Bản án 38/2018/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn ông Lâm Quốc H trình bày: Ông H xác định mẹ ông là Cụ N1 chết ngày 27 tháng 12 năm 2010, cha ông là cụ M1 chết ngày 28 tháng 11 năm 2011, ông H yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản của cụ M1 và cụ N1 để lại theo quy định của pháp luật cho 8 người con của cụ M1 và cụ N1 gồm Lâm Thị HH (Đã chết trước cụ M1 và cụ N1 và có 01 người con là Nguyễn Văn T), Lâm Đình K, Lâm Thị Cẩm L, Lâm Chí C, Lâm Cẩm HH, Lâm Quốc H, Lâm Quốc VV và Lâm Hùng V, đối với di sản do cụ N1 và cụ M1 để lại ở xã VPĐ và xã B. Ông H xác định cụ N1 và cụ M1 không có con nuôi, không có con riêng.

Ngày 06 tháng 7 năm 2016 ông H rút một phần yêu cầu khởi kiện là không yêu cầu chia di sản thừa kế đối với các di sản của cụ M1 và cụ N1 để lại ở xã VPĐ như: Diện tích 848,40m2 và diện tích 3.192m2 đất thuộc thửa đất số 566, tờ bản đồ số 07 do anh Lâm Hùng V đang quản lý; Rút yêu cầu đối với đất cố của cụ N1 theo giấy cố đất ngày 20 tháng 02 năm 2008 và xác định không yêu cầu chia đối với diện tích đất 5.919,9m2 thuộc thửa đất số 444, tờ bản đồ số 2 do bà Lâm Cẩm HH đứng tên quyền sử dụng đất.

Ông H yêu cầu chia thừa kế đối với các di sản ở xã HP bao gồm:

+ Diện tích đất ở và vườn tạp là 8.629,76m2 thuộc thửa đất 837 tờ bản đồ số 2, trừ đi diện tích căn nhà của bà HH đang ở có chiều ngang khoảng 5,5m và chiều dài khoảng 12m, không yêu cầu chia nhà và cây tạp trên đất do ông M1 đứng tên quyền sử dụng (Ông H xác định đất và nhà hiện tại do bà HH quản lý sử dụng).

+ Đất ruộng diện tích 6.670m2 thuộc thửa đất số 124, tờ bản đồ số 02 do cụ Minh đứng tên quyền sử dụng đất (Ông H xác định hiện tại bà Hồng đang quản lý sử dụng).

+ Diện tích 3.945,6m2 thuộc thửa đất số 124, tờ bản đề số 02 do cụ M1 đứng tên quyền sử dụng đất (ông H xác định hiện tại anh Lâm Hùng V đang quản lý sử dụng).

+ Diện tích 2.649m2 thuộc thửa đất số 124, tờ bản đồ số 02 do cụ M1 đứng tên quyền sử dụng đất (ông H xác định trước đây cố cho vợ chồng ông TT và bà NN, nhưng bà HH đã chuộc lại đất này, hiện tại bà Lâm Cẩm HH đang quản lý sử dụng).

+ Diện tích 3.621,5m2 thuộc thửa số 124, tờ bản đồ số 02 do cụ M1 đứng tên quyền sử dụng đất (ông H xác định hiện tại do bà HH đang quản lý sử dụng).

+ Diện tích đất 9.158,9m2 do bà Lâm Cẩm HH đứng tên quyền sử dụng đất. Trong diện tích đất này ông H đồng ý trừ 02 công tầm cấy qua đo đạc thực tế có diện tích 2.59l,7m2 đã bán cho Lê Văn S ở ấp A, xã B, huyện PL, tỉnh Bạc Liêu và trừ 01 công tầm cấy có diện tích 1.296m2 đã bán cho Lâm Hùng V để trừ nợ, đồng ý chuyển nhượng diện tích 2.59l,7m2 đất với ông S và bà Đ, đồng ý chuyển nhượng 1.296m2 đối với anh Lâm Hùng V và chị Trương Thị LL. Phần còn lại có diện tích 5.271,2m2 hiện tại do Lâm Hùng V quản lý ông H yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật.

Ngoài ra, ông H còn xác định cụ N1 khi còn sống có vay của ông H và bà M 03 lượng vàng 24k, khi đó cụ N1 có viết giấy thỏa thuận với nội dung nếu cụ N1 không trả vàng thì sẽ trả cho ông H và bà M 04 công đất. Nay ông H yêu cầu lấy 04 công đất là di sản thừa kế để trừ nợ 03 lượng vàng 24k mà cụ Nguyễn Thị N1 đã nợ ông H và bà M.

