Bản án 36/2020/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng đặt cọc

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn và người đại diện hợp pháp của nguyên đơn thống nhất trình bày:

Ngày 17/4/2018, ông V và ông T1 ký kết giấy biên nhận đặt cọc có nội dung, ông T1 cam kết chuyển nhượng cho ông V thửa đất số 4, tờ bản đồ số 25, diện tích 5.448m2, tọa lạc tại phường M, thị xã B, tỉnh Bình Dương theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 00821/QSDĐ/2973/QĐ-UB ngày 31/5/2004 do UBND huyện B (nay là thị xã B) cấp cho hộ ông Lý Trung T1, giá chuyển nhượng 6.600.000.000 đồng, thực tế là chuyển nhượng toàn bộ các thửa đất 3, 4 và 25 nhưng do nhầm lẫn chỉ ghi thửa số 4. Ngay khi ký biên nhận đặt cọc, ông V đã giao tiền đặt cọc cho ông T1 là 1.000.000.000 đồng và thỏa thuận trong thời hạn 30 ngày, ông T1 có trách nhiệm lo bản vẽ và chuẩn bị đầy đủ thủ tục để ngày 18/5/2018 ra công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Ngày 18/5/2018, ông V đến Văn phòng Công chứng T theo thỏa thuận nhưng ông T1 không đến. Ông V liên lạc qua điện thoại với ông T1 nhưng không được. Sau đó, bà Trần Mỹ Tiên (người môi giới) có đến gặp ông V và nói ông T1 không muốn tiếp tục chuyển nhượng các thửa đất trên và sẽ hoàn trả lại cho ông V số tiền 1.000.000.000 đồng đặt cọc, đồng thời bồi thường cho ông V 50.000.000 đồng nhưng ông V không đồng ý.

Do ông Lý Trung T1 vi phạm thỏa thuận đặt cọc nên ông Đinh Thanh V khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết:

- Hủy giấy biên nhận đặt cọc ghi ngày 17/4/2018, giữa ông Đinh Thanh V và ông Lý Trung T1.

- Buộc ông Lý Trung T1 phải hoàn trả lại cho ông Đinh Thanh V số tiền 1.000.000.000 đồng đặt cọc và phạt cọc 1.000.000.000 đồng do ông T1 vi phạm thỏa thuận, tổng cộng là 2.000.000.000 đồng.

Tại phiên tòa sơ thẩm, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với số tiền phạt cọc là 1.000.000.000 đồng, đồng thời yêu cầu ông T1 trả lãi trên số tiền đặt cọc 1.000.000.000 đồng, tính từ ngày 21/6/2018 (ngày Tòa án thụ lý vụ án) đến ngày Tòa án xét xử sơ thẩm, cụ thể là 129.220.000 đồng.

Bị đơn và người đại diện hợp pháp của bị đơn thống nhất trình bày:

Ông Lý Trung T1 có quen biết với ông Đinh Thanh V thông qua người môi giới nhà đất. Do ông V có nhiều mẫu hợp đồng giao dịch, chuyển nhượng nhà đất nên ông T1 có nhờ ông V giả tạo một hợp đồng đặt cọc về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất ghi giá rẻ hơn giá thị trường, rồi nhờ ông V tìm người đứng tên bên mua nhằm mục đích để vợ ông T1 đền cọc lấy tiền tiêu xài. Theo đề nghị của ông T1 thì ông V đã viết khống cho ông T1 một giấy biên nhận đặt cọc ghi ngày 17/4/2018, trong đó không ghi tên bên mua, khi nào ông V tìm được người mua sẽ ghi tên vào sau. Trong biên nhận có nội dung điều khoản phương thức và điều kiện thanh toán như sau:

- Lần 1: Ngày 17/4/2018 số tiền 1.000.000.000 đồng;

- Lần 2: Ngày 18/5/2018 không ghi số tiền phải thanh toán (thời gian 30 ngày khi nào bên bán trích lục bản vẽ cho bên mua);

- Lần 3: Không ghi ngày, tháng, không ghi số tiền phải thanh toán (toàn bộ thuế bên mua chịu).

Do biên nhận đặt cọc là giả tạo nên không có việc ông Đinh Thanh V giao cho ông Lý Trung T1 số tiền 1.000.000.000 đồng. Trước yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, bị đơn không đồng ý.

