Bản án 37/2026/DS-ST — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo đơn khởi kiện đề ngày 21/8/2023 và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn bà G trình bày: Bà G có quyền sử dụng phần đất tại thửa số 97, tờ bản đồ số 36, diện tích 101,4m2 (đất ở tại đô thị 40m2 + đất trồng cây lâu năm 61,4m2), tọa lạc tại ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng (nay là ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CU 062117, số vào sổ cấp GCN CS03830 ngày 30/6/2020 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp cho bà G. Phần đất này có nguồn gốc do mẹ bà G là bà H nhận chuyển nhượng của ông L vào năm 2012, sau đó bà H được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 08/7/2013. Sau khi bà H chết vào năm 2019, gia đình bà G mới làm văn bản thỏa thuận phân chia di sản và đồng ý cho bà G nhận phần đất này và bà G được cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 30/6/2020. Phần đất bà H nhận chuyển nhượng của ông L có cạnh ngang phía trước giáp lộ 4,03 mét, cạnh ngang phía sau 4,99 mét, hai cạnh dài 23,64 mét và 27,06 mét, khi ông L giao đất thì có cặm cọc sắt ở tứ cạnh, khi đó ông L phân lô bán hơn 10 nền tính từ vị trí cổng chào của ấp A đến giáp căn nhà của bà Quý, bà G không biết trước đó ông L nhận chuyển nhượng phần đất này từ ai. Khi làm thủ tục chuyển quyền sử dụng đất sang cho bà G thì do chuyển quyền toàn bộ thửa đất nên cơ quan có thẩm quyền không tiến hành đo đạc lại. Từ sau khi nhận chuyển nhượng đất từ ông L thì bà H và bà G đều chưa từng sử dụng phần đất tại thửa số 97 mà chỉ có cho gia đình bà Quý trồng một số loại cây trên đất.

Hộ liền kề là bà T, ông D sử dụng phần đất tại thửa số 96, tờ bản đồ số 36, diện tích 243,8m2 (đất ở tại đô thị 80m2 + đất trồng cây lâu năm 163,8m2), tọa lạc tại ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng (nay là ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CI 241885, số vào sổ cấp GCN CS02736 ngày 07/9/2017 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp bà T, ông D. Bà T, ông D nhận chuyển nhượng phần đất này từ người khác chứ không phải từ ông L. Trong quá trình sử dụng đất, bà T, ông D đã lấn, chiếm sang phần đất của bà G diện tích khoảng 10,8m2, có tứ cận hướng Đông giáp phần đất của bà G số đo 8,5 mét + 09 mét + 3,56 mét, hướng Tây giáp phần đất của bà T, ông D số đo 8,5 mét + 09 mét + 3,56 mét, hướng Nam giáp lộ đal (đường Nguyễn Hoàng Huy) số đo 01 mét, hướng Bắc giáp phần đất của bà G và phần đất của bà T, ông D số đo 0 mét. Khi ông L chuyển nhượng cho bà H thì có cặm cọc sắt ở 04 góc ranh, đến khi chuyển quyền sử dụng đất sang cho bà G thì không rõ vì lý do gì mà các cọc sắt này đều không còn. Khi bà T, ông D xây dựng nhà thì bà G không biết. 02 cọc đá phía sau nhà bà T, ông D thì bà G không biết do ai cặm và cặm vào lúc nào, vào ngày 14/12/2023 đoàn đo đạc và cả hai bên đương sự đều không thấy 02 cọc đá này.

Vào năm 2023, khi bà G đến xem phần đất của bà G thì thấy không đúng với hình thể đất, cạnh ngang phía sau bị nhỏ lại, hiện trạng đất không còn như lúc bà H nhận chuyển nhượng từ ông L, nên bà G yêu cầu Ủy ban nhân dân thị trấn B đo đạc lại thì mới biết diện tích đất của bà G không đủ theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp. Do đó, bà G yêu cầu chính quyền địa phương tiến hành hòa giải nhưng hai bên không thỏa thuận được.

Theo đơn khởi kiện đề ngày 21/8/2023, bà G yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà T, ông D trả lại cho bà G phần đất đã lấn, chiếm có diện tích khoảng 10,8m2 thuộc một phần thửa số 97, tờ bản đồ số 36, diện tích 101,4m2 (đất ở tại đô thị 40m2 + đất trồng cây lâu năm 61,4m2), tọa lạc tại ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng (nay là ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CU 062117, số vào sổ cấp GCN CS03830 ngày 30/6/2020 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp cho bà G; phần đất có tứ cận hướng Đông giáp phần đất của bà G số đo 8,5 mét + 09 mét + 3,56 mét, hướng Tây giáp phần đất của bà T, ông D số đo 8,5 mét + 09 mét + 3,56 mét, hướng Nam giáp lộ đal (đường Nguyễn Hoàng Huy) số đo 01 mét, hướng Bắc giáp phần đất của bà G và phần đất của bà T, ông D số đo 0 mét.

Tại phiên tòa sơ thẩm, bà G yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà T, ông D trả lại cho bà G phần đất đã lấn, chiếm có diện tích theo đo đạc thực tế là 12,7m2 thuộc một phần thửa số 97, tờ bản đồ số 36, diện tích 101,4m2 (đất ở tại đô thị 40m2 + đất trồng cây lâu năm 61,4m2), tọa lạc tại ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng (nay là ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CU 062117, số vào sổ cấp GCN CS03830 ngày 30/6/2020 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp cho bà G.

Bà G yêu cầu bà T, ông D phải trả lại hiện trạng đất trống cho bà G, nếu bà T, ông D không thể trả lại hiện trạng đất trống cho bà G thì phải trả cho bà G số tiền là 300.000.000 đồng và bà G sẽ giao lại toàn bộ phần đất tại thửa số 97 của bà G cho bà T, ông D sử dụng, vì phần đất còn lại đặc biệt là ở vị trí đất bị lấn, chiếm bà G không thể sử dụng vào mục đích xây cất công trình gì, cụ thể là xây nhà.

Về kết quả đo đạc, thẩm định, thẩm định giá đối với phần đất tranh chấp và các tài sản nằm trên phần đất tranh chấp vào ngày 29/8/2024 thì bà G thống nhất, không yêu cầu Tòa án tiến hành đo đạc, thẩm định, thẩm định giá lại.

* Theo đơn yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đề ngày 23/8/2024 và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn bà T trình bày: Đối với yêu cầu khởi kiện của bà G cũng như ý kiến của bà G về việc yêu cầu bà T, ông D trả lại hiện trạng đất hoặc giá trị toàn bộ phần đất tại thửa số 97 cho bà G thì bà T không đồng ý vì bà T, ông D sử dụng đất đúng vị trí, không có lấn, chiếm đất của bà G.

Phần đất tại thửa số 96 có nguồn gốc do bà T nhận chuyển nhượng của bà K vào năm 2017, trước đó bà K nhận chuyển nhượng phần đất này từ ông L, phần đất này là 02 thửa đất riêng biệt, sau đó bà K làm thủ tục nhập thửa rồi mới chuyển nhượng lại cho bà T. Khi bà K giao đất cho bà T thì 04 góc ranh có cặm cọc đá do ông L cặm. Do chuyển nhượng toàn thửa đất nên cơ quan có thẩm quyền không đo đạc lại. Khi xây dựng nhà thì bà T xây dựng đúng vị trí đất mà bà K đã giao cho bà T, có nhờ cán bộ địa chính thị trấn B là ông Tùng đến kiểm tra, lúc đó ông Tùng kéo thước dây đo thủ công để xác định đúng số đo, diện tích theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà T được cấp và bà T mới tiến hành xây dựng nhà. Do đã nhờ cán bộ địa chính thị trấn B xác định vị trí đất nên trước khi xây dựng nhà thì bà T không có kêu các hộ giáp ranh đến để xác định ranh đất giữa bà T với các hộ giáp ranh. 02 cây cọc phía sau nhà bà T là do chủ đất cũ là ông L trực tiếp cặm, khi xây dựng nhà bà T có thấy 02 cây cọc nhưng sau này không thấy nữa nên bà T nghĩ là có người nhổ bỏ, đến ngày 29/8/2024 bà T mới thấy lại 02 cây cọc này mặc dù từ sau ngày 14/12/2023 bà T không có dọn dẹp gì ở vị trí có 02 cây cọc này, cọc đá giáp ranh với đất của bà G ở phía trước thì khi xây dựng nhà đã lấp mất.

Vào ngày 25/6/2024, đoàn đo đạc có đến phần đất đang tranh chấp để đo đạc và thẩm định, kết quả đo đạc thực tế đã thể hiện tọa độ sử dụng đất thực tế và tọa độ trên bản đồ địa chính đất của bà T và bà G là hai tọa độ sai hoàn toàn, nếu dựa trên tọa độ địa chính thì phía ngoài (đường đal) phần đất của bà T đã lẹm qua phần đất của bà G một ít, còn phần đất phía sau thì bà G lấn qua đất của bà T. Như vậy, tọa độ thực tế sử dụng đất giữa bà T và bà G và tọa độ trên bản đồ địa chính hoàn toàn không khớp nhau là do cơ quan cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp sai vị trí.

Theo đơn yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đề ngày 23/8/2024, bà T yêu cầu Tòa án giải quyết hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CU 062117, số vào sổ cấp GCN CS03830 ngày 30/6/2020 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp cho bà G đối với phần đất tại thửa số 97, tờ bản đồ số 36, diện tích 101,4m2 (đất ở tại đô thị 40m2 + đất trồng cây lâu năm 61,4m2), tọa lạc tại ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng (nay là ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ) và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CI 241885, số vào sổ cấp GCN CS02736 ngày 07/9/2017 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp cho bà T, ông D đối với phần đất tại thửa số 96, tờ bản đồ số 36, diện tích 243,8m2 (đất ở tại đô thị 80m2 + đất trồng cây lâu năm 163,8m2), tọa lạc tại ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng (nay là ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ) để cấp lại cho đúng vị trí đất mà bà T, ông D đang sử dụng.

Về kết quả đo đạc, thẩm định, thẩm định giá đối với phần đất tranh chấp và các tài sản nằm trên phần đất tranh chấp vào ngày 29/8/2024 thì bà T thống nhất, không yêu cầu Tòa án tiến hành đo đạc, thẩm định, thẩm định giá lại.

* Theo các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn ông D trình bày: Ông D thống nhất với yêu cầu và ý kiến của bà T. Ông D đồng ý với yêu cầu của bà T về việc yêu cầu Tòa án hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà T, ông D và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà G để cấp lại cho đúng vị trí đất mà bà T, ông D đang sử dụng.

Về kết quả đo đạc, thẩm định, thẩm định giá đối với phần đất tranh chấp và các tài sản nằm trên phần đất tranh chấp vào ngày 29/8/2024 thì ông D thống nhất, không yêu cầu Tòa án tiến hành đo đạc, thẩm định, thẩm định giá lại.

Tại phiên tòa sơ thẩm, bà G vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện đã được thay đổi tại phiên tòa như đã nêu trên; bà T vẫn giữ nguyên yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ nội dung vụ án.

Đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ về việc tuân thủ và chấp hành pháp luật tố tụng dân sự của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án trong giai đoạn xét xử sơ thẩm, kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án. Về nội dung vụ án, đại diện Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà G; không chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà T.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, theo ý kiến trình bày của những người tham gia tố tụng, phát biểu và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26, Điều 34, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39, khoản 4 Điều 68, Điều 147, khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 165, Điều 227, Điều 228, khoản 1 Điều 244, Điều 266, Điều 271, khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15, ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực.

Căn cứ vào các Điều 166, 174, 175, 468 Bộ luật Dân sự năm 2015; khoản 1 Điều 12, khoản 1 Điều 26, khoản 5 Điều 166, khoản 1 Điều 170, Điều 203 Luật Đất đai năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2018); khoản 1 Điều 11, khoản 1 Điều 17, khoản 5 Điều 26, khoản 1 Điều 31, Điều 236 Luật Đất đai năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2024); điểm b khoản 1, khoản 3 Điều 24, khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà G về việc tranh chấp đòi lại quyền sử dụng đất bị lấn, chiếm (ranh đất).

1.1. Buộc bà T và ông D phải cùng có nghĩa vụ hoàn trả cho bà G giá trị phần đất có diện tích theo đo đạc thực tế là 12,7m2 (loại đất trồng cây lâu năm) thuộc một phần thửa số 97, tờ bản đồ số 36, tọa lạc tại ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ (trước đây là ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CU 062117, số vào sổ cấp GCN CS03830 ngày 30/6/2020 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp cho bà G với số tiền là 40.601.900 đồng (Bốn mươi triệu sáu trăm lẻ một nghìn chín trăm đồng).

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của bà G đối với số tiền phải trả nêu trên cho đến khi thi hành xong, hàng tháng bà T và ông D còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 tương ứng với thời gian chưa thi hành án.

1.2. Giao cho bà T và ông D được quyền quản lý, sử dụng phần đất có diện tích theo đo đạc thực tế là 12,7m2 (loại đất trồng cây lâu năm) thuộc một phần thửa số 97, tờ bản đồ số 36, tọa lạc tại ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ (trước đây là ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CU 062117, số vào sổ cấp GCN CS03830 ngày 30/6/2020 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp cho bà G. Phần đất này trên sơ đồ thửa đất tranh chấp có ký hiệu là B và có số đo, tứ cận như sau:

- Hướng Đông giáp đường đi có số đo 1,88 mét;

- Hướng Tây là đỉnh tam giác giáp các phần đất tại các thửa số 97 và 96 có số đo 0,00 mét;

- Hướng Nam giáp phần đất tại thửa số 97 có số đo 15,67 mét;

- Hướng Bắc giáp phần đất tại thửa số 96 có số đo 16,70 mét.

(Có Sơ đồ thửa đất tranh chấp của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai

huyện B, tỉnh Sóc Trăng kèm theo bản án)

2. Không chấp nhận yêu cầu của bà T về việc hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CU 062117, số vào sổ cấp GCN CS03830 ngày 30/6/2020 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ) cấp cho bà G đối với phần đất tại thửa số 97, tờ bản đồ số 36, tọa lạc tại ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ (trước đây là ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng) và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CI 241885, số vào sổ cấp giấy CS02736 ngày 07/9/2017 do Sở Tài Nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng cấp cho bà T và ông D đối với phần đất tại thửa số 96, tờ bản đồ số 36, tọa lạc tại ấp A, xã B, thành phố Cần Thơ (trước đây là ấp A, thị trấn B, huyện B, tỉnh Sóc Trăng).

3. Án phí sơ thẩm:

3.1. Bà G không phải chịu án phí sơ thẩm và được nhận lại số tiền tạm ứng án phí sơ thẩm mà bà G đã nộp là 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0000988, ngày 21 tháng 11 năm 2023 của Chi cục thi hành án dân sự huyện B, tỉnh Sóc Trăng (nay là Thi hành án dân sự thành phố Cần Thơ).

3.2. Bà T và ông D phải cùng chịu án phí sơ thẩm với số tiền là 2.030.095 đồng (Hai triệu không trăm ba mươi nghìn không trăm chín mươi lăm đồng).

4. Chi phí đo đạc, thẩm định và thẩm định giá tài sản: Bà T và ông D phải cùng chịu chi phí đo đạc, thẩm định và thẩm định giá tài sản với số tiền là 34.793.964 đồng; do bà G đã nộp tạm ứng trước nên bà T và ông D phải cùng có nghĩa vụ trả cho bà G số tiền là 34.793.964 đồng (Ba mươi bốn triệu bảy trăm chín mươi ba nghìn chín trăm sáu mươi bốn đồng).

5. Về quyền kháng cáo: Bà G, bà T và ông D có mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo bản án này trong thời hạn 15 (Mười lăm) ngày, kể từ ngày tuyên án để yêu cầu Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ xét xử lại vụ án theo trình tự phúc thẩm. Riêng đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ (là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng) và cháu X vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn kháng cáo nêu trên được tính từ ngày họ nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết.

6. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, 7a và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM