai; khoản 9 Điều 26, khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39; Điều 147; Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Nghị quyết số 326/2016 UBTVQH14 ngày 30-12-2016 về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Trần Xuân H.

2. Về án phí sơ thẩm: Ông Trần Xuân H được miễn toàn bộ.

3. Án phí dân sự phúc thẩm: Miễn án phí dân sự phúc thẩm cho ông Trần Xuân H và Bà Trần Thị Lan H .

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực thi hành kể từ ngày tuyên án.