Đồng thời, bị đơn có đơn phản tố yêu cầu giấy biên nhận đặt cọc ghi ngày 17/4/2018 giữa ông V và ông T1.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lâm Ngọc T2 trình bày:

Nguồn gốc diện tích đất mà ông Lý Trung T1 có ý định chuyển nhượng cho ông Đinh Thanh V là của cha mẹ chồng bà T2 (ông Lý Quang Diệu (đã mất) và bà Tân An Sanh cho hộ gia đình ông T1 vào năm 2004, ông T1 đi đăng ký kê khai và được UBND huyện B cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sổ 00821/QSDĐ/2973/QĐ-UB ngày 31/5/2004 cho hộ ông Lý Trung T1. Thời điểm đó, hộ gia đình ông T1 gồm có: Bà Lâm Ngọc T2 (vợ), ông Lý Trung T1 (chồng) và có 02 con chung tên Lý Chánh M, sinh năm 1989 và Lý Cao Chánh P, sinh năm 2001. Bà Tuyết và ông T1 đã ly hôn theo Bản án số 06/2006/HNGĐ-ST ngày 14/02/2006 của Tòa án nhân dân huyện B. Tuy nhiên, giữa bà T2 và ông T1 vẫn chưa giải quyết về vấn đề tài sản chung. Trước yêu cầu khởi kiện giữa ông Đinh Thanh V, bà T2 đề nghị Tòa án căn cứ vào quy định của pháp luật để giải quyết.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 53/2019/DS-ST ngày 09-10-2019 của Tòa án nhân dân thị xã B, tỉnh Bình Dương đã tuyên xử:

1.1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đinh Thanh V đối với bị đơn ông Lý Trung T1 về việc “Tranh chấp hợp đồng đặt cọc chuyển nhượng quyền sử dụng đất”.

Tuyên giấy biên nhận đặc cọc chuyển nhượng quyền sử dụng đất xác lập ngày 17/4/2018 giữa ông Đinh Thanh V và ông Lý Trung T1 vô hiệu.

Buộc ông Lý Trung T1 trả lại cho ông Đinh Thanh V số tiền 1.000.000.000 đồng (một tỷ đồng) đã nhận cọc.

1.2. Không chấp nhận yêu cầu của Đinh Thanh V về việc yêu cầu buộc ông Lý Trung T1 tính lãi đối với số tiền 129.220.000 đồng (một trăm hai mươi chín triệu, hai trăm hai mươi nghìn đồng).

1.3. Đình chỉ yêu cầu của ông Đinh Thanh V về việc yêu cầu ông Lý Trung thanh toán tiền phạt cọc là 1.000.000.000 đồng (một tỷ đồng).

Ngoài ra bản án còn tuyên về án phí, trách nhiệm thi hành án và quyền kháng cáo.

Sau khi có bản án sơ thẩm, ngày 22/10/2019, nguyên đơn ông Đinh Thanh V có đơn kháng cáo và ngày 23/10/2019, ông Lê Văn D là người đại diện theo ủy quyền của bị đơn có đơn kháng cáo, đều kháng cáo toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 53/2019/DS-ST ngày 09/10/2019 của Tòa án nhân dân thị xã B, tỉnh Bình Dương.

Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và xác định nguyên đơn chỉ kháng cáo một phần bản án sơ thẩm về việc không chấp nhận yêu cầu tiền lãi của nguyên đơn, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc hủy hợp đồng đặt cọc ngày 17/4/2018, buộc bị đơn trả số tiền cọc đã nhận là 1.000.000.000 đồng và tiền lãi do nguyên đơn chiếm giữ tiền không có căn cứ tính từ ngày 21/6/2018 đến ngày xét xử sơ thẩm (ngày 09/10/2019) là 15 tháng 17 ngày, theo mức lãi suất 10%/năm là 129.220.000 đồng.

Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo, không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn vì nguyên đơn và bị đơn không có giao dịch đặt cọc, chỉ lập giấy biên nhận khống, bị đơn không nhận tiền của nguyên đơn.

Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương phát biểu quan điểm:

- Về tố tụng: Những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Nguyên đơn và bị đơn thống nhất nội dung giấy biên nhận đặt cọc ngày 17/4/2018 nên đây là sự kiện pháp lý có thật, là tình tiết không phải chứng minh theo quy định. Phía bị đơn đưa ra lời khai là không có căn cứ, mà có căn cứ xác định giao dịch đặt cọc giữa nguyên đơn và bị đơn, nguyên đơn đã giao cho bị đơn 1.000.000.000 đồng. Do đó, kháng cáo của bị đơn là không có căn cứ. Đối với kháng cáo của nguyên đơn về yêu cầu tính lãi, xét thấy nguyên đơn yêu cầu tính lãi là không vượt quá phạm vi khởi kiện ban đầu nên Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận là chưa phù hợp. Đề nghị Hội đồng xét xử xem xét sửa bản án sơ thẩm.

