Bản án 362/2023/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo bản án sơ thẩm:

Theo đơn khởi kiện và trong quá trình tố tụng, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn là chị Nguyễn Thị Huỳnh N trình bày:

Ông Lê Văn C (C2) và ông Trần Minh T là bà con cô cậu ruột. Thông qua ông T thì ông C có biết việc ông O, bà C1 có nhu cầu mượn tiền đáo hạn ngân hàng, đồng thời ông C được biết ông O, bà C1 có bà con với ông T.

Ngày 11/7/2019, tại quán cà phê trước sân vận động tỉnh Bến Tre, có mặt của ông C, ông T và ông O, bà C1 thì ông C có trao đổi với vợ chồng ông O, bà C1 về việc ông O, bà C1 cần vay tiền để đáo hạn ngân hàng và có trao đổi thông tin về tên, địa chỉ với nhau. Sau khi trao đổi thì ông C giao cho ông O, bà C1 số tiền 650.000.000 đồng. Ông O, bà C1 có đếm lại đủ số tiền. Khi mượn tiền ông O và bà C1 nói mục đích mượn tiền là để trả đáo hạn Ngân hàng và có hứa khoảng 7 ngày hoặc chậm nhất 14 ngày sau (kể từ ngày 11/7/2019) sẽ trả lại số tiền vốn vay là 650.000.000 đồng. Hai bên không thỏa thuận lãi suất cụ thể, ông O, bà C1 chỉ nói khi trả tiền vốn sẽ trả tiền lãi thỏa đáng cho ông C. Ông T chỉ là người giới thiệu cho việc mượn tiền. Khi ngồi nói chuyện qua lại thì ông C có nhận được điện thoại và cần xử lý công việc. Do tin tưởng ông T và cũng biết rõ thông tin của ông O, bà C1 nên ông C giao lại cho ông T viết biên nhận với ông O, bà C1. Ông T có viết Biên nhận ngày 11/7/2019. Sau khi xử lý công việc xong thì ông C quay lại gặp ông T để lấy biên nhận. Khi đọc biên nhận thì ông C có hỏi ông T vì sao ông C cho mượn tiền mà có tên ông T trong biên nhận thì ông T giải thích là do quen tay nên ghi tên ông T vào biên nhận. Tuy nhiên, mặt sau biên nhận thì ông T ký tên dưới mục “Người làm chứng” nên ông C yên tâm, không yêu cầu viết lại Biên nhận khác.

Đến hạn trả nợ thì ông C có liên hệ ông T để hỏi lý do ông O, bà C1 không hoàn trả số tiền đã mượn thì ông T có nói là do ông O, bà C1 cần vay tiền Ngân hàng nhiều hơn nên thủ tục lâu. Tuy nhiên, do quá hạn trả nợ đã lâu nhưng ông Ô, bà C1 vẫn không trả tiền cho ông C đúng như thỏa thuận nên ông C có nhiều lần đến nhà ông O, bà C1 yêu cầu trả tiền. Ông O tự tay viết và ký tên Giấy xác nhận ngày 21/9/2021 và Giấy xác nhận 01/10/2021 với nội dung: “ngày 16/7/2021 đã trả tiền 650.000.000đ mượn của ông C ngày 11/7/2019 cho người nhận tiền là Trần Minh T mà không có mặt của ông C”. Ông O có nói với ông C là để liên hệ ông T lấy tiền lại và trả tiền cho ông C nhưng không thực hiện.

Ông O, bà C1 và ông T tự ý thỏa thuận với nhau về việc ông O, bà C1 trả tiền vay của ông C cho ông T. Sự thỏa thuận này không được sự đồng ý của ông C. Ông O, bà C1 vay tiền và nhận tiền trực tiếp từ ông C mà trả cho ông T là không đúng. Do đó, ông C khởi kiện yêu cầu ông Nguyễn Kim O và bà Huỳnh Thị Kim C1 liên đới trả ông C số tiền 650.000.000 (sáu trăm năm mươi triệu) đồng, trả một lần khi án có hiệu lực pháp luật, ông C không yêu cầu tính lãi.

