Bản án 379/2026/DS-PT — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn trình bày: Trước đây vợ chồng nguyên đơn (ông Lê Chí M, bà Huỳnh Thị H), cụ Đặng Thị B1 (cụ B1 là dì ruột của ông M), sống cùng nhà trên thửa đất của cụ B1 tọa lạc tại khu phố A, thị trấn L, huyện T, tỉnh Bình Thuận cũ. Tại thời điểm này trên đất đã có căn nhà của cụ B1 tạo lập. Còn mẹ con bà Đặng Thị L, bà Lê Thị Kim T sống gần nhà cụ B1. Cụ B1, bà L và ông M có quan hệ họ hàng, bà T là cháu ông M.

Thời gian sau, vợ chồng nguyên đơn tạo lập được nhà và đất ở nơi khác cũng thuộc khu phố A, thị trấn L, huyện T nên vợ chồng nguyên đơn dọn đến đây để ở.

Khi vợ chồng nguyên đơn dọn đi thì mẹ con bà L dọn vào ở cùng cụ B1 tại căn nhà của cụ B1.

Đến vào năm 2010, mặc dù vợ chồng nguyên đơn không ở cùng cụ B1 nhưng do vợ chồng nguyên đơn thường xuyên lui tới phụng dưỡng chăm lo cụ B1 nên cụ B1 có cho vợ chồng nguyên đơn nhà và đất. Chồng nguyên đơn (ông M) đi đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng nhà đất. Đến ngày 05/11/2010, UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với thửa đất số 45, tờ bản đồ số 47, diện tích 74,2m2, đất ở đô thị tọa lạc tại khu phố A, thị trấn L, huyện T, tỉnh Bình Thuận cho ông Lê Chí M và bà Huỳnh Thị H, số sổ BD 040644.

Khi cụ B1 chết, bà L và bà T (con của bà L) vẫn sống trong căn nhà hiện đang tranh chấp.

Năm 2020, bà L chết. Ông M yêu cầu bà T trả nhà cho vợ chồng nguyên đơn, ông M sẽ hỗ trợ số tiền 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) cho bà T để bà T di dời tìm nơi ở khác. Bà T cũng đồng ý trả nhà nhưng xin cho tạm ở lại vài tháng đến khi mãn tang mẹ bà (bà L) thì bà T trả nhà và dọn đi.

Tháng 3 năm 2022, ông M chết. Cùng năm 2022, sau khi mãn tang bà L (mẹ bà T) nguyên đơn có nhu cầu lấy lại nhà đất, nguyên đơn mới yêu cầu bà T trả lại nhà nhưng bà T không thực hiện lời hứa, không trả nhà đất cho nguyên đơn nên nguyên đơn mới khởi kiện yêu cầu bà T trả lại nhà đất.

Tuy nhiên do nguyên đơn không rành chữ nghĩa nhiều nên khi khởi kiện nguyên đơn yêu cầu bà Lê Thị Kim T có nghĩa vụ di dời và trả lại tài sản là nhà và đất có diện tích 82,9m2, đất ở đô thị tọa lạc tại khu phố A, thị trấn L, huyện T, thửa đất số 183, tờ bản đồ số 57 do UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Lê Chí M và bà Huỳnh Thị H, cấp ngày 24/8/2017, số sổ CE 637263. Sau khi biết nhầm lẫn nên nguyên đơn có sửa đổi bổ sung yêu cầu khởi kiện.

Nguyên đơn xác định: Yêu cầu bà Lê Thị Kim T cùng chồng và các con bà T hiện đang sống trên đất có nghĩa vụ di dời, trả lại cho nguyên đơn và các con của nguyên đơn (người kế thừa của ông Lê Chí M) nhà đất tọa lạc tại thửa đất số 45, tờ bản đồ số 47, diện tích 74,2m2, đất ở đô thị tọa lạc tại khu phố A, thị trấn L, huyện T, tỉnh Bình Thuận (nay là Thôn C, xã L, tỉnh Lâm Đồng), đất do UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất cho ông Lê Chí M và bà Huỳnh Thị H, số sổ BD 040644, cấp ngày 05/11/2010. Nguyên đơn sẽ hỗ trợ chi phí di dời cho bà Lê Thị Kim T cùng chồng và các con bà T số tiền 10.000.000đồng (mười triệu đồng).

Bị đơn trình bày: Tài sản nhà và đất đang tranh chấp có nguồn gốc là nhà của cụ Đặng Thị B1 (cụ B1 là ngoại thứ của bị đơn). Khi bị đơn còn nhỏ, bị đơn và mẹ (bà L) sống tại nhà cụ B1 cho đến khi cụ chết. Trong quá trình sống chung, mẹ bị đơn có nuôi dưỡng và chăm sóc cụ B1, nên cụ B1 có lời cho mẹ bị đơn căn nhà này, việc cho không thể hiện giấy tờ mà chỉ nói miệng, nhưng do mẹ bị đơn không đi đăng ký kê khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên đến nay tài sản là nhà và đất nêu trên không phải do mẹ bị đơn đứng tên.