Sau khi nghiên cứu tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, lời trình bày của các đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Phía bị đơn cung cấp Giấy biên nhận đặt cọc đề ngày 17/4/2018 có nội dung giống như giấy biên nhận đặt cọc do nguyên đơn cung cấp, tuy nhiên chỉ khác duy nhất nội dung: Đại diện bên mua (Bên B) để trống mà không có ghi tên ông Đinh Thanh V. Bị đơn thống nhất các nội dung khác theo giấy biên nhận đặt cọc.

Sau khi xem xét cả hai giấy biên nhận đặt cọc do nguyên đơn và bị đơn cung cấp, xét thấy nội dung đều ghi số chứng minh nhân dân của đại diện bên mua là số 280919637, trùng với số chứng minh nhân dân của ông Đinh Thanh V theo hồ sơ khởi kiện mà ông V cung cấp cho Tòa án, các nội dung khác của hai giấy đặt cọc hoàn toàn trùng khớp nhau và được các bên thừa nhận. Đồng thời, tại gốc phải bên dưới của cả hai giấy biên nhận cọc đều có chữ, ký, dấu lăn tay và họ tên ông Đinh Thanh V (Bên B), do đó sự thừa nhận này của đương sự phù hợp với chứng cứ các đương sự cung cấp là sự kiện pháp lý, tình tiết không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Như vậy, Hội đồng xét xử có cơ sở xác định một bên tham gia giao dịch đặt cọc (đại diện bên mua) là ông Đinh Thanh V.

Nguyên đơn là người mua nhưng không kiểm tra kỹ thông tin về chủ sở hữu tài sản, bị đơn biết rõ tài sản chuyển nhượng là tài sản cấp cho hộ gia đình, tài sản có trong thời kỳ hôn nhân với bà T2 mà tự ý định đoạt. Như vậy, cả hai bên (ông T1 và ông V) đều có lỗi làm cho giao dịch đặt cọc vô hiệu nên không phải bồi thường cho nhau.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ các Điều 147, 148, 244, khoản 2 Điều 308, Điều 309 và Điều 313 của Bộ luật Tố tụng dân sự,

- Căn cứ các Điều 123, 131, 468, 579 và 581 của Bộ luật Dân sự năm 2015;

- Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án,

1. Chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Đinh Thanh V.

2. Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Lý Trung T1.

3. Sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 53/2019/DS-ST ngày 09 tháng 10 năm 2019 của Tòa án nhân dân thị xã B, tỉnh Bình Dương như sau:

3.1. Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đinh Thanh V đối với bị đơn ông Lý Trung T1 về việc “tranh chấp hợp đồng đặt cọc”.

3.2. Tuyên Giấy biên nhận đặc cọc xác lập ngày 17/4/2018 giữa ông Đinh Thanh V và ông Lý Trung T1 vô hiệu.

3.3. Buộc ông Lý Trung T1 trả lại cho ông Đinh Thanh V số tiền đặt cọc đã nhận là 1.000.000.000 đồng và tiền lãi là 129.220.000 đồng. Tổng cộng là 1.129.220.000 đồng (một tỷ, một trăm hai mươi chín triệu, hai trăm hai mươi nghìn đồng).

3.4. Đình chỉ yêu cầu của ông Đinh Thanh V về việc yêu cầu ông Lý Trung thanh toán tiền phạt cọc là 1.000.000.000 đồng (một tỷ đồng).

Kể từ ngày nguyên đơn có đơn yêu cầu thi hành án cho đến khi thi hành án xong, nếu người phải thi hành án chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền thì hàng tháng, ông T1 còn phải trả thêm tiền lãi đối với số tiền chậm trả theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự tương ứng với số tiền và thời gian chậm thi hành án.

4. Về án phí dân sự sơ thẩm:

4.1. Ông Lý Trung T1 phải chịu án phí là 6.761.000 đồng (sáu triệu, bảy trăm sáu mươi mốt nghìn đồng).

4.2. Trả cho ông Đinh Thanh V số tiền 36.000.000 đồng (ba mươi sáu triệu đồng) tiền tạm ứng án phí mà ông Đinh Thanh V đã nộp tại Biên lai thu tiền tạm ứng số AA/2016/0025538, ngày 12/6/2018 của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã B, tỉnh Bình Dương.

5. Về án phí dân sự phúc thẩm:

Ông Đinh Thanh V không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Trả cho ông Đinh Thanh V 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự phúc thẩm, được trừ hết vào tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng số 0042212 ngày 12/11/2019 của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã B, tỉnh Bình Dương.

Ông Lý Trung T1 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Trả cho ông Lý Trung T1 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự phúc thẩm, được trừ hết vào tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng số 0042207 ngày 11/11/2019 của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã B, tỉnh Bình Dương.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.