Tại bản tự khai và trong quá trình tố tụng, bị đơn là ông Nguyễn Kim O và bà Huỳnh Thị Kim C1 trình bày:

Chị Nguyễn Thị Liễu T1 (con gái của ông O, bà C1) có biết ông Trần Minh T, khoảng tháng 7/2018 chị T1 cần tiền làm ăn nên có nhờ ông bà đứng ra vay tiền Ngân hàng, khi đáo hạn Ngân hàng thì chị T1 có mượn tiền của ông T để trả vào Ngân hàng và làm thủ tục vay lại. Sau khi Ngân hàng giải ngân thì sẽ trả tiền lại cho ông T. Ông T đồng ý cho mượn tiền và hẹn ngày, địa điểm nhận tiền. Đến ngày hẹn nhận tiền là ngày 11/7/2019 do chị T1 bận công việc nên có nhờ ông bà đến chỗ hẹn là quán cà phê đối diện sân vận động tỉnh Bến Tre để nhận tiền. Khi ông bà đến quán cà phê như đã hẹn trước thì có ông T (ông bà đã gặp trước đó vài lần) và một người nữa (sau này mới biết người này là ông Lê Văn C). Khi trao đổi việc vay tiền thì chỉ có ông bà nói chuyện trực tiếp với ông T còn ông C không nói gì. Khoảng 10 phút sau thì ông C để tiền trên bàn và rời đi, sau đó, ông T viết biên nhận và vợ chồng ông bà có đọc lại và có ký tên dưới nội dung “Người mượn tiền” của biên nhận. Còn các nội dung “Người giao tiền” và “Người làm chứng” là do ông T và ông C viết và ký sau. Ông bà nghĩ là ông C và ông T làm ăn chung nên ghi trong giấy nợ là vợ chồng ông bà mượn của hai người nên cũng không hỏi về vấn đề này. Ông bà chỉ cần nhận số tiền này để trả Ngân hàng, sau khi giải ngân sẽ trả đủ số tiền đã mượn. Biên nhận là do ông T giữ, ông bà không giữ bản nào. Sau khi nhận số tiền 650.000.000 đồng thì ông bà đến Ngân hàng để trả tiền. Số tiền cần trả vào Ngân hàng là 850.000.000 đồng nhưng ông bà chỉ có 650.000.000 đồng nên Ngân hàng cho ông bà trả làm 02 lần, lần 1 trả 450.000.000 đồng, lần 2 trả 400.000.000 đồng. Do đó, ông bà chỉ lấy 450.000.000 đồng trả cho Ngân hàng, còn lại 200.000.000 đồng thì đưa lại cho ông T để giảm được giảm tiền lãi. Sau vài ngày, Ngân hàng giải Ngân thì chị T1 là người trả tiền cho ông T, chị T1 trả 450.000.000 đồng nhưng ông T vẫn ghi giấy là đã nhận đủ số tiền 650.000.000 đồng cho phù hợp với Biên nhận mượn tiền ngày 11/7/2019. Theo biên nhận ngày 11/7/2019 thì nội dung là ông, bà mượn tiền của ông Lê Văn C và ông Trần Minh T nên ông bà trả tiền cho ông T là xem như hoàn thành giao dịch giữa các bên vì ông bà chỉ biết ông T, không biết ông C. Còn giữa ông T và ông C thỏa thuận, tính toán như thế nào thì ông bà không rõ.

Đến năm 2021, ông C nhiều lần tới lui gặp ông bà để than phiền về việc ông T không giao tiền lại cho ông C và năn nỉ ông O viết một giấy xác nhận là đã trả nợ cho ông C nhưng do ông T nhận. Sau đó thì ông C lại đến nhà ông, bà và nhờ viết thêm một tờ xác nhận nội dung là khi vợ chồng ông bà trả tiền không có mặt ông C.

Ông bà xác định, ông bà đã trả xong số tiền mượn theo giấy mượn tiền ngày 11/7/2019, mặc dù thời điểm đó ông bà không xác định được tiền của ai đưa ra cho ông bà mượn nhưng trong biên nhận thấy có tên ông T và quen biết ông T thì ông bà trả tiền cho ông T. Nay ông C khởi kiện yêu cầu ông bà trả tiền là không phù hợp nên ông bà không đồng ý. Ông C phải khởi kiện ông T để yêu cầu ông T trả tiền nếu ông T chưa giao tiền cho ông C. Ông bà không còn nghĩa vụ gì đối với số tiền ông C khởi kiện.

Tại bản biên bản ghi nhận ý kiến ngày 10/4/2023 và tại phiên tòa chị Nguyễn Thị Liễu T1 trình bày:

Chị là con của ông Nguyễn Kim O và bà Huỳnh Thị Kim C1. Do mối quan hệ làm ăn nên chị có quen biết ông T. Vào năm 2018 do cần vốn nên chị có nhờ cha mẹ chị vay tiền Ngân hàng. Đến khi đáo hạn Ngân hàng chị có hỏi mượn ông T số tiền 850.000.000 đồng để trả vào Ngân hàng thì được ông T đồng ý và hẹn ngày giao tiền là ngày 11/7/2019. Đến ngày giao tiền do chị bận công việc nên có nhờ cha mẹ chị đến gặp ông T nhận số tiền 850.000.000 đồng và làm giấy tờ với ông T. Khi đến gặp ông T tại quán cà phê thì ông T nói chỉ có được 650.000.000 đồng. Chị có nghe ông O, bà C1 kể lại là khi đến gặp ông T thì có thêm một người nữa (sau này mới biết là ông C) nhưng ông này không nói chuyện, chỉ để tiền lên bàn và rời đi. Sau đó ông T làm giấy tờ thì cha mẹ chị ký tên. Cha mẹ chị có thắc mắc là mượn tiền của ông T nhưng có để tên ông C thì chị có nói là chỉ biết ông T nên mượn tiền của ông T còn việc giữa ông T và ông C thỏa thuận như thế nào thì không rõ. Do không đủ tiền đáo hạn 01 lần nên Ngân hàng cho đáo hạn 02 lần, lần 1 là 450.000.000 đồng, lần 2 là 400.000.000 đồng. Do đó, ông O, bà C1 trả Ngân hàng 450.000.000 đồng và trả lại cho ông T 200.000.000 đồng. Sau khi Ngân hàng giải ngân xong thì chị trả số tiền mượn của ông T là 450.000.000 đồng, ông T không lấy tiền lãi. Do cha mẹ chị ký mượn tiền số tiền 650.000.000 đồng nên khi chị trả tiền thì ông T có làm biên nhận ngày 16/7/2019 nội dung là đã nhận đủ số tiền 650.000.000 đồng từ cha mẹ chị.

Như vậy, đối với số tiền cha mẹ chị ký mượn trong biên nhận ngày 11/7/2019 thì chị đã trả xong cho ông T. Chị quen biết và mượn tiền từ ông T và đã trả xong cho ông T nên nghĩa vụ của cha mẹ chị theo giấy biên nhận trên đã xong. Việc ông C khởi kiện cha mẹ chị để yêu cầu trả số tiền 650.000.000 đồng là không phù hợp. Giữa ông T và ông C thương lượng thỏa thuận như thế nào thì cha mẹ chị và chị đều không biết. Cha mẹ chị đã trả tiền xong, nếu ông C có yêu cầu thì ông C khởi kiện để yêu cầu ông T trả tiền cho ông C, chứ cha mẹ chị không còn liên quan gì nữa.

Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của ông Trần Minh T là ông Nguyễn Tấn Đ trình bày:

Ông Trần Minh T và ông Lê Văn C có mối quan hệ là anh em cô cậu ruột, còn với ông Nguyễn Kim O và bà Huỳnh Thị Kim C1 là do ông T quen biết với chị Nguyễn Thị Liễu T1 (con của ông O, bà C1). Giữa ông C và ông O, bà C1 không có quen biết nhau. Do ông O, bà C1 cần tiền trả tiền Ngân hàng nên chị T1 có nhờ ông T giúp đỡ. Ông T có tiền cho chị T1 mượn nhưng vì nói là tiền của ông T cho mượn thì sẽ khó thu hồi lại được nên ông T có nhờ ông C có mặt ngày giao tiền, còn toàn bộ sự việc là do ông T sắp xếp. Ông C nói là giao cho ông T 150.000.000 đồng để lấy lãi.

Ngày 11/7/2019 tại quán C4 tỉnh Bến Tre, ông T và ông C đợi ông O, bà C1 đến để giao tiền. Ông O, bà C1 mượn 650.000.000 đồng, trong đó tiền của ông T bỏ ra là 500.000.000 đồng, ông C là 150.000.000 đồng. Khi ông O, bà C1 đến thì giữa ông O, bà C1 và ông C không nói chuyện gì với nhau. Ông T nói ông C giao tiền cho ông O, bà C1 để ông Ô, bà C1 trả tiền Ngân hàng. Ông C bỏ túi tiền trên bàn và ông O, bà C1 đếm tiền xong thì ông C bỏ đi. Ông T làm biên nhận để ông O, bà C1 ký tên xác nhận vay tiền vào sổ của ông T. Ông T có ký tên và ghi họ tên bên cạnh ông O, bà C1 dưới mục người làm chứng. Nội dung “Người giao tiền” và ký tên Lê Văn C là do ông C ký tên sau.

Ngày 16/7/2019 chị T1 đã gửi trả lại cho ông T số tiền 650.000.000 đồng. Ông T có làm biên nhận và có ghi tên ông Lê Văn C vì khi làm giấy mượn tiền có ghi tên ông C. Sau khi nhận tiền từ chị T1 thì ông T đem tiền giao lại cho ông C 150.000.000 đồng và 15.000.000 đồng tiền lãi. Ông T không lấy tiền lãi từ chị T1, số tiền 15.000.000 đồng tiền lãi ông T đưa cho ông C là tiền của ông T. Ông T gói tiền trong giấy biên nhận vay tiền ngày 11/7/2019 cho ông C. Như vậy việc vay mượn tiền giữa ông C, ông T và ông O, bà C1 đã được giải quyết xong. Nay ông C khởi kiện yêu cầu ông O, bà C1 trả tiền là không phù hợp.

Do hòa giải không thành nên Tòa án nhân dân huyện G đã đưa vụ án ra xét xử.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 71/2023/DS-ST ngày 19 tháng 6 năm 2023 của Tòa án nhân dân huyện G, tỉnh Bến Tre đã quyết định:

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Văn C về việc yêu cầu bị đơn ông Nguyễn Kim O và bà Huỳnh Thị Kim C1 trả số tiền vốn vay là 650.000.000 (sáu trăm năm mươi triệu) đồng.

Ngoài ra bản án còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 21/6/2023, nguyên đơn ông Lê Văn C kháng cáo toàn bộ bản án để yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết lại vụ án.

* Tại phiên tòa phúc thẩm:

Nguyên đơn vẫn giữ nguyên quan điểm kháng cáo là yêu cầu Toà án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không đồng ý kháng cáo của nguyên đơn, đề nghị giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của Toà án nhân dân huyện G, tỉnh Bến Tre.

Đại diện Viện kiểm sát tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến:

Về tố tụng: Hội đồng xét xử phúc thẩm và đương sự đã thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự; chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn Lê Văn C; sửa bản án dân sự sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự; Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn Lê Văn C. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số: 71/2023/DS-ST ngày 19 tháng 6 năm 2023 của Tòa án nhân dân huyện G, tỉnh Bến Tre, cụ thể:

Áp dụng các điều các Điều 463, 465, 466, 357 và 468 của Bộ luật Dân sự 2015;

Áp dụng Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội về quy định mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Văn C về việc yêu cầu bị đơn ông Nguyễn Kim O và bà Huỳnh Thị Kim C1 trả số tiền vốn vay là 650.000.000 (sáu trăm năm mươi triệu) đồng.

2. Dành quyền khởi kiện cho ông Lê Văn C đối với ông Trần Minh T bằng vụ án dân sự khác nếu có yêu cầu.

3. Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông Lê Văn C được miễn nộp toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm.

4. Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Lê Văn C được miễn nộp.

Trong trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a và 9 của Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.