Bị đơn bà Lâm cẩm HH trình bày: Bà HH thống nhất với lời khai của ông H về con chung của cụ M1 và cụ N1. Bà HH sống chung với cụ M1 và cụ N1, trong quá trình sống chung bà HH thực hiện rất nhiều giao dịch liên quan đến cha mẹ, nhưng bà HH không biết việc cụ Nhị có vay của vợ chồng ông H 03 lượng vàng 24k, nên bà HH không đồng ý theo yêu cầu về vàng của ông Lâm Quốc H.

Về yêu cầu chia thừa kế của ông H: Bà HH xác định trong thời gian cụ M1 và cụ N1 còn sống bà HH có thực hiện việc trả nợ thay cho cụ M1 và cụ N1 số tiền 15.000.000đồng nợ Ngân hàng để lấy quyền sử dụng đất về. Khi mẹ mất thì bà cũng phải bán 02 công đất cho ông Lê Văn S để mai táng, khi cụ M1 mất bà HH cũng cố 02 công đất cho ông TT và bà NN lấy 20 chỉ vàng 24k để lo phí mai tang. Khi cụ N1 còn sống có cố cho ông H và bà M 02 công đất bằng 06 chỉ vàng 24k (Cố vào năm cố 2009). Năm 2011, bà HH đã dùng vàng của bà HH chuộc lại đất này và trả cho ông H xong 06 chỉ vàng 24k. Vì khi còn sống cụ M1 và cụ N1 đã cho đất riêng cho các anh em, phần còn lại bà HH có quyền hưởng vì cụ M1 và cụ N1 có để lại di chúc cho bà HH, nên việc ông Lâm Quốc H yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật bà HH không đồng ý. Bà HH đồng ý việc chuyển nhượng cho ông S 02 công tầm cấy đất và đồng ý chuyển nhượng cho vợ chồng anh Lâm Hùng V 01 công tầm cấy đất. Bà HH không yêu cầu chia thừa kế đối với tất cả di sản do cụ M1 và cụ N1 để lại.

Bị đơn Lâm Hùng V trình bày: Khi còn sống cha mẹ ông Hùng V là cụ M1 và cụ N1 không có mượn vàng của ông H và bà M, tại giấy tờ mượn ông H cung cấp thì không có người kế cận ký tên, nên giấy mượn vàng này là không giá trị. Khi cụ N1 còn sống ông H không yêu cầu, nay cụ N1 chết rất lâu mới đem giấy ra đòi vàng, ông Hùng V khẳng định việc mượn 03 lượng vàng 24k là không có, nên không đồng ý theo yêu cầu ông Quốc H.

Về đất: Khi cha mẹ còn sống đã phân chia cho anh em trong gia đình xong, khi cha chết cũng để lại di chúc như bà HH trình bày, nay ông H yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật là quá vô lý, nên ông Hùng V không đồng ý toàn bộ yêu cầu của ông H. Ông V đồng ý việc chuyển nhượng cho ông S 02 công tầm cấy đất trồng lúa và đồng ý chuyển nhượng cho vợ chồng anh Lâm Hùng V 01 công tầm cấy đất trồng lúa. Ông Việt không yêu cầu chia thừa kế đối với tất cả di sản do cụ M1 và cụ N1 để lại.

Thống nhất bà H có trả nợ cho cụ M1 và cụ N1 số tiền 15.000.000đồng và có cố 02 công đất cho ông TT và bà NN lấy 20 chỉ vàng 24k để lo mai táng chi phí cho cụ M1, thống nhất bà HH có dùng 06 chỉ vàng 24k của bà HH để chuộc đất từ ông H và bà M thay cho cụ M1 và cụ N1.

Người có quyền lợi, nghịa vụ liên quan anh Nguyễn Văn T (T) trình bày: Anh là con ruột duy nhất của bà Lâm Thị H1, mẹ anh là bà H1 chết trước cụ N1 và cụ M1, khi mẹ anh mất thì anh về bên nội sống nên anh không biết gì về việc tranh chấp, anh T đồng ý nhận di sản theo quy định pháp luật và đồng ý nhận giá trị phần được hưởng. Anh T thống nhất với lời khai của ông H về con chung của cụ M1 và cụ N1.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lâm Đình K trình bày: Phần vàng mà ông Quốc H yêu cầu ông hoàn toàn không biết. Ông K xác định trong phần di sản mà ông H yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật, nếu như ông K được hưởng thì ông đồng ý nhận, phần di sản còn lại không ai yêu cầu giải quyết thì ông cũng không yêu cầu giải quyết. Ông K thống nhất với lời khai của ông H về con chung của cụ M1 và cụ N1. Thống nhất bà HH đã trả nợ cho cụ M1 và cụ N1 15.000.000đồng, đã dùng 06 chỉ vàng 24k của bà HH chuộc đất của ông H và bà M thay cụ N1 và cụ M1, thống nhất chuyển nhượng cho vợ chồng ông S 02 công tầm cấy đất, chuyển nhượng cho anh Hùng V và chị LL 01 công tầm cấy đất, thống nhất bà HH cố đất cho ông TT và bà NN bằng 20 chỉ vàng 24k để lo chi phí mai táng cho cụ M1.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lâm Thị Cẩm L trình bày: Bà L cho rằng bà không biết gì về việc bà N1 mượn vàng của vợ chồng ông H, nên không đồng ý yêu cầu đòi vàng của ông H. Về đất, đối với phần ông H yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật nếu như được hưởng thì bà L đồng ý nhận, phần di sản còn lại không có ai yêu cầu chia bà L cũng không yêu cầu chia thừa kế.

Bà L thống nhất với lời khai của ông H về con chung của cụ M1 và cụ N1. Thống nhất việc bà HH đã trả nợ cho cụ M1 và cụ N1 15.000.000 đồng, đã dùng 06 chỉ vàng 24k của bà HH chuộc đất của ông H và bà M thay cụ N1 và cụ M1, thống nhất chuyển nhượng cho vợ chồng ông S 02 công tầm cấy đất, chuyển nhượng cho anh Hùng V và chị LL 01 công tầm cấy đất, thống nhất bà HH cố đất cho ông TT và bà NN bằng 20 chỉ vàng 24k để lo chi phí mai táng cho cụ M1.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lâm Chí C trình bày: Ông cho rằng ông không biết gì về việc bà N1 mượn vàng vợ chồng ông H, nên không đồng ý việc ông Quốc H yêu cầu lấy 04 công đất trừ 03 lượng vàng, về phần ông H yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật nếu như ông C được hưởng thì ông nhận và đề xuất nhận giá trị đối với phần di sản được hưởng. Phần tài sản còn lại không có ai yêu cầu thì ông C cũng không yêu cầu chia thừa kế.

Ông C thống nhất với lời khai của ông Hải về con chung của cụ M1 và cụ N1. Thống nhất bà HH đã trả nợ cho cụ M1 và cụ N1 15.000.000 đồng, đã dùng 06 chỉ vàng 24k của bà HH chuộc đất của ông H và bà M thay cụ N1 và cụ M1, thống nhất chuyển nhượng cho vợ chồng ông S 02 công tầm cấy đất, chuyển nhượng cho anh Hùng V và chị LL 01 công tầm cấy đất, thống nhất bà HH cố đất cho ông TT và bà NN bằng 20 chỉ vàng 24k để lo mai táng phí cho cụ M1.

Người có quyền lợi,nghĩa vụ liên quan ông Lâm Quốc V trình bày: Ông cho rằng ông không biết gì về việc bà N1 mượn vàng vợ chồng ông H, nên không đồng ý việc ông Quốc H yêu cầu lấy 04 công đất trừ 03 lượng vàng, về phần ông H yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật nếu như ông Quốc V được hưởng thì ông nhận. Phần tài sản còn lại không có ai yêu cầu thì ông Quốc V cũng không yêu cầu chia thừa kế.

Ông Quốc V thống nhất với lời khai của ông H về con chung của cụ M1 và cụ N1. Thống nhất bà HH đã trả nợ cho cụ M1 và cụ N1 15.000.000 đồng, bà HH đã dùng 06 chỉ vàng 24k của bà HH chuộc đất của ông H và bà M thay cụ N1 và cụ M1, thống nhất chuyển nhượng cho vợ chồng ông S 02 công tầm cấy đất, chuyển nhượng cho anh Hùng V và chị LL 01 công tầm cấy đất, thông nhất bà HH cố đất cho ông TT và bà NN bằng 20 chỉ vàng 24k để lo mai táng phí cho cụ M1.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Thanh M trình bày: Thống nhất theo yêu cầu ông Lâm Quốc H về yêu cầu vàng đối với cụ N1. Thống nhất việc ông H rút yêu cầu đối với đất cố của cụ N1 theo giấy cố đất ngày 20 tháng 02 năm 2008.

Người có quyền lợi,nghĩa vụ liên quan anh Dương Văn TT trình bày: Anh có nhận cố của bà HH 02 công đất với giá 20 chỉ vàng 24K và có giấy cố đất ngày 09 tháng 3 năm 2012 âm lịch. Tại lời khai ngày 20/7/2016 anh TT xác định vợ chồng anh đã cho bà HH chuộc lại đất, bà HH đã trả 20 chỉ vàng 24k cho vợ chồng anh và nhận lại đất xong. Vợ chồng anh không có yêu cầu gì trong vụ án này.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Dương Út NN vợ ông TT: Bà NN vắng mặt nhiều lần, Toà án trực tiếp đến nhà nhưng bà NN không có mặt ở nhà nên không tiến hành lấy lời khai được.

Từ nội dung nêu trên tại bản án dân sự sơ thẩm số 33/2017/DSST ngày 15/9/2017, Tòa án nhân dân huyện PL, tỉnh Bạc Liêu đã quyết định:

1. Đình chỉ xét xử sơ thẩm đối với các yêu cầu sau của ông Lâm Quốc H:

- Đình chỉ yêu cầu của ông H đối với diện tích 848,40m2 và diện tích 3.192m2 đất thuộc thửa đất số 566, tờ bản đồ số 07 do anh Lâm Hùng V đang quản lý.

- Đình chỉ yêu cầu của ông H đối với đất cố của cụ N1 theo giấy cố đất ngày 20 tháng 02 năm 2008.

2. Ông Lâm Quốc H được chia và hưởng quyền sử dụng diện tích 2.649m2 thửa số 124, tờ bản đồ số 02 do ông Lâm Văn M1 đứng tên quyền sử dụng (có tuyên tứ cạnh kèm theo). Buộc bà Lâm cẩm HH có nghĩa vụ giao cho ông Quốc H diện tích đất vừa nêu, ông H có quyền đăng ký kê khai quyền sử dụng đất được chia theo quy định.

3. Ông Lâm Đình K được chia và hưởng diện tích 3.945,6m2 thửa số 124, tờ bản đồ số 02 do ông Lâm Văn M1 đứng tên quyền sử dụng (có tuyên tứ cạnh kèm theo). Buộc ông Lâm Hùng V có nghĩa vụ giao cho ông Lâm Đình K diện tích đất này, ông Lâm Đình K có quyền đăng ký kê khai quyền sử dụng đất được chia theo quy định.

4. Bà Lâm Cẩm HH được chia và hưởng quyền sử dụng đối với diện tích 8.563,76m2 (Có diện tích 1.883,72m2) và giao bà HH tạm quản lý diện tích 66m2 đất thuộc thửa đất số 837, tờ bản đồ số 03 do ông Lâm Văn M1 đứng tên quyền sử dụng (có tuyên tứ cạnh kèm theo). Bà HH đang sử dụng đất này, nên được tiếp tục sử dụng và quyền sử dụng, bà HH có quyền đăng ký kê khai quyền sừ dụng đất đối với diện tích 8.563,76m2 đất theo quy định.

5. Anh Lâm Quốc VV được chia và hưởng diện tích 6.670m2 thửa số 124, tờ bản đồ số 02 do ông Lâm Văn M1 đứng tên quyền sử dụng (có tuyên tứ cạnh kèm theo). Buộc bà Lâm Cẩm HH có nghĩa vụ giao cho anh Lâm Quốc VV diện tích đất này, anh Quốc VV có quyền đăng ký kê khai quyền sử dụng đất được chia theo quy định.

6. Bà Lâm Thị cẩm L được chia và hưởng diện tích 3.62l,5m2 thửa số 124, tờ bản đồ số 02 do ông Lâm Văn M1 đứng tên quyền sử dụng (có tuyên tứ cạnh kèm theo). Buộc bà Lâm cẩm HH có nghĩa vụ giao cho bà Lâm Thị Cẩm L diện tích đất này, bà L có quyền đăng ký kê khai quyền sử dụng đất được chia theo quy định.

7. Anh Lâm Hùng V được chia và hưởng quyền sử dụng đối với diện tích 5.271,20m2, tạm giao anh Hùng V diện tích 1.296m2 đất thuộc thửa đất số 206, tờ bản đồ số 02 (có tuyên tứ cạnh kèm theo). Anh Hùng V đang quản lý đất này nên tiếp tục quản lý và có quyền đăng ký kê khai quyền sử dụng đất theo quy định đối với diện tích 5.271,20m2.

8. Về nghĩa vụ hoàn trả giá trị nhiều hơn so với kỷ phần được hưởng:

- Buộc anh Lâm Quốc VV trả cho ông Lâm Quốc H số tiền là 55.304.622 đồng và trả cho Nguyễn Văn T số tiền 122.086.025 đồng.

- Buộc bà Lâm Cẩm HH trả cho anh Nguyễn Văn T số tiền là 86.516.227 đồng và trả cho ông Lâm Chí C là 91.455.434 đồng.

- Buộc anh Lâm Hùng V trả cho ông Lâm Chí C số tiền 96.442.000đ, buộc bà Lâm Thị Cẩm L trả cho ông Lâm Chí C số tiền 973.000đ và buộc ông Lâm Đình K giao cho ông Lâm Chí C số tiền 19.787.000 đồng.

9. Buộc bà Lâm Cẩm HH, anh Lâm Hùng V, anh Nguyễn Văn T, ông Lâm Đình K, bà Lâm Thị cẩm L, ông Lâm Chí C và anh Lâm Quốc VV mỗi người có nghĩa vụ trả cho ông Lâm Quốc H và bà Trần Thị Thanh M 03 chỉ 07 phân 05 ly vàng 24k.

10. Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bà Lâm Cẩm HH được cấp tại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BI 378232 đối với diện tích đất 9.174,6m2 đất trồng lúa tại thửa đất số 206 tờ bản đồ số 02.

Ngoài ra bản án còn tuyên nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm, chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 17 tháng 10 năm 2017, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Thanh M có đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết: được nhận 04 công đất để trừ 03 cây vàng 24k bà N1 đã mượn và yêu cầu ông Hùng V trả 20 giạ lúa/công/3,5 công từ năm 2011 đến nay.

Ngày 19 tháng 10 năm 2017, bị đơn ông Lâm Hùng V có đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết bao gồm: Không chấp nhận yêu cầu đòi lại 03 cây vàng 24k và yêu cầu chia thừa kế của ông H đối với tài sản của cụ M1 và cụ N1 chết để lại.

Ngày 16 tháng 10 năm 2017, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu kháng nghị yêu cầu hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, với lý do: Tòa án cấp sơ thẩm không tuyên buộc chị LL (vợ ông Hùng V) cùng có trách nhiệm giao đất cho ông Lâm Đình K và trả cho anh C số tiền 96.442.000 đồng là không đảm bảo cho việc thi hành án, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác trong vụ án.

Tại phiên tòa phúc thẩm, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Thanh M, bị đơn ông Lâm Hùng V vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu phát biểu quan điểm: Vẫn giữ nguyên nội dung kháng nghị và bổ sung các nội dung vi phạm khác của Tòa án cấp sơ thẩm như sau: không xác định tổng giá trị di sản; không tuyên đình chỉ đối với phần đất ông H rút yêu cầu là đất vườn 5,5m x 12m và 5.919,9m2; Diện tích đất được chia và diện tích đất đo đạc thực tế không thống nhất, có phần đất Tòa chia nhưng không có sơ đồ bản vẻ, không xác định được tứ cạnh là không thi hành án được; Định giá đất thổ cư và đất trồng lúa cùng giá, không tiến hành định giá lại mà sử dụng kết quả định giá 04 năm trước; Tuyên hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất chuyển nhượng cho ông Sơn và Hùng V mà không giải quyết các giao dịch này là chưa giải quyết hết các mối quan hệ trong vụ án; Giao đất cho bà HH có cả phần đất đã chuyển nhượng cho ông BB mà không đưa ông BB tham gia tố tụng; Phân chia di sản có các vật kiến trúc, cây trồng mà không định giá làm cơ sở giải quyết vụ án; Chưa thu thập chứng cứ làm rõ có hay không có việc ông H cho cụ N1 mượn 03 lượng vàng 24k. Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 3 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, hủy toàn bộ bản án sơ thẩm số 33 ngày 15/9/2017 của Tòa án nhân dân huyện PL, tỉnh Bạc Liêu.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 3 Điều 308 và Điều 310 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

Tuyên xử:

1/ Hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm số 33/2017/DSST ngày 15/9/2017 của Tòa án nhân dân huyện PL, tỉnh Bạc Liêu

Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện PL, tỉnh Bạc Liêu để xét xử sơ thẩm lại vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

2/ Án phí dân sự sơ thẩm và chi phí đo đạc, xem xét, thẩm định sẽ được Tòa án nhân dân huyện PL giải quyết khi thụ lý lại vụ án theo quy định của pháp luật.

3/ Án phí dân sự phúc thẩm bà Trần Thị Thanh M và ông Lâm Hùng V không phải chịu. Bà Trần Thị Thanh M và ông Lâm Hùng V đã nộp tạm ứng án phí 300.000 đồng theo biên lai thu tiền số 0010330 ngày 26/10/2017 và biên lai thu tiền số 0010311 ngày 19/10/2017 được hoàn lại toàn bộ.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.