Sau khi cụ B1 chết, mẹ con bị đơn vẫn tiếp tục sống trên nhà đất này. Được một thời gian thì ông M có gặp và yêu cầu mẹ con bị đơn trả nhà đất, thì bị đơn mới biết nhà đất này ông M đã đứng tên sỡ hữu. Ông M có nói với mẹ bị đơn là “sẽ cho bị đơn một số tiền để dọn đi ra khỏi nhà tìm chỗ khác ở để trả nhà đất cho ông M, riêng bà L thì được ở cho đến hết cuộc đời”. Nghe ông M nói như vậy thì bị đơn cũng đồng ý với ý kiến ông M đề ra nhưng thực tế ông M không thực hiện lời hứa, không cho bị đơn tiền nên bị đơn không dọn đi mà tiếp tục ở trên tài sản tranh chấp này cho đến nay.

Đến năm 2024, bà H có yêu cầu bị đơn trả lại nhà đất nêu trên, bị đơn cũng đồng ý trả lại tài sản nhà đất nêu trên cho bà H nhưng với điều kiện bà H phải cho gia đình bị đơn ở thêm vài năm nữa và phải cho bị đơn một số tiền.

Hiện nay, trên tài sản tranh chấp ngoài bị đơn ở trên tài sản tranh chấp còn có chồng và các con của bị đơn cũng ở tại đây.

Nay, bà Huỳnh Thị H yêu cầu bị đơn và chồng con bị đơn phải di dời, trả lại cho bà nguyên đơn tài sản là nhà và đất thì bị đơn đồng ý trả lại nhà đất theo yêu cầu khởi kiện của bà H nhưng với điều kiện bà H phải cho gia đình bị đơn ở thêm khoảng vài năm nữa và hỗ trợ cho bị đơn một số tiền khoảng 50.000.000đồng (năm mươi triệu đồng) để gia đình bị đơn có điều kiện di dời mua nhà đất khác để ở.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Ông Lê Chí P, bà Lê Thị H1, ông Lê Chí C (các con của nguyên đơn) trình bày: Thống nhất theo phần trình bày của nguyên đơn.

Người có nghĩa vụ quyền lợi liên quan: ông Nguyễn Văn D1, bà Nguyễn Thị Thanh T1, ông Nguyễn Văn T2, bà Nguyễn Thị Kim O, ông Nguyễn Văn B, bà Nguyễn Thị Thanh N-là chồng và con bị đơn không đến Tòa án làm việc nên Tòa án không ghi nhận được lời trình bày.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 04/2026/DS-ST ngày 22 tháng 01 năm 2026 của Toà án nhân dân khu vực 14 – Lâm Đồng quyết định:

Căn cứ:

- Khoản 3 Điều 26, điểm c khoản 1 Điều 39, Điều 92, Điều 95, Điều 147, Điều 228, Điều 271, Điều 273 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;

- Khoản 2 Điều 1 Luật số 85/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc Hội quy định về sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật Tư Pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án.

- Điều 166; khoản 1 Điều 579 của Bộ luật dân sự năm 2015.

- Khoản 2, khoản 5 Điều 26 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp và quản lý án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

2. Buộc bà Lê Thị Kim T, ông Nguyễn Thanh D, ông Nguyễn Văn D1, bà Nguyễn Thị Thanh T1, ông Nguyễn Văn T2, bà Nguyễn Thị Kim O, ông Nguyễn Văn B, bà Nguyễn Thị Thanh N có nghĩa vụ trả lại cho bà Huỳnh Thị H, ông Lê Chí P, bà Lê Thị H1, ông Lê Chí C tài sản là nhà và đất thuộc thửa đất số 45, tờ bản đồ số 47, diện tích 74,2m2 (qua đo đạc thực tế là 64.9m2), đất ở đô thị tọa lạc tại khu phố A, thị trấn L, huyện T, tỉnh Bình Thuận -nay là Thôn C, xã L, tỉnh Lâm Đồng do Ủy ban nhân dân huyện T, tỉnh Bình Thuận (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất cho ông Lê Chí M và bà Huỳnh Thị H, số sổ BD 040644, cấp ngày 05 tháng 11 năm 2010.(Kèm theo sơ đồ đo đạc vị trí thửa đất do Chi nhánh Văn phòng Đ ký duyệt ngày 25 tháng 4 năm 2025).

3. Ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn về hổ trợ chi phí di dời, cụ thể như sau: bà Huỳnh Thị Hồng H2 trợ số tiền 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) chi phí di dời cho bà Lê Thị Kim T, ông Nguyễn Thanh D, ông Nguyễn Văn D1, bà Nguyễn Thị Thanh T1, ông Nguyễn Văn T2, bà Nguyễn Thị Kim O, ông Nguyễn Văn B, bà Nguyễn Thị Thanh N.

Ngoài ra, bản án còn tuyên các quy định khác về quyền và nghĩa vụ thi hành án, chi phí tố tụng, án phí, quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 11/02/2026, bị đơn bà Lê Thị Kim T kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện hoặc cho tăng mức hỗ trợ cho bà T là 50.000.000 đồng.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Bị đơn là người kháng cáo trình bày: Bị đơn đồng ý trả nhà cho nguyên đơn nhưng đề nghị cho bị đơn lưu cư khoảng 02 năm và nguyên đơn hỗ trợ bị đơn 50.000.000đ để tạo lập chỗ ở mới.

- Nguyên đơn đồng ý hỗ trợ thêm cho bị đơn 10.000.000đ. Tổng cộng là 20.000.000đ.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng phát biểu việc kiểm sát tuân theo pháp luật trong vụ án:

+ Về thủ tục: Việc chấp hành pháp luật của người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng trong vụ án là đúng quy định của pháp luật.

+ Về nội dung: Kháng cáo của bị đơn bà Lê Thị Kim T là không có căn cứ. Đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm số 04/2026/DS-ST ngày 22/01/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 14 – Lâm Đồng. Ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn tại phiên tòa phúc thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm; trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, ý kiến trình bày tại phiên tòa của các đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử nhận thấy:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn bà Lê Thị Kim T, ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn tại phiên tòa phúc thẩm; sửa bản án dân sự sơ thẩm số 04/2026/DS-ST ngày 22 tháng 01 năm 2026 của Toà án nhân dân khu vực 14 – Lâm Đồng.

Căn cứ:

- Khoản 3 Điều 26, Điều 35, khoản 1 Điều 37, Điều 147, Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 được sửa đổi bổ sung năm 2025;

- Điều 166, khoản 1 Điều 579 Bộ luật Dân sự năm 2015;

- Điều 26; Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

2. Buộc bà Lê Thị Kim T, ông Nguyễn Thanh D, anh Nguyễn Văn D1, chị Nguyễn Thị Thanh T1, anh Nguyễn Văn T2, chị Nguyễn Thị Kim O, anh Nguyễn Văn B, chị Nguyễn Thị Thanh N có nghĩa vụ trả lại cho bà Huỳnh Thị H, ông Lê Chí P, bà Lê Thị H1, ông Lê Chí C tài sản là nhà và đất thuộc thửa đất số 45, tờ bản đồ số 47, diện tích 74,2m2 (qua đo đạc thực tế là 64.9m2), đất ở đô thị tọa lạc tại khu phố A, thị trấn L, huyện T, tỉnh Bình Thuận -nay là Thôn C, xã L, tỉnh Lâm Đồng do Ủy ban nhân dân huyện T, tỉnh Bình Thuận (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất cho ông Lê Chí M và bà Huỳnh Thị H, số sổ BD 040644, cấp ngày 05 tháng 11 năm 2010. Bà Lê Thị Kim T, ông Nguyễn Thanh D và các con được quyền lưu cư trong thời hạn 01 năm. Thời điểm trả nhà, đất sau 01 năm, kể từ ngày Bản án có hiệu lực pháp luật.

(Kèm theo sơ đồ đo đạc vị trí thửa đất do Chi nhánh Văn phòng Đ ký duyệt ngày 25 tháng 4 năm 2025).

3. Ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn về hỗ trợ chi phí di dời, cụ thể như sau: Bà Huỳnh Thị H hỗ trợ số tiền 20.000.000 đồng (hai mươi triệu đồng) chi phí di dời cho bà Lê Thị Kim T, ông Nguyễn Thanh D, ông Nguyễn Văn D1, bà Nguyễn Thị Thanh T1, ông Nguyễn Văn T2, bà Nguyễn Thị Kim O, ông Nguyễn Văn B, bà Nguyễn Thị Thanh N.

2. Án phí:

- Về án phí sơ thẩm: Bà Lê Thị Kim T phải chịu 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm. Tuy nhiên, bà Huỳnh Thị H tự nguyện nộp thay án phí dân sự sơ thẩm cho bà T nên được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm mà nguyên đơn đã nộp theo biên lai số: 0007232 ngày 27 tháng 11 năm 2024 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận- nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 14 - Lâm Đồng. Do vậy, tiền án phí dân sự sơ thẩm đã nộp đủ.

- Về án phí phúc thẩm: Bà Lê Thị Kim T không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Trả lại cho bà T 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp theo Biên lai số 0003223 ngày 03/3/2026 của Thi hành án dân sự tỉnh Lâm Đồng.

3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (03/7/2026